🌟 Tổng quan về Quẻ Phong Trạch Trung Phu
🏷️ Tên Quẻ: Trung Phu là Tín (chí thành, hòa hoãn, thong thả). Thuộc tháng 8.
🌫️ Lời Tượng: Trạch thượng hữu phong: Trung Phu. Quân tử dĩ nghị ngục hoãn tử.
📖 Lược Nghĩa: Trên đầm có gió là quẻ Trung Phu (chí thành). Người quân tử lấy đấy mà nghị bàn việc hình ngục để hoãn tội tử hình.
☯ Toán Hà Lạc Giải
Lục Thập Hoa Giáp Hợp Quẻ
| Can | Giáp | Ất | Bính | Đinh | Mậu | Kỷ | Canh | Tân | Nhâm | Quý |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Chi | Sửu Mão | Mão Tị | Tị | Mùi |
Được quẻ này rất tốt. Lại sinh tháng 8 là cách công danh, phú quý.
"Tín thành báo hỷ thường ngay,
Hầu, Long (Thân, Thìn) mà đến, đường mây nhẹ nhàng."
✍️ Nguyễn Hiến Lê Giảng
📜 Lời Thoán: Trong lòng có đức tin tới mức cảm được heo và cá, tốt như vậy thì lội qua sông lớn được, giữ đạo chính thì lợi. Quẻ này ở giữa có hai hào âm, hai nét đứt, như trong lòng trống rỗng (hư tâm), không có tư dục, tư ý; còn 4 hào dương là nét liền, đặc, thực (trái với hư), mà hào 2 và hào 5 lại đắc trung (ở giữa quẻ nội và quẻ ngoại), vậy là có đức trung thực. Do đó mà đặt tên quẻ là Trung Phu.
Theo nghĩa thì trên là Tốn, thuận với người dưới. Dưới là Đoài, phục tòng người trên. Như vậy là cảm hoá được dân. Lòng chí thành cảm hoá được những vật ngu, không biết gì, như heo và cá. Lấy lòng chí thành, hư tâm mà ứng phó với nguy hiểm thì vượt được hết, như qua sông lớn mà ngồi chiếc thuyền trống không (hư chu), không chờ gì cả, thật là an toàn. Phải giữ chính đạo mới tốt.
✍️ Đại tượng truyện giảng: Gió ở trên, đầm ở dưới, là gió (làm) động được nước, như lòng thành thực cảm động được người. Nên lấy lòng trung thành mà xử việc thiên hạ; như xử tội thì xét đi xét lại, tìm cách cứu tội nhân, tha cho tội chết.
✍️ Phan Bội Châu Phụ Chú: Nghĩa chữ Trung Phu gồm cả trung hư (rỗng) và trung thực. Lòng trung có hư (trong trẻo) thì mới đặt lòng thành tín vào được, trung có thực thì giả dối mới không lọt vào được. Nói tóm lại, chỉ hai chữ trung tín, nhưng kết lại ở chữ trinh (chính). Bởi vì trong loài người, có một hạng người trung tín mà không chính. Tỷ như: đạo tặc vì tư lợi mà tin nhau; nam nữ vì tà dâm mà tin nhau; họ chẳng phải là trung tín. Kết quả là lầm đường lạc lối, có thủy không có chung, thường là nguyên nhân đã ác, mà kết quả cũng ác. Đó chính là trung mà không chính, cũng không gọi là trung phu được.
Phan Bội Châu Phụ Chú (Sau Khi Giảng Lời Tượng): Theo sách Chu Lễ (sách Tàu), ngày xưa khi có hình ngục, trước hết vua thẩm đoán, lại ủy quyền cho quan Tư khấu thẩm đoán lần thứ hai, lại ủy quyền cho quan Tam công thẩm đoán lần thứ ba, đó là nghị án hình ngục. Sau đó còn lần lượt xét sau một tuần, sau hai tuần, sau ba tháng, sau ba lần đó mới đến vua quyết định cuối cùng, chỉ mong cho người bị tội khỏi chết oan.
Trong Dịch học, Tượng truyện nói về hình ngục gồm có 5 quẻ. Quẻ Phệ Hạp thì nói rằng coi tượng sấm chớp mà làm sáng tỏ hình luật. Quẻ Bí thì nói rằng coi tượng lửa ở dưới núi mà không quá cảm (không khinh suất) về việc đoán ngục hình. Quẻ Phong thì nói rằng coi tượng sấm chớp đều đến (sáng và động cùng lúc) mà xét án ghép tội. Quẻ Lữ thì nói rằng coi tượng lửa ở trên núi mà chẳng để hình ngục đọng lại. Bốn quẻ ấy đều lấy tượng để cho thấy cái lợi về sự sáng, lấy chữ sáng làm trọng. Duy đến quẻ Trung Phu thì nói rằng coi tượng gió ở trên đầm mà bàn việc hình ngục để hoãn tội tử hình, đó là lấy chữ Thành làm trọng.
Tóm lại xem Tượng truyện 5 quẻ, thì nhà làm hình ngục nên có lòng thương người, như tượng quẻ Trung Phu, còn đến khi thẩm đoán tất phải có đức Sáng như tượng bốn quẻ trên. Có nghĩa là lấy Thành làm gốc, lấy Sáng làm phương pháp (trong bản gốc gọi là thủ đoạn). Thánh nhân vì bốn quẻ trên chuyên chú trọng đức Sáng, nên ở quẻ Trung Phu lại chú trọng đức Thành. Sáng mà không thành tâm, e rằng có khi lạm dụng. Thành mà không Sáng, e rằng có lúc bị lừa. Thành với Sáng đều đầy đủ, việc hình ngục mới chắc được công bằng. Đọc hết mấy bộ sách hình luật, trước xin đọc năm Lời tượng ấy.
🔮 Hà Lạc Dự Báo
Quẻ Trung Phu chỉ vận thế yên ổn, cần sự trung tín, không hợp cho những ai cơ hội làm liều, thiếu lòng trung thực hay đạo đức giả.
Cần phải kiên trì, tốt nhất là phải hành tín hư tâm thì điều kiện thành công sẽ như vượt đầm dâu có thuyền chờ sẵn, có thể làm nên sự nghiệp lớn.
Địa Vị: Dễ đạt mong muốn.
Dễ đỗ.
Bình an.
Qua khỏi.
Chóng lành.
❤️ Tình Yêu Và Hôn Nhân: Dễ dàng toại nguyện, gặp được người như ý do lòng thành cảm động đến mọi người.
Gia đình: Đoàn kết vui vẻ, không nghi ngờ lẫn nhau.
📊 Phân Tích Các Hào
📖 Lược Nghĩa: Ngu, cát, hữu tha, bất yến. Lo liệu trước (để rồi hãy tin) thì tốt; có điều khác lẩn quẩn thì chẳng được yên. Bắt đầu của lòng thành kính phải suy tính cho kỹ. Vận dễ thăng tiến, đỗ đạt, được nhiều người giúp đỡ, thành đạt toại nguyện. Số xấu: hao tài tốn của, có nhiều lo buồn, sống không yên.
☯ Toán Hà Lạc Giải: Điều thiện nên theo một đường lối.
✍️ Nguyễn Hiến Lê Giảng: Hào này mới vào thời Trung Phu, tuy ứng với hào 4, âm nhu, đắc chính là người đáng tin cậy, nhưng bước đầu, phải xét cho kĩ lưỡng xem 4 có đáng tin không; khi đã tin rồi thì đừng đổi chí hướng, lòng phải định rồi mới tĩnh mà yên được.
✅ Mệnh Hợp Cách: Nhu thuận mà trung, thành thực mà sáng, được người ủng hộ (vây cánh), sự nghiệp vẻ vang.
✅ Mệnh Không Hợp Cách: Động tĩnh khác thường, xu hướng không nhất quán, mưu vọng không đúng, thân thể không yên.
📅 Xem Tuế Vận:
Quan Chức: Được đề bạt.
🎓 Giới Sĩ: Có tin tốt lành hấp dẫn.
👤 Người Thường: Có quý nhân đề cử, mưu vọng toại ý, nhưng trong mừng có lo. Có thể người vật hao tổn.
Một điểm đủ thành xuân
Cành khô tươi dần dần
Muôn điều cần chuyên nhất
Rất kỵ dạ phân vân
📖 Lược Nghĩa: Minh hạc tại âm, kỳ tử họa chi, ngã hữu hảo tước, ngô dữ nhĩ mỹ chi. Chim hạc mẹ gáy ở trong bóng rợp, con nó gáy họa theo, ta có rượu ngon, ta cùng mày chia nhau. Dễ thăng tiến, thành đạt, có tài lộc. Nội dung hào là có lòng thành, có hô có ứng, biết chia ngọt sẻ bùi, sự nghiệp thành đạt.
☯ Toán Hà Lạc Giải: Cùng đức, giúp nhau nên việc.
✍️ Nguyễn Hiến Lê Giảng: Hào này ứng với hào 5 ở trên, cả hai đều có đức dương cương, lại đắc trung đều có lòng thành thực, đều là những hào quan trọng trong quẻ Trung Phu, hai bên cảm ứng, tương đắc với nhau như hạc mẹ gáy mà hạc con họa theo, hoặc như một người có chén rượu ngon mà chia cho bạn. Khổng tử giải thích ý nghĩa Lời hào này như sau: Người quân tử ở trong nhà mà nói ra, nếu lời nói hay thì người ngoài nghìn dặm cũng hưởng ứng, huống chi là người ở gần. Hành vi từ gần phát ra thì ảnh hưởng hiện ngay ở xa, như vậy chẳng nên thận trọng lắm hay sao? Như vậy, Khổng tử đã hiểu rộng tiếng gáy của con hạc mẹ, là lời nói hay; và chén rượu ngon là hành vi đẹp, mà khuyên chúng ta phải thận trọng về lời nói và việc làm (ngôn và hành).
✍️ Phan Bội Châu Phụ Chú: Nói cách khác, tiếng gáy không phải tiếng loài nó, thì nó không họa theo; rượu của mình vẫn dở, thì chắc không ai thèm. Ngôn, hành mình đã không lành, thì ai chịu ứng cho. Trên mặt chữ tuy khác nhau mà tinh thần đạo lý vẫn in nhau. Nên sách Khổng tử với sách Chu công, vẫn không giống nhau, mà ý nghĩa thì tuyệt đối giống nhau. Chúng ta học Dịch nên học lấy bộ óc ấy. Nếu Chu công nói hạc nói rượu, mà Khổng tử cũng nói hạc nói rượu, còn có gì thú vị nữa.
✅ Mệnh Hợp Cách: Đồng tâm, đồng chí, làm đẹp cho trước, làm vượng cho sau.
✅ Mệnh Không Hợp Cách: Được tôn về đức, trọng về tài, một đời thanh cao, không tai hại.
📅 Xem Tuế Vận:
Quan Chức: Thăng tiến.
🎓 Giới Sĩ: Được toại ý.
👤 Người Thường: Được lợi, hoặc sanh con, duy người già có ám tật.
Phong vân ngàn thuở hội này
Tấm lòng vàng đá lộc đầy ngôi cao
📖 Lược Nghĩa: Đắc địch, hoặc cổ, hoặc bãi, hoặc khấp, hoặc ca. Được kẻ đối thủ (Hào 6 ứng) hoặc múa may, hoặc rụng rời, hoặc khóc lóc, hoặc hát vang (Tư cách hoảng hốt bất định).
☯ Toán Hà Lạc Giải: Không có chủ định.
✍️ Nguyễn Hiến Lê Giảng: Hào này âm nhu bất chính bất trung, ứng với hào ở trên cùng, dương cương mà bất trung bất chính, như hai người ăn ở với nhau mà không thành thực, tính tình thay đổi luôn luôn, "vui đó rồi khóc đó" (hoặc cổ hoặc bãi). (Có người hiểu là: lúc thì cổ võ, lúc thì bỏ đi).
✅ Mệnh Hợp Cách: Không cha anh, không thầy bạn, đức nghiệp chẳng thành, cử chỉ bất định, dù có giàu sang cũng là hạng bê bối.
✅ Mệnh Không Hợp Cách: Thành tín, nhưng tiến lui, thành bại bất thường, lại cô quả, đơn côi, không thể thành đạt lớn, giữ được bình yên là may.
📅 Xem Tuế Vận:
Quan Chức: Đồng liêu bất hòa, trước tiến chức sau lùi.
🎓 Giới Sĩ và Người Thường: Trong vui có buồn, trong buồn có vui, cầu danh mưu lợi, khi được khi mất.
Buồn vui ca khóc như điên
Biết ra tự trị thì yên tấm lòng
📖 Lược Nghĩa: Nguyệt cơ vọng, mã thất quần, vô cữu. Mặt trăng gần đến rằm, con ngựa bỏ "bồ" (bạn) cặp đôi, không lỗi gì (bỏ hào 1 để đi với hào 5 hay hơn). Như ý hào, việc lớn sắp thành nên quên việc riêng để giữ nghiệp, quyền chức không màng mà tự nó đến, để lại tiếng thơm.
☯ Toán Hà Lạc Giải: Quên riêng tư để phục vụ việc lớn.
✍️ Nguyễn Hiến Lê Giảng: Hào này đắc chính thân cận với hào 5, được vua tín nhiệm, sự thịnh vượng đã gần đến tuyệt đỉnh rồi, như trăng mười bốn gần đến ngày rằm. Nó ứng với hào 1, hai bên cặp kè nhau như cặp ngựa, nhưng nó biết phục tòng đạo lý, nên sau bỏ 1 để chuyên nhất với 5, như vậy không có tội lỗi gì.
✍️ Phan Bội Châu Phụ Chú: Lời hào ở đây theo về sử Tàu thì như ông Y Doãn, trả chính quyền cho ông Thái Giáp mà trở về cày ruộng. Sử nước ta thì có Trần Hưng Đạo chỉ làm đến Thượng Quốc công, không nghe lời An Sinh Vương giành lấy ngôi vua, đó là theo nghĩa câu trăng gần đến rằm. Lại như đảng Thôi, Trần, rất mạnh ở nước Tề, khuyên Án Tử vào, mà Án Tử không chịu vào. Sử nước ta có Phùng Khắc Khoan đời nhà Mạc dương thịnh mà không chịu theo. Kết quả Thôi, Trần bại mà Án Tử được hiển danh. Mạc thì vong mà Phùng thì nên sự nghiệp. Đó là nghĩa câu Ngựa bỏ bạn mà tiến lên. Trung phu lợi về chính mới được tốt, Dịch có nói dối với ai đâu.
✅ Mệnh Hợp Cách: Bỏ bè đảng riêng để làm việc nước. Tấm lòng trinh bạch. Bạn đồng liêu tôn kính, quyền chẳng cần khuếch trương mà hóa to.
✅ Mệnh Không Hợp Cách: Có cơ mưu nhưng khó toại chí, dù có khi thành, rồi lại tổn hại. Hoặc việc hôn nhân lận đận. Hoặc phụ thân thương tổn.
📅 Xem Tuế Vận:
Quan Chức: Có vinh thăng.
🎓 Giới Sĩ: Nội tháng có vui mừng.
👤 Người Thường: Được đề bạt, hoặc mất ngựa xe.
Thanh danh đức nghiệp đã nên,
Gió mây gặp hội, đột lên sang giàu
📖 Lược Nghĩa: Hữu phu loan như, vô cữu. Có lòng tín thành ràng buộc như (dây) không lỗi gì. Thời đoàn kết, hòa thuận, mọi việc hanh thông, dễ thăng tiến, nhiều phúc lộc.
☯ Toán Hà Lạc Giải: Nguyên thủ và người cộng tác tin nhau hết lòng.
✍️ Nguyễn Hiến Lê Giảng: Hào này ở ngôi chí tôn, có đủ đức trung chính, thành tín buộc được lòng thiên hạ.
✅ Mệnh Hợp Cách: Có lòng chí thành, đức cao cả vì nước, thì dân cảm, vật ứng, trời giúp, công thành, phú quý khôn xiết kể.
✅ Mệnh Không Hợp Cách: Cũng có đức, trên quý, dưới phục, cuộc sống đầy đủ, tuổi thọ bền lâu.
📅 Xem Tuế Vận:
Quan Chức: Trên dưới một lòng, tín nhiệm hơn.
🎓 Giới Sĩ: Tiến thủ thành danh.
👤 Người Thường: Nhân tình hòa hợp, mưu tính thành việc có lợi.
Nghiêng bầu nở mặt nở mày,
Thiên thời, địa lợi từ nay mạnh làm.
📖 Lược Nghĩa: Hàn âm đăng vu thiên, trinh hung. Tiếng chim bay lên trời (mà không thấy hình) cố chấp thì xấu, (hết thời tin rồi mà cứ tin thì hỏng). Đối với những người thức thời, xấu đối với những người bảo thủ, kẻ tầm thường.
☯ Toán Hà Lạc Giải: Không đáng tin mà cứ tin là có hại.
✍️ Nguyễn Hiến Lê Giảng: Hào này dương cương không đắc trung, lại ở vào thời thành tín đến cùng cực, đức tin đã suy, vậy là có danh mà không có thực. Lại thêm không biết biến thông, muốn cố giữ đức tín (vì có tính dương cương), cho nên ví với loài gà là loại không bay cao được mà muốn lên tới trời. Vậy lòng thành tín vẫn là tốt, nhưng phải đừng thái quá mà biết biến thông, Phan Bội Châu nhắc truyện ngụ ngôn anh chàng họ Vĩ (có sách nói là họ Vi) thời Xuân thu hẹn với một người con gái ở dưới cầu, người đó không tới, nước lên cao, anh ta cứ ôm cột cầu mà chịu chết. Tín như vậy là ngu, không biết biến thông.
✅ Mệnh Hợp Cách: Tuổi trẻ đã có bằng cao, làm chức to, nhưng cố chấp, không biết biến thông, nên chẳng được lâu.
✅ Mệnh Không Hợp Cách: Hàn vi mà lên nhanh quá. Câu chấp không thông nên bị tai hại, duy chỉ ở nơi hang động, thanh hư như nơi tiên cảnh thì yên lành.
📅 Xem Tuế Vận:
Quan Chức: Yết kiến Nguyên thủ.
🎓 Giới Sĩ: Danh lên cao.
👤 Người Thường: Tranh cao, cậy mạnh nên khốn bách. Buôn bán tổn thiệt, số xấu giảm thọ.
Nên tiến, đừng nên bướng
Việc xưa đã đổi thay
Sông dài ngàn dặm lái
Sẵn cá buông câu hay