Nghi thức thăm viếng, dọn dẹp mồ mả tổ tiên trong tiết Thanh minh (tháng 3 âm lịch), thể hiện lòng hiếu kính và đạo lý uống nước nhớ nguồn.
Tiết Thanh minh thường bắt đầu từ mùng 4 hoặc 5 tháng 4 Dương lịch (thường rơi vào tháng 3 Âm lịch). "Thanh" là khí trong, "minh" là sáng sủa. Đây là dịp thời tiết quang đãng, cây cối đâm chồi nảy lộc. Truyền thống Việt Nam coi đây là dịp để con cháu cùng nhau ra nghĩa trang "tảo mộ" (quét dọn, đắp đất, sửa sang mồ mả) và cúng khấn tổ tiên. Điều này giáo dục con cháu về cội nguồn, giữ gìn sự gắn kết gia tộc.
SẮM LỄ & CHUẨN BỊ- Lễ cúng Thần linh, Thổ địa nơi nghĩa trang.
- Lễ cúng Vong linh tại mộ: Hương, hoa (hoa cúc, lay ơn), quả tươi, trầu cau, nước sạch, rượu trắng.
- Tùy tâm có thể cúng thêm xôi, thịt lợn luộc hoặc cỗ chay.
- Vàng mã, tiền âm phủ. Xẻng, cuốc để đắp lại mộ.
Nam mô a di Đà Phật! (3 lần)
- Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
- Con kính lạy Hoàng thiên Hậu Thổ, chư vị Tôn thần.
- Con kính lạy các ngài Thần linh bản xứ cai quản trong khu vực này.
Hôm nay là ngày: .......................................................
Tín chủ (chúng) con là:...............................................
Nhân tiết Thanh minh, tín chủ con thành tâm sắm lễ, quả cau lá trầu, hương hoa trà quả, thắp nén tâm hương kính dâng trước án, kính mời chư vị Tôn thần lai lâm chiếu giám.
Gia đình chúng con có ngôi mộ của........................... táng tại xứ này, nay muốn sửa sang xây đắp (hoặc tảo mộ). Vì vậy chúng con xin kính cáo các đấng Thần linh, Thổ công, Thổ phủ Long Mạch, Tiền Chu Tước, Hậu Huyền Vũ, Tả Thanh Long, Hữu Bạch Hổ và Chư vị Tôn thần cai quản trong khu vực này.
Chúng con kính mời các vị chư Thần về đây chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật, độ cho vong linh được an nhàn yên ổn, siêu thoát. Cúi xin các vị phù hộ độ trì cho tín chủ chúng con toàn gia mạnh khỏe an bình, bốn mùa không tật ách, tám tiết hưởng thái bình.
Nam mô a di Đà Phật! (3 lần)
TOÀN VĂN BÀI KHẤN VONG LINH NGOÀI MỘ(Thắp hương lên mộ và khấn)
Nam mô a di Đà Phật! (3 lần)
- Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương
- Con kính lạy Hương linh................(Hiển khảo, Hiển tỷ hoặc Tổ Khảo.............)
Hôm nay là ngày.................. Nhân tiết Thanh minh.
Tín chủ (chúng) con ............... ...
Ngụ tại:..................
Chúng con và toàn thể gia đình con cháu, nhờ công ơn võng cực, nền đức cao dầy, gây dựng cơ nghiệp của.............. chạnh lòng nghĩ đến âm phần ở nơi hoang vắng, tín chủ con thành tâm sắm lễ, quả cau lá trầu, hương hoa trà quả, thắp nén tâm hương kính dâng trước mộ, kính mời chân linh..........., …….., ……. lai lâm hiện hưởng.
Chúng con xin phép được sửa sang phần mộ, bồi xa, bồi thổ, cho được dày bền, tu sửa minh đường hậu quỷ cho thêm vững chắc. Nhờ ơn Phật Thánh phù trì, đội đức trời che đất chở, cảm niệm Thần linh phù độ, khiến cho được chữ bình an, âm siêu dương thái.
Con cháu chúng con xin vì chân linh.. ..........., ........Phát nguyện tích đức tu nhân, làm duyên, làm phúc cúng dâng Tam Bảo, giúp đỡ cô nhi quả phụ, tế bần cứu nạn, hiếu thuận tông nhân để lấy phúc này hướng về Tiên Tổ. Cúi xin linh thiêng chứng giám, thụ hưởng lễ vật, phù hộ độ trì con cháu, qua lại soi xét cửa nhà. Che tai cứu nạn, ban tài tiếp lộc, điều lành mang đến, điều dữ xua đi. Độ cho gia đạo hưng long, quế hòe tươi tốt, cháu con vinh hưởng lộc trời, già trẻ nhuần ơn Phật Thánh.
Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin chứng giám.
Nam mô a di Đà Phật! (3 lần)
LƯU Ý & KIÊNG KỴ- Khi đi tảo mộ nên dọn dẹp sạch sẽ cỏ dại, cây dại mọc trùm lên mộ.
- Không đùa giỡn, chạy nhảy xô đẩy tại khu vực nghĩa trang.