Quẻ 04: Sơn Thủy Mông

📖 Lược Nghĩa: Quẻ này thuộc mệnh nhà giáo. Hào này nêu phương pháp dạy trẻ thơ cũng như giáo huấn kẻ ngu muội. Thời vận ban đầu có gian nan nhưng giữ đúng đắn thì sau tốt. Người Thường hay bị kiện tụng, gièm pha. Số xấu dễ bị hình án, riêng nghề dạy học, luật gia dễ thành đạt. Muốn mở trí ngu tối cho trẻ có khi phải dùng hình phạt mới được. Nhưng chỉ dùng để tháo gông cùm cho khỏi những thói xấu thôi, rồi cảm hóa dần. Chớ đi quá đà sẽ hối tiếc.

☯ Toán Hà Lạc Giải: Thuộc lớp người làm rõ đường lối hay phương pháp dạy trẻ.

✍️ Nguyễn Hiến Lê: Hào âm này ở vị trí thấp nhất trong quẻ Mông là tượng kẻ hôn ám nhất. Nên phải dùng hình phạt mới cởi cái gông cùm cho họ được.

Trình Di: Gông cùm còn phải hiểu là gông cùm về sự mờ mịt.

✅ Mệnh Hợp Cách: Gần bậc tôn quý, chuyên cần đi vào ngành giáo hóa đức nghiệp, không mưu cầu danh lợi. Cũng không cần văn bằng, đi vào con đường biên soạn sách giáo dục, xây dựng những điển hình. Không cần quyền uy mà vẫn thưởng phạt được. gặp được quý nhân, lập được đức nghiệp tốt, sau có công danh khá, phúc lộc nhiều.

✅ Mệnh Không Hợp Cách: Làm lương dân, người lành đủ ăn đủ mặc, không bị cảnh gian nan. Cũng là người ngay thẳng thật thà, có cuộc sống an nhàn.

📅 Xem Tuế Vận:

🏛️ Giới Quan: Thuộc ngành giáo dục, nhà văn, nhà pháp luật.

🎓 Giới Sĩ: Bắt đầu thi cử.

👤 Người Thường: Hay bị vào cửa quan, xích mích với bạn bè, đấu tranh xô sát, dèm pha ám muội. Nhưng sau cũng được giải thoát khỏi hoạn nạn. Số xấu còn dễ bị án hình phạt.

📖 Lược Nghĩa: Bao dung kẻ mờ tối, tốt. Dung nạp hạng người nhu ám như đàn bà (!) tốt. Phận con mà sửa trị được việc nhà (ở ngôi dưới mà gánh vác việc trên). Phát về nghề dạy học, luật gia. Thời vận bình yên, trong ngoài đoàn kết, hôn nhân và gia đình thuận lợi.

☯ Toán Hà Lạc giải: Làm đúng đạo thầy thì tốt.

✍️ Nguyễn Hiến Lê: Hào 2, dương cương, đắc Trung, cho nên bảo là có đức bao dung. Nó làm chủ nội quái, thống trị cả 4 hào âm, cho nên bảo nó dung nạp được các hào âm (ví như đàn bà). Nó ở dưới thấp mà lại là hào quan trọng nhất, nên ví nó như người con mà cai quản được việc nhà. Được hào này là tốt.

✍️ Phan Bội Châu: Hào 5 ở địa vị tôn quý trong quẻ tức như cha trong nhà, hào 2 ở dưới, như con. Cha nhu nhược, vì là âm, con cương cường sáng suốt, vì là Dương. Cảm hóa được cha, làm cho cha hết hôn ám, như vậy là con sửa trị được việc nhà.

✅ Mệnh Hợp Cách: Là bậc hiền tài lớn. Đại lượng, bao dung được mọi việc, giữ hòa khí với mọi người, trung hiếu vẹn toàn. là người hiền lương, có lòng bao dung lớn, đoàn kết được mọi người, giữ êm ấm họ hàng, làng xóm, có phúc lộc.

✅ Mệnh Không Hợp Cách: Khởi gia lập nghiệp, vợ đảm, con quý. Cũng là người tháo vát, công bằng, lập được nghiệp, giữ được gia đình yên vui.

📅 Xem Tuế Vận:

🏛️ Giới Quan: Nên giữ phận mình.

🎓 Giới Sĩ: Là học trò, sinh viên nên vào sư phạm.

👤 Người Thường: Được nhân tình hòa hợp, mọi việc đều thành. Hôn nhân tốt lành, sinh nở khỏe mạnh, khi động, khi tĩnh đều bình an.

📖 Lược Nghĩa: Không thành đạt vì lười nhác, sống buông thả. Quan chức tham nhũng, gian trá. Sĩ tử kém tư cách, tửu sắc, nhiều tai tiếng xấu. Người Thường bê tha, kinh doanh thất thoát. Đừng dùng hạng con gái, thấy trai có vàng thì coi thân mình như chẳng có, chẳng có lợi gì cả. Hào 3 không trung, không chính mà hào 6 lại là Dương.

☯ Toán Hà Lạc Giải: Kẻ yếu hèn, dễ bán rẻ danh phận, không đáng thu dùng.

✍️ Phan Bội Châu: Hào này lấy tượng con gái đáng chê nhưng không phải chỉ chuyên nói về phụ nữ. Nó còn nói về bọn tiểu nhân tham vàng bỏ nghĩa. Xưa có anh Phùng Đạo bỏ vua này thờ vua khác, làm quan trải năm đời vua, là ứng với hào này. Hễ ai có quyền dùng người, hãy nhất thiết bỏ hạng người đó.

✅ Mệnh Hợp Cách: Dù là người học rộng biết nhiều, có danh lợi, nhưng cũng là kẻ bỏ gốc theo ngọn, bỏ chính theo tà. Nếu là mệnh nữ làm sủng thiếp (thiếp yêu), ni cô, kỹ nữ thì cũng có thể yên thân. Là người hám lợi cầu vinh, bỏ chính theo tà, du học nhiều biết rộng cũng bỏ, không tạo dựng được sự nghiệp. Nữ mệnh là ca kỹ, lo phận đi tu hoặc làm tỳ thiếp.

✅ Mệnh Không Hợp Cách: Có thói thâm hiểm, khua môi múa mép, nhiều lý thuyết, ít thực hành (Nói nhiều làm ít). Bôn tẩu bụi đời, lao lực, tâm thần. Loại bụi đời, bôn ba kiếm sống. Nham hiểm, tham lam, không đáng tin cậy.

📅 Xem Tuế Vận:

🏛️ Giới Quan: Tham nhũng, nhục nhã.

🎓 Giới Sĩ: Bỏ học tránh nghề.

👤 Người Thường: Dư luận chê bai. Hoặc mang họa tửu sắc. Nên yên tĩnh đề phòng mọi việc.

📖 Lược Nghĩa: Khốn vì trẻ ngu tối, hối, thẹn. Hào này biểu thị sự khốn đốn của kẻ ngu muội. Cô độc, không người giúp đỡ, khó thăng tiến, khó thành đạt, không biết cách làm ăn, kinh doanh.

☯ Toán Hà Lạc Giải: Bị khốn trong vòng hôn ám, hối tiếc. Cái hại không biết làm thân với người giỏi để học.

✍️ Nguyễn Hiến Lê: Quẻ Mông chỉ có 2 hào 2 và 6 là Dương cương, có thể cởi mở sự hôn ám được. Còn 4 hào kia đều là âm hết. Hào 4 này cũng hôn ám như hào 3 nhưng còn tệ hơn hào 3 vì ở xa hào 2 dương (hào 3 còn ở gần hào 2 Dương), xung quanh toàn âm hết (hào 3 và hào 5 đều âm). Cũng giống như bị nhốt trong vòng hôn ám. Nó phải hối tiếc, xấu hổ vì trong 4 hào âm chỉ một mình nó ở xa các hào Dương. Tức phải xa những người hiền minh, càng khốn trong vòng tối tăm.

✍️ Phan Bội Châu: Hào 4 tư chất đã khốn nạn, mà lại không chịu học, tất là giới hạ lưu mà thôi.

✅ Mệnh Hợp Cách: Tuy có tài nhưng khó gặp được người lãnh đạo sáng suốt (minh chủ). Cứ thui thủi giữ tiết lấy một mình, uổng tài ở nơi hẻo lánh.

✅ Mệnh Không Hợp Cách: Ít giao thiệp, hay khoe khoang, hiếm con cháu, chỉ nên làm tăng đạo. Cũng là người cô độc lẻ loi, không bạn bè, không người thân, khó thành gia thất, trở thành người dở hơi xa rời thực tế. Nên làm tăng lữ thì hơn.

📅 Xem Tuế Vận:

🏛️ Giới Quan: Không người đỡ đầu, không ô dù, hoặc tay chân, chậm thăng thưởng.

🎓 Giới Sĩ: Không ai đề cử, khó tiến thân.

👤 Người Thường: Lạnh nhạt nhân tình, kinh doanh trắc trở. Yên tĩnh thì hơn, động càn có hại.

📖 Lược Nghĩa: Bé con, chưa biết gì. (nhưng dễ dạy, tốt). Thời nhiều người chất phác thật thà, yên vui, ít điều khó xử.

☯ Toán Hà Lạc Giải: Cách dùng người tài phải chí thành thì sự nghiệp trị nước mới có kết quả.

✍️ Phan Bội Châu: Hào 5 âm nhu nhưng đắc Trung, địa vị tôn quý, nên biết nép mình tìm người hiền. Tín nhiệm hào 2 Dương ở dưới, tượng ông vua biết dựa vào hiền thần. Nhờ có đức nhu thuận, khiêm tốn, dốc lòng nghe thầy. Lại được thầy cương minh như hào 2 nên kết quả tốt.

✅ Mệnh Hợp Cách: Trẻ tuổi minh mẫn, đứng tuổi khiêm nhường, dễ thành tài khi còn trẻ. Nhờ phúc tổ được chọn ra đảm nhiệm việc lớn, công việc trôi chảy.

✅ Mệnh Không Hợp Cách: An phận thủ thường, không điều tiếng gì. Cũng là người chân thật, hiền lành, không tranh giành, cãi vã với ai, có cuộc sống an lạc, hạnh phúc.

📅 Xem Tuế Vận:

Mọi Giới: Mọi người đều được vừa lòng, toại ý.

📖 Lược Nghĩa: Giáo dục trẻ con cũng như phép trị dân, nếu công kích quá vào sự ngu tối có khi làm cho trẻ phẫn uất chống lại mà thành giặc, không lợi. Phải biết ngăn chặn thói xấu như ngăn phòng giặc mới có lợi. Cho những người làm công việc giữ an ninh trật tự, ngăn ngừa điều xấu. Người Thường cũng có cơ may phát đạt. Cần đề phòng trộm cướp, mất của, kiện tụng hoặc bị cấp dưới làm hại. Phép đánh bật cái ngu tối đi. Đừng nên làm cho trẻ (ức quá) thành giặc, không lợi. Phải ngăn giặc (thói xấu) cho nó thì mới có lợi.

☯ Toán Hà Lạc Giải: Có danh vị lợi lộc hoặc sớm được tuyển dụng, hoặc lập chiến công.

✍️ Nguyễn Hiến Lê: Hào này ở trên cùng quẻ Mông, có nghĩa sự ngu tối đến cùng cực. Nó ở trên cùng, mà bất trung, cho nên tuy có tài mở mang sự ngu tối nhưng quá nghiêm khắc. Nó có thể làm cho kẻ ngu tối phẫn uất, phản kháng, bất tuân giáo hóa, có thể thành giặc, có hại. Nên tìm cách ngăn ngừa những kích thích ham muốn không lành mạnh quyến rũ nó từ bên ngoài. Cả thầy lẫn trò đều thuận đạo lý.

✍️ Phan Bội Châu: Hào nói về việc dạy người nhưng không chỉ riêng việc dạy người. Suy rộng ra là việc giáo hóa những "loạn dân", hoặc chế ngự đám tiểu nhân. Tất thảy cũng không nên quá cương, chuyên bằng một cách công kích. Gặp người bất nhân mà ghét nó quá đáng, khác nào kích nó thành loạn, hại thêm.

✅ Mệnh Hợp Cách: Thì thường làm những chức quản lý tù ngục, thanh tra kiểm tra việc binh. Là người hiểu biết, biết cách trị dân, giữ được nghiệp có công, phúc lộc bền.

✅ Mệnh Không Hợp Cách: Là người có chí khí, không sợ đảm nhiệm việc lớn, không lừa dối chức vụ nhỏ. Hoặc làm người quản lý nơi hương thôn có quyền hành. Cũng là người có khí tiết, là chức sắc địa phương, biết cách ngăn ngừa điều xấu, giữ yên xóm làng, duy trì được phúc lộc.

📅 Xem Tuế Vận:

🏛️ Giới Quan: Giữ việc ngăn giặc.

🎓 Giới Sĩ: Lập công bắt được giặc cướp.

👤 Người Thường: Phòng kiện tụng tranh giành, bị trộm cắp hay kẻ dưới làm hại.