Nền tảng triều thần — một trong Tam Tài trong tính toán Thái Ất. Thần Cơ đánh giá chất lượng bộ máy nhà nước: quan lại có liêm khiết không, chính sách có tốt không, hệ thống có hiệu quả không. Thần Cơ vượng = bộ máy tốt, chính sách đúng đắn; suy = tham nhũng, quan liêu.
Thần Cơ (臣基) nghĩa đen "Nền tảng Bề tôi/Quan lại" — đánh giá chất lượng bộ máy cai trị. "Thần" (臣) = bề tôi, quan lại; "Cơ" (基) = nền tảng.
Trong tam giác Quân-Thần-Dân: Thần là cầu nối giữa Vua và Dân — bộ máy truyền tải mệnh lệnh và phục vụ.
CHI TIẾT CHUYÊN SÂUCách đánh giá Thần Cơ:
- Xét quan hệ giữa các thần phụ trên Thiên Bàn — mức độ hòa hợp hay xung đột
- Thần phụ phối hợp tốt: Bộ máy đồng lòng, chính sách thống nhất
- Thần phụ xung khắc: Bộ máy chia rẽ, phe phái, tham nhũng
Các trường hợp:
— Thần Cơ vượng: Quan lại liêm chính, chính sách hiệu quả, dân tin tưởng
— Thần Cơ suy: Tham nhũng tràn lan, quan liêu, chính sách sai lầm
— Quân Cơ vượng + Thần Cơ suy: Vua tốt nhưng quan xấu → "trên bảo dưới không nghe"
— Thần Cơ vượng + Quân Cơ suy: Quan tốt nhưng vua yếu → quyền thần lộng quyền
VÍ DỤ LỊCH SỬ- Cuối Lê, Thần Cơ cực suy: Quan lại mua quan bán tước, Chúa Trịnh lộng quyền → dẫn đến loạn lạc Tây Sơn
- Hiện đại: Thần Cơ = chất lượng thể chế, pháp luật, công chức — yếu tố quyết định sự phát triển bền vững.