Thể và Dụng là cặp khái niệm cốt lõi của Mai Hoa Dịch Số. Thể là quẻ đại diện cho bản thân người hỏi hay chủ thể sự việc, Dụng là quẻ đại diện cho đối tượng hay diễn biến, xét sinh khắc giữa hai bên mà đoán cát hung. Thầy coi đây là chìa khóa của cả phép Mai Hoa.
【Định nghĩa】Thể là quẻ đơn không có hào động, tượng trưng cho mình hoặc gốc sự việc. Dụng là quẻ đơn có hào động, tượng trưng cho người khác hoặc phần diễn biến của sự việc.
【Chi tiết】Sau khi lập được quẻ chính gồm thượng quái và hạ quái, hào động rơi vào quái nào thì quái đó là Dụng, quái còn lại không động là Thể. Nếu hào động rơi đúng vào quái làm Thể thì phải xét lại theo quy tắc riêng của từng trường phái. Toàn bộ việc đoán quẻ Mai Hoa xoay quanh việc so sánh ngũ hành của Thể và Dụng.
【Thầy luận】Thầy luôn dặn học trò, học Mai Hoa mà không nắm chắc Thể Dụng thì coi như chưa học được gì, vì đây chính là cái trục để đoán cát hung. Thể là mình, Dụng là việc hay người mình đang hỏi tới, muốn biết lành dữ ra sao chỉ cần nhìn xem hai bên sinh hay khắc nhau. Thầy vẫn ví Thể như gốc cây, Dụng như cành lá, gốc vững thì cành có lay cũng không đáng ngại.
【Ứng dụng khi đoán quẻ】Sau khi lập quẻ, việc đầu tiên luôn là xác định Thể ở đâu, Dụng ở đâu, rồi mới xét đến quẻ Hỗ, quẻ Biến.
【Lời khuyên của Thầy】Bạn khi mới học đừng vội nhảy sang đoán tượng hình phức tạp, hãy tập nhìn đúng đâu là Thể đâu là Dụng trước, bởi xác định sai ngay bước này thì mọi lời đoán sau đều lệch hướng.