{
 "ten": "Thư Viện Nhân Thể Ngũ Hành",
 "name": "Body and Five Elements Atlas",
 "url": "https://thayungkhiem.vn/nhan-the-ngu-hanh",
 "url_en": "https://thayungkhiem.vn/en/nhan-the-ngu-hanh",
 "giayPhep": "Văn bản và dữ liệu: © UK MASTER CORP, được trích dẫn khi ghi nguồn và liên kết về trang gốc, không được đăng lại toàn bộ. Mô hình 3D: Z-Anatomy, CC BY-SA 4.0.",
 "license": "Text and data: © UK MASTER CORP, may be quoted with attribution and a link to the source page, not republished in full. 3D model: Z-Anatomy, CC BY-SA 4.0.",
 "capNhat": "2026-11-11",
 "tacGia": "Thầy Ưng Khiêm",
 "author": "Master Ung Khiem",
 "toChuc": "Viện Đào tạo và Nghiên cứu Huyền học UK Master Academy, Công ty Cổ phần Tập đoàn UK Master (UK MASTER CORP), MST 0319411614",
 "nguHanh": {
  "moc": {
   "vi": "Mộc",
   "en": "Wood",
   "sinh": "hoa",
   "khac": "tho",
   "mau": "#197A4B"
  },
  "hoa": {
   "vi": "Hỏa",
   "en": "Fire",
   "sinh": "tho",
   "khac": "kim",
   "mau": "#C93535"
  },
  "tho": {
   "vi": "Thổ",
   "en": "Earth",
   "sinh": "kim",
   "khac": "thuy",
   "mau": "#B57614"
  },
  "kim": {
   "vi": "Kim",
   "en": "Metal",
   "sinh": "thuy",
   "khac": "moc",
   "mau": "#3D647A"
  },
  "thuy": {
   "vi": "Thủy",
   "en": "Water",
   "sinh": "moc",
   "khac": "hoa",
   "mau": "#165E9E"
  }
 },
 "tangPhu": [
  {
   "id": "can",
   "vi": "Can",
   "en": "Liver",
   "hanh": "moc",
   "loai": "tang",
   "bieuLy": "dom",
   "giaiPhau": {
    "vi": "Gan",
    "en": "Liver"
   },
   "dongY": {
    "vi": "Can tàng huyết, chủ sơ tiết cho khí cơ thông suốt, chủ gân, khai khiếu ra mắt. Can ưa thư thái, ghét uất ức.",
    "en": "The Liver stores blood, keeps the flow of qi smooth, governs the sinews and opens into the eyes. It thrives on ease and suffers under constraint."
   },
   "tayY": {
    "vi": "Gan là tạng đặc lớn nhất trong ổ bụng, nằm dưới cơ hoành bên phải. Gan chuyển hóa đường, mỡ, đạm, tạo mật, khử độc, dự trữ glycogen và tổng hợp phần lớn protein đông máu.",
    "en": "The liver is the largest solid organ in the abdomen, under the right diaphragm. It runs carbohydrate, fat and protein metabolism, makes bile, clears toxins, stores glycogen and produces most clotting proteins."
   },
   "doiChieu": {
    "vi": "Hai bên gặp nhau ở chức năng trữ máu và chuyển hóa. Riêng gân và mắt, cùng phần điều hòa cảm xúc, là những mảng Đông y gán cho Can mà giải phẫu học không đặt vào gan.",
    "en": "The two views meet on blood storage and metabolism. Sinews, eyes and the regulation of emotion are areas Chinese medicine assigns to the Liver that anatomy does not place in the liver."
   },
   "kinh": "kinh-can",
   "gio": "Sửu",
   "wikidata": {
    "tay": [
     "Q9368"
    ],
    "dong": []
   },
   "trang": {
    "vi": "https://thayungkhiem.vn/nhan-the-ngu-hanh/can",
    "en": "https://thayungkhiem.vn/en/nhan-the-ngu-hanh/can"
   }
  },
  {
   "id": "dom",
   "vi": "Đởm",
   "en": "Gallbladder",
   "hanh": "moc",
   "loai": "phu",
   "bieuLy": "can",
   "giaiPhau": {
    "vi": "Túi mật",
    "en": "Gallbladder"
   },
   "dongY": {
    "vi": "Đởm chứa tinh trấp là mật, chủ quyết đoán. Đởm vừa thuộc lục phủ vừa thuộc phủ kỳ hằng vì thứ nó chứa là tinh chất chứ không phải cặn bã.",
    "en": "The Gallbladder stores bile, a refined fluid, and governs decisiveness. It counts both as a fu organ and as an extraordinary organ, since what it holds is essence rather than waste."
   },
   "tayY": {
    "vi": "Túi mật nằm dưới mặt gan, cô đặc và dự trữ mật, co bóp đẩy mật xuống tá tràng khi ăn chất béo.",
    "en": "The gallbladder sits under the liver, concentrates and stores bile, and contracts to release it into the duodenum when fat arrives."
   },
   "doiChieu": {
    "vi": "Phần chứa và bài tiết mật trùng khớp hai bên. Phần \"chủ quyết đoán\" thuộc về lý luận tinh thần của Đông y.",
    "en": "Bile storage and release match on both sides. Decisiveness belongs to the mental theory of Chinese medicine."
   },
   "kinh": "kinh-dom",
   "gio": "Tý",
   "wikidata": {
    "tay": [
     "Q64386"
    ],
    "dong": [
     "Q5518902"
    ]
   },
   "trang": {
    "vi": "https://thayungkhiem.vn/nhan-the-ngu-hanh/dom",
    "en": "https://thayungkhiem.vn/en/nhan-the-ngu-hanh/dom"
   }
  },
  {
   "id": "tam",
   "vi": "Tâm",
   "en": "Heart",
   "hanh": "hoa",
   "loai": "tang",
   "bieuLy": "tieu-truong",
   "giaiPhau": {
    "vi": "Tim",
    "en": "Heart"
   },
   "dongY": {
    "vi": "Tâm chủ huyết mạch, tàng thần, khai khiếu ra lưỡi, vinh ra sắc mặt. Nội Kinh gọi Tâm là vị vua trong các tạng.",
    "en": "The Heart governs blood and vessels, houses the spirit, opens into the tongue and shows on the face. The Inner Classic calls it the sovereign among the organs."
   },
   "tayY": {
    "vi": "Tim có bốn buồng, co bóp đẩy máu qua vòng tuần hoàn phổi và vòng tuần hoàn toàn thân.",
    "en": "The heart has four chambers and pumps blood through the pulmonary and systemic circulations."
   },
   "doiChieu": {
    "vi": "Chức năng bơm máu trùng khớp với \"chủ huyết mạch\". Phần \"tàng thần\" của Tâm, tức ý thức và tinh thần, y học hiện đại đặt ở não.",
    "en": "Pumping blood matches \"governing the vessels\". The spirit housed in the Heart, meaning consciousness and mind, is placed in the brain by modern medicine."
   },
   "kinh": "kinh-tam",
   "gio": "Ngọ",
   "wikidata": {
    "tay": [
     "Q1072"
    ],
    "dong": []
   },
   "trang": {
    "vi": "https://thayungkhiem.vn/nhan-the-ngu-hanh/tam",
    "en": "https://thayungkhiem.vn/en/nhan-the-ngu-hanh/tam"
   }
  },
  {
   "id": "tieu-truong",
   "vi": "Tiểu Trường",
   "en": "Small Intestine",
   "hanh": "hoa",
   "loai": "phu",
   "bieuLy": "tam",
   "giaiPhau": {
    "vi": "Ruột non",
    "en": "Small intestine"
   },
   "dongY": {
    "vi": "Tiểu Trường nhận thức ăn từ Vị, tiếp tục tiêu hóa và phân thanh biệt trọc, phần trong đưa lên nuôi cơ thể, phần đục chuyển xuống Đại Trường và Bàng Quang.",
    "en": "The Small Intestine receives food from the Stomach, continues digestion and separates the clear from the turbid, sending the clear up to nourish the body and the turbid down."
   },
   "tayY": {
    "vi": "Ruột non gồm tá tràng, hỗng tràng và hồi tràng, là nơi tiêu hóa và hấp thu phần lớn chất dinh dưỡng.",
    "en": "The small intestine, made of duodenum, jejunum and ileum, is where most digestion and nutrient absorption take place."
   },
   "doiChieu": {
    "vi": "\"Phân thanh biệt trọc\" rất gần với hấp thu và loại thải ở ruột non. Đây là một trong những chỗ hai hệ khớp nhau rõ nhất.",
    "en": "Separating clear from turbid is close to absorption and rejection in the small intestine, one of the clearest overlaps between the two systems."
   },
   "kinh": "kinh-tieu-truong",
   "gio": "Mùi",
   "wikidata": {
    "tay": [
     "Q11090"
    ],
    "dong": [
     "Q7543099"
    ]
   },
   "trang": {
    "vi": "https://thayungkhiem.vn/nhan-the-ngu-hanh/tieu-truong",
    "en": "https://thayungkhiem.vn/en/nhan-the-ngu-hanh/tieu-truong"
   }
  },
  {
   "id": "tam-bao",
   "vi": "Tâm Bào",
   "en": "Pericardium",
   "hanh": "hoa",
   "loai": "tang",
   "bieuLy": "tam-tieu",
   "giaiPhau": {
    "vi": "Màng ngoài tim",
    "en": "Pericardium"
   },
   "dongY": {
    "vi": "Tâm Bào là màng bọc ngoài Tâm, che chở cho Tâm và thay Tâm chịu tà khí.",
    "en": "The Pericardium wraps and protects the Heart and receives pathogens in its place."
   },
   "tayY": {
    "vi": "Màng ngoài tim là túi xơ thanh mạc bao quanh tim, giữ tim cố định và giảm ma sát khi tim đập.",
    "en": "The pericardium is a fibroserous sac around the heart that anchors it and reduces friction as it beats."
   },
   "doiChieu": {
    "vi": "Vị trí giải phẫu trùng khớp. Vai trò \"thay Tâm chịu tà\" là khái niệm riêng của Đông y.",
    "en": "The anatomical position matches. Receiving pathogens on behalf of the Heart is a concept unique to Chinese medicine."
   },
   "kinh": "kinh-tam-bao",
   "gio": "Tuất",
   "wikidata": {
    "tay": [
     "Q193302"
    ],
    "dong": [
     "Q7168390"
    ]
   },
   "trang": {
    "vi": "https://thayungkhiem.vn/nhan-the-ngu-hanh/tam-bao",
    "en": "https://thayungkhiem.vn/en/nhan-the-ngu-hanh/tam-bao"
   }
  },
  {
   "id": "tam-tieu",
   "vi": "Tam Tiêu",
   "en": "Triple Burner",
   "hanh": "hoa",
   "loai": "phu",
   "bieuLy": "tam-bao",
   "giaiPhau": {
    "vi": "Không có cơ quan tương ứng",
    "en": "No anatomical counterpart"
   },
   "dongY": {
    "vi": "Tam Tiêu là đường vận hành của nguyên khí và thủy dịch, chia ba khoang. Linh Khu viết thượng tiêu như sương mù, trung tiêu như vại ngâm ủ, hạ tiêu như ngòi rãnh.",
    "en": "The Triple Burner is the pathway of source qi and body fluids, divided into three spaces. The Spiritual Pivot describes the upper burner as mist, the middle as a soaking vat and the lower as a drainage ditch."
   },
   "tayY": {
    "vi": "Giải phẫu học không có cơ quan nào mang tên này. Các nhà nghiên cứu từng so với khoang thân, mạc treo, mô kẽ, hệ bạch huyết, nhưng chưa có kết luận thống nhất.",
    "en": "Anatomy has no organ by this name. Researchers have compared it to the body cavities, the mesentery, the interstitium and the lymphatic system, without agreement."
   },
   "doiChieu": {
    "vi": "Đây là ví dụ rõ nhất cho thấy tạng phủ Đông y là hệ chức năng, không phải cơ quan giải phẫu. Trên mô hình, Tam Tiêu hiện thành ba khoang ngang thân.",
    "en": "This is the clearest sign that zang-fu are functional systems rather than anatomical organs. On the model it appears as three horizontal zones of the trunk."
   },
   "kinh": "kinh-tam-tieu",
   "gio": "Hợi",
   "wikidata": {
    "tay": [],
    "dong": [
     "Q1052157"
    ]
   },
   "trang": {
    "vi": "https://thayungkhiem.vn/nhan-the-ngu-hanh/tam-tieu",
    "en": "https://thayungkhiem.vn/en/nhan-the-ngu-hanh/tam-tieu"
   }
  },
  {
   "id": "ty",
   "vi": "Tỳ",
   "en": "Spleen",
   "hanh": "tho",
   "loai": "tang",
   "bieuLy": "vi",
   "giaiPhau": {
    "vi": "Lá lách và tụy",
    "en": "Spleen and pancreas"
   },
   "dongY": {
    "vi": "Tỳ chủ vận hóa thức ăn và nước, thống huyết giữ máu đi trong mạch, chủ cơ nhục và tứ chi, khai khiếu ra miệng. Tỳ là gốc của hậu thiên.",
    "en": "The Spleen transforms and transports food and fluids, keeps blood within the vessels, governs the flesh and limbs and opens into the mouth. It is the root of postnatal life."
   },
   "tayY": {
    "vi": "Lá lách lọc máu, loại hồng cầu già và tham gia miễn dịch. Tụy tiết men tiêu hóa và các hormone insulin, glucagon.",
    "en": "The spleen filters blood, removes old red cells and supports immunity. The pancreas secretes digestive enzymes and the hormones insulin and glucagon."
   },
   "doiChieu": {
    "vi": "Tỳ của Đông y gần với chức năng tiêu hóa hấp thu và một phần chức năng của tụy hơn là với lá lách. Mô hình vì vậy tô sáng cả lá lách lẫn tụy.",
    "en": "The Spleen of Chinese medicine is closer to digestion, absorption and part of pancreatic function than to the spleen itself, so the model highlights both."
   },
   "kinh": "kinh-ty",
   "gio": "Tỵ",
   "wikidata": {
    "tay": [
     "Q9371",
     "Q9618"
    ],
    "dong": [
     "Q7578442"
    ]
   },
   "trang": {
    "vi": "https://thayungkhiem.vn/nhan-the-ngu-hanh/ty",
    "en": "https://thayungkhiem.vn/en/nhan-the-ngu-hanh/ty"
   }
  },
  {
   "id": "vi",
   "vi": "Vị",
   "en": "Stomach",
   "hanh": "tho",
   "loai": "phu",
   "bieuLy": "ty",
   "giaiPhau": {
    "vi": "Dạ dày",
    "en": "Stomach"
   },
   "dongY": {
    "vi": "Vị thu nạp và nghiền nát thức ăn, được gọi là bể của thủy cốc. Vị khí chủ đi xuống.",
    "en": "The Stomach receives and ripens food and is called the sea of grain and water. Its qi naturally descends."
   },
   "tayY": {
    "vi": "Dạ dày chứa, nhào trộn thức ăn, tiết acid và men pepsin để bắt đầu tiêu hóa đạm.",
    "en": "The stomach holds and churns food and secretes acid and pepsin to begin protein digestion."
   },
   "doiChieu": {
    "vi": "Chức năng thu nạp và nghiền nát trùng khớp. \"Vị khí giáng\" tương ứng với nhu động đẩy thức ăn xuống ruột.",
    "en": "Receiving and ripening match. Descending Stomach qi corresponds to the motility that moves food into the intestine."
   },
   "kinh": "kinh-vi",
   "gio": "Thìn",
   "wikidata": {
    "tay": [
     "Q1029907"
    ],
    "dong": []
   },
   "trang": {
    "vi": "https://thayungkhiem.vn/nhan-the-ngu-hanh/vi",
    "en": "https://thayungkhiem.vn/en/nhan-the-ngu-hanh/vi"
   }
  },
  {
   "id": "phe",
   "vi": "Phế",
   "en": "Lung",
   "hanh": "kim",
   "loai": "tang",
   "bieuLy": "dai-truong",
   "giaiPhau": {
    "vi": "Phổi",
    "en": "Lungs"
   },
   "dongY": {
    "vi": "Phế chủ khí và hô hấp, tuyên phát và túc giáng, thông điều đường nước, chủ da lông, khai khiếu ra mũi.",
    "en": "The Lung governs qi and breathing, disperses and descends, regulates the water passages, governs skin and hair and opens into the nose."
   },
   "tayY": {
    "vi": "Phổi trao đổi khí, đưa oxy vào máu và thải khí cacbonic. Khí quản và phế quản dẫn khí vào ra.",
    "en": "The lungs exchange gases, taking oxygen into the blood and releasing carbon dioxide. The trachea and bronchi carry the air."
   },
   "doiChieu": {
    "vi": "Hô hấp trùng khớp hoàn toàn. Mũi là cửa ngõ đường thở nên hai bên gần nhau, còn mối liên hệ Phế với da và đường nước là phần mở rộng riêng của Đông y.",
    "en": "Breathing matches fully. The nose is the gateway of the airway, so the two views are close there, while the link between the Lung and the skin and water passages is unique to Chinese medicine."
   },
   "kinh": "kinh-phe",
   "gio": "Dần",
   "wikidata": {
    "tay": [
     "Q7886"
    ],
    "dong": []
   },
   "trang": {
    "vi": "https://thayungkhiem.vn/nhan-the-ngu-hanh/phe",
    "en": "https://thayungkhiem.vn/en/nhan-the-ngu-hanh/phe"
   }
  },
  {
   "id": "dai-truong",
   "vi": "Đại Trường",
   "en": "Large Intestine",
   "hanh": "kim",
   "loai": "phu",
   "bieuLy": "phe",
   "giaiPhau": {
    "vi": "Ruột già",
    "en": "Large intestine"
   },
   "dongY": {
    "vi": "Đại Trường nhận cặn bã từ Tiểu Trường, hút bớt nước rồi truyền tống ra ngoài.",
    "en": "The Large Intestine receives residue from the Small Intestine, absorbs some fluid and conveys the waste out."
   },
   "tayY": {
    "vi": "Ruột già gồm manh tràng, đại tràng và trực tràng, hấp thu nước và điện giải, tạo và đẩy phân ra ngoài.",
    "en": "The large intestine, from cecum to rectum, absorbs water and electrolytes and forms and expels stool."
   },
   "doiChieu": {
    "vi": "Hai bên mô tả gần như giống nhau về chức năng truyền tống cặn bã.",
    "en": "Both describe the conveyance of waste in almost the same way."
   },
   "kinh": "kinh-dai-truong",
   "gio": "Mão",
   "wikidata": {
    "tay": [
     "Q11083"
    ],
    "dong": [
     "Q6489153"
    ]
   },
   "trang": {
    "vi": "https://thayungkhiem.vn/nhan-the-ngu-hanh/dai-truong",
    "en": "https://thayungkhiem.vn/en/nhan-the-ngu-hanh/dai-truong"
   }
  },
  {
   "id": "than",
   "vi": "Thận",
   "en": "Kidney",
   "hanh": "thuy",
   "loai": "tang",
   "bieuLy": "bang-quang",
   "giaiPhau": {
    "vi": "Thận",
    "en": "Kidneys"
   },
   "dongY": {
    "vi": "Thận tàng tinh, chủ sinh trưởng và sinh sản, chủ thủy, chủ nạp khí, chủ cốt sinh tủy, khai khiếu ra tai và nhị âm. Thận là gốc của tiên thiên.",
    "en": "The Kidney stores essence, governs growth and reproduction, water, the grasping of qi, bones and marrow, and opens into the ears and the two lower orifices. It is the root of prenatal life."
   },
   "tayY": {
    "vi": "Thận lọc máu tạo nước tiểu, điều hòa nước, điện giải và huyết áp, tiết erythropoietin kích thích tạo hồng cầu và hoạt hóa vitamin D.",
    "en": "The kidneys filter blood into urine, regulate water, electrolytes and blood pressure, release erythropoietin for red cell production and activate vitamin D."
   },
   "doiChieu": {
    "vi": "Chức năng \"chủ thủy\" trùng với lọc máu và cân bằng nước. Phần sinh trưởng, sinh sản, xương tủy của Thận gần với hệ nội tiết, gồm tuyến thượng thận và tuyến sinh dục.",
    "en": "Governing water matches filtration and fluid balance. Growth, reproduction and bones relate more to the endocrine system, including the adrenal and reproductive glands."
   },
   "kinh": "kinh-than",
   "gio": "Dậu",
   "wikidata": {
    "tay": [
     "Q9377"
    ],
    "dong": [
     "Q6140833"
    ]
   },
   "trang": {
    "vi": "https://thayungkhiem.vn/nhan-the-ngu-hanh/than",
    "en": "https://thayungkhiem.vn/en/nhan-the-ngu-hanh/than"
   }
  },
  {
   "id": "bang-quang",
   "vi": "Bàng Quang",
   "en": "Bladder",
   "hanh": "thuy",
   "loai": "phu",
   "bieuLy": "than",
   "giaiPhau": {
    "vi": "Bàng quang",
    "en": "Urinary bladder"
   },
   "dongY": {
    "vi": "Bàng Quang chứa và bài tiết nước tiểu nhờ khí hóa của Thận.",
    "en": "The Bladder stores and releases urine through the qi transformation of the Kidney."
   },
   "tayY": {
    "vi": "Bàng quang là túi cơ chứa nước tiểu từ hai niệu quản và tống ra qua niệu đạo.",
    "en": "The bladder is a muscular sac that collects urine from the ureters and expels it through the urethra."
   },
   "doiChieu": {
    "vi": "Hai bên trùng khớp. Đông y nhấn mạnh sự phụ thuộc của Bàng Quang vào Thận.",
    "en": "The two views match. Chinese medicine stresses the Bladder's dependence on the Kidney."
   },
   "kinh": "kinh-bang-quang",
   "gio": "Thân",
   "wikidata": {
    "tay": [
     "Q9382"
    ],
    "dong": [
     "Q7900615"
    ]
   },
   "trang": {
    "vi": "https://thayungkhiem.vn/nhan-the-ngu-hanh/bang-quang",
    "en": "https://thayungkhiem.vn/en/nhan-the-ngu-hanh/bang-quang"
   }
  },
  {
   "id": "nao",
   "vi": "Não",
   "en": "Brain",
   "hanh": "thuy",
   "loai": "ky-hang",
   "bieuLy": null,
   "giaiPhau": {
    "vi": "Não",
    "en": "Brain"
   },
   "dongY": {
    "vi": "Não thuộc phủ kỳ hằng. Linh Khu gọi não là bể của tủy. Thận chủ tủy nên Não liên hệ mật thiết với Thận, vì thế mô hình xếp Não về hành Thủy.",
    "en": "The Brain is an extraordinary organ. The Spiritual Pivot calls it the sea of marrow. Since the Kidney governs marrow, the Brain is tied to the Kidney and the model places it under Water."
   },
   "tayY": {
    "vi": "Não là trung ương thần kinh, điều khiển vận động, cảm giác, nhận thức, cảm xúc và trí nhớ.",
    "en": "The brain is the center of the nervous system, governing movement, sensation, cognition, emotion and memory."
   },
   "doiChieu": {
    "vi": "Đông y cổ đặt thần chí ở Tâm, y học hiện đại đặt ở Não. Đây là điểm khác lớn nhất giữa hai hệ.",
    "en": "Classical Chinese medicine places the mind in the Heart, modern medicine in the brain. This is the largest gap between the two systems."
   },
   "kinh": null,
   "gio": null,
   "wikidata": {
    "tay": [
     "Q1073",
     "Q492038"
    ],
    "dong": []
   },
   "trang": {
    "vi": "https://thayungkhiem.vn/nhan-the-ngu-hanh/nao",
    "en": "https://thayungkhiem.vn/en/nhan-the-ngu-hanh/nao"
   }
  }
 ],
 "kinhMach": [
  {
   "id": "kinh-phe",
   "ma": "LU",
   "vi": "Thủ Thái Âm Phế",
   "en": "Lung meridian, Hand Taiyin",
   "tang": "phe",
   "hanh": "kim",
   "bieuLy": "kinh-dai-truong",
   "gio": "Dần",
   "soHuyet": 11,
   "huyetChinh": [
    {
     "ma": "LU1",
     "vi": "Trung Phủ",
     "en": "Zhongfu"
    },
    {
     "ma": "LU5",
     "vi": "Xích Trạch",
     "en": "Chize"
    },
    {
     "ma": "LU9",
     "vi": "Thái Uyên",
     "en": "Taiyuan"
    }
   ],
   "duongDi": {
    "vi": "Khởi từ trung tiêu, đi xuống liên lạc với Đại Trường, vòng lên qua vị, xuyên cơ hoành vào Phế, ra ở huyệt Trung Phủ dưới xương đòn, chạy mặt trước ngoài cánh tay, qua khuỷu ở Xích Trạch, xuống cổ tay ở Thái Uyên rồi tận cùng ở đầu ngón cái. Một nhánh từ cổ tay tách sang đầu ngón trỏ nối với kinh Đại Trường.",
    "en": "It begins in the middle burner, descends to connect with the Large Intestine, turns up past the stomach, crosses the diaphragm into the Lung, surfaces at Zhongfu below the collarbone, runs down the front outer arm, passes the elbow at Chize and the wrist at Taiyuan, and ends at the tip of the thumb. A branch leaves the wrist for the index finger to meet the Large Intestine meridian."
   },
   "trang": {
    "vi": "https://thayungkhiem.vn/nhan-the-ngu-hanh/kinh-phe",
    "en": "https://thayungkhiem.vn/en/nhan-the-ngu-hanh/kinh-phe"
   }
  },
  {
   "id": "kinh-dai-truong",
   "ma": "LI",
   "vi": "Thủ Dương Minh Đại Trường",
   "en": "Large Intestine meridian, Hand Yangming",
   "tang": "dai-truong",
   "hanh": "kim",
   "bieuLy": "kinh-phe",
   "gio": "Mão",
   "soHuyet": 20,
   "huyetChinh": [
    {
     "ma": "LI4",
     "vi": "Hợp Cốc",
     "en": "Hegu"
    },
    {
     "ma": "LI11",
     "vi": "Khúc Trì",
     "en": "Quchi"
    },
    {
     "ma": "LI20",
     "vi": "Nghênh Hương",
     "en": "Yingxiang"
    }
   ],
   "duongDi": {
    "vi": "Khởi ở đầu ngón trỏ, qua Hợp Cốc giữa ngón cái và ngón trỏ, lên mặt ngoài cẳng tay, qua khuỷu ở Khúc Trì, lên mặt ngoài cánh tay tới vai ở Kiên Ngung, lên cổ, qua má, vòng quanh môi trên rồi bắt chéo sang bên đối diện, tận cùng ở cạnh cánh mũi tại Nghênh Hương, nơi nối với kinh Vị.",
    "en": "It starts at the tip of the index finger, passes Hegu between thumb and index finger, climbs the outer forearm, crosses the elbow at Quchi, ascends the outer upper arm to the shoulder at Jianyu, rises along the neck, crosses the cheek, circles the upper lip, crosses to the opposite side and ends beside the nostril at Yingxiang, where it meets the Stomach meridian."
   },
   "trang": {
    "vi": "https://thayungkhiem.vn/nhan-the-ngu-hanh/kinh-dai-truong",
    "en": "https://thayungkhiem.vn/en/nhan-the-ngu-hanh/kinh-dai-truong"
   }
  },
  {
   "id": "kinh-vi",
   "ma": "ST",
   "vi": "Túc Dương Minh Vị",
   "en": "Stomach meridian, Foot Yangming",
   "tang": "vi",
   "hanh": "tho",
   "bieuLy": "kinh-ty",
   "gio": "Thìn",
   "soHuyet": 45,
   "huyetChinh": [
    {
     "ma": "ST25",
     "vi": "Thiên Xu",
     "en": "Tianshu"
    },
    {
     "ma": "ST36",
     "vi": "Túc Tam Lý",
     "en": "Zusanli"
    },
    {
     "ma": "ST41",
     "vi": "Giải Khê",
     "en": "Jiexi"
    }
   ],
   "duongDi": {
    "vi": "Khởi ở cạnh mũi, lên khóe mắt trong rồi xuống dưới mắt, vòng quanh miệng, qua góc hàm, một nhánh lên góc trán. Đường chính xuống cổ, vào hõm trên xương đòn, qua ngực theo đường núm vú, xuống bụng hai bên rốn ở Thiên Xu, qua bẹn, xuống mặt trước đùi, mé ngoài xương bánh chè, qua Túc Tam Lý dưới gối, dọc mặt trước ngoài cẳng chân, qua mu chân ở Giải Khê, tận cùng ở đầu ngón chân thứ hai.",
    "en": "It begins beside the nose, rises to the inner canthus, descends below the eye, circles the mouth, passes the angle of the jaw with a branch to the corner of the forehead. The main line descends the neck into the hollow above the collarbone, crosses the chest along the nipple line, runs down the abdomen beside the navel at Tianshu, passes the groin, descends the front of the thigh, the outer edge of the kneecap, Zusanli below the knee, the front outer shin and the top of the foot at Jiexi, ending at the tip of the second toe."
   },
   "trang": {
    "vi": "https://thayungkhiem.vn/nhan-the-ngu-hanh/kinh-vi",
    "en": "https://thayungkhiem.vn/en/nhan-the-ngu-hanh/kinh-vi"
   }
  },
  {
   "id": "kinh-ty",
   "ma": "SP",
   "vi": "Túc Thái Âm Tỳ",
   "en": "Spleen meridian, Foot Taiyin",
   "tang": "ty",
   "hanh": "tho",
   "bieuLy": "kinh-vi",
   "gio": "Tỵ",
   "soHuyet": 21,
   "huyetChinh": [
    {
     "ma": "SP3",
     "vi": "Thái Bạch",
     "en": "Taibai"
    },
    {
     "ma": "SP6",
     "vi": "Tam Âm Giao",
     "en": "Sanyinjiao"
    },
    {
     "ma": "SP21",
     "vi": "Đại Bao",
     "en": "Dabao"
    }
   ],
   "duongDi": {
    "vi": "Khởi ở đầu ngón chân cái, dọc bờ trong bàn chân, lên trước mắt cá trong, qua Tam Âm Giao trên mắt cá ba tấc, dọc mặt trong cẳng chân, qua mặt trong gối và đùi, vào bụng, thuộc Tỳ, liên lạc với Vị, lên xuyên cơ hoành, chạy hai bên ngực, tận cùng ở sườn bên tại Đại Bao. Một nhánh lên hai bên họng và tỏa ra dưới lưỡi.",
    "en": "It begins at the tip of the big toe, follows the inner edge of the foot, rises in front of the inner ankle, passes Sanyinjiao three cun above it, runs up the inner shin, inner knee and thigh, enters the abdomen to belong to the Spleen and connect with the Stomach, crosses the diaphragm, runs along the side of the chest and ends on the flank at Dabao. A branch rises beside the throat and spreads under the tongue."
   },
   "trang": {
    "vi": "https://thayungkhiem.vn/nhan-the-ngu-hanh/kinh-ty",
    "en": "https://thayungkhiem.vn/en/nhan-the-ngu-hanh/kinh-ty"
   }
  },
  {
   "id": "kinh-tam",
   "ma": "HT",
   "vi": "Thủ Thiếu Âm Tâm",
   "en": "Heart meridian, Hand Shaoyin",
   "tang": "tam",
   "hanh": "hoa",
   "bieuLy": "kinh-tieu-truong",
   "gio": "Ngọ",
   "soHuyet": 9,
   "huyetChinh": [
    {
     "ma": "HT1",
     "vi": "Cực Tuyền",
     "en": "Jiquan"
    },
    {
     "ma": "HT3",
     "vi": "Thiếu Hải",
     "en": "Shaohai"
    },
    {
     "ma": "HT7",
     "vi": "Thần Môn",
     "en": "Shenmen"
    }
   ],
   "duongDi": {
    "vi": "Khởi từ trong Tâm, ra thuộc hệ thống mạch quanh tim, xuống xuyên cơ hoành liên lạc với Tiểu Trường. Một nhánh lên họng tới mắt. Đường chính từ tim lên Phế, ra nách ở Cực Tuyền, xuống mặt trong sau cánh tay, qua khuỷu ở Thiếu Hải, dọc bờ trụ cẳng tay, tới cổ tay ở Thần Môn, vào lòng bàn tay, tận cùng ở đầu ngón út.",
    "en": "It begins in the Heart, emerges into the vessels around the heart, descends through the diaphragm to connect with the Small Intestine. A branch rises beside the throat to the eye. The main line goes from the heart to the Lung, emerges in the armpit at Jiquan, runs down the inner back of the arm, passes the elbow at Shaohai, follows the ulnar edge of the forearm to the wrist at Shenmen, enters the palm and ends at the tip of the little finger."
   },
   "trang": {
    "vi": "https://thayungkhiem.vn/nhan-the-ngu-hanh/kinh-tam",
    "en": "https://thayungkhiem.vn/en/nhan-the-ngu-hanh/kinh-tam"
   }
  },
  {
   "id": "kinh-tieu-truong",
   "ma": "SI",
   "vi": "Thủ Thái Dương Tiểu Trường",
   "en": "Small Intestine meridian, Hand Taiyang",
   "tang": "tieu-truong",
   "hanh": "hoa",
   "bieuLy": "kinh-tam",
   "gio": "Mùi",
   "soHuyet": 19,
   "huyetChinh": [
    {
     "ma": "SI3",
     "vi": "Hậu Khê",
     "en": "Houxi"
    },
    {
     "ma": "SI11",
     "vi": "Thiên Tông",
     "en": "Tianzong"
    },
    {
     "ma": "SI19",
     "vi": "Thính Cung",
     "en": "Tinggong"
    }
   ],
   "duongDi": {
    "vi": "Khởi ở đầu ngón út phía ngoài, dọc bờ trụ bàn tay qua Hậu Khê, lên cổ tay, dọc mặt sau trong cẳng tay, qua khuỷu giữa mỏm khuỷu và lồi cầu trong, lên mặt sau cánh tay, ra sau vai, chạy ngoằn ngoèo trên xương bả vai ở Thiên Tông, lên cổ, qua má, tới khóe mắt ngoài rồi vòng vào tai, tận cùng trước tai ở Thính Cung. Một nhánh vào trong liên lạc với Tâm và thuộc Tiểu Trường.",
    "en": "It starts at the outer tip of the little finger, follows the ulnar edge of the hand through Houxi, rises past the wrist along the back inner forearm, passes the elbow between the olecranon and the inner epicondyle, ascends the back of the arm to the shoulder, zigzags over the shoulder blade at Tianzong, rises along the neck, crosses the cheek to the outer canthus, turns into the ear and ends in front of it at Tinggong. An inner branch connects with the Heart and belongs to the Small Intestine."
   },
   "trang": {
    "vi": "https://thayungkhiem.vn/nhan-the-ngu-hanh/kinh-tieu-truong",
    "en": "https://thayungkhiem.vn/en/nhan-the-ngu-hanh/kinh-tieu-truong"
   }
  },
  {
   "id": "kinh-bang-quang",
   "ma": "BL",
   "vi": "Túc Thái Dương Bàng Quang",
   "en": "Bladder meridian, Foot Taiyang",
   "tang": "bang-quang",
   "hanh": "thuy",
   "bieuLy": "kinh-than",
   "gio": "Thân",
   "soHuyet": 67,
   "huyetChinh": [
    {
     "ma": "BL1",
     "vi": "Tình Minh",
     "en": "Jingming"
    },
    {
     "ma": "BL23",
     "vi": "Thận Du",
     "en": "Shenshu"
    },
    {
     "ma": "BL40",
     "vi": "Ủy Trung",
     "en": "Weizhong"
    },
    {
     "ma": "BL60",
     "vi": "Côn Lôn",
     "en": "Kunlun"
    }
   ],
   "duongDi": {
    "vi": "Khởi ở khóe mắt trong tại Tình Minh, lên trán, giao ở đỉnh đầu, một nhánh vào não, đường chính xuống gáy, chia hai đường chạy song song hai bên cột sống xuống thắt lưng. Trên đường ấy có các huyệt Du của mọi tạng phủ, như Phế Du, Tâm Du, Can Du, Tỳ Du, Thận Du. Qua mông, xuống mặt sau đùi, hai đường gặp nhau ở khoeo tại Ủy Trung, xuống bắp chân, ra sau mắt cá ngoài ở Côn Lôn, dọc bờ ngoài bàn chân, tận cùng ở ngón út.",
    "en": "It begins at the inner canthus at Jingming, rises over the forehead, meets at the vertex with a branch into the brain, and the main line descends the nape and splits into two lines running parallel on either side of the spine to the lower back. Along that stretch lie the Shu points of every organ, such as Feishu, Xinshu, Ganshu, Pishu and Shenshu. It passes the buttock, descends the back of the thigh, the two lines meet behind the knee at Weizhong, continue down the calf, behind the outer ankle at Kunlun, along the outer edge of the foot to the little toe."
   },
   "trang": {
    "vi": "https://thayungkhiem.vn/nhan-the-ngu-hanh/kinh-bang-quang",
    "en": "https://thayungkhiem.vn/en/nhan-the-ngu-hanh/kinh-bang-quang"
   }
  },
  {
   "id": "kinh-than",
   "ma": "KI",
   "vi": "Túc Thiếu Âm Thận",
   "en": "Kidney meridian, Foot Shaoyin",
   "tang": "than",
   "hanh": "thuy",
   "bieuLy": "kinh-bang-quang",
   "gio": "Dậu",
   "soHuyet": 27,
   "huyetChinh": [
    {
     "ma": "KI1",
     "vi": "Dũng Tuyền",
     "en": "Yongquan"
    },
    {
     "ma": "KI3",
     "vi": "Thái Khê",
     "en": "Taixi"
    },
    {
     "ma": "KI27",
     "vi": "Du Phủ",
     "en": "Shufu"
    }
   ],
   "duongDi": {
    "vi": "Khởi dưới ngón út, chếch vào giữa lòng bàn chân ở Dũng Tuyền, ra dưới xương thuyền, vòng sau mắt cá trong ở Thái Khê, vào gót, lên mặt trong bắp chân, qua mặt trong khoeo, lên mặt trong sau đùi, xuyên cột sống, thuộc Thận, liên lạc với Bàng Quang. Đường thẳng từ Thận lên qua Can, cơ hoành, vào Phế, dọc họng tới gốc lưỡi. Mặt ngoài cơ thể, kinh chạy sát đường giữa bụng nửa tấc và lên ngực hai tấc, tận cùng dưới xương đòn ở Du Phủ.",
    "en": "It begins under the little toe, slants into the centre of the sole at Yongquan, emerges below the navicular bone, circles behind the inner ankle at Taixi, enters the heel, ascends the inner calf, the inner back of the knee and thigh, threads through the spine, belongs to the Kidney and connects with the Bladder. The straight line rises from the Kidney through the Liver and diaphragm into the Lung and along the throat to the root of the tongue. On the surface it runs half a cun from the midline on the abdomen and two cun on the chest, ending below the collarbone at Shufu."
   },
   "trang": {
    "vi": "https://thayungkhiem.vn/nhan-the-ngu-hanh/kinh-than",
    "en": "https://thayungkhiem.vn/en/nhan-the-ngu-hanh/kinh-than"
   }
  },
  {
   "id": "kinh-tam-bao",
   "ma": "PC",
   "vi": "Thủ Quyết Âm Tâm Bào",
   "en": "Pericardium meridian, Hand Jueyin",
   "tang": "tam-bao",
   "hanh": "hoa",
   "bieuLy": "kinh-tam-tieu",
   "gio": "Tuất",
   "soHuyet": 9,
   "huyetChinh": [
    {
     "ma": "PC3",
     "vi": "Khúc Trạch",
     "en": "Quze"
    },
    {
     "ma": "PC6",
     "vi": "Nội Quan",
     "en": "Neiguan"
    },
    {
     "ma": "PC8",
     "vi": "Lao Cung",
     "en": "Laogong"
    }
   ],
   "duongDi": {
    "vi": "Khởi trong ngực, thuộc Tâm Bào, xuống xuyên cơ hoành liên lạc với ba tiêu. Một nhánh ra sườn ngực cạnh núm vú ở Thiên Trì, lên nách, xuống mặt trong cánh tay giữa hai kinh Phế và Tâm, qua khuỷu ở Khúc Trạch, dọc giữa cẳng tay giữa hai gân, qua Nội Quan trên cổ tay hai tấc, vào lòng bàn tay ở Lao Cung, tận cùng ở đầu ngón giữa. Một nhánh từ lòng bàn tay sang ngón áp út nối với kinh Tam Tiêu.",
    "en": "It begins in the chest, belongs to the Pericardium, descends through the diaphragm to connect with the three burners. A branch emerges on the chest beside the nipple at Tianchi, rises to the armpit, descends the inner arm between the Lung and Heart channels, passes the elbow at Quze, runs down the middle of the forearm between the two tendons through Neiguan two cun above the wrist, enters the palm at Laogong and ends at the tip of the middle finger. A branch from the palm goes to the ring finger to meet the Triple Burner meridian."
   },
   "trang": {
    "vi": "https://thayungkhiem.vn/nhan-the-ngu-hanh/kinh-tam-bao",
    "en": "https://thayungkhiem.vn/en/nhan-the-ngu-hanh/kinh-tam-bao"
   }
  },
  {
   "id": "kinh-tam-tieu",
   "ma": "TE",
   "vi": "Thủ Thiếu Dương Tam Tiêu",
   "en": "Triple Burner meridian, Hand Shaoyang",
   "tang": "tam-tieu",
   "hanh": "hoa",
   "bieuLy": "kinh-tam-bao",
   "gio": "Hợi",
   "soHuyet": 23,
   "huyetChinh": [
    {
     "ma": "TE5",
     "vi": "Ngoại Quan",
     "en": "Waiguan"
    },
    {
     "ma": "TE14",
     "vi": "Kiên Liêu",
     "en": "Jianliao"
    },
    {
     "ma": "TE23",
     "vi": "Ty Trúc Không",
     "en": "Sizhukong"
    }
   ],
   "duongDi": {
    "vi": "Khởi ở đầu ngón áp út, lên mu tay giữa hai xương bàn, qua cổ tay, dọc giữa mặt sau cẳng tay qua Ngoại Quan, lên khuỷu, dọc mặt sau ngoài cánh tay tới vai, vào hõm trên xương đòn, tỏa ở giữa ngực, liên lạc với Tâm Bào, xuyên cơ hoành thuộc ba tiêu. Một nhánh từ ngực lên cổ, ra sau tai, vòng lên trên tai, xuống má, tới dưới mắt. Nhánh khác từ sau tai vào trong tai, ra trước tai, tận cùng ở đuôi lông mày tại Ty Trúc Không, nối với kinh Đởm.",
    "en": "It begins at the tip of the ring finger, rises on the back of the hand between the two metacarpals, passes the wrist, runs up the middle of the back of the forearm through Waiguan, past the elbow and the back outer arm to the shoulder, enters the hollow above the collarbone, spreads in the centre of the chest, connects with the Pericardium and threads the diaphragm to belong to the three burners. A branch rises from the chest along the neck, behind the ear, over the ear and down the cheek to below the eye. Another branch enters the ear from behind, emerges in front of it and ends at the tail of the eyebrow at Sizhukong, meeting the Gallbladder meridian."
   },
   "trang": {
    "vi": "https://thayungkhiem.vn/nhan-the-ngu-hanh/kinh-tam-tieu",
    "en": "https://thayungkhiem.vn/en/nhan-the-ngu-hanh/kinh-tam-tieu"
   }
  },
  {
   "id": "kinh-dom",
   "ma": "GB",
   "vi": "Túc Thiếu Dương Đởm",
   "en": "Gallbladder meridian, Foot Shaoyang",
   "tang": "dom",
   "hanh": "moc",
   "bieuLy": "kinh-can",
   "gio": "Tý",
   "soHuyet": 44,
   "huyetChinh": [
    {
     "ma": "GB20",
     "vi": "Phong Trì",
     "en": "Fengchi"
    },
    {
     "ma": "GB30",
     "vi": "Hoàn Khiêu",
     "en": "Huantiao"
    },
    {
     "ma": "GB34",
     "vi": "Dương Lăng Tuyền",
     "en": "Yanglingquan"
    }
   ],
   "duongDi": {
    "vi": "Khởi ở khóe mắt ngoài, lên góc trán, xuống sau tai, chạy ngoằn ngoèo nhiều lượt trên đầu, xuống gáy ở Phong Trì, qua vai ở Kiên Tỉnh, vào hõm trên xương đòn. Nhánh trong xuống ngực, xuyên cơ hoành, liên lạc với Can, thuộc Đởm, dọc sườn xuống bẹn. Đường chính từ hõm xương đòn xuống nách, dọc sườn bên, qua hông ở Hoàn Khiêu, xuống mặt ngoài đùi, mặt ngoài gối, qua Dương Lăng Tuyền dưới đầu xương mác, dọc mặt ngoài cẳng chân, trước mắt cá ngoài, tận cùng ở ngón chân thứ tư. Một nhánh sang ngón cái nối với kinh Can.",
    "en": "It begins at the outer canthus, rises to the corner of the forehead, descends behind the ear, zigzags several times over the head, descends the nape at Fengchi, crosses the shoulder at Jianjing and enters the hollow above the collarbone. An inner branch descends the chest, threads the diaphragm, connects with the Liver, belongs to the Gallbladder and runs down the flank to the groin. The main line descends from the collarbone to the armpit, along the side of the trunk, past the hip at Huantiao, down the outer thigh and knee, through Yanglingquan below the head of the fibula, along the outer shin, in front of the outer ankle, ending at the fourth toe. A branch goes to the big toe to meet the Liver meridian."
   },
   "trang": {
    "vi": "https://thayungkhiem.vn/nhan-the-ngu-hanh/kinh-dom",
    "en": "https://thayungkhiem.vn/en/nhan-the-ngu-hanh/kinh-dom"
   }
  },
  {
   "id": "kinh-can",
   "ma": "LR",
   "vi": "Túc Quyết Âm Can",
   "en": "Liver meridian, Foot Jueyin",
   "tang": "can",
   "hanh": "moc",
   "bieuLy": "kinh-dom",
   "gio": "Sửu",
   "soHuyet": 14,
   "huyetChinh": [
    {
     "ma": "LR3",
     "vi": "Thái Xung",
     "en": "Taichong"
    },
    {
     "ma": "LR13",
     "vi": "Chương Môn",
     "en": "Zhangmen"
    },
    {
     "ma": "LR14",
     "vi": "Kỳ Môn",
     "en": "Qimen"
    }
   ],
   "duongDi": {
    "vi": "Khởi ở chòm lông ngón chân cái, lên mu chân qua Thái Xung, lên trước mắt cá trong, lên mặt trong cẳng chân giao với kinh Tỳ, qua mặt trong gối và đùi, vào vùng lông mu, vòng quanh bộ sinh dục, lên bụng dưới, đi kèm Vị, thuộc Can, liên lạc với Đởm, xuyên cơ hoành, tỏa ở sườn, lên sau họng, vào vòm họng, nối với hệ mạch của mắt, lên trán, giao với Đốc mạch ở đỉnh đầu. Trên mặt ngoài cơ thể, hai huyệt cuối là Chương Môn ở đầu xương sườn 11 và Kỳ Môn dưới núm vú.",
    "en": "It begins at the hair tuft of the big toe, rises over the foot through Taichong, in front of the inner ankle, up the inner shin where it crosses the Spleen channel, past the inner knee and thigh into the pubic region, circles the genitals, rises to the lower abdomen beside the Stomach, belongs to the Liver, connects with the Gallbladder, threads the diaphragm, spreads in the ribs, rises behind the throat into the nasopharynx, joins the vessels of the eye, climbs the forehead and meets the Governing vessel at the vertex. On the surface its last two points are Zhangmen at the tip of the eleventh rib and Qimen below the nipple."
   },
   "trang": {
    "vi": "https://thayungkhiem.vn/nhan-the-ngu-hanh/kinh-can",
    "en": "https://thayungkhiem.vn/en/nhan-the-ngu-hanh/kinh-can"
   }
  }
 ],
 "khieuThe": [
  {
   "id": "mat",
   "kieu": "khieu",
   "vi": "Mắt",
   "en": "Eyes",
   "tang": "can",
   "hanh": "moc",
   "trang": {
    "vi": "https://thayungkhiem.vn/nhan-the-ngu-hanh/mat",
    "en": "https://thayungkhiem.vn/en/nhan-the-ngu-hanh/mat"
   }
  },
  {
   "id": "tai",
   "kieu": "khieu",
   "vi": "Tai",
   "en": "Ears",
   "tang": "than",
   "hanh": "thuy",
   "trang": {
    "vi": "https://thayungkhiem.vn/nhan-the-ngu-hanh/tai",
    "en": "https://thayungkhiem.vn/en/nhan-the-ngu-hanh/tai"
   }
  },
  {
   "id": "mui",
   "kieu": "khieu",
   "vi": "Mũi",
   "en": "Nose",
   "tang": "phe",
   "hanh": "kim",
   "trang": {
    "vi": "https://thayungkhiem.vn/nhan-the-ngu-hanh/mui",
    "en": "https://thayungkhiem.vn/en/nhan-the-ngu-hanh/mui"
   }
  },
  {
   "id": "mieng",
   "kieu": "khieu",
   "vi": "Miệng và môi",
   "en": "Mouth and lips",
   "tang": "ty",
   "hanh": "tho",
   "trang": {
    "vi": "https://thayungkhiem.vn/nhan-the-ngu-hanh/mieng",
    "en": "https://thayungkhiem.vn/en/nhan-the-ngu-hanh/mieng"
   }
  },
  {
   "id": "luoi",
   "kieu": "khieu",
   "vi": "Lưỡi",
   "en": "Tongue",
   "tang": "tam",
   "hanh": "hoa",
   "trang": {
    "vi": "https://thayungkhiem.vn/nhan-the-ngu-hanh/luoi",
    "en": "https://thayungkhiem.vn/en/nhan-the-ngu-hanh/luoi"
   }
  },
  {
   "id": "gan-co",
   "kieu": "the",
   "vi": "Gân",
   "en": "Sinews",
   "tang": "can",
   "hanh": "moc",
   "trang": {
    "vi": "https://thayungkhiem.vn/nhan-the-ngu-hanh/gan-co",
    "en": "https://thayungkhiem.vn/en/nhan-the-ngu-hanh/gan-co"
   }
  },
  {
   "id": "mach",
   "kieu": "the",
   "vi": "Mạch",
   "en": "Vessels",
   "tang": "tam",
   "hanh": "hoa",
   "trang": {
    "vi": "https://thayungkhiem.vn/nhan-the-ngu-hanh/mach",
    "en": "https://thayungkhiem.vn/en/nhan-the-ngu-hanh/mach"
   }
  },
  {
   "id": "co-nhuc",
   "kieu": "the",
   "vi": "Cơ nhục",
   "en": "Flesh and muscle",
   "tang": "ty",
   "hanh": "tho",
   "trang": {
    "vi": "https://thayungkhiem.vn/nhan-the-ngu-hanh/co-nhuc",
    "en": "https://thayungkhiem.vn/en/nhan-the-ngu-hanh/co-nhuc"
   }
  },
  {
   "id": "bi-mao",
   "kieu": "the",
   "vi": "Da lông",
   "en": "Skin and body hair",
   "tang": "phe",
   "hanh": "kim",
   "trang": {
    "vi": "https://thayungkhiem.vn/nhan-the-ngu-hanh/bi-mao",
    "en": "https://thayungkhiem.vn/en/nhan-the-ngu-hanh/bi-mao"
   }
  },
  {
   "id": "cot-tuy",
   "kieu": "the",
   "vi": "Xương tủy",
   "en": "Bones and marrow",
   "tang": "than",
   "hanh": "thuy",
   "trang": {
    "vi": "https://thayungkhiem.vn/nhan-the-ngu-hanh/cot-tuy",
    "en": "https://thayungkhiem.vn/en/nhan-the-ngu-hanh/cot-tuy"
   }
  }
 ],
 "gioKhiHuyet": [
  {
   "chi": "Tý",
   "en": "Zi",
   "tu": 23,
   "den": 1,
   "tang": "dom"
  },
  {
   "chi": "Sửu",
   "en": "Chou",
   "tu": 1,
   "den": 3,
   "tang": "can"
  },
  {
   "chi": "Dần",
   "en": "Yin",
   "tu": 3,
   "den": 5,
   "tang": "phe"
  },
  {
   "chi": "Mão",
   "en": "Mao",
   "tu": 5,
   "den": 7,
   "tang": "dai-truong"
  },
  {
   "chi": "Thìn",
   "en": "Chen",
   "tu": 7,
   "den": 9,
   "tang": "vi"
  },
  {
   "chi": "Tỵ",
   "en": "Si",
   "tu": 9,
   "den": 11,
   "tang": "ty"
  },
  {
   "chi": "Ngọ",
   "en": "Wu",
   "tu": 11,
   "den": 13,
   "tang": "tam"
  },
  {
   "chi": "Mùi",
   "en": "Wei",
   "tu": 13,
   "den": 15,
   "tang": "tieu-truong"
  },
  {
   "chi": "Thân",
   "en": "Shen",
   "tu": 15,
   "den": 17,
   "tang": "bang-quang"
  },
  {
   "chi": "Dậu",
   "en": "You",
   "tu": 17,
   "den": 19,
   "tang": "than"
  },
  {
   "chi": "Tuất",
   "en": "Xu",
   "tu": 19,
   "den": 21,
   "tang": "tam-bao"
  },
  {
   "chi": "Hợi",
   "en": "Hai",
   "tu": 21,
   "den": 23,
   "tang": "tam-tieu"
  }
 ],
 "tuongUng": [
  {
   "k": "tang",
   "vi": "Tạng",
   "en": "Zang organ",
   "moc": [
    "Can",
    "Liver"
   ],
   "hoa": [
    "Tâm",
    "Heart"
   ],
   "tho": [
    "Tỳ",
    "Spleen"
   ],
   "kim": [
    "Phế",
    "Lung"
   ],
   "thuy": [
    "Thận",
    "Kidney"
   ]
  },
  {
   "k": "phu",
   "vi": "Phủ",
   "en": "Fu organ",
   "moc": [
    "Đởm",
    "Gallbladder"
   ],
   "hoa": [
    "Tiểu Trường",
    "Small Intestine"
   ],
   "tho": [
    "Vị",
    "Stomach"
   ],
   "kim": [
    "Đại Trường",
    "Large Intestine"
   ],
   "thuy": [
    "Bàng Quang",
    "Bladder"
   ]
  },
  {
   "k": "khieu",
   "vi": "Khai khiếu",
   "en": "Sense opening",
   "moc": [
    "Mắt",
    "Eyes"
   ],
   "hoa": [
    "Lưỡi",
    "Tongue"
   ],
   "tho": [
    "Miệng",
    "Mouth"
   ],
   "kim": [
    "Mũi",
    "Nose"
   ],
   "thuy": [
    "Tai",
    "Ears"
   ]
  },
  {
   "k": "the",
   "vi": "Chủ về",
   "en": "Governs",
   "moc": [
    "Gân",
    "Sinews"
   ],
   "hoa": [
    "Mạch",
    "Vessels"
   ],
   "tho": [
    "Cơ nhục",
    "Flesh"
   ],
   "kim": [
    "Da lông",
    "Skin and hair"
   ],
   "thuy": [
    "Xương tủy",
    "Bones and marrow"
   ]
  },
  {
   "k": "vinh",
   "vi": "Vinh ra",
   "en": "Shows on",
   "moc": [
    "Móng",
    "Nails"
   ],
   "hoa": [
    "Sắc mặt",
    "Complexion"
   ],
   "tho": [
    "Môi",
    "Lips"
   ],
   "kim": [
    "Lông",
    "Body hair"
   ],
   "thuy": [
    "Tóc",
    "Head hair"
   ]
  },
  {
   "k": "chi",
   "vi": "Cảm xúc",
   "en": "Emotion",
   "moc": [
    "Giận",
    "Anger"
   ],
   "hoa": [
    "Mừng",
    "Joy"
   ],
   "tho": [
    "Lo nghĩ",
    "Worry"
   ],
   "kim": [
    "Buồn",
    "Grief"
   ],
   "thuy": [
    "Sợ",
    "Fear"
   ]
  },
  {
   "k": "vi",
   "vi": "Vị",
   "en": "Flavor",
   "moc": [
    "Chua",
    "Sour"
   ],
   "hoa": [
    "Đắng",
    "Bitter"
   ],
   "tho": [
    "Ngọt",
    "Sweet"
   ],
   "kim": [
    "Cay",
    "Pungent"
   ],
   "thuy": [
    "Mặn",
    "Salty"
   ]
  },
  {
   "k": "sac",
   "vi": "Sắc",
   "en": "Color",
   "moc": [
    "Xanh",
    "Green"
   ],
   "hoa": [
    "Đỏ",
    "Red"
   ],
   "tho": [
    "Vàng",
    "Yellow"
   ],
   "kim": [
    "Trắng",
    "White"
   ],
   "thuy": [
    "Đen",
    "Black"
   ]
  },
  {
   "k": "mua",
   "vi": "Mùa",
   "en": "Season",
   "moc": [
    "Xuân",
    "Spring"
   ],
   "hoa": [
    "Hạ",
    "Summer"
   ],
   "tho": [
    "Cuối hạ",
    "Late summer"
   ],
   "kim": [
    "Thu",
    "Autumn"
   ],
   "thuy": [
    "Đông",
    "Winter"
   ]
  },
  {
   "k": "phuong",
   "vi": "Phương",
   "en": "Direction",
   "moc": [
    "Đông",
    "East"
   ],
   "hoa": [
    "Nam",
    "South"
   ],
   "tho": [
    "Trung tâm",
    "Center"
   ],
   "kim": [
    "Tây",
    "West"
   ],
   "thuy": [
    "Bắc",
    "North"
   ]
  },
  {
   "k": "khi",
   "vi": "Khí trời",
   "en": "Climate",
   "moc": [
    "Phong",
    "Wind"
   ],
   "hoa": [
    "Nhiệt",
    "Heat"
   ],
   "tho": [
    "Thấp",
    "Dampness"
   ],
   "kim": [
    "Táo",
    "Dryness"
   ],
   "thuy": [
    "Hàn",
    "Cold"
   ]
  },
  {
   "k": "quai",
   "vi": "Quái",
   "en": "Trigram",
   "moc": [
    "Chấn, Tốn",
    "Zhen, Xun"
   ],
   "hoa": [
    "Ly",
    "Li"
   ],
   "tho": [
    "Khôn, Cấn",
    "Kun, Gen"
   ],
   "kim": [
    "Càn, Đoài",
    "Qian, Dui"
   ],
   "thuy": [
    "Khảm",
    "Kan"
   ]
  },
  {
   "k": "sao",
   "vi": "Sao Huyền Không",
   "en": "Flying Stars",
   "moc": [
    "3 Tam Bích, 4 Tứ Lục",
    "3 Three Jade, 4 Four Green"
   ],
   "hoa": [
    "9 Cửu Tử",
    "9 Nine Purple"
   ],
   "tho": [
    "2 Nhị Hắc, 5 Ngũ Hoàng, 8 Bát Bạch",
    "2 Two Black, 5 Five Yellow, 8 Eight White"
   ],
   "kim": [
    "6 Lục Bạch, 7 Thất Xích",
    "6 Six White, 7 Seven Red"
   ],
   "thuy": [
    "1 Nhất Bạch",
    "1 One White"
   ]
  }
 ],
 "thuatNgu": [
  {
   "vi": "Tạng",
   "hanViet": "Tạng",
   "who2007": "zang-organ",
   "wiseman": "viscus",
   "nghia": {
    "vi": "Năm cơ quan đặc, tàng tinh khí mà không tiết ra",
    "en": "The five solid organs that store essence and do not discharge"
   }
  },
  {
   "vi": "Phủ",
   "hanViet": "Phủ",
   "who2007": "fu-organ",
   "wiseman": "bowel",
   "nghia": {
    "vi": "Sáu cơ quan rỗng, truyền hóa vật mà không tàng giữ",
    "en": "The six hollow organs that transport and transform without storing"
   }
  },
  {
   "vi": "Phủ kỳ hằng",
   "hanViet": "Kỳ hằng chi phủ",
   "who2007": "extraordinary fu-organ",
   "wiseman": "extraordinary bowel",
   "nghia": {
    "vi": "Não, tủy, xương, mạch, Đởm, tử cung, hình như phủ mà công năng như tạng",
    "en": "Brain, marrow, bone, vessels, Gallbladder and uterus, shaped like fu but functioning like zang"
   }
  },
  {
   "vi": "Khí",
   "hanViet": "Khí",
   "who2007": "qi",
   "wiseman": "qi",
   "nghia": {
    "vi": "Năng lượng và chức năng vận động của sự sống",
    "en": "The energy and motive function of life"
   }
  },
  {
   "vi": "Huyết",
   "hanViet": "Huyết",
   "who2007": "blood",
   "wiseman": "blood",
   "nghia": {
    "vi": "Chất đỏ đi trong mạch nuôi toàn thân, gần nghĩa máu nhưng rộng hơn",
    "en": "The red substance in the vessels that nourishes the body, close to blood but broader"
   }
  },
  {
   "vi": "Tinh",
   "hanViet": "Tinh",
   "who2007": "essence",
   "wiseman": "essence",
   "nghia": {
    "vi": "Chất gốc của sự sống, có tiên thiên từ cha mẹ và hậu thiên từ ăn uống",
    "en": "The root substance of life, congenital from the parents and acquired from food"
   }
  },
  {
   "vi": "Thần",
   "hanViet": "Thần",
   "who2007": "spirit",
   "wiseman": "spirit",
   "nghia": {
    "vi": "Hoạt động tinh thần và sức sống hiện ra ngoài, tàng ở Tâm",
    "en": "Mental activity and outward vitality, stored in the Heart"
   }
  },
  {
   "vi": "Tân dịch",
   "hanViet": "Tân dịch",
   "who2007": "fluid",
   "wiseman": "liquid and humor",
   "nghia": {
    "vi": "Mọi dịch bình thường của cơ thể, tân trong loãng, dịch đặc",
    "en": "All normal body fluids, thin clear jin and thick ye"
   }
  },
  {
   "vi": "Kinh mạch",
   "hanViet": "Kinh mạch",
   "who2007": "meridian",
   "wiseman": "channel",
   "nghia": {
    "vi": "Đường dẫn khí huyết nối tạng phủ với toàn thân",
    "en": "The pathways carrying qi and blood that link the organs to the whole body"
   }
  },
  {
   "vi": "Huyệt",
   "hanViet": "Du huyệt",
   "who2007": "acupuncture point",
   "wiseman": "acupuncture point",
   "nghia": {
    "vi": "Điểm trên kinh nơi khí tụ, dùng để châm cứu",
    "en": "A point on a channel where qi gathers, used for needling and moxibustion"
   }
  },
  {
   "vi": "Tam Tiêu",
   "hanViet": "Tam tiêu",
   "who2007": "triple energizer",
   "wiseman": "triple burner",
   "nghia": {
    "vi": "Phủ có tên không hình, ba khoang thượng trung hạ, đường của nguyên khí và thủy dịch",
    "en": "The fu with a name but no form, the three cavities, the path of source qi and fluids"
   }
  },
  {
   "vi": "Tâm Bào",
   "hanViet": "Tâm bào lạc",
   "who2007": "pericardium",
   "wiseman": "pericardium",
   "nghia": {
    "vi": "Màng bọc che chở cho Tâm, nhận tà thay Tâm",
    "en": "The wrapping that shields the Heart and takes evils in its place"
   }
  },
  {
   "vi": "Khai khiếu",
   "hanViet": "Khai khiếu",
   "who2007": "open into the orifice",
   "wiseman": "open into",
   "nghia": {
    "vi": "Mỗi tạng thông ra một cửa trên mặt, Can ra mắt, Thận ra tai",
    "en": "Each zang reaches one opening of the face, the Liver the eyes, the Kidney the ears"
   }
  },
  {
   "vi": "Sơ tiết",
   "hanViet": "Sơ tiết",
   "who2007": "free coursing",
   "wiseman": "free coursing",
   "nghia": {
    "vi": "Chức năng của Can làm khí cơ thông suốt, không uất",
    "en": "The Liver function that keeps qi moving freely without constraint"
   }
  },
  {
   "vi": "Vận hóa",
   "hanViet": "Vận hóa",
   "who2007": "transportation and transformation",
   "wiseman": "movement and transformation",
   "nghia": {
    "vi": "Chức năng của Tỳ biến thức ăn thành tinh vi và đưa đi",
    "en": "The Spleen function of turning food into essence and distributing it"
   }
  },
  {
   "vi": "Túc giáng",
   "hanViet": "Túc giáng",
   "who2007": "purification and descending",
   "wiseman": "depurative downbearing",
   "nghia": {
    "vi": "Chức năng của Phế làm sạch và đưa khí xuống",
    "en": "The Lung function of clearing and sending qi downward"
   }
  },
  {
   "vi": "Tuyên phát",
   "hanViet": "Tuyên phát",
   "who2007": "dispersion",
   "wiseman": "diffusion",
   "nghia": {
    "vi": "Chức năng của Phế tỏa khí và tân dịch ra ngoài, lên trên",
    "en": "The Lung function of spreading qi and fluids outward and upward"
   }
  },
  {
   "vi": "Khí hóa",
   "hanViet": "Khí hóa",
   "who2007": "qi transformation",
   "wiseman": "qi transformation",
   "nghia": {
    "vi": "Sự chuyển hóa do khí làm ra, nhất là ở Thận và Bàng Quang với nước",
    "en": "Transformation brought about by qi, above all of water by Kidney and Bladder"
   }
  },
  {
   "vi": "Mệnh môn",
   "hanViet": "Mệnh môn",
   "who2007": "life gate",
   "wiseman": "life gate",
   "nghia": {
    "vi": "Gốc của dương khí toàn thân, Nạn Kinh đặt ở Thận phải",
    "en": "The root of the body yang, placed by the Nanjing in the right Kidney"
   }
  },
  {
   "vi": "Tướng hỏa",
   "hanViet": "Tướng hỏa",
   "who2007": "ministerial fire",
   "wiseman": "ministerial fire",
   "nghia": {
    "vi": "Hỏa phụ tá của Tâm, ký ở Mệnh môn, Can, Đởm, Tam Tiêu, Tâm Bào",
    "en": "The assisting fire of the Heart, lodged in the life gate, Liver, Gallbladder, Triple Burner and Pericardium"
   }
  },
  {
   "vi": "Quân hỏa",
   "hanViet": "Quân hỏa",
   "who2007": "sovereign fire",
   "wiseman": "sovereign fire",
   "nghia": {
    "vi": "Hỏa của Tâm, vua trong các tạng, chủ thần minh",
    "en": "The fire of the Heart, sovereign among the organs, ruling the spirit"
   }
  },
  {
   "vi": "Vệ khí",
   "hanViet": "Vệ khí",
   "who2007": "defense qi",
   "wiseman": "defense qi",
   "nghia": {
    "vi": "Khí bảo vệ ở ngoài da, do Phế tuyên phát",
    "en": "The protective qi at the surface, spread by the Lung"
   }
  },
  {
   "vi": "Doanh khí",
   "hanViet": "Doanh khí",
   "who2007": "nutrient qi",
   "wiseman": "construction qi",
   "nghia": {
    "vi": "Khí dinh dưỡng đi trong mạch cùng huyết",
    "en": "The nourishing qi that travels in the vessels with blood"
   }
  },
  {
   "vi": "Nguyên khí",
   "hanViet": "Nguyên khí",
   "who2007": "source qi",
   "wiseman": "source qi",
   "nghia": {
    "vi": "Khí gốc từ Thận, đi qua Tam Tiêu ra toàn thân",
    "en": "The root qi from the Kidney, carried through the Triple Burner to the body"
   }
  },
  {
   "vi": "Tương sinh",
   "hanViet": "Tương sinh",
   "who2007": "engendering",
   "wiseman": "engendering",
   "nghia": {
    "vi": "Mộc sinh Hỏa, Hỏa sinh Thổ, Thổ sinh Kim, Kim sinh Thủy, Thủy sinh Mộc",
    "en": "Wood engenders Fire, Fire Earth, Earth Metal, Metal Water, Water Wood"
   }
  },
  {
   "vi": "Tương khắc",
   "hanViet": "Tương khắc",
   "who2007": "restraining",
   "wiseman": "restraining",
   "nghia": {
    "vi": "Mộc khắc Thổ, Thổ khắc Thủy, Thủy khắc Hỏa, Hỏa khắc Kim, Kim khắc Mộc",
    "en": "Wood restrains Earth, Earth Water, Water Fire, Fire Metal, Metal Wood"
   }
  },
  {
   "vi": "Tương thừa",
   "hanViet": "Tương thừa",
   "who2007": "overwhelming",
   "wiseman": "overwhelming",
   "nghia": {
    "vi": "Khắc quá mức, hành khắc lấn át hành bị khắc",
    "en": "Restraining in excess, the controlling phase overpowering the controlled"
   }
  },
  {
   "vi": "Tương vũ",
   "hanViet": "Tương vũ",
   "who2007": "rebellion",
   "wiseman": "rebellion",
   "nghia": {
    "vi": "Khắc ngược, hành bị khắc quay lại lấn hành khắc nó",
    "en": "Reverse restraining, the controlled phase turning on its controller"
   }
  },
  {
   "vi": "Biểu lý",
   "hanViet": "Biểu lý",
   "who2007": "exterior and interior",
   "wiseman": "exterior and interior",
   "nghia": {
    "vi": "Cặp tạng phủ nối nhau qua kinh, Can với Đởm, Tâm với Tiểu Trường",
    "en": "Paired zang and fu linked by their channels, Liver with Gallbladder, Heart with Small Intestine"
   }
  },
  {
   "vi": "Hư",
   "hanViet": "Hư",
   "who2007": "deficiency",
   "wiseman": "vacuity",
   "nghia": {
    "vi": "Thiếu, yếu, không đủ",
    "en": "Lack, weakness, insufficiency"
   }
  },
  {
   "vi": "Thực",
   "hanViet": "Thực",
   "who2007": "excess",
   "wiseman": "repletion",
   "nghia": {
    "vi": "Thừa, tà khí thịnh",
    "en": "Excess, abundance of evil qi"
   }
  },
  {
   "vi": "Tà khí",
   "hanViet": "Tà khí",
   "who2007": "pathogenic qi",
   "wiseman": "evil qi",
   "nghia": {
    "vi": "Mọi nguyên nhân gây bệnh từ ngoài hay trong",
    "en": "Any cause of disease, external or internal"
   }
  },
  {
   "vi": "Thấp",
   "hanViet": "Thấp",
   "who2007": "dampness",
   "wiseman": "dampness",
   "nghia": {
    "vi": "Tà khí nặng, dính, đục, làm trệ",
    "en": "The heavy sticky turbid evil that causes stagnation"
   }
  },
  {
   "vi": "Đàm",
   "hanViet": "Đàm",
   "who2007": "phlegm",
   "wiseman": "phlegm",
   "nghia": {
    "vi": "Tân dịch ngưng kết thành, hữu hình ở Phế, vô hình đi khắp thân",
    "en": "Congealed fluids, visible in the Lung, invisible elsewhere in the body"
   }
  },
  {
   "vi": "Ứ huyết",
   "hanViet": "Ứ huyết",
   "who2007": "blood stasis",
   "wiseman": "blood stasis",
   "nghia": {
    "vi": "Huyết đọng không lưu thông",
    "en": "Blood that has stopped moving"
   }
  },
  {
   "vi": "Giờ khí huyết",
   "hanViet": "Tý Ngọ lưu chú",
   "who2007": "midnight-noon ebb-flow",
   "wiseman": "midnight noon ebb and flow",
   "nghia": {
    "vi": "Khí huyết lần lượt vượng ở mười hai kinh theo mười hai canh giờ",
    "en": "Qi and blood peaking in each of the twelve channels through the twelve double hours"
   }
  }
 ]
}