🌟 Tổng Quan Mệnh Quẻ
Tên Gọi: Bĩ là Tắc (bế tắc, mắc kẹt, không thông suốt). Tiết khí thuộc tháng 7.
🌫️ Lời Tượng: Thiên địa bất giao: Bĩ: Quân tử dĩ kiệm đức tị nạn, bất khả vinh dĩ lộc. Trời Đất chẳng giao thông là quẻ Bĩ.
📖 Lược Nghĩa: Người quân tử coi quẻ này mà dè dặt cái đức của mình, để tránh nạn, chẳng nên lấy lộc làm vinh. Được quẻ 3 hào trên là đạo quân tử thì tốt; 3 hào dưới là đạo tiểu nhân thì xấu.
☯ Toán Hà Lạc Giải
Lục Thập Hoa Giáp Hợp Quẻ
| Can | Giáp | Ất | Bính | Đinh | Mậu | Canh | Tân | Nhâm | Quý |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Chi | Ngọ, Thân, Tuất | Mão, Tị, Mùi | - | - | - | Ngọ, Thân, Tuất | Mão, Tị, Mùi | - | - |
Được quẻ này rất tốt. Lại sinh tháng 7 được quẻ này là công danh, phú quý. Có lộc mà cũng không màng lộc.
Vị tuy cao chẳng lấy làm cao,
Chí người quân tử bền sao,
Tiến lên đĩnh đạc anh hào thanh danh.
✍️ Nghiên Cứu và Bình Giải Của Các Học Giả
✍️ Nguyễn Hiến Lê Giảng: Bĩ trái với Thái. Thái thì khí dương ở dưới thẳng lên, giao hòa với âm ở trên giáng xuống. Bĩ thì dương ở trên đi lên, âm ở dưới đi xuống, không giao nhau. Âm dương không giao nhau thì bế tắc, ở đạo người như vậy mà ở vạn vật cũng như vậy.
Dương đi nghĩa là đạo của quân tử tiêu lần, âm lại nghĩa là đạo tiểu nhân lớn lên. Lời Tượng khuyên người quân tử khi gặp thời Bĩ nên thu cái đức của mình lại (đừng hành động gì cả, riêng giữ cái đức của mình) để tránh tai nạn, đừng màng chút lợi danh nào cả. Gặp thời Truân (gian truân), thì tập hợp nhau lại mà hành động, còn thời đã Bĩ (bế tắc) thì hành động cũng vô ích, cốt giữ cái đức và cái thân mình thôi.
✍️ Phan Bội Châu chỉ rõ thêm: Nguyên lai, âm với dương, quân tử với tiểu nhân, vẫn thường thường có luôn ở giữa vũ trụ, chỉ tranh nhau cái cơ quan tiêu trưởng mà thôi. Chẳng qua âm tiêu, dương trưởng thời Thái, dương tiêu âm trưởng thời Bĩ. Quân tử trưởng, tiểu nhân tiêu thời Thái; tiểu nhân trưởng, quân tử tiêu thời Bĩ. Nhưng cái tiêu, cái trưởng đó có phải bỗng chốc mà tiêu, mà trưởng ngay đâu.
Nó tuần hoàn tích lũy dần, một hào dương bắt đầu sinh từ quẻ Phục, khi dương cực trưởng thì thành quẻ Càn. Một hào âm bắt đầu sinh từ quẻ Cấu, khi âm cực trưởng thì thành quẻ Khôn. Một giọt nước không ngăn, chảy hoài sẽ thành sông bể. Một cây không đốn sinh sôi mãi sẽ thành rừng.
Chúng ta hãy để mắt vào một giọt, một cây, mà phòng bị phần trưởng của tiểu nhân, vừa bổ cứu phần tiêu của quân tử. Đường đời làm gì Bĩ mà chẳng Thái. Đó chính là lấy chí người mà xoay trở mệnh trời (lấy nhân sự mà vãn hồi thiên đạo).
🔮 Dự Báo Hà Lạc
Quẻ Bĩ chỉ thời vận nhiều nghịch cảnh, mọi việc khó thực hiện, kẻ tiểu nhân thắng thế, người quân tử phải chịu đựng khổ cực để vượt qua thời cuộc. Mọi hy vọng đều khó thành lại dễ phạm sai lầm về phương pháp.
🎯 Ứng Việc:
Không có.
Trắc trở dễ bị lừa đảo, hao tài tốn sức.
Nhiều bất trắc.
Dễ bị thua thiệt.
Khó tính.
Dễ nặng lên.
Tình Yêu: Gặp nhiều trắc trở.
Khó thành.
📊 Chi Tiết Ý Nghĩa Các Hào
📖 Lược Nghĩa: Nhổ rễ cỏ mao mà được cả cụm, giữ chính thì tốt mà hanh thông. Bạt Mao Như Dĩ Kỳ Vi Trinh, Cát, Hanh. Như ý hào: ai giữ được điều chính thì tốt. Nhưng ít cơ may, khó thành đạt việc lớn. Nên đề phòng thị phi, gièm pha, kèn cựa.
☯ Toán Hà Lạc Giải: Trở lại với điều chính thì tốt.
✍️ Nguyễn Hiến Lê Giảng: Hào này rất giống hào 1 quẻ Thái: cũng nhổ cỏ được cả cụm (đồng chí hướng), chỉ khác quẻ Thái hào 1 là dương, quân tử, còn quẻ này hào 1 là âm tiểu nhân cho nên quẻ Thái khuyên cứ tiến lên sẽ tốt, còn quẻ này chuyên giữ chính đáng thì tốt và hanh thông. Hào 1 quẻ Bĩ là tiểu nhân nhưng mới bước đầu, cái ác chưa hiện rõ, lại ứng hợp với hào 4 ở trên là quân tử, cho nên còn hy vọng cải hóa được.
🌫️ Lời Tượng: Nếu để tâm giúp nước như hào 4 thì sẽ tốt, có ý khuyên nên đứng về phe quân tử.
✅ Mệnh Hợp Cách: Người có danh dự, rời tổ đi lập nghiệp bên ngoài, bỏ gần theo xa, chí để vào việc công, đừng lo riêng mình (tư kỳ) thì hưởng phúc. Người giữ được trung chính, hết lòng vì công việc, không tư tình, giữ được phúc lộc.
✅ Mệnh Không Hợp Cách: Liệu thời hãy tiến, tri cơ nên lui, đang thời gian nan. Khó hành chí. Giữ lấy thân, nhà cho khỏi tai họa, nguy hiểm. Gặp thời gian nan, không có vận may, khó hoàn thành sự nghiệp, khó tiến thủ, biết giữ thân mình thì không nguy.
📅 Xem Tuế Vận:
🏛️ Giới Quan: Chờ bổ nhiệm, đương tại chức bị dèm pha.
🎓 Giới Sĩ: Khó gặp cơ hội.
👤 Người Thường: Nên thủ cựu, phòng có việc liên quan lôi thôi.
Vận bĩ thủ phận là hay,
Đừng khi vọng động tai bay vạ liền.
📖 Lược Nghĩa: Bao Thừa, Tiểu Nhân Cát, Đại Nhân Bĩ Hanh. Bao gồm thừa thuận (3 hào dương); người nhỏ thì được tốt, người lớn thì đành bĩ để giữ đạo hanh thông. Hào xấu, thời cuộc đang có lợi cho kẻ tiểu nhân. Người quân tử phải chịu nhịn nhục để cầu lành tránh dữ. Quân tử phải đợi thời chịu bĩ. Quan chức khó thăng tiến, không nên tranh giành, có cơ hội tốt hãy hành động. Đề phòng tai tiếng xấu, bị gièm pha kiện cáo.
☯ Toán Hà Lạc Giải: Phận nhỏ nhưng không làm hại điều thiện, thì vẫn tốt lành.
✍️ Nguyễn Hiến Lê Giảng: Hào này tuy là tiểu nhân, nhưng đắc trung, đắc chính, chung quanh là tiểu nhân cả, (Phan Bội Châu gọi là tay hào kiệt trong phường tiểu nhân) mà ứng hợp với hào 5, quân tử, ở trên, nên lời hào khuyên nó nên vâng thuận người quân tử thì tốt. Còn kẻ đại nhân (được hào này) được bọn tiểu nhân vâng thuận, vì chúng muốn mua danh chẳng hạn, thì cũng đừng theo chúng, cứ giữ khí tiết của mình trong thời khốn cùng, như vậy sẽ hanh thông.
✍️ Phan Bội Châu Nhấn Mạnh: Bởi vì, quân tử ở thời Bĩ, thế lực mình chẳng đủ tranh với tiểu nhân, mà đạo mình lại trái với tiểu nhân. Nếu mình hỗn tạp với bầy tiểu nhân thì thân còn mà đạo mất, quân tử có chịu làm đâu, âu là độc lập bất biến, chẳng chịu tạp loạn với bầy tiểu nhân. Thế thì thân tuy cùng, mà đạo vẫn hanh thông vậy.
✅ Mệnh Hợp Cách: Trung chính, khoan dung. Ở yên đợi phúc trạch. Sau có thể đổi bĩ thành thái, hưởng phúc trạch. Người biết giữ lòng trung chính, có sự bao dung, chờ thời biến bĩ thành thái, có phúc lộc lớn.
✅ Mệnh Không Hợp Cách: Theo thói thường, danh không chính, lợi không bền, thủ phận thì đỡ tai họa. Kẻ tài nhỏ chí to, muốn phát đạt lớn nên thất bại, có thể gặp tai họa, phúc lộc mỏng.
📅 Xem Tuế Vận:
🏛️ Giới Quan: Có cơ hội thì làm.
🎓 Giới Sĩ: Nên đợi thời.
👤 Người Thường: Đành nuốt nhục để giữ thân, nhà. Nếu không thì khó tránh miệng tiếng thị phi, tai họa.
Người nhỏ vì sinh kế,
Uốn lưng để phụng hành
Đại nhân nên tự thủ,
Vận bĩ, đạo vẫn hanh.
📖 Lược Nghĩa: Bao tu (bọc chứa sự hổ thẹn). Hào xấu, tai họa, điều tiếng dồn dập, cực phát sinh. Quan chức phải về hưu sớm, phải rút lui, sa thải. Sĩ tử khó bề tiến thân, dễ bị mang tiếng xấu, bị thua kiện. Người thường kinh doanh dễ bị lừa đảo, thất thoát.
☯ Toán Hà Lạc Giải: Tiểu nhân muốn làm ác mà chưa làm được.
✍️ Nguyễn Hiến Lê Giảng: Hào này không trung, không chính, là kẻ đứng đầu bọn tiểu nhân (vì ở trên cùng quẻ nội Khôn) cho nên rất xấu, đáng ghét.
Phan Bội Châu Nhấn Mạnh Lời Tượng Lưu Ý Cái Địa Vị Của Hào 3: Chỉ khí thì bạc nhược, hoàn cảnh thì xô đẩy, ở thời Bĩ, nên cái vị nó xui nên thế.
Theo Trình Di: Nó ở thời Bĩ, lại gần sát với hào trên, đến lúc cùng, nên bọc chứa mưu tính càn bậy, rất đáng hổ thẹn.
✅ Mệnh Hợp Cách: Dù được quý nhân đùm bọc, hoặc có chức phận nhỏ nhưng cũng chỉ có tiếng, không có miếng. Chỉ có tăng ni là tốt. Là ẩn sĩ hay người tu hành, im hơi lặng tiếng cầu an. Hoặc là người có tiếng không có miếng, phúc lộc ít.
✅ Mệnh Không Hợp Cách: Không giữ được nếp lúc cùng. Kẻ đục nước béo cò, lợi dụng thời vận để làm bậy, để lại tiếng xấu.
📅 Xem Tuế Vận:
🏛️ Giới Quan: Xin về hưu.
🎓 Giới Sĩ: Phòng bị tai tiếng.
👤 Người Thường: Bị điều tiếng, thưa kiện.
Nhân tình trục trặc khó tin,
Gièm pha lắm chuyện, giữ gìn họa lây.
📖 Lược Nghĩa: Hữu Mệnh Vô Cữu, Trù Ly Chỉ. Có vận mệnh, không lỗi gì cả, cả bọn được nhờ phúc (cả 3 hào dương). Có mệnh trời, gặp thời. Hào tốt, thời vận tốt cho sự lập nghiệp, lập danh, kinh doanh. Giải tỏa được những oan ức, bất hòa. Lợi cho hôn nhân và gia đình.
☯ Toán Hà Lạc Giải: Ý hào có cơ hội ngộ.
✍️ Nguyễn Hiến Lê Giảng: Hào này ở quá nửa quẻ Bĩ, sắp hết bĩ rồi, nên nói rằng thời vận đã tới, nó là dương ở trong quẻ ngoại Càn, là người quân tử thực hiện chí của mình. Bạn nó là hai hào dương 5 và 6, cũng sẽ được hưởng phúc.
✍️ Phan Bội Châu Phụ Chú: Hào 3 dương quẻ Thái vừa đúng nửa thời Thái, thánh nhân sợ Bĩ sắp tới nên nói rằng: Gian Trinh, (xem hào 3 quẻ Thái). Hào Tư quẻ Bĩ vừa quá nửa Bĩ, thánh nhân mừng cho Thái sắp đến, nên nói rằng: Có mệnh trời không lỗi.
Tuy nhiên, việc trong thiên hạ từ Thái bước sang Bĩ, là việc rất dễ, nên phải lo sẵn cho hào 3 dương. Từ Bĩ mà bước sang Thái, là việc rất khó, nên thánh nhân chưa dám vội mừng, chờ đến hào 4 dương, thật thấy dương cương đắc vị (được ngôi dương) mới tỏ ra ý mừng. Chúng ta biết được ý ấy, khi gặp thời Thái chớ nên coi thường, tức là biết Gian Trinh; gặp thời Bĩ lo rình cơ hội, tức là biết có mệnh, có thời tiết nào mà chúng ta chán nản đâu.
✅ Mệnh Hợp Cách: Có công danh, phúc, thọ. Được đãi như quốc khách để thực hiện chí hướng. Người có tài đức, gặp thời, được trọng dụng, được đề bạt, thăng tiến nhanh. Sĩ tử thì đỗ cao, lập được sự nghiệp.
✅ Mệnh Không Hợp Cách: Cùng được hưởng phúc, ruộng vườn, hay hoạt động, ít tình. Cũng là người có nhiều phúc lộc, kinh doanh phát đạt, gia đình hạnh phúc.
📅 Xem Tuế Vận:
🏛️ Giới Quan: Có đồng liêu giúp, lộc vị tiến.
🎓 Giới Sĩ: Được tiến cử. Có danh dự.
👤 Người Thường: Ruộng vườn, lợi tức tăng tiến, nhiều dịp vui mừng, con cháu đề huề.
Quyền uy, cờ đã đến tay,
Việc làm suôn sẻ, thời này hanh thông
📖 Lược Nghĩa: Hữu Bĩ, Đại Nhân Cát, Kỳ Vong, Kỳ Vong, Hệ Vu Bao Tang. Thôi hết bĩ, đại nhân tốt. Nhưng lo mất lo mất (phải giữ vững như) ràng buộc vào chùm rễ dâu. Hào tốt, có thể làm nên sự nghiệp lớn, nhưng vào thời sắp biến nên phải có gốc rễ bám vào dân mới bền chặt, như rễ cây dâu bám trong đất. Người thường kinh doanh phát đạt, nhiều tài lộc. Đề phòng thất thoát về sau.
☯ Toán Hà Lạc Giải: Ý hào làm sáng tỏ con người của Hòa bình, để biết cái thuật giữ nghiệp lớn.
✍️ Nguyễn Hiến Lê Giảng: Hào này có đức dương cương, trung chính, lại ở vào ngôi chí tôn, trong thời Bĩ sắp hết, cho nên lời đoán là tốt. Nhưng vẫn phải thận trọng, đừng sơ xuất (e mất đây chăng, e mất đây chăng). Hãy buộc vào cụm dâu là hãy làm cho vững chắc thêm (dâu là thứ cây rễ sâu và chắc, mọc thành bụi).
Khổng Tử đọc tới hào này, bàn thêm rằng: Người quân tử khi yên ổn thì không quên rằng sẽ có thể nguy, khi vững thì không quên rằng có thể mất, khi trị thì không quên rằng sẽ có thể loạn. Nhờ vậy mà thân an, nước nhà giữ vững được.
Trình Di bàn: Lời răn của thánh nhân sâu lắm.
✅ Mệnh Hợp Cách: Có đức lớn, công bằng, cẩn thận, xét nét, không bỏ cơ hội, phú quý bền được. Người có đức lớn, có công với nước, với dân, phúc lộc bền vững.
✅ Mệnh Không Hợp Cách: Có tài đức, không gặp thời, bình sinh an vui, chẳng vinh chẳng nhục. Người có tài nhưng không được lòng người, sự nghiệp chóng tàn, phúc lộc mỏng.
📅 Xem Tuế Vận:
🏛️ Giới Quan: Ngồi chính vị.
👥 Mọi người còn lại: Họa đi, phúc sắp lại. Kẻ thù lui dần. Ruộng vườn thu hoạch. Lo hóa mừng, mất thành được. Số xấu thì tổn vong, hình khắc.
Thời đại thịnh, sắp tới nơi,
Nhưng đừng hờ hững, lỡ rồi xảy nguy.
📖 Lược Nghĩa: Khuynh Bĩ, Tiên Bĩ, Hậu Hỷ (Hậu Thái). Đánh đổ được cái bĩ. Trước thì bĩ, sau thì mừng. Bĩ cực thái lai, oan ức được giải, chức vị mất được phục hồi, bế tắc được khai thông, cấm kị được thu hẹp hoặc bãi bỏ, mọi việc trước khó sau thuận lợi.
☯ Toán Hà Lạc Giải: Bĩ đổ, hưởng phúc.
✍️ Nguyễn Hiến Lê Giảng: Thời cuối cùng cuộc Bĩ, mà bĩ cực thì thái lai, người quân tử có tài sẽ dắt cả bạn bè (trỏ hào 4 và 5) mà đánh đổ được cái bĩ. Nhưng mới đầu còn phải lo lắng (trước bĩ), sau mới mừng là bước lên cảnh thái.
Trình Di bàn: Cái việc quay nguy làm yên, đổi loạn làm trị, phải có tài dương cương mới làm nổi, cho nên hào 6 dương quẻ Bĩ có thể làm nghiêng cuộc Bĩ, còn hào 6 âm của quẻ Truân thì không thể thay đổi cuộc Truân.
✅ Mệnh Hợp Cách: Chí lớn cương quyết, sắp đặt hơn người, trước gian truân, sau nhàn, vui. Người có chí lớn, thành đạt khá, có địa vị cao, trước gặp gian nan, sau vui mừng, giữ được phúc lộc bền vững.
✅ Mệnh Không Hợp Cách: Danh lợi khó thành, cốt nhục hình thương. Tăng ni thì tốt. Người có địa vị quyền quý nhưng công không thành, danh không toại, lại gặp cảnh ngộ gian nan. Mệnh của những người tu hành, bất đắc chí.
📅 Xem Tuế Vận:
🏛️ Giới Quan: Mất chức thì được hồi phục.
🎓 Giới Sĩ: Chờ việc thì được bổ nhiệm. Bị đình trệ thì phục hồi, khốn lâu ngày được cởi mở. Kiện tụng lâu được giải. Số xấu thì có biến cố, kém thọ.
Bĩ qua liền Thái đến
Kiền xong vận lại thông
Mộc biên người ấy gặp
Trăm việc tốt vô cùng
(Kiền hậu đạo hoàn thông
Bĩ quá chung thành Thái
Nhật ngộ Mộc biên nhân
Bách sự thành cát đại).