Ứng dụng lịch sử quan trọng của Thái Ất: dự đoán chiến tranh, thắng bại, thời điểm nên đánh hay hòa. So sánh Thái Ất (Chủ) và Văn Xương (Khách) cùng Tứ Thần để xác định phe nào mạnh hơn. Đây là lý do Thái Ất được liệt vào "Tam Thức" mà quân sư phải biết.
Luận Chiến Tranh (論戰爭) là ứng dụng cổ xưa nhất của Thái Ất — vua chúa và quân sư dùng Thái Ất để quyết định: có nên khởi binh không, đánh hướng nào, thời điểm nào thắng.
PHƯƠNG PHÁP LUẬNSo sánh 3 cặp:
1. Thái Ất vs Văn Xương — Ai vượng hơn?
→ Thái Ất vượng: Chủ (ta) mạnh | Văn Xương vượng: Khách (địch) mạnh
2. Thiên Mục vs Khách Mục — Tướng nào giỏi hơn?
→ Thiên Mục vượng: Quân ta mạnh | Khách Mục vượng: Quân địch mạnh
3. Chủ Toán vs Khách Toán — Mưu sĩ nào sắc hơn?
→ Chủ Toán vượng: Ta có kế | Khách Toán vượng: Địch có mưu
Kết luận:
— Cả 3 cặp đều Chủ thắng → CHIẾN (đánh chắc thắng)
— 2/3 Chủ thắng → CHIẾN nhưng cần cẩn thận
— 1/3 Chủ thắng → HÒA (không nên đánh)
— 0/3 Chủ thắng → THỦ (rút lui, phòng thủ)
VÍ DỤ LỊCH SỬ- Gia Cát Lượng (Khổng Minh) được cho là đã dùng Thái Ất kết hợp Kỳ Môn trong trận Xích Bích (208 SCN).
- Nguyễn Bỉnh Khiêm dùng Thái Ất khuyên nhà Mạc rút về Cao Bằng — dùng "Thủ" thay vì "Chiến".
- Luận chiến tranh bằng Thái Ất là kiến thức lịch sử — quân sự hiện đại dựa trên tình báo, công nghệ và chiến lược thực tế.