Quẻ Trạch Hỏa Cách - Sự Chuyển Hóa Bệnh Lý

TỔNG QUAN

Quẻ Trạch Hỏa Cách mang ý nghĩa "Lột da", "Cải cách", "Thay đổi triệt để", hình ảnh ngọn lửa (Ly) đốt cạn đầm nước (Đoài) hoặc đầm nước dập tắt ngọn lửa, hai thế lực tương khắc bắt buộc phải đi đến một sự biến đổi hình thái mới. Trong quá trình chữa bệnh, quẻ Cách đại diện cho giai đoạn "Chuyển hóa bệnh lý" có tính chất quyết định: bệnh có thể chuyển từ nhẹ sang cực nặng, hoặc từ nguy kịch đang có dấu hiệu phục hồi, đòi hỏi thầy thuốc phải lập tức gạt bỏ phác đồ cũ và áp dụng chiến lược hoàn toàn mới.

LÝ LUẬN KINH DỊCH Y HỌC

Bệnh tật không bao giờ đứng yên mà luôn tiến triển theo thời gian và sự can thiệp của y dược. Quẻ Cách nhắc nhở sự linh hoạt. Khái niệm "Biến chứng" trong y học chính là sự hiện diện của quẻ Cách. Ví dụ, một chứng bệnh ngoại cảm thương hàn (do lạnh) ban đầu ở ngoài da (biểu), nhưng sau vài ngày không giải được, tà khí chạy vào trong hóa nhiệt (lý nhiệt). Lúc này bản chất bệnh đã "Cách" (thay đổi) từ Hàn sang Nhiệt. Nếu thầy thuốc vẫn cố chấp giữ bài thuốc Tân ôn giải biểu ban đầu thì vô tình giết chết bệnh nhân. Sự cải cách là mệnh lệnh sinh tử.

ỨNG DỤNG LÂM SÀNG

Trên lâm sàng, quẻ Cách xuất hiện ở các bước ngoặt như: Viêm gan mạn tính chuyển sang xơ gan cổ trướng; U xơ lành tính đột biến thành ung thư ác tính; hoặc cơn sốt cao li bì bỗng nhiên toát mồ hôi hột, hạ thân nhiệt đột ngột (Dương thoát). Thầy thuốc giỏi (Thần y) là người nhìn thấu được dấu hiệu vi tế của quẻ Cách sắp diễn ra qua sắc mặt, nhịp mạch để đón đầu chặn đứng biến chứng, chứ không đợi nó bùng phát mới chạy theo chữa trị.

BÀI THUỐC / PHƯƠNG PHÁP

Không có bài thuốc cố định cho quẻ Cách, vì "Cách" là sự vận động. Phương pháp quan trọng nhất là "Tùy cơ ứng biến" và "Biện chứng luận trị" liên tục. Trương Trọng Cảnh trong Thương Hàn Luận đã vạch ra hàng trăm phương án thay đổi bài thuốc dựa vào sự biến hóa của các triệu chứng từng ngày từng giờ. Trong quá trình điều trị, nếu thuốc đang uống 3 thang mà bệnh tình xoay chuyển khác thường, phải lập tức dừng thuốc, xem mạch lại để tái thiết lập phương huyệt và toa thuốc mới phù hợp với thực tại.

LƯU Ý & CẢNH BÁO

Quá trình "Cải cách" luồng khí trong cơ thể đôi khi gây ra những phản ứng "công thuốc" dữ dội như nôn mửa, tiêu chảy, mẩn ngứa (Đông y gọi là hiện tượng Minh huyễn). Thầy thuốc cần phân biệt rõ đây là quá trình bệnh đang tống độc ra ngoài hay là biến chứng xấu đi để giải thích cho bệnh nhân yên tâm. Lưu ý: Nội dung chỉ mang tính tham khảo, không thay thế y khoa. Bệnh nhân không được tự ý đổi thuốc hay tự ý dừng liệu trình điều trị của bác sĩ chuyên khoa mà chưa có sự tư vấn rõ ràng.