Quẻ Cổ phản ánh tình trạng uế khí, ký sinh trùng và các chứng ôn dịch, là cơ sở dịch lý cho các phương pháp trừ tà độc trong Y học.
TỔNG QUAN
Quẻ Sơn Phong Cổ mang hình tượng Gió (Tốn) thổi dưới chân Núi (Cấn) bị chặn lại, tạo ra môi trường tù đọng, ẩm thấp. Trong không gian đó, vạn vật ôi thiu, sâu bọ, dòi bọ sinh sôi nảy nở. Từ "Cổ" trong tiếng Hán tượng hình cho ba con sâu nằm trong một cái đĩa, ám chỉ độc tố, ký sinh trùng và sự thối rữa. Trong y học cổ truyền, quẻ Cổ đại diện cho các bệnh lý do Cổ độc, uế tà, miệt chướng, hay y học hiện đại gọi là các bệnh truyền nhiễm, dịch bệnh do vi sinh vật và ký sinh trùng gây ra.
LÝ LUẬN KINH DỊCH Y HỌC
Quẻ Cổ chỉ ra nguyên nhân cốt lõi của dịch bệnh là sự ngưng trệ của khí hóa và sự tích tụ của uế khí. Khi cơ thể (hoặc môi trường sống) mất đi sự thông thoáng, đàm thấp và tà khí kết uất lâu ngày sẽ hóa thành chất độc (Cổ độc). Loại tà khí này có tính lây lan mãnh liệt, ẩn nấp sâu trong kinh mạch và nội tạng, âm thầm đục khoét tinh huyết của người bệnh. Để giải quyết quẻ Cổ, Kinh Dịch khuyên "Cổ, nguyên hanh, lợi thiệp đại xuyên", tức là phải mạnh mẽ hành động, vượt sông lớn, nhổ tận gốc rễ mầm bệnh, thanh tẩy môi trường triệt để.
ỨNG DỤNG LÂM SÀNG
Các chứng bệnh thuộc quẻ Cổ bao gồm: sốt rét (ngược tật), kiết lỵ, giun sán, các loại u nhọt mủ lở loét độc hại, hay các trận đại dịch ôn bệnh lây lan trong cộng đồng (như COVID-19, dịch tả, dịch hạch). Bệnh nhân nhiễm Cổ độc thường có biểu hiện phát sốt ác hàn luân phiên, tinh thần lú lẫn, thân thể gầy mòn nhanh chóng, rêu lưỡi cáu bẩn, dày đặc và hơi thở cực kỳ hôi thối do sự mục nát từ bên trong cơ thể.
BÀI THUỐC / PHƯƠNG PHÁP
Điều trị chứng Cổ đòi hỏi các phương pháp tà độc mạnh mẽ. Phép Tẩy xổ, Công hạ, Thanh nhiệt giải độc được ưu tiên. Bài thuốc Đạt Nguyên Ẩm của Ngô Hựu Khả (chuyên gia ôn bệnh học) là một tuyệt tác để phá màng uế trọc, đẩy lùi Cổ độc ra khỏi mô mạc. Việc sử dụng Hùng hoàng, Xạ hương hay các vị thuốc sát trùng như Binh lang, Sử quân tử là vũ khí trực tiếp tiêu diệt ký sinh trùng. Đốt ngải cứu, xông Bồ kết, Thương truật trong nhà là cách trừ uế khí môi trường hữu hiệu nhất.
LƯU Ý & CẢNH BÁO
Bệnh do Cổ độc tàn phá cơ thể rất nhanh, tuyệt đối không được dùng thuốc bổ mù quáng dập khuôn khi tà khí chưa được dọn sạch, sẽ dẫn đến "Bế môn lưu khấu" (Đóng cửa giữ giặc). Việc vệ sinh an toàn thực phẩm là then chốt phòng bệnh. Lưu ý: Nội dung chỉ mang tính tham khảo, không thay thế y khoa. Các bệnh dịch lây nhiễm nguy hiểm cần phải được báo cáo và điều trị cách ly theo phác đồ của Bộ Y tế.