🌟 Tổng Quan Mệnh Quẻ
🏷️ Tên Quẻ: Đại Quá là Họa (hư hao, gian nan, lớn lao quá mức). Tiết khí thuộc tháng 2.
🌟 Lời Tượng & Lược Nghĩa
Trạch diệt mộc: Đại Quá.
Quân tử dĩ độc lập bất cụ, độn thế vô muộn.
📖 Lược Nghĩa: Nước đầm làm chết cây là quẻ Đại Quá. Người quân tử lấy đấy mà độc lập không sợ gì, ẩn cả đời không phiền muộn.
☯ Toán Hà Lạc Giải Đoán
| Lục Thập Hoa Giáp Hợp Quẻ | Lục Thập Hoa Giáp Hợp Quẻ | Lục Thập Hoa Giáp Hợp Quẻ | Lục Thập Hoa Giáp Hợp Quẻ | Lục Thập Hoa Giáp Hợp Quẻ | Lục Thập Hoa Giáp Hợp Quẻ | Lục Thập Hoa Giáp Hợp Quẻ | Lục Thập Hoa Giáp Hợp Quẻ | Lục Thập Hoa Giáp Hợp Quẻ | Lục Thập Hoa Giáp Hợp Quẻ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Can | Giáp | Bính | Đinh | Mậu | Kỷ | Canh | Tân | Nhâm | Quý |
| Chi | - | Mùi, Dậu, Hợi | Được quẻ này rất tốt. | Sửu, Dậu, Hợi | - | - | - | - | - |
Lại sinh tháng 2 là cách công danh, phú quý.
Tâm thừa, lực thiếu ngán không,
Gió xuân, chống gậy, khuấy lòng câu ca.
✍️ Nguyễn Hiến Lê Giảng
📜 Lời Thoán bảo rằng: Phần dương nhiều quá, phần âm ít quá, như cái cột yếu, cong xuống, chống không nổi. Tuy vậy, hai hào dương 2 và 5 đều đắc trung, thế là cương mà vẫn trung. Lại thêm quẻ Tốn ở dưới có nghĩa là thuận (hoặc thuận lòng người, thuận thời thế), quẻ Đoài ở trên có nghĩa là vui vẻ, đi thì lợi, được hanh thông.
🌫️ Lời Tượng bàn thêm rằng: Đoài là đầm ở trên, Tốn là cây ở dưới, có nghĩa là nước lớn quá, ngập cả cây, làm cho cây chết, cho nên đặt tên quẻ là Đại quá. Người quân tử thấy cái tượng đó (việc phi thường đáng làm) thì làm, dù một mình đứng riêng, trái với thiên hạ, cũng không sợ. Nếu là việc không hợp đạo, không thèm làm, dù có phải trốn đời, cũng không phiền muộn.
✍️ Phan Bội Châu Giảng Giải
✍️ Phan Bội Châu Chỉ Rõ Thêm: Chữ Đại Quá đối lập với chữ Bất Cập (chưa tới). Đại Quá là công việc quá chừng lớn. Sách Sử Ký có câu: "Tất có người phi thường mới làm nên việc phi thường." Mà những việc phi thường tất phải chờ đến người phi thường. Bởi vì những việc phi thường, quyết không phải những hạng người thường làm nổi. Đó chính là nghĩa chữ Đại Quá.
✍️ Phan Bội Châu Phụ Chú: Quẻ Đại Quá ở sau quẻ Di là rất hay. Xưa nay, thánh hiền hào kiệt, trước khi chưa làm việc Đại Quá, tất phải tiềm tàng ẩn súc, trải biết bao thời giờ súc dưỡng (tích lũy, nuôi). Súc dưỡng có đầy đủ, phát triển mới lớn lao. Tuyệt chưa thấy ai không súc dưỡng mà làm nên đại quá (phi thường).
Ông Y Doãn đi cày ở Hữu Sằn, hơn nửa đời người ngâm thơ đọc sách, vui (nghiền ngẫm) đạo Nghiêu Thuấn, rồi sau (mới) giúp vua Thang đánh Kiệt an dân. Ông Đa Phú Nhi (Camillo Benso di Cavour) cũng cày ruộng đọc sách, âm thầm nghiên cứu lẽ xưa nay hơn 10 năm, vậy sau làm nên sự nghiệp thống nhất nước Ý Đại Lợi (Italia).
Một phụ chú khác của Phan Bội Châu: Nói về Thời Đại Quá, Lời Thoán có câu: To lớn rồi vậy, thời Đại Quá. Tức như trải qua đời quân chủ mà đổi ra làm dân chủ như cuộc Đại cách mạng Pháp. Ở giữa nước Bà la môn giáo mà lập nên Phật giáo như đức Thích Ca. Ở giữa nước quốc gia chủ nghĩa mà lập nên Chính phủ Xã hội như ông Liệt Ninh (Lê-nin). Thảy là công việc đại quá, mà cũng chỉ một bậc người tài đại quá mới làm nên. Nhưng tất cũng phải đúng thời tiết, nếu có tài đại quá, mà chưa gặp thời đại quá, tất nhiên cũng không làm xong. Chỉ có gặp Thời Đại Quá, thì người có Tài Đại Quá, mới làm nên những Việc Đại Quá.
Một phụ chú khác của Phan Bội Châu: Lời Tượng có câu: Người quân tử thời Đại quá một mình đứng riêng độc lập với thiên hạ cũng không sợ gì, dù có phải trốn đời cũng không phiền muộn (Độc lập bất cụ, độn thế vô muộn). Vẫn chung một hạng quân tử mà thủ đoạn có khác nhau. Việc gì đáng làm, dầu cả thiên hạ không ai làm, mà mình cứ làm, xông vào nguy hiểm mà chẳng kinh, mắc lấy dèm chê mà chẳng quản. Đó là cách "độc lập" mà "bất cụ". Việc gì không đáng làm, dầu toàn thiên hạ thảy làm, mà mình không chịu làm, mình đã trái mắt thế gian, âu là bỏ tục trốn đời, mà tinh thần được tự do tự tại. Đó là cách "độn thế" mà "vô muộn". Mạnh Tử có nói rằng: "Uy vũ bất năng khuất, bần tiện bất năng di". Chính là đúng với Lời tượng hào này.
🔮 Dự Báo Hà Lạc
Quẻ Đại Quá chỉ thời vận khó khăn, nhiều tầng lớp trung gian cản trở, mọi việc khó thành. Trong xã hội nhiều việc trọng đại rơi vào tay những kẻ bất tài, tài nhỏ chí to, kế hoạch không sát thực tế nên gây đổ vỡ, như chiếc cột chống nhà không vững.
🔮 Ứng Việc
Kém, kinh doanh kém phát đạt.
Gặp khó khăn.
Bất lợi bệnh tật tưởng nhẹ hóa nặng.
Tình Duyên: Trắc trở, lắm kẻ trung gian dèm pha.
Không thuận, khó có kết quả.
📊 Chi Tiết Các Hào
📖 Lược Nghĩa: Tạ dụng bạch mao vô cửu. Lót dưới dùng có mao trắng, không lỗi. (Tỏ ý rất cẩn thận). Hào có lợi cho những người tính tình cẩn thận, khiêm nhường. Cung kính và cẩn thận thì ít sai lầm (Người TQ xưa, lót cỏ mao trắng trên nền đất để đặt đồ cúng).
☯ Toán Hà Lạc Giải: Kính cẩn, thận trọng để khỏi lầm lỗi.
✍️ Nguyễn Hiến Lê Giảng: Hào này âm nhu, địa vị rất thấp, muốn làm việc lớn (vì ở thời Đại quá), mà không nổi, cứ cẩn thận, kính cẩn thì không lỗi. Khổng Tử đã giảng về hào này: Nếu đặt nó xuống đất, cũng đã được rồi, mà còn dùng cỏ mao trắng lót cho nó, có sợ gì đổ bể nữa đâu. Kính cẩn rất mực là như thế.
✅ Mệnh Hợp Cách: Cao khiết thanh liêm, được tin dùng, hưởng phúc lâu bền. Là những người thanh cao, ẩn dật, không màng danh lợi.
✅ Mệnh Không Hợp Cách: Tính tham hư (tham chốn hư vô), ẩn nơi rừng núi, đủ dùng không tham, nên không thất thố gì. Cũng là những người có nhân cách tốt, sống thanh bạch.
📅 Xem Tuế Vận:
🏛️ Giới Quan: Cẩn thận giữ gìn, nên lộc vị bền.
🎓 Giới Sĩ: Cẩn mật. Siêng đức nghiệp.
👤 Người Thường: Kiệm ước đủ dùng. Phòng có tang.
Trước nhỏ sau mới phát
Đầu đuôi yếu hiển nhiên
Giọng ca Tây bắc nổi lên,
Suối reo cây cỏ Bắc liền xanh tươi.
📖 Lược Nghĩa: Khô dương sinh đề, lão phu đắc kỳ thê, vô bất lợi. Cây dương khô nảy rễ, chồng già được vợ trẻ (hào 1 âm) không gì là chẳng lợi. Người gặp may lúc tuổi già, như già trẻ kết hợp. Người phúc lộc đến muộn, vận may phải chờ.
☯ Toán Hà Lạc Giải: Dương được âm giúp.
✍️ Nguyễn Hiến Lê Giảng: Hào này dương cương mà ở ngôi vị âm, vậy là cương mà có chút nhu, lại đắc trung. Nó thân cận với hào 1 âm, thế là cương nhu tương tế, bớt cứng đi, như cây dương khô mà đâm rễ mới, rồi cành lá sẽ tươi tốt. Có thể ví với một người già cưới được vợ trẻ. Theo Phan Bội Châu, Lời Tượng nói về hào này có một chữ Quá, là do hào 2 quá cương, làm thân với 1 âm còn non, như chồng già mà vợ quá trẻ, tương thân với nhau một cách quá vậy. Quá ở đây nghĩa là khác thường.
✅ Mệnh Hợp Cách: Cứu nguy dẹp loạn, lập công lớn. Người về già còn lập công giúp nước yên dân.
✅ Mệnh Không Hợp Cách: Trước tân khổ, muộn tuổi mới vinh thăng. Hoặc vợ muộn, con muộn. Người hậu vận tốt, số muộn, về già mới nhiều phúc lộc.
📅 Xem Tuế Vận:
🏛️ Giới Quan: Nếu nghỉ việc, được phục chức.
🎓 Giới Sĩ: Chờ lâu được vời đến.
👤 Người Thường: Hoặc lấy vợ đẻ con. Hoặc có con nuôi. Hoặc giới thiệu đồ đệ.
Cảnh tươi sáng, hoa lừng hương
Bàn đào ba trái, phi thường một coi.
📖 Lược Nghĩa: Đống nhiêu, hung. Cột cong queo, xấu. Chỉ sự thiếu ngay thẳng công bằng, không đủ năng lực đảm đương công việc.
☯ Toán Hà Lạc Giải: Quá cương, chẳng có ích gì cho việc cả.
✍️ Nguyễn Hiến Lê Giảng: Hào 3 dương ở vị dương, thế là quá cương, định làm công việc lớn quá (vì ở thời Đại Quá), quá cương thì cong xuống, gẫy, việc sẽ hỏng. Chúng ta để ý: Lời Thoán nói về nghĩa toàn quẻ, cũng nói cột cong xuống mà vẫn khen là tốt. Còn lời hào này chỉ nói riêng ý nghĩa hào 3, chê là xấu, vì hào này quá cương, mặc dù ứng với hào 6 trên, âm nhu, cũng không chịu để hào đó giúp mình.
✍️ Phan Bội Châu Phụ Chú: Theo thông lệ trong Dịch, 3 với 6 ứng với nhau, 3 cương, 6 nhu, đáng nhẽ giúp nhau, cớ sao 3 dương lại bỏ nghĩa tương ứng với 6 âm, mà không nói đến? Đó chính là sự biến hóa trong Kinh Dịch, ở thời Đại Quá, xu thế đã quá rồi, bây giờ thể dương ở vị dương, là 3 quá cương rồi. Người đã quá thật là quá, thì ai giúp được, và nó cũng có chịu nghe ai đâu, nên kết quả chỉ là cong xuống, xấu. Truyện của Trình Di có câu rằng: "Học Dịch cần thứ nhất là biết thời thế. Thế có nặng nhẹ, Thời có thay đổi."
✅ Mệnh Hợp Cách: Hăng hái, lập công giúp đời, nhưng thường bạo mạnh quá, thành thương tổn, có khi nguy hiểm nữa. Người làm việc lớn nhưng cứng nhắc, không công minh, dân tình không phục, phúc lộc mỏng, không bền.
✅ Mệnh Không Hợp Cách: Hung bạo quá, nên gặp họa hại. Kẻ hung bạo, cậy mạnh hay ức hiếp người khác, dễ gây nên tai vạ, hình án, gặp nhiều gian nan.
📅 Xem Tuế Vận:
🏛️ Giới Quan và Giới Sĩ: Phòng thiệt hại, phòng nguy.
👤 Người Thường: Phòng đổ vỡ, đau mắt, đau chân.
Có đàn bà, việc chẳng sao,
Tránh nguy, kệ khóc, đừng vào Dậu phương (Phương tây).
📖 Lược Nghĩa: Đống long, cát, hữu tha, lận. Cây cột lớn khỏe, nên tốt (nhưng nếu) có ý khác (đam mê) là sẽ hổ thẹn.
☯ Toán Hà Lạc Giải: Cương nhu đủ cả, nên gánh được trọng trách, nhưng nếu thiên về phía mềm yếu thì sẽ hỏng.
✍️ Nguyễn Hiến Lê Giảng: Cũng là hào dương nhưng ở vị âm (4), vừa cương vừa nhu, như cái cột lớn, vững, đỡ nổi nhà, ý nói làm được việc lớn, không lo thất bại. Tuy nhiên, nó lại ứng hợp với hào 1 âm, tiểu nhân, ở dưới, như vậy e nó quá nhu chăng, cho nên Lời hào khuyên: Chớ quyến luyến quá với 1, có ý nghĩ khác, mà đáng xấu đấy.
✍️ Phan Bội Châu phụ chú: Hào 4 dương như cái cột vững, vốn là hoàn hảo, nhưng hiềm vì ứng xuống với 1, nên có lời răn rằng: Hễ có ý khác, xấu thẹn. Là vì 1 âm là tiểu nhân, hễ ở thời Đại Quá, làm việc Đại Quá, mà dính tiểu nhân vào, thì việc phải hỏng. Đó là thâm ý của thánh nhân.
✅ Mệnh Hợp Cách: Là giường cột của đất nước, công huân lớn. Là người chức trọng quyền cao, giường cột của đất nước, phúc lộc lâu bền.
✅ Mệnh Không Hợp Cách: Cũng có danh vọng, được việc lớn cho gia đình. Phúc lộc dày, bền. Cũng là những người có công, có phúc lộc dồi dào.
📅 Xem Tuế Vận:
🏛️ Giới quan: Thường đứng đầu, giữ trọng trách.
🎓 Giới Sĩ: Tiến thủ, thành danh.
👤 Người Thường: Hay kiến thiết, tu tạo. Hay cố chấp, có khi rơi vào bọn gian nịnh, để rồi hổ thẹn.
Lòng khi muốn chậm, muốn mau
Gặp rồng đổi cảnh, trăng lầu sáng soi
📖 Lược Nghĩa: Khô dương sinh hoa, lão phụ đắc kỳ sĩ phu, vô cửu, vô dự. Cây dương khô nở hoa, đàn bà già (hào 6 âm) được chồng trai tráng, không lỗi gì, cũng không ai khen.
☯ Toán Hà Lạc Giải: Cương nhu không đủ tài để giúp đời.
✍️ Nguyễn Hiến Lê Giảng: Hào 5, dương, cương, trung chính, ở ngôi chí tôn, đáng lẽ làm được việc rất lớn, nhưng ở thời Đại Quá thì quá cương. Quá cương mà ở gần hào trên cùng, âm ở vị âm, là một người quá nhu, không giúp nhau được việc gì, cũng như cây dương đã khô mà ra hoa cuối mùa, sắp tiều tụy đến nơi rồi. Không khác gì bà già mà có chồng trai tráng, chẳng mong gì sinh đẻ nữa. Hào này khác với hào 2 ở chỗ hào 2 vừa cương vừa nhu, nên tốt, ví với cây dương khô đâm rễ mới. Hào 5 thì quá cương, xấu, ví với cây dương khô, không đâm rễ mà ra hoa, nhựa sắp kiệt rồi.
✍️ Phan Bội Châu phụ chú: Tên quẻ là Đại Quá mà Lời hào lại ghét những người quá, mới biết rằng: Dịch Lý quý cái sự đắc trung (có cương có nhu), vả lại công việc Đại Quá chẳng phải ai cũng làm được cả.
✅ Mệnh Hợp Cách: Cương quá, gặp kẻ không ra người, không đủ tài lập công, chỉ đủ cơm áo, chẳng vinh, chẳng nhục. Người quá cương hóa gàn, quyết định không đúng, khó làm nên sự nghiệp.
✅ Mệnh Không Hợp Cách: Hoặc vợ già, con keo kiệt, tuổi thọ mỏng, tài xoàng. Người gàn, hay làm việc trái khoáy, gặp vất vả, long đong.
📅 Xem Tuế Vận:
Quan chức: Không bền.
🎓 Giới sĩ: Khó tiến.
👤 Người thường: Khó kinh doanh, đang vui hóa buồn, đường đẹp hóa xấu, trước nghịch cảnh, sau mới thuận.
Một việc hay nghĩa,
Một người hai lòng,
Cây khô hoa mới,
Nên chờ qua đông.
📖 Lược Nghĩa: Quá thiệp, diệt đính, hung, vô cửu. Lội sâu quá, ngập lút cả đỉnh đầu, xấu nhưng không lỗi gì.
☯ Toán Hà Lạc Giải: Tử nạn vì nước.
✍️ Nguyễn Hiến Lê Giảng: Bản chất âm nhu, tài hèn, lại ở vào cuối thời Đại Quá, muốn làm việc lớn thì tất nguy thân, như người lội chỗ nước sâu lút đầu. Nhưng làm công việc nguy hiểm đó để cứu đời, cho nên không gọi là có lỗi được. Hào này trỏ hạng người hy sinh thân mình để làm điều nhân, đáng phục chứ không chê được.
✅ Mệnh Hợp Cách: Vì việc nước, lâm đại nạn, lưu danh sử sách. Người vì nước quên mình, phải đương đầu với hiểm nguy, có thể gặp tử nạn.
✅ Mệnh Không Hợp Cách: Chí lớn, mưu nhỏ, gặp họa, khó còn. Cũng là người có chí, xông pha nơi khó khăn, nguy hiểm, dễ gặp tai nạn.
📅 Xem Tuế Vận:
🏛️ Giới Quan: Thân nguy.
🎓 Giới Sĩ: Đỗ khôi khoa.
👤 Người Thường: Bị tai nạn đến đầu, đến trán.
Buồn sông lo núi cả hai,
Muốn yên, thôi chớ rông rài lang thang