Quẻ Đoài tượng trưng cho Trạch (Đầm), liên quan đến sự thanh túc giáng của Phế và các cửa ngõ giao tiếp của cơ thể.
TỔNG QUAN
Quẻ Đoài mang biểu tượng của Trạch (Đầm nước), thể hiện sự vui vẻ, hòa nhã, nhưng cũng tiềm ẩn sự sứt mẻ, hư hỏng và phá vỡ (Kim khí). Trong y lý Kinh Dịch, quẻ Đoài tương ứng với Tạng Phế và hệ thống hô hấp, cũng như các lỗ khiếu giao tiếp với bên ngoài (đặc biệt là Miệng). Phế cai quản hô hấp, túc giáng khí xuống dưới để nuôi dưỡng toàn thân, đồng thời phân bổ tân dịch như hình ảnh hồ nước tưới tắm cho vạn vật.
LÝ LUẬN KINH DỊCH Y HỌC
Quẻ Đoài thuộc Kim, có tính chất thu liễm và thanh túc. Phế là tạng kiều diễm (Tạng mỏng manh nhất), tiếp xúc trực tiếp với ngoại cảnh qua đường mũi họng, do đó rất dễ bị tổn thương bởi các loại ngoại tà (Phong, Hàn, Thử, Thấp, Táo, Hỏa). Khi quẻ Đoài nguyên vẹn, hơi thở đều đặn, tiếng nói trong trẻo, da dẻ mịn màng (vì Phế chủ bì mao). Khi có sự "sứt mẻ", rạn nứt trong quẻ Đoài, chức năng tuyên phát túc giáng bị đình trệ, nước trong đầm bốc hơi sinh ra phế táo, hoặc ứ đọng sinh ra phế nhiệt đàm thấp.
ỨNG DỤNG LÂM SÀNG
Bệnh lý điển hình của sự tổn thương quẻ Đoài là các chứng ho lao, viêm phế quản mạn tính, hen suyễn, mất tiếng, hoặc các bệnh ngoài da (mề đay, vẩy nến, viêm da cơ địa). Ngoài ra, vì quẻ Đoài còn liên quan đến "Miệng", các chứng viêm loét miệng, khó nuốt, tổn thương nha chu cũng phản ánh sự mất cân bằng ở quẻ này. Tâm lý bi ai, đau buồn thái quá (Bi thương Phế) sẽ làm hao mòn năng lượng của Đoài Kim.
BÀI THUỐC / PHƯƠNG PHÁP
Trị liệu nhắm vào việc Nhuận Phế, Hóa Đàm, Thanh Nhiệt. Bài thuốc Tang Cúc Ẩm hay Ngân Kiều Tán thường dùng giải cảm, bảo vệ lớp vỏ ngoài của quẻ Đoài. Bài Bách Hợp Cố Kim Thang hoặc Mạch Môn Đông Thang dùng để tưới mát, cung cấp lại nước cho chiếc đầm đang cạn kiệt vì phế âm hư. Kỹ thuật tập thở sâu (Hô hấp tĩnh tâm), hít thở không khí trong lành là phương pháp dưỡng sinh tối thượng để bảo dưỡng chiếc đầm quẻ Đoài.
LƯU Ý & CẢNH BÁO
Người có bệnh mạn tính về hô hấp cần đặc biệt kiêng khói thuốc lá, không khí ô nhiễm và đồ ăn cay nóng tẩu tán - những thứ tàn phá trực tiếp Phế Kim. Việc sử dụng thuốc trị ho cần xác định rõ là ho hàn hay ho nhiệt. Lưu ý: Nội dung chỉ mang tính tham khảo, không thay thế y khoa. Ho kéo dài trên 2 tuần kèm đờm máu là dấu hiệu cảnh báo khẩn cấp, bệnh nhân cần chụp X-quang và thăm khám Tây y lập tức.