🌟 Tổng Quan Mệnh Quẻ
🏷️ Tên Quẻ: Lữ là khách (khách lữ hành đi xa, không yên trí, lúc nào cũng phải thận trọng). Thuộc tháng 5.
🌟 Lời Tượng & Lược Nghĩa
Sơn thượng hữu hỏa: Lữ.
Quân tử dĩ minh thận, dung hình, nhi bất lưu ngục.
Trên núi có lửa là quẻ Lữ (khách xa). Người quân tử lấy đấy mà sáng suốt (như lửa) thận trọng (như núi) trong việc dùng hình luật, mà chẳng để giam lâu trì trệ trong ngục.
❖ Hà Lạc Giải Đoán
| Lục Thập Hoa Giáp Hợp Quẻ | Lục Thập Hoa Giáp Hợp Quẻ | Lục Thập Hoa Giáp Hợp Quẻ | Lục Thập Hoa Giáp Hợp Quẻ | Lục Thập Hoa Giáp Hợp Quẻ | Lục Thập Hoa Giáp Hợp Quẻ | Lục Thập Hoa Giáp Hợp Quẻ | Lục Thập Hoa Giáp Hợp Quẻ | Lục Thập Hoa Giáp Hợp Quẻ | Lục Thập Hoa Giáp Hợp Quẻ | Lục Thập Hoa Giáp Hợp Quẻ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Can | Giáp | Ất | Bính | Đinh | Mậu | Kỷ | Canh | Tân | Nhâm | Quý |
| Chi | Thìn Ngọ Thân | Tị Mùi Dậu |
Được quẻ này rất tốt. Lại sanh tháng 5 là cách công danh phú quý.
Chưa về, chưa thấy dê hầu (Mùi Thân)
Quý nhân đội đầu trên đầu sáng choang.
✍️ Nguyễn Hiến Lê Giảng
📜 Lời Thoán: Ở trọ, ít hanh thông. Đi ở trọ mà giữ được đạo chính thì tốt. Chỗ ở của lửa là mặt trời hay lò, chứ không phải ở trên núi; trên núi lâu lâu vẫn có đám lửa cháy rừng hay đốt rừng, nhưng chỉ một thời gian ngắn thôi, cho nên dùng cái tượng lửa (Ly) ở trên núi (Cấn) để chỉ cảnh bỏ nhà mà đi ở trọ (ở đậu) quê người. Cảnh đó là cảnh bất đắc dĩ, nhiều lắm cũng chỉ hanh thông nhỏ được thôi, nếu người đi ở trọ giữ được đức trung, thuận như hào 5, yên lặng như quẻ nội Cấn, sáng suốt như quẻ ngoại Ly. Hào 5 đắc trung mà lại là âm ở giữa hai hào dương, biết thuận theo dương. Cái đạo ở trọ là mềm mỏng, đừng làm cao để người ta khỏi ghét; nhưng mặt khác cũng phải yên lặng sáng suốt, giữ tư cách đạo chính của mình để người ta khỏi khinh. Giữ cho được nghĩa lý trong hoàn cảnh đó thật là khó. Đại tượng truyện cũng lại áp dụng vào việc hình phạt, khuyên phải xử đoán sáng suốt (như lửa - Ly) và thận trọng (như núi - Cấn), đừng giam tội nhân quá lâu trong ngục.
✍️ Phan Bội Châu Phụ Chú
Lữ là một cảnh ngộ đặc biệt của con người, lìa họ hàng thân thích, bỏ mồ mả nhà cửa, đi làm một người lữ khách ở viễn phương, còn có lấy gì làm sung sướng đâu. Nhưng cảnh đời có thường có biến, việc người có cùng có thông ở vào cảnh cùng biến, mà vẫn có một đạo lý thông thường. Tức như: Đức Khổng tuyệt lương Trần Thái, Mạnh Tử chẳng gặp Tề, Lương chẳng phải là thánh hiền cũng có lúc cơ lữ đó hay sao?
Nhưng đạo nghĩa trong bản thân, thì bao giờ cũng không thay đổi. Tuy không làm sự nghiệp lớn, nhưng do chính nghĩa, chính đạo, tới đâu cũng làm ơn cho người. Như thế là Lữ chính bền mà vẫn được tốt. Nói cách khác, lữ mà không chính bền như Trần Ích Tắc nước ta, đi ở đợ đất nước Nguyên, toan bán nước cầu vinh. Kết quả chôn thân ở nước người, nhà Trần cũng chẳng thèm nhận làm tôn thất. Kia như ông Cơ Tử ở đời Thương, vì không chịu làm lỗi với nhà Chu, mà qua ở đất Triều Tiên, lấy văn tự Trung Hoa, đặt ra giáo lệnh 10 điều, dạy cho người Triều Tiên, đến bây giờ người Triều Tiên còn nhận ông làm quốc tổ. Lại như ông Sĩ Nhiếp vì tránh loạn Tam quốc mà sang nước ta, bắt đầu lấy Hán văn dạy cho người nước ta, trọn đời ở nước ta, bây giờ người nước ta còn gọi ông là Sĩ Vương tiên. Như hai người ấy, chẳng phải là lữ, chính bền mà tốt hay sao?
Dịch Lý là bao bọc tất thảy lẽ trời và việc người. Ở trong loài người năm châu bốn bể, giao thông phát triển, thì Lữ cũng là việc phải có. Nhưng tất phải Hanh thông nhỏ mà giữ đạo chính bền, thì thân người lữ đã hay, mà người được hàm ơn Lữ cũng cảm tình thân thiết. Đó cũng là một đạo lý của người ở đời vậy.
📊 Chi Tiết Các Hào
📖 Lược Nghĩa: Lữ tòa tòa, tư kỳ sở thủ tai. Lữ khách nhỏ nhặt, ấy là lãnh tai họa về mình.
☯ Toán Hà Lạc Giải: Xử sự với tư cách người khách trọ nhỏ nhen, lặt vặt.
✍️ Nguyễn Hiến Lê Giảng: Hào này âm nhu ở vị thấp nhất, ví với người chí đã cùng, tư cách hèn hạ đối với chủ nhà mình ở trọ mà tham lam, tằn mằn, khiến người ta ghét, như vậy là tự rước họa vào mình.
✅ Mệnh Hợp Cách: Có tài khác người, mà chỉ làm việc nhỏ thôi, việc bị ngăn trở, công nhỏ mọn.
✅ Mệnh Không Hợp Cách: Sống với bên dưới, quen nhỏ nhen, gặp dịp là lên mặt kiêu, lỡ gặp vận bĩ thì tai họa khó lường.
📅 Xem Tuế Vận:
Quan Chức: Tài đức chỉ dùng để than vãn cho nhiều.
🎓 Giới Sĩ: Thấp kém, ô trọc, quê vụng.
👤 Người Thường: Chỉ bị tai họa ở khía cạnh nhỏ hẹp.
Đường khó đi, họa thiết thân,
Đêm thu trăng sáng, mây vần bốn phương.
📖 Lược Nghĩa: Lữ tức thứ, hoài kỳ tư, đắc đồng bộc, trinh. Lữ khách đến nhà trọ, hẳn mang tiền của, được người tớ bé, giữ chính.
☯ Toán Hà Lạc Giải: Lữ khách được yên lành.
✍️ Nguyễn Hiến Lê Giảng: Ở đất khách nên nhu thuận, mà hào này âm nhu, đắc trung đắc chính, trên lại cũng ứng với hào 5 âm nhu, đắc trung mà lại văn minh (ở quẻ ngoại Ly), như gặp được chủ nhà tốt, mình có chỗ trọ được an lành, lại giữ được tiền, có đầy tớ tin cẩn, mọi việc đều tốt cả.
✍️ Phan Bội Châu Phụ Chú: Lời hào này ứng với việc Tấn Văn Công ở Tả truyện. Tấn Trùng Nhị là một người mất ngôi bỏ nước chạy ra nước ngoài, lưu lạc vừa 19 năm, thậm chí xin người cày ruộng cho ăn, chịu nhục với người nước Tào, may thay chỉ nhờ có năm người đi theo hầu, tất cả đều có tài giúp việc nước, kết quả được trở về nước Tần làm bá chủ chư hầu. Thế mới biết Lời hào ở đây không phải là không có sự thực. (Cả Lời tượng nữa được người giúp việc trẻ chính). Soạn đến đây, sực nhớ chuyện vua Gia Long, khi bị Tây Sơn đuổi, chạy trốn sang Xiêm La. Trung thần là Nguyễn Huỳnh Đức bị vua Quang Trung bắt sống. Quang Trung muốn thu dụng Huỳnh Đức, hết sức dỗ dành, đêm cho ngủ chung giường, nhưng Huỳnh Đức không đổi lòng, ngoài mặt vẫn phục thuận với Quang Trung, mà ngày đêm vẫn nghĩ đến chủ cũ. Một đêm, ngủ bên cạnh Quang Trung, bỗng nói mớ rằng: Giết giặc Huệ, giết Huệ. Quang Trung biết được ý sáng ngày mai hỏi Huỳnh Đức rằng: Ta hỏi thiệt ngươi, ta đối với ngươi rất tử tế, nhưng ý thật ngươi ra sao? Huỳnh Đức thưa thật rằng: Tôi vẫn cảm ơn ngài, nhưng không thể nào khiến tôi quên được chúa tôi. Hễ tôi biết được chúa tôi ở đâu, thì tôi đi ngay. Quang Trung vui lòng mà bảo rằng: Chúa anh bây giờ ở Băng Cốc. Sáng hôm sau, Quang Trung cho dọn tiệc thiết đãi rồi sai người đưa Huỳnh Đức qua Xiêm... Mới biết thế nào là được người giúp việc trẻ chính, là việc rất tốt ở trong thời Lữ.
✅ Mệnh Hợp Cách: Văn làm đẹp nước, tài cứu được đời, trên ban vinh hiển, dưới dân mến phục, đức nghiệp cao, lâu bền.
✅ Mệnh Không Hợp Cách: Không làm quan chức, cũng có tài riêng phong phú, đầy đủ, nhà cửa hoa lệ, người giúp việc xăm xắp, phúc dày.
📅 Xem Tuế Vận:
🎓 Quan Chức và Giới Sĩ: Hiển đạt, thành danh.
👤 Người Thường: Tu đạo giỏi, người theo đông vui.
Quán sang, khách tới nghỉ ngơi,
Đồng bộc tử tế, tư tài không lo.
📖 Lược Nghĩa: Lữ phần kỳ thứ, táng kỳ đồng bộc, trinh lệ. Lữ khách mà đốt quán trọ của mình (mất lòng trên) bỏ mất tớ trẻ của mình (mất lòng dưới) dù chính cũng nguy.
☯ Toán Hà Lạc Giải: Làm lữ khách mà chẳng được lòng người, nên xấu.
✍️ Nguyễn Hiến Lê Giảng: Hào này quá cương (dương ở vị dương), bất trung, ở đất khách như vậy không tốt, vị lại khá cao, có ý tự cao, bị chủ nhà đuổi, như vậy không khác gì tự đốt chỗ trọ của mình, đầy tớ cũng không ưa mình, mất lòng cả người trên kẻ dưới, dù mình có chính đáng cũng nguy.
✅ Mệnh Hợp Cách: Cũng phong trần, quý mà không có ngôi, cao mà chẳng có dân. Thêm thù oán.
✅ Mệnh Không Hợp Cách: Rời tổ đi xa lập nghiệp, động làm gì là có hối hận.
📅 Xem Tuế Vận:
Quan Chức: Thôi việc.
🎓 Giới Sĩ: Mất tiếng.
👤 Người Thường: Cháy nhà, người bị tai ách.
Lửa cháy quán, họa theo sau,
Tư tài mất hết, nhỏ hầu bỏ đi.
📖 Lược Nghĩa: Lữu vu xử, đắc kỳ tư phủ, ngã tâm bất khoái. Lữ khách đến chỗ ở tạm, được tiền của và đồ hộ thân, nhưng lòng mình chẳng được vui vẻ.
☯ Toán Hà Lạc Giải: Được quán trọ tử tế, để lo chuyện thiên hạ.
✍️ Nguyễn Hiến Lê Giảng: Hào này dương cương nhưng ở vị âm, lại ở dưới cùng quẻ ngoại, là biết mềm mỏng, tự hạ, tức biết xử thế, cho nên được chỗ ở tạm, có tiền của, vật liệu để phòng thân, nhưng ở trên hào 5 âm nhu không giúp đỡ gì được 4, ở dưới, hào 1, ứng với 4, âm nhu lại thấp hèn, cũng chẳng giúp đỡ 4 được gì, vì vậy là lòng không vui.
✅ Mệnh Hợp Cách: Tài đức đủ để dùng vào việc đời, hoặc việc võ bị, lập công ở phương ngoài, hoạt động nhiều, gặp khó, nhưng rồi hóa dễ.
✅ Mệnh Không Hợp Cách: Phần nhiều buôn bán ở xa nhà, hoạch lợi, bôn ba, hiểm trở, lòng chẳng được yên.
📅 Xem Tuế Vận:
Quan Chức: Trọng nhậm bên ngoài, chinh chiến có công.
🎓 Giới Sĩ: Khó tiến.
Buôn Bán: Được lợi, người thường lập nghiệp được ở bên ngoài, nhưng không được trọn vẹn hạnh phúc.
Việc ngoài dù tốt nhưng lo,
Lòng bao thắc mắc, mưu đồ âm u.
📖 Lược Nghĩa: ... trị, nhất thi vong, chung dĩ dự mệnh. Bắn con chim trĩ (con vật lông đẹp văn minh) tuy có hao mất một mũi tên, nhưng cuối cùng được khen ngợi.
☯ Toán Hà Lạc Giải: Mất ít mà được nhiều.
✍️ Nguyễn Hiến Lê Giảng: Hào này trỏ ngôi vua, nhưng nếu vua mà làm lữ khách thì vua mất nước, cho nên chỉ coi là một lữ khách thôi, một lữ khách văn minh (ở quẻ ngoại Ly), nhũn nhặn, mềm mỏng (âm nhu), được lòng mọi người (đắc trung), như vậy tất đẹp như bắt được con chim trĩ (một loài chim đẹp - Tượng quẻ Ly), tổn hao không mấy mà được tiếng khen, và phúc lộc.
✅ Mệnh Hợp Cách: Công danh phát đạt từ lúc thanh niên, tiếng tăm lừng khắp, phúc lộc dồi dào.
✅ Mệnh Không Hợp Cách: Cùng nổi tiếng văn chương, đức nghiệp, là thiện sĩ chốn hương thôn.
📅 Xem Tuế Vận:
Quan Chức: Được tiến cử vào chức vụ thanh danh.
🎓 Giới Sĩ: Thành danh.
👤 Người Thường: Gần bậc tôn trưởng. Người già được kẻ tạ ơn. Phụ nhân được bằng khoán hay được giấy tờ tốt đẹp. Số xấu thì không nói tốt được.
Chim bay phóng, một mũi tên,
Lộc trên trời xuống, thân liền tốt ngay.
📖 Lược Nghĩa: Điểu phần kỳ sào, lữ nhân, tiên tiếu, hậu hào đào, táng ngưu vu dị, hung. Như chim bị cháy tổ, lữ khách trước thì cười, nói, sau phải kêu gào; mất trâu (hay bò) vì tính khinh dễ, nên mắc hung họa.
☯ Toán Hà Lạc Giải: Lữ khách ở nơi cao quá nên mắc họa.
✍️ Nguyễn Hiến Lê Giảng: Hào này thân phận ở đậu (trọ) mà trên chủ nhà, đã là nghịch cảnh rồi, đã vậy lại quá cương (hào dương), mất lòng người tất bị đuổi đi, như con chim cháy mất tổ. Mới đầu hớn hở, vì được ở trên người, sau phải kêu khóc vì mất chỗ trọ. Sở dĩ vậy vì khinh dị, đánh mất đức nhu thuận (tượng bằng con bò) rất cần ở thời ở đậu.
✍️ Phan Bội Châu Phụ Chú (Cảm tưởng): Cảnh khốn nạn không gì bằng Lữ, xử thế rất khó khăn, cũng không gì bằng Lữ. Cả 6 hào không một chữ cát, chữ hanh nào cả. Dở dang sinh ra gặp hồi đen rủi, gửi thân nơi đất khách quê người... may khỏi tai họa là hạnh phúc đã lớn rồi. Vậy nên trung, chính như 2 âm, văn minh, nhu, trung như 5 âm, mà lời hào không có chữ cát, hanh. Huống gì quá cương, bất trung, như 3 dương, 6 dương trên cùng, thì còn gì nữa? Vậy nên người ở vào thời Lữ, nên mang chặt lấy hai chữ Nhu (mềm, thuận), Trung làm bùa hộ thân. Đọc lời của cụ, chúng tôi vô cùng cảm thán. Trong mấy chục năm, vì quốc gia, dân tộc, cụ gởi thân quê người, gặp biết bao cảnh tủi nhục, nỗi gian nguy, rốt cuộc cũng không tránh khỏi tai họa, nhưng lúc nào cũng giữ được tư cách, khí phách, chí hướng. Ai hiểu được tình cảnh lữ thứ, hiểu được quẻ Lữ hơn cụ?
✅ Mệnh Hợp Cách: Cậy tài ở trên đỉnh cao, kiêu, nhưng sau mắc họa.
✅ Mệnh Không Hợp Cách: Cứ lang thang bôn tẩu, nhà bỏ, thân tàn.
📅 Xem Tuế Vận:
Quan Chức: Khó giữ được địa vị.
🎓 Giới Sĩ: Có triệu chứng bay cao.
👤 Người Thường: Đương tốt thì bị hao tổn, hoặc nên dời chỗ ở và tu tạo thì tránh được tai họa, hoặc bị đau mắt, tai ách lửa điện, đại khái cái vinh là mầm của cái họa.
Nhà cao, trâu thấp, đều lo,
Chim rừng cháy tổ, cười hò thảm thương.