Phong thủy bàn thờ: hướng đặt, vị trí và những kiêng kỵ cần tránh

Chào các bạn thân mến. Trong bao nhiêu năm đi khảo sát từng ngôi nhà, tôi để ý một điều: gia chủ thường bỏ công chọn hướng cửa, chọn hướng bếp rất kỹ, nhưng lại đặt bàn thờ một cách qua loa, chỗ nào còn trống thì kê vào đó. Điều này khiến tôi trăn trở, bởi bàn thờ không phải một món đồ nội thất. Đó là nơi con cháu nối với tổ tiên, là gốc rễ tâm linh và là chỗ tụ phúc đức của cả một gia đình. Đặt bàn thờ sai chỗ, nhẹ thì gia đạo kém êm ấm, nặng thì ảnh hưởng tới sức khỏe và sự hòa thuận của các thế hệ. Bài này tôi viết ra để bạn hiểu và tự tay đặt được một ban thờ vừa trang nghiêm vừa hợp phong thủy.

1. Vì sao bàn thờ là nơi quan trọng bậc nhất trong nhà

Người Việt ta có câu cây có cội, nước có nguồn. Bàn thờ chính là cái cội, cái nguồn đặt ngay trong tổ ấm. Đó là nơi ta bày tỏ lòng biết ơn với ông bà tổ tiên, nơi con cháu học chữ hiếu, và theo quan niệm phong thủy, đó cũng là điểm tụ khí thiêng liêng nhất của ngôi nhà. Một bàn thờ được chăm sóc chu đáo, đặt đúng nơi trang trọng thì tự nó tỏa ra sự an yên khiến người trong nhà biết kính trên nhường dưới, làm ăn cũng vững vàng hơn.

Tôi luôn nói với khách rằng phong thủy bàn thờ không phải chuyện cầu tài cầu lộc theo kiểu vụ lợi. Đặt bàn thờ cho đúng trước hết là để bày tỏ cái tâm thành kính. Khi cái tâm đã đúng, cái phúc mới sinh, và tài lộc chỉ là hệ quả đi theo sau.

"Bàn thờ là gốc rễ của một nếp nhà. Gốc có vững, có được chăm nom tử tế, thì cành lá con cháu mới sum suê. Đừng bao giờ đặt cái gốc ấy vào một chỗ tạm bợ."

2. Nguyên tắc tọa cát hướng cát của bàn thờ

Trong nghề, chúng tôi có một nguyên tắc gối đầu khi đặt bàn thờ, đó là tọa cát hướng cát. Nói cho dễ hiểu, tọa là chỗ lưng bàn thờ dựa vào, còn hướng là phía mặt bàn thờ nhìn ra. Cả nơi tọa lẫn nơi hướng đều nên rơi vào phương tốt của gia chủ thì mới trọn vẹn.

Kèm theo đó là mấy điều cốt lõi mà tôi luôn dặn:

• Lưng bàn thờ phải tựa vào tường vững chắc. Bức tường sau lưng ví như chỗ dựa của tổ tiên, cần liền khối, không rỗng, không phải vách kính hay tường mỏng. Có điểm tựa vững thì con cháu mới có quý nhân nâng đỡ.
• Đặt ở nơi trang nghiêm, yên tĩnh, sạch sẽ. Chỗ đặt bàn thờ nên tách khỏi ồn ào sinh hoạt, tránh nơi người ta đi lại xộc xệch suốt ngày. Sự tĩnh lặng là điều bàn thờ cần nhất.
• Phía trước bàn thờ nên thoáng đãng, sáng sủa. Trước mặt bàn thờ cần có khoảng minh đường, tức khoảng không gian trống để khí lành tụ lại, không bị đồ đạc chắn bít ngay trước mặt.
• Bàn thờ nên ở vị trí cao ráo, tôn nghiêm. Tránh những góc thấp, ẩm, tối tăm. Nơi tôn kính thì phải sáng và sạch.

3. Chọn hướng bàn thờ hợp mệnh gia chủ

Hướng bàn thờ nên căn theo mệnh quái của người trụ cột trong gia đình, thường là người chồng hoặc người đứng tên lo hương khói. Theo phái Bát Trạch, mỗi người thuộc một trong hai nhóm mệnh, mỗi nhóm có bốn hướng tốt và bốn hướng xấu.

Đông tứ mệnh

Người thuộc Đông tứ mệnh gồm các quái Khảm, Ly, Chấn, Tốn. Bốn hướng tốt của nhóm này là Bắc, Nam, Đông và Đông Nam. Bàn thờ nên đặt tọa và hướng vào các phương này.

Tây tứ mệnh

Người thuộc Tây tứ mệnh gồm các quái Càn, Khôn, Cấn, Đoài. Bốn hướng tốt là Tây, Tây Bắc, Tây Nam và Đông Bắc. Bàn thờ đặt vào các phương này sẽ hợp khí với gia chủ.

Trong bốn hướng tốt của mỗi mệnh, tôi thường ưu tiên hai cung mạnh nhất là Sinh Khí và Diên Niên cho bàn thờ, vì Sinh Khí chủ về vượng phát bền lâu, còn Diên Niên chủ về hòa thuận, phúc thọ, rất hợp với ý nghĩa thờ cúng. Nếu bạn chưa biết mình thuộc mệnh nào và hướng tốt của mình là gì, đừng đoán mò, hãy tính cho chính xác rồi mới đặt.

4. Những đại kỵ khi đặt bàn thờ cần tránh tuyệt đối

Đây là phần tôi mong bạn đọc kỹ nhất, bởi phần nhiều rắc rối tôi gặp khi đi khảo sát đều nằm ở đây. Chọn được hướng tốt mà phạm phải một trong các đại kỵ dưới đây thì công cũng thành cốc.

• Bàn thờ đối diện hoặc nằm ngay dưới nhà vệ sinh. Nhà vệ sinh là nơi uế khí tụ. Bàn thờ vốn cần thanh tịnh mà lại giáp uế khí thì đại kỵ, ảnh hưởng tới sức khỏe và sự tôn nghiêm.
• Lưng bàn thờ dựa vào tường bếp hoặc tường nhà vệ sinh. Sau lưng là bếp thì phạm khí Hỏa nóng nảy bốc lên, sau lưng là nhà vệ sinh thì phạm uế. Chỗ dựa của tổ tiên phải sạch và mát, không phải nơi nóng bức hay ô uế.
• Bàn thờ đặt ngay dưới xà ngang. Xà ngang đè xuống tạo cảm giác đè nén, người xưa gọi là bị xà đè, chủ về áp lực và bất ổn. Nếu không tránh được, phải làm trần che kín hoặc dùng biện pháp hóa giải.
• Bàn thờ kê dưới gầm cầu thang. Người đi lại phía trên đầu bàn thờ là điều tối kỵ, vừa thất kính vừa khiến khí bị đạp xuống, không thể tụ.
• Bàn thờ đối thẳng cửa chính hoặc cửa phòng. Luồng khí xộc thẳng từ cửa vào đâm vào bàn thờ khiến khí không tụ được, gọi là trực xung. Hương khói cũng bị gió thổi tạt, tán loạn.
• Kê bàn thờ trên nóc tủ lạnh, tủ quần áo hay các thiết bị điện. Đây là cách đặt tạm bợ, thiếu tôn nghiêm, lại bị rung động và nhiệt của máy móc làm nhiễu. Bàn thờ cần chỗ cố định của riêng nó.
• Ánh sáng chói gắt chiếu thẳng vào bàn thờ. Đèn quá gắt hay nắng chiều xối thẳng làm mất đi sự trầm mặc cần có. Ánh sáng nơi thờ cúng nên ấm, dịu và đủ tỏ.
• Gương soi chiếu vào bàn thờ. Gương phản khí, chiếu thẳng vào bàn thờ làm tán khí và gây bất ổn. Hãy tránh treo gương đối diện nơi thờ.

5. Bảng tổng hợp kiêng kỵ và cách hóa giải

Để bạn dễ tra cứu, tôi lập bảng gọn dưới đây. Cần nhớ rằng hóa giải chỉ là giải pháp chữa cháy khi không còn cách nào tốt hơn. Nếu dời được bàn thờ tới vị trí đúng ngay từ đầu thì vẫn hơn mọi cách hóa giải.

Điều kiêng kỵ	Vì sao xấu	Cách hóa giải
Đối hoặc dưới nhà vệ sinh	Uế khí xâm phạm nơi thanh tịnh	Dời bàn thờ sang phòng khác, ưu tiên tuyệt đối. Nếu bí, làm vách ngăn kín và giữ nhà vệ sinh luôn sạch, đóng cửa.
Lưng dựa tường bếp, tường vệ sinh	Phạm khí Hỏa nóng hoặc uế khí	Đổi vị trí để lưng tựa tường sạch, liền khối. Không được thì xây thêm lớp tường đệm.
Dưới xà ngang	Xà đè, sinh áp lực bất an	Đóng trần phẳng che kín xà, hoặc dời bàn thờ ra khỏi vệt xà.
Dưới gầm cầu thang	Bị đạp lên đầu, khí không tụ	Chuyển sang vị trí có không gian riêng phía trên thông thoáng.
Đối thẳng cửa chính, cửa phòng	Trực xung, tán khí và tạt hương	Đặt lệch khỏi trục cửa, hoặc dùng bình phong, rèm che làm chậm luồng khí.
Trên nóc tủ lạnh, thiết bị điện	Tạm bợ, rung động, thất kính	Dựng bàn thờ hoặc tủ thờ cố định riêng, đủ vững chãi.
Gương chiếu, đèn chói	Phản khí, mất sự trầm mặc	Bỏ gương đối diện, đổi sang đèn ấm dịu, che bớt nắng gắt.

6. Khoảng cách, độ cao và sự sạch sẽ

Nhiều bạn hỏi tôi bàn thờ nên cao bao nhiêu. Nguyên tắc chung là bát hương phải cao quá đầu người trưởng thành khi đứng, để thể hiện sự tôn kính, không ai đứng ngang hay cao hơn nơi thờ. Với bàn thờ treo tường, mép dưới thường đặt tầm ngang trán trở lên. Với tủ thờ đứng dưới đất, mặt bàn thờ nên ở khoảng ngang ngực trở lên. Con số cụ thể còn tùy chiều cao ngôi nhà và người trong gia đình, cốt sao khi đứng khấn ta phải hơi ngước lên là đạt.

Vài lưu ý thêm về khoảng cách và giữ gìn:

• Phía trước bàn thờ chừa khoảng trống đủ để một người đứng khấn thoải mái, không kê bàn ghế hay đồ đạc chắn sát ngay trước mặt.
• Không đặt bàn thờ áp sát trần quá thấp gây bí, cũng không để hẫng chơi vơi giữa bức tường mênh mông.
• Bát hương đặt cân đối, chính giữa, không xê dịch tùy tiện sau khi đã an vị. Tỉa chân nhang gọn gàng vào dịp cuối năm, giữ bát hương đầy đặn nhưng sạch sẽ.
• Lau dọn bàn thờ nhẹ nhàng, thành kính, hoa quả héo thì thay, tránh để bụi bặm mạng nhện. Sự sạch sẽ chính là cách chăm khí tốt nhất mà không tốn tiền mua vật phẩm nào.

7. Lưu ý riêng cho nhà chung cư và căn hộ

Thời nay nhiều gia đình ở chung cư, diện tích hẹp nên đặt bàn thờ khó hơn nhà mặt đất. Tôi có mấy lời riêng cho các bạn ở căn hộ.

• Nếu không có phòng thờ riêng, hãy dành một góc phòng khách trang trọng nhất, tựa được vào tường vững, tránh xa cửa nhà vệ sinh và cửa bếp.
• Cẩn thận với bức tường sau lưng bàn thờ: bên kia tường của căn hộ nhà mình có thể là bếp hay nhà vệ sinh của căn hộ hàng xóm. Nếu được, ưu tiên tường tiếp giáp hành lang hoặc phòng sạch.
• Bàn thờ treo tường hoặc tủ thờ nhỏ gọn là giải pháp phù hợp cho căn hộ, miễn là chắc chắn và đủ độ cao tôn nghiêm.
• Tránh đặt bàn thờ ngay dưới sàn nhà vệ sinh của tầng trên, hoặc ngay trên bàn thờ là khu vực ướt của căn hộ tầng trên. Trong chung cư điều này khó biết, nên khi nhận nhà bạn nên hỏi kỹ mặt bằng.

Tôi có một bài riêng bàn sâu về phong thủy chung cư căn hộ, bạn nên đọc thêm để bố trí tổng thể cho hài hòa, chứ không riêng gì bàn thờ.

8. Lời gan ruột của Thầy

Đặt bàn thờ cho đúng không phải để cầu may một cách vụ lợi, mà trước hết là để giữ trọn cái tâm thành kính với tổ tiên. Bạn cứ nhớ mấy điều gốc: lưng tựa tường vững, mặt hướng vào phương tốt của gia chủ, tránh xa uế khí và những thế xung phạm, giữ cho nơi thờ luôn sạch sẽ và tôn nghiêm. Bấy nhiêu thôi là đã lo được phần lớn. Vật phẩm hay tiểu tiết cầu kỳ chỉ là phần ngọn. Khi tâm thành và chỗ đặt đúng đắn, tự khắc gia đạo êm ấm, con cháu thuận hòa. Nếu định bốc bát hương mới hay an vị bàn thờ, bạn nhớ chọn một ngày lành cho chỉn chu, để việc trọng đại này được khởi đầu suôn sẻ.