Quan Vật 觀物 · Mai Hoa Dịch Số

Quan Vật Khởi Quẻ Phương Vị Và Vạn Vật

Người từ hướng nào tới hỏi việc, sự vật gì bất chợt đập vào mắt: đó là cơ trời ứng hiện. Chọn phương vị trên la bàn hoặc nhóm vật tượng bát quái, hệ thống ghép với giờ chi hiện tại để lập quẻ theo đúng phép quan vật của Thiệu Khang Tiết.

✦ Chọn Phép Khởi Quẻ ✦

Tâm động mới quan vật: chỉ lập quẻ khi hiện tượng thật sự gây chú ý đúng lúc trong lòng đang có việc.

Đang xác định giờ chi...

Bấm vào hướng mà người hỏi xuất hiện hoặc sự việc xảy ra (theo Hậu Thiên bát quái).

Giờ ...giờ chi hiện tại

Bấm vào nhóm chứa sự vật bạn nhìn thấy đầu tiên (theo bảng vạn vật loại tượng).

⚠ Xin chọn một hướng hoặc một nhóm sự vật.

🕘 Lịch Sử Quan Vật (lưu trên máy của bạn)

Quan Vật: Nhìn Trời Đất Mà Thấy Cơ Trời

Quan Vật là tinh thần cốt lõi trong học thuật của Thiệu Khang Tiết, người viết hẳn thiên Quan Vật trong bộ Hoàng Cực Kinh Thế. Ông cho rằng vạn vật trong trời đất đều mang số và tượng, người tinh ý chỉ cần quan sát hiện tượng xuất hiện đúng khoảnh khắc tâm động là đọc được cơ trời. Giai thoại nổi tiếng nhất kể rằng một chiều ông ngắm hoa mai, thấy hai con chim sẻ tranh cành rơi xuống đất, lập quẻ mà đoán trước tối mai sẽ có cô gái hái hoa ngã gãy chân. Từ giai thoại ấy mà bộ sách của ông mang tên Mai Hoa Dịch Số. Trang này tái hiện hai phép quan vật thông dụng nhất: lập quẻ theo phương vị và theo sự vật nhìn thấy đầu tiên.

Phương Vị Khởi Quẻ

Tám hướng ứng tám quái theo đồ hình Hậu Thiên: chính Bắc là Khảm số 6, Đông Bắc là Cấn số 7, chính Đông là Chấn số 4, Đông Nam là Tốn số 5, chính Nam là Ly số 3, Tây Nam là Khôn số 8, chính Tây là Đoài số 2, Tây Bắc là Càn số 1. Khi có người từ hướng nào tới hỏi việc, hoặc sự việc phát sinh ở hướng nào, lấy số quái của hướng ấy làm thượng quái. Hạ quái lấy số quái cộng số giờ chi rồi chia 8 lấy dư, hào động lấy tổng ấy chia 6 lấy dư. Số dư bằng 0 thì lấy 8 cho quái và 6 cho hào.

Vạn Vật Khởi Quẻ

Thuyết Quái truyện xếp vạn vật vào tám tượng quái. Thấy vật thuộc nhóm nào thì lấy quái ấy làm thượng quái rồi ghép giờ chi như phép phương vị:

QuáiSốVạn vật loại tượng tiêu biểu
Càn ☰1Trời, vua, cha, người lãnh đạo, ngựa, vàng bạc, vật hình tròn, gương
Đoài ☱2Đầm hồ, thiếu nữ, dê, cá, lời nói ca hát, vật sứt mẻ
Ly ☲3Lửa, đèn, mặt trời, chim trĩ chim công, văn thư, mắt, vật rỗng giữa
Chấn ☳4Sấm, rồng, xe cộ, tiếng động lớn, tre trúc, bàn chân
Tốn ☴5Gió, chim, gà, cây cối, dây thừng, mùi hương, vật dài
Khảm ☵6Nước, mưa, trăng, heo, sông ngòi giếng, tai, vật uốn cong
Cấn ☶7Núi, đá, chó, thiếu nam, đường nhỏ, cửa, bàn tay
Khôn ☷8Đất, mẹ, người nữ lớn tuổi, trâu bò, vải vóc, vật hình vuông

Vì Sao Ghép Giờ Chi

Một con ngựa chạy qua lúc giờ Ngọ và lúc giờ Tý là hai cơ trời khác nhau. Mười hai giờ chi đánh số từ Tý 1, Sửu 2 cho đến Hợi 12. Số quái của vật cộng số giờ chia 8 thành hạ quái, chia 6 thành hào động: quẻ lập được vừa mang tượng của vật vừa mang khí của thời điểm, đó là chỗ vi diệu của phép quan vật. Trang tự xác định giờ chi hiện tại theo đồng hồ máy của bạn và hiển thị ngay giữa la bàn.

Tâm Pháp Quan Vật

Thiệu Khang Tiết dặn: bất động bất chiêm. Không phải thấy gì cũng lập quẻ, chỉ những hiện tượng bất chợt gây chú ý đúng lúc trong lòng đang có việc mới đáng quan. Vật thấy đầu tiên là vật thật, không chọn lại vật khác cho đẹp ý. Kết quả gồm quẻ chính, quẻ hỗ, quẻ biến cùng phân tích Thể Dụng sinh khắc theo mùa, mang tính chiêm nghiệm tham khảo, việc hệ trọng nên tham vấn người có chuyên môn.

Câu Hỏi Thường Gặp

Quan vật là phép khởi quẻ đặc sắc nhất của Mai Hoa Dịch Số: lấy ngay phương hướng, sự vật, âm thanh xuất hiện trong khoảnh khắc tâm động làm quái. Thiệu Khang Tiết gọi đây là dùng mắt quan sát trời đất mà thấy cơ trời, chính từ phép này mà có giai thoại nghe chim sẻ tranh cành mai đoán việc nổi tiếng.
Tám hướng ứng tám quái theo Hậu Thiên bát quái: Bắc là Khảm số 6, Đông Bắc là Cấn số 7, Đông là Chấn số 4, Đông Nam là Tốn số 5, Nam là Ly số 3, Tây Nam là Khôn số 8, Tây là Đoài số 2, Tây Bắc là Càn số 1. Số quái của hướng làm thượng quái, cộng thêm số giờ chi rồi chia 8 lấy dư làm hạ quái, chia 6 lấy dư làm hào động.
Dựa trên bảng vạn vật loại tượng của Thuyết Quái truyện: mỗi quái tượng trưng một nhóm sự vật. Càn là trời, vua, ngựa, vật tròn. Khôn là đất, mẹ, trâu bò, vải vóc. Chấn là sấm, rồng, xe cộ. Tốn là gió, chim, cây cối. Khảm là nước, mưa, heo. Ly là lửa, đèn, chim trĩ. Cấn là núi, đá, chó. Đoài là đầm hồ, cá, dê. Thấy vật thuộc nhóm nào thì lấy quái ấy làm thượng quái.
Cùng một sự vật nhưng xuất hiện ở giờ khác nhau thì cơ trời khác nhau. Mai Hoa dạy lấy số quái của vật cộng số giờ chi từ Tý 1 đến Hợi 12 để lập hạ quái và hào động, như vậy quẻ vừa mang tượng của vật vừa mang khí của thời điểm.
Khi đang có việc trong lòng mà bất chợt gặp một hiện tượng lạ gây chú ý: người từ hướng nào tới hỏi việc, con vật nào chạy ngang, vật gì rơi vỡ. Người xưa coi đó là cơ trời ứng hiện, lập quẻ ngay khoảnh khắc ấy mới linh nghiệm. Không có cảm ứng thì không nên gượng ép lập quẻ.
Quái không chứa hào động là Thể, đại diện bản thân người hỏi. Quái chứa hào động là Dụng, đại diện sự việc. Dụng sinh Thể là đại cát, tỷ hòa là cát, Thể khắc Dụng là tiểu cát, Thể sinh Dụng là hung nhẹ, Dụng khắc Thể là đại hung, lại xét thêm vượng suy theo mùa.