Quẻ 45: Trạch Địa Tụy

📖 Lược Nghĩa: Hữu phu, bất chung, nãi loạn, nãi tụy, nhược hào, nhất ác vị tiếu. Vật tuất, vãng vô cữu. Gặp gian nan vất vả. Giới chức khó thăng tiến, bị kỷ luật, truất giáng. Sĩ tử không gặp thời, khó thành sự nghiệp. Người thường hay đi theo bọn tiểu nhân, bị vạ lây. Có họp của mây (với hào 4). Nếu kêu gọi thì một nhóm đều cười (2 hào âm). Đừng lo, cứ tiến đi, không lỗi gì.

☯ Toán Hà Lạc Giải: Nên xa bọn tiểu nhân để theo đạo chính, tránh được cái tai họa tụ họp bừa bãi.

✍️ Nguyễn Hiến Lê Giảng: Hào này có chính ứng là hào 4 dương, cương, tức là có bạn tin mình, nhưng 1 âm nhu, giữ đạo chính không được vững (không theo 4 đến cùng) mà nhập bọn với 2, 3 đều âm nhu, tiểu nhân, lúc thì loạn, lúc thì họp nhóm của mình. Nếu có biết như vậy là lầm mà kêu gọi 4, theo 4, dù có bị 2, 3 cười cũng mặc, thì sẽ không có lỗi.

✅ Mệnh Hợp Cách: Sửa lỗi mà theo chính đạo thì giữ được nghiệp lớn, không lo gì.

✅ Mệnh Không Hợp Cách: Vui buồn bất thường, tà chính không định được, đức bạc, hạnh kém, vất vả.

📅 Xem Tuế Vận:

- Quan Chức: Bị cách giáng.

🎓 - Giới Sĩ: Gian nan.

👤 - Người Thường: Kết cấu với tiểu nhân, bị vu tội lây, Đại để trước xấu sau mới tốt.

Sinh nhai đường sáng chưa thông,
Người mê quên họ, trâu phòng thủy tai

📖 Lược Nghĩa: Dẫn, cát, vô cừu, phu, nãi lợi dụng thược. Dầu hào 3 cùng lên hội với hào 5 thì tốt, không lỗi gì; tin nhau bèn như dùng lễ tế thược (nhỏ mọn mà cảm được thần). (Hào này vừa trung vừa chính, lại có Hào 5 đối ứng như người dùng lễ mọn cũng được). Giới chức dễ thăng tiến, sĩ tử dễ thành công, thành danh, người thường kinh doanh phát đạt, tài lộc nhiều.

☯ Toán Hà Lạc Giải: Gặp được người chí thành giúp nước. Nên sửa cái lễ nhỏ mà thành tâm.

✍️ Nguyễn Hiến Lê Giảng: Hào này âm nhu nhưng trung chính, ứng với hào 5 dương, cương, trung chính ở trên là một nhóm rất tốt. Nhưng vì nó ở xen vào giữa hai hào âm 1 và 3, mà cách xa hào 5, nên Lời hào khuyên nó kéo hai hào âm đó lên nhóm họp với 5, thì tốt, không có lỗi, và nhớ phải chí thành mới được, chí thành thì như trong việc cúng tế, dùng lễ mọn (thược) cũng tốt.

✍️ Phan Bội Châu Giảng: Lời hào này chỉ cốt có hai chữ Dẫn và Tin. Dẫn là thuộc về thủ đoạn (phương pháp), Tin thuộc về tinh thần.

✅ Mệnh Hợp Cách: Đức chính trực, nên tiến dẫn được người hiền giúp nước, lại cảm thấu được thần linh, danh thơm ra hoàn vũ.

✅ Mệnh Không Hợp Cách: Cũng thành thực giao hảo, được quý nhân tiến dẫn, có lợi lộc, có phúc dày.

📅 Xem Tuế Vận:

🎓 - Quan Chức và Giới Sĩ: Được tiến cử thăng chuyển.

👤 - Người Thường: Doanh mưu hoạch lợi, được đề cử, toại ý.

Trong ngoài buồn tủi mặt hoa,

Mây tan trăng tỏ, tai qua phúc thành.

📖 Lược Nghĩa: Tụy như, ta như, vô du lợi; vãng vô cữu, tiểu lân. Tụ hợp như, than thở như: (bị hào 4 hào 5 chê) không lợi đâu; vậy đi lên (với hào 6) không lỗi gì, chút đỉnh hối thẹn thôi (vì cùng là âm cả). (Vì hào 3 không trung, không chính, nên tụ họp mà không có người theo). Quan chức khó tiến, phải điều đi xa. Sĩ tử bôn ba. Người thường dễ bị tổn thương, đau yếu.

☯ Toán Hà Lạc Giải: Tụ họp chẳng chính đâu, nhưng cứ phải đi.

✍️ Nguyễn Hiến Lê Giảng: Hào này âm nhu, ứng với hào trên cùng, nhưng không thích (vì hào này cũng âm nhu), muốn họp với 4 và 5 là dương kia, nhưng 4 có bạn là 1, 5 có bạn là 2 rồi, chê 3 là bất trung, bất chính không thèm; 3 nhìn xuống dưới, muốn họp với 2, 1 cũng không được vì họ có bạn là 5, 4 rồi; vì vậy 3 than thở, chẳng có gì tốt cả. Đành phải tiến lên mà họp với hào trên cùng vậy, bất như ý đấy, nhưng không có lỗi.

✍️ Phan Bội Châu Giảng: Bởi vì, những người có thế lực đã không chịu nhóm họp với mình, còn có bạn tương ứng dù ở xa, thì cũng nên tương giao. Trong thời Tụy, tuy có xấu thẹn, nhưng không lỗi, vì hợp đạo lý.

✅ Mệnh Hợp Cách: Toại chí, bốn bề là nhà, sinh nhai thuận lợi.

✅ Mệnh Không Hợp Cách: Lãnh đạm với thân thích. Gia nghiệp quạnh hiu, rời tổ đi xa. May lắm mới toại ý.

📅 Xem Tuế Vận:

- Quan chức: Khó tụ hợp ở trung ương, phải đi xa mà vất vả.

🎓 - Giới sĩ: Khó gặp dịp tiến thân.

👤 - Người thường: Nhà không yên, thân thích bị thương tổn, người già vận xấu.

Dưới trên tụ họp vui thay,
Ta buồn tìm bạn chẳng hay, chẳng xằng

📖 Lược Nghĩa: Giữ rất tốt thì không lỗi (hào 4 vị bất đáng). Đại cát, vô cữu (vì là hào không đúng vị trí người có đối ứng, như người đứng giữa trên dưới, được trên dưới ủy thác, tốt không tốt cho những người tài đức kém).

☯ Toán Hà Lạc Giải: Trên dưới ủy thác, nên phải hết lòng.

✍️ Nguyễn Hiến Lê Giảng: Hào này dương cương, tốt, chỉ hiềm bất chính; nó thân với hào 5, dương cương ở trên, mà lại gần với một bầy âm nhu ở dưới; tình thế khó khăn, phải làm sao thuyết phục được bầy âm theo 5 như vậy mới khỏi có lỗi.

✅ Mệnh Hợp Cách: Cầm quyền, chấp chính, phải rất linh hoạt, cân đối tất cả, tụ họp được mọi cái tốt lành, thịnh vượng, thì mới không lỗi.

✅ Mệnh Không Hợp Cách: Có tài mà thiếu đức, không hỏng việc nước thì cũng hại việc nhà.

📅 Xem Tuế Vận:

- Quan Chức: Phòng nghi ngờ, nên bỏ cao xuống thấp, cấp lưu dũng thoái là hay.

🎓 - Giới Sĩ: Mắc lỗi không đáng vị.

👤 - Người Thường: Không theo đường chính, nên có tai họa, thật là quân tử thì mới thoát.

Dưới trên tụ họp tốt lành,
Phải theo chính đạo thì mình mới yên

📖 Lược Nghĩa: Tuy hữu vị, vô cữu, phỉ phu, nguyên, vĩnh, trinh, hối vong. Tụ họp có ngôi (cao) nên không lỗi, nếu còn ai chẳng tin thì tu thêm đức: Nguyên (kẻ cả) vĩnh (lâu dài) trinh (chính bền) hẳn khỏi ăn năn nữa. Vừa đúng cương vị vừa biết tu đức thì không có gì ăn năn. Quan chức có tài đức dễ thăng tiến. Sĩ tử dễ thành đạt. Người thường làm ăn phát đạt. Kẻ tâm tà, không biết tu thân dễ mắc phải gian nan, vất vả, có khi bị tai họa.

☯ Toán Hà Lạc Giải: Ở ngôi lãnh đạo, cũng phải tu đức.

✍️ Nguyễn Hiến Lê Giảng: Bốn hào âm trong quẻ này đều muốn họp với hai hào dương, mà trong hai hào dương này, hào 5 có địa vị cao nhất, đức lại thịnh hơn hào 4, đủ cả trung, chính, cho nên các hào âm đều hướng vào, tốt, không có lỗi. Nhưng còn e có người vẫn chưa tin hẳn 5, muốn cho mọi người tin thì phải làm sao xứng đáng là vị nguyên thủ (nguyên), giữ người được lâu (vĩnh) giữ đạo chính (trinh) được bền, như vậy sẽ không hối hận.

✅ Mệnh Hợp Cách: Ngôi cao, lộc trọng chưa lấy làm vinh; sĩ theo, dân mến chưa lấy làm thích. (Chưa thỏa mãn với ngôi vị lợi lộc). Thường cẩn trọng, tôn kính, thì phú quý mới bền.

✅ Mệnh Không Hợp Cách: Cũng phải luôn tỉnh táo xem xét mình, chẳng vinh hoa thì cũng giữ được gia nghiệp.

📅 Xem Tuế Vận:

- Quan Chức: Chưa được tỉnh hẳn, nên chưa sáng sủa.

🎓 - Giới Sĩ: Chưa vững đạo đức.

👤 - Người Thường: Không hợp nhân tình, nên còn trở ngại.

Trăng tròn hoa lại nở ra,

Việc đời thong thả, tu là được hay.

📖 Lược Nghĩa: Tê tư, thê di, vô cữu. Than thở, khóc chảy nước mắt, nước mũi, mà không biết lỗi tại ai. Trước tốt sau xấu (sắp biến chỉ biết than thở). Dễ gặp gian nan làm hao tán tài sản, sức lực, làm giảm thọ. Sĩ tử long đong, khó thành đạt. Người thường vất vả nghèo khó.

☯ Toán Hà Lạc Giải: Bất tài, không ngôi vị, mà tụ họp thiên hạ, chỉ thêm lo sợ.

✍️ Nguyễn Hiến Lê Giảng: Hào này âm nhu, kém tư cách, lại ở cuối thời nhóm họp (Tụy), muốn họp với ai cũng không được, tới nỗi than thở, sụt sùi, cứ an phận thì không có lỗi. Phan Bội Châu hiểu là không trách lỗi ai được, cũng như hào trên cùng quẻ Cấu ở trên. Đại ý quẻ này là muốn họp người, lập một đảng chẳng hạn thì phải là bậc đại nhân: có địa vị cao, có tài, có đức, phải có lòng chí thành, một chủ trương chính đáng.

✍️ Phan Bội Châu Phụ Chú: Tuy vẫn là việc rất tốt ở trong xã hội loài người, vậy nên lời quẻ nói rằng Tụy hanh, cả sáu hào không có chữ xấu. Nhưng sáu hào cũng chỉ có hai chữ tốt, là cớ vì sao? Là vì trong sự nhóm họp có hai phương diện: một mặt là có tài chủ động mà nhóm họp được người, một mặt là bị động mà nhóm hùa theo người. Phương diện chủ động là thiểu số, như 2 âm, 5 dương. 2 âm tuy vị còn thấp, mà đức rất cao. 5 dương đức cao, vị nổi bật, là những đại nhân, mới nhóm họp được người. Thứ nữa cũng phải như 4 dương, tài đức đã khá tốt, địa vị lại gần bậc chí tôn, uy quyền trong tay, hoàn cảnh lại thuận lợi, chính là thời thế tạo anh hùng, mới mong làm nên sự nghiệp Tụy. Vậy nên 2 âm có chữ Dẫn, tốt; 4 dương có chữ Giữ thật tốt; 5 dương có chữ Hối hận mất. Nếu chẳng thế, không có địa vị như hào Sơ, hào Trên, nửa trên nửa dưới như hào 3, tài đức chẳng hơn ai, thì chẳng những không nhóm họp được người, mà muốn theo người cũng gay go lắm. Vậy nên hào Sơ thì nói: bên loạn, bèn họp, hào 3 thì nói: họp đấy, than thở đấy; hào 6 thì nói: than thở, nước mắt nước mũi. Chúng ta mới biết có đức mà không có vị, vẫn không làm nên Tụy; có vị mà không có đức, càng không làm nên Tụy. Xem trong sáu hào chỉ có hai hào có chữ tốt, chúng ta sẽ hiểu.

✅ Mệnh Hợp Cách: Trị phải phòng loạn, an phải nhớ nguy, thì bảo toàn được thân, tránh được hại.

✅ Mệnh Không Hợp Cách: Nhu nhược, ưu sầu, cô lập, chỉ làm được việc nhỏ.

📅 Xem Tuế Vận: Tiến lên chẳng ổn, việc nhiều rắc rối, lớn bé ưu sầu danh lợi thành hư, tuổi thọ cũng kém.

Việc gì cũng khó ban đầu
Phong ba hiểm trở lo âu mới thành