Chọn ngày tốt cải táng, bốc mộ và sang cát cho người đã khuất
Cách chọn ngày giờ tốt để cải táng, bốc mộ, sang cát: tránh xung tuổi người mất và trưởng nam, tránh Trùng Tang, chọn tiết trời hợp. Thầy Ưng Khiêm hướng dẫn tận tâm.
Chào các bạn. Có những việc trong đời người ta không mong phải làm nhiều lần, mà mỗi lần làm là một lần nặng lòng. Cải táng, bốc mộ cho ông bà cha mẹ là một việc như thế. Suốt bao năm được các gia đình tin tưởng nhờ cậy, tôi hiểu rằng đằng sau câu hỏi chọn ngày nào để bốc mộ cho tốt là cả một tấm lòng hiếu thảo, là mong muốn lo cho người đã khuất được yên, và cho con cháu được an. Bài viết này tôi viết bằng sự trân trọng đó, để bạn hiểu việc mình đang làm, làm cho đúng và cho lòng được thanh thản.
1. Cải táng, bốc mộ, sang cát là gì
Cải táng, dân gian còn gọi là bốc mộ hay sang cát, là việc cải chuyển phần mộ của người đã khuất sau một thời gian an táng, thường là sau ba năm trở lên. Người nhà mở phần mộ, thu nhặt và làm sạch hài cốt, rồi an vị vào tiểu quách mới, chuyển sang một nơi khô ráo, trang nghiêm và lâu bền hơn. Chữ sang cát mang ý nghĩa đẹp: đưa người thân sang chốn tốt lành, cát tường.
Trong văn hóa Việt, đây không đơn thuần là việc di dời. Đó là một nghi lễ hiếu đạo, là dịp con cháu tự tay chăm lo cho phần yên nghỉ của tổ tiên thêm một lần chu toàn. Người xưa quan niệm mồ yên thì mả mới đẹp, ông bà được an nơi đất lành thì phúc ấm mới tỏa xuống cho cháu con. Vì lẽ đó, việc cải táng luôn được làm một cách thận trọng, thành kính và không hề vội vàng.
"Lo cho người nằm xuống được ấm chỗ cũng chính là gieo phúc cho người đang sống. Cái tâm hiếu thảo bao giờ cũng đứng trước, ngày giờ tốt xấu chỉ là để tấm lòng ấy được trọn vẹn hơn."
2. Vì sao cần chọn ngày giờ tốt để cải táng
Nhiều bạn hỏi tôi, đã có lòng thành rồi thì làm ngày nào chẳng được, sao phải cầu kỳ chọn ngày. Tôi xin thưa rằng chọn ngày không phải vì sợ hãi, mà vì sự chu đáo. Cũng như dựng nhà thì xem ngày động thổ, cưới hỏi thì xem ngày lành, việc trọng của gia tộc xưa nay đều chọn thời điểm hợp lẽ trời đất để mọi sự được suôn sẻ, thuận hòa.
Về mặt phong thủy âm trạch, một ngày giờ được xem là hợp cho việc cải táng cần hội đủ vài điều: hợp với việc âm sự, không phạm vào các ngày kiêng, không xung khắc với tuổi của người đã khuất và tuổi của người chủ trì, thường là con trai trưởng. Chọn được ngày hòa hợp thì công việc diễn ra nhẹ nhàng, người tham gia yên tâm, gia đạo sau đó cũng bình ổn. Đó là ý nghĩa thật sự, chứ không phải chuyện may rủi thần bí.
3. Những yếu tố cần cân nhắc khi chọn ngày
Việc chọn ngày cải táng đòi hỏi cân nhắc đồng thời nhiều yếu tố. Tôi liệt kê ra đây để bạn hình dung được sự tỉ mỉ của công việc này.
Tránh xung tuổi người đã khuất và trưởng nam
Ngày cải táng cần tránh ngày xung với tuổi của người đã mất, để việc cải chuyển được thuận. Đồng thời phải tránh xung với tuổi người đứng ra chủ trì, thường là con trai trưởng hoặc người cháu đích tôn đại diện cho gia tộc. Nếu ngày định làm rơi vào xung tuổi người trưởng, người xưa thường mượn tuổi một người thân khác hợp ngày để đứng ra khấn lễ và động thổ, gọi là mượn tuổi.
Tránh năm tháng có hạn với gia chủ
Không chỉ ngày, mà cả năm và tháng cũng cần xét. Năm mà người chủ sự gặp hạn lớn, phạm Thái Tuế hay Tam Tai nặng thì nên cân nhắc lùi lại hoặc nhờ người khác chủ trì. Việc trọng của tổ tiên nên đặt vào lúc gia chủ được thư thái, vận khí ổn định.
Tránh ngày Trùng Tang và các ngày xấu
Dân gian đặc biệt kiêng các ngày Trùng Tang, Trùng Phục khi làm việc tang ma và cải táng, cùng những ngày xấu như Tam Nương, Nguyệt Kỵ, ngày Sát Chủ. Đây là các ngày mà truyền thống cho là không thuận cho việc âm sự. Bạn không cần phải nơm nớp lo sợ về chúng, chỉ cần biết để tránh, đó là cách hành xử cẩn trọng của người biết lo xa.
Chọn tiết trời và giờ phù hợp
Yếu tố thực tế này rất quan trọng. Cải táng nên chọn lúc tiết trời khô ráo, tránh mùa mưa ẩm để công việc được sạch sẽ, trang nghiêm. Theo tục xưa, việc bốc mộ thường tiến hành vào ban đêm hoặc lúc sáng sớm tinh mơ, khi trời còn mát và chưa có nắng, vừa hợp lẽ âm dương vừa giữ được sự kín đáo, tôn nghiêm cho người đã khuất.
4. Bảng các yếu tố cần tránh khi chọn ngày cải táng
| Yếu tố cần tránh | Vì sao nên tránh | Cách xử lý |
|---|---|---|
| Ngày xung tuổi người đã khuất | Không thuận cho việc cải chuyển phần mộ | Chọn ngày hợp hoặc tương sinh với bản mệnh người mất |
| Ngày xung tuổi trưởng nam, người chủ trì | Ảnh hưởng tới người đứng ra lo việc | Đổi ngày hoặc mượn tuổi người thân hợp ngày |
| Năm phạm Thái Tuế, Tam Tai của gia chủ | Vận khí người chủ sự đang bất ổn | Lùi thời điểm hoặc nhờ người khác chủ lễ |
| Ngày Trùng Tang, Trùng Phục | Truyền thống kiêng nặng trong việc tang | Tra kỹ lịch, chọn ngày sạch, nhờ thầy xem |
| Ngày Tam Nương, Nguyệt Kỵ, Sát Chủ | Các ngày xấu chung không hợp việc lớn | Bỏ qua, chọn ngày Hoàng đạo hợp việc |
| Tiết trời mưa ẩm, giữa trưa nắng gắt | Khó giữ trang nghiêm, sạch sẽ | Chọn ngày khô ráo, làm về đêm hoặc sáng sớm |
5. Thời điểm trong năm thường được chọn
Theo tập tục nhiều vùng, cải táng hay được tiến hành vào những tháng cuối năm âm lịch, thường từ sau tiết Thu cho tới trước Tết, khi tiết trời hanh khô, ít mưa. Đây là lúc đất khô ráo, thuận cho việc mở mộ và an vị. Nhiều gia đình cũng chọn dịp cuối năm với ý nghĩa lo xong việc lớn cho tổ tiên rồi đón năm mới trong thanh thản.
Dẫu vậy, không có một khuôn cứng cho mọi nhà. Vùng miền khác nhau, tục lệ khác nhau, và quan trọng nhất là phải hợp với tuổi tác, hoàn cảnh của từng gia đình. Thời điểm chung chỉ là gợi ý, ngày giờ cụ thể vẫn phải xét riêng cho trường hợp của bạn.
6. Các bước chuẩn bị và lưu ý về tâm linh
Khi đã chọn được ngày lành, việc chuẩn bị chu đáo sẽ giúp buổi cải táng diễn ra trọn vẹn và ấm cúng. Dưới đây là những việc nên lưu tâm.
- Bàn bạc thống nhất trong gia đình về ngày giờ, người chủ trì và nơi an vị mới trước khi tiến hành.
- Chuẩn bị tiểu quách mới sạch sẽ, khăn vải, nước thơm ngũ vị hoặc rượu gừng để lau rửa và làm sạch hài cốt một cách nhẹ nhàng, cung kính.
- Sắm sửa lễ vật, hương hoa, mâm cúng để trình báo với thổ thần nơi mộ cũ và mộ mới, cùng lời khấn xin phép tổ tiên.
- Chọn nơi an vị mới có đất khô ráo, thoáng đãng, hướng mộ hợp lẽ. Bạn có thể tham khảo thêm về cách xem hướng đặt mộ để nơi yên nghỉ được đẹp và bền.
- Giữ tâm thế thành kính, bình an trong suốt buổi lễ. Con cháu có mặt đông đủ, trang phục chỉnh tề, đó là sự có mặt ý nghĩa nhất.
Về mặt tâm linh, tôi luôn khuyên các gia đình đặt chữ tâm lên trước. Ngày giờ đẹp mà lòng người hời hợt thì cũng bằng không, còn khi con cháu một lòng hiếu kính thì mọi việc tự khắc hanh thông. Đừng để những lời kiêng kỵ làm bạn hoang mang. Hãy hiểu chúng như một cách người xưa nhắc nhau làm việc cho cẩn thận, chứ không phải để gieo rắc sợ hãi.
7. Nên nhờ thầy hoặc dùng công cụ xem ngày cho chính xác
Chọn ngày cải táng là công việc phối hợp nhiều lớp: lịch can chi, tuổi người mất, tuổi người chủ trì, các ngày kiêng và tiết khí. Với người không chuyên, tự tính rất dễ sót hoặc nhầm, mà việc trọng của tổ tiên thì không nên để sai sót. Vì vậy tôi thành thật khuyên bạn nên nhờ một người thầy có kinh nghiệm xem giúp, hoặc ít nhất dùng công cụ tra cứu ngày giờ để có điểm tựa ban đầu trước khi quyết định.
Công cụ xem ngày của tôi sẽ giúp bạn khoanh vùng những ngày hợp và loại sớm các ngày phạm kiêng, để bạn cùng gia đình an tâm hơn khi chốt lịch. Đây là bước hỗ trợ, còn quyết định cuối cùng vẫn nên có sự tư vấn của người am hiểu để hợp trọn với hoàn cảnh nhà bạn.
Xem ngày tốt cho việc cải táng, sang cát
Tra cứu nhanh ngày giờ hợp cho việc âm sự, lọc bớt các ngày Trùng Tang và ngày xấu, làm điểm tựa để bạn thưa hỏi thêm với thầy trước khi định ngày.
Xem ngày tốt cải táng ›8. Lời gan ruột của Thầy
Cải táng cho ông bà cha mẹ là một trong những việc hiếu nghĩa sâu nặng nhất mà con cháu làm được. Tôi mong bạn bước vào việc này với tấm lòng ấm áp chứ không phải nỗi lo âu. Chọn ngày cho khéo, chuẩn bị cho tươm, giữ lòng cho thành, đó là bạn đã lo trọn phần mình. Người đã khuất được an nơi đất lành, người đang sống được nhẹ lòng thanh thản, ấy chính là điều đẹp nhất mà một cuộc sang cát mang lại.