Nhà bác học lớn nhất Việt Nam thế kỷ XVIII (1726-1784), người biên soạn "Thái Ất Dị Giản Lục" (太乙易簡錄) — tác phẩm rút gọn và giải thích Thái Ất Thần Kinh bằng ngôn ngữ dễ hiểu hơn. Lê Quý Đôn không chỉ là học giả mà còn là nhà ngoại giao, sử gia, nhà khoa học tự nhiên — được mệnh danh "Bách Khoa Toàn Thư Sống".
TIỂU SỬ
- Tên: Lê Quý Đôn (黎貴惇), tên cũ: Lê Danh Phương
- Sinh: 1726, Thái Bình
- Mất: 1784 (thọ 58 tuổi)
- Đỗ: Bảng Nhãn (đệ nhất giáp đệ nhị danh) năm 1752
- Danh hiệu: "Bách Khoa Toàn Thư Sống" — thông thạo đủ lĩnh vực
- Tác phẩm chính: "Thái Ất Dị Giản Lục" (太乙易簡錄)
— "Dị" (易) = dễ, "Giản" (簡) = đơn giản, "Lục" (錄) = ghi chép
— Mục đích: Rút gọn Thái Ất Thần Kinh (vốn cực kỳ phức tạp) thành dạng dễ tra cứu và học tập hơn
- Ông đối chiếu Thái Ất với lịch sử Việt Nam — kiểm chứng lại các dự đoán trong quá khứ
- Ghi chép chi tiết cách tính toán, bổ sung ví dụ thực tế
- "Kiến Văn Tiểu Lục" — bách khoa về văn hóa, phong tục
- "Phủ Biên Tạp Lục" — ghi chép về Đàng Trong
- "Vân Đài Loại Ngữ" — phân loại tri thức đông tây
- "Đại Việt Thông Sử" — sử biên niên
- Lê Quý Đôn tiếp cận Thái Ất với tư duy khoa học — ông không mê tín mà coi đây là hệ thống tri thức cần nghiên cứu và kiểm chứng. Đây là tinh thần đáng học tập.