HỏaThể

Mạch và Tâm

Tâm chủ huyết mạch là câu Đông y mà Tây y gật đầu không cần sửa. Tim bơm máu qua mạch, mạch đập theo tim, sắc mặt theo máu. Khác nhau chỉ ở chỗ Đông y gộp thêm thần vào Tâm, còn Tây y đưa thần lên não.

  • Trong Đông y, Tâm chủ huyết mạch, vinh ra sắc mặt, mạch đập là biểu hiện của Tâm khí.
  • Tố Vấn thiên Tuyên Minh Ngũ Khí viết Tâm chủ mạch, thiên Ngũ Tạng Sinh Thành viết mọi huyết đều thuộc Tâm.
  • Trong Tây y, tim là bơm hai buồng nối tiếp, động mạch dẫn máu đi, tĩnh mạch dẫn máu về, mạch cổ tay là sóng áp lực từ tim.
Chỉ dùng cho nghiên cứu và tra cứu, không thay thế chẩn đoán và điều trị y khoa. Khi có vấn đề sức khỏe, quý vị hãy gặp bác sĩ.
Đang dựng 0%
Mô hình tô sáng Tâm

Mạch theo Đông y

Chư huyết giả giai thuộc vu Tâm.Hoàng Đế Nội Kinh, Tố Vấn, thiên 10 Ngũ Tạng Sinh Thành

Tâm khí đẩy huyết đi trong mạch, Tâm huyết là chất được đẩy, mạch là đường. Ba thứ ấy đủ thì sắc mặt hồng nhuận, mạch điều hòa có lực. Tâm khí hư thì hồi hộp, mạch yếu hoặc ngắt quãng gọi là mạch kết đại. Tâm huyết ứ thì đau ngực như kim đâm, môi lưỡi tím, mạch sáp. Phép bắt mạch ở cổ tay, bộ thốn quan xích, chính là nghe Tâm khí qua đường mạch. Thiên Ngũ Tạng Sinh Thành còn nói mọi huyết đều thuộc Tâm, nên mọi chứng về huyết Đông y đều có bóng của Tâm.

Mạch theo Tây y

Harvey chứng minh năm 1628 rằng máu tuần hoàn khép kín do tim bơm, điều mà Nội Kinh đã mô tả bằng câu doanh khí đi trong mạch không ngừng nghỉ. Tây y chia mạch thành động mạch, tĩnh mạch, mao mạch, có lớp nội mạc điều hòa đường kính và đông máu. Mạch đập ở cổ tay là sóng áp lực do tâm thất trái tạo ra, nên nhịp mạch bằng nhịp tim, và mạch không đều là dấu hiệu rối loạn nhịp. Nơi hai bên tách nhau là thần. Tây y đặt ý thức ở não và coi tim là bơm, còn Đông y giữ thần ở Tâm, nên hồi hộp lo âu mất ngủ đều quy về Tâm.

Chỗ khớp và chỗ khác

Đối chiếu mạch
MảngĐông y nóiTây y nóiMức khớp
Tim đẩy máu trong mạchTâm chủ huyết mạchTuần hoàn khép kín, tim là bơmTrùng khớp
Mạch không đềuMạch kết đại, Tâm khí hưRối loạn nhịp tim, cần điện timTrùng khớp
Lo âu, mất ngủ, hồi hộpTâm thần bất anNão và hệ thần kinh tự chủ, tim chỉ phản ứngRiêng Đông y

Trang liên quan

Tạng chủ: TâmKinh Tâm

Hỏi đáp

Bắt mạch có thay được điện tim không?

Không. Bắt mạch Đông y đọc trạng thái tổng thể theo hệ thống của nó. Điện tim đo hoạt động điện của tim và phát hiện rối loạn nhịp, thiếu máu cơ tim. Hồi hộp, đau ngực, ngất, phải đo điện tim.

Khám phá thêm trong thư viện

Nguồn tham khảo

  1. Hoàng Đế Nội Kinh, Tố Vấn, thiên 10 Ngũ Tạng Sinh Thành và thiên 23 Tuyên Minh Ngũ Khí. Linh Khu, thiên 18 Doanh Vệ Sinh Hội.
  2. William Harvey, Exercitatio Anatomica de Motu Cordis et Sanguinis in Animalibus, 1628.
  3. Mô hình 3D: Z-Anatomy (CC BY-SA 4.0), dựng trên BodyParts3D của The Database Center for Life Science. Đường kinh do thư viện vẽ lên da mô hình để minh họa gần đúng, không phải bản đồ huyệt đo đạc.

Biên soạn và duyệt: Thầy Ưng Khiêm

© 2026 Thầy Ưng Khiêm · UK MASTER CORP. Nội dung chữ của thư viện thuộc bản quyền. Nghiêm cấm sao chép, đăng lại toàn bộ hoặc một phần khi chưa có văn bản đồng ý. Trích dẫn ngắn phải ghi nguồn và dẫn liên kết về trang gốc. Mô hình 3D lấy từ Z-Anatomy và BodyParts3D (The Database Center for Life Science) theo giấy phép CC BY-SA 4.0.

Viện Đào tạo và Nghiên cứu Huyền học UK Master Academy · Công ty Cổ phần Tập đoàn UK Master (UK MASTER CORP) · MST 0319411614

Trích dẫn trang này
APA
Ưng Khiêm, Thầy. (2026). Mạch và Tâm: Tâm chủ huyết mạch, nơi hai nền y học gặp nhau nhất. Thư Viện Nhân Thể Ngũ Hành, Viện Đào tạo và Nghiên cứu Huyền học UK Master Academy. https://thayungkhiem.vn/nhan-the-ngu-hanh/mach
BibTeX
@misc{ungkhiem_2026_mach,
  author = {Ưng Khiêm},
  title = {Mạch và Tâm: Tâm chủ huyết mạch, nơi hai nền y học gặp nhau nhất},
  year = {2026},
  howpublished = {Thư Viện Nhân Thể Ngũ Hành, UK Master Academy},
  url = {https://thayungkhiem.vn/nhan-the-ngu-hanh/mach},
  note = {Truy cập 2026-11-01}
}

Cập nhật lần cuối 01/11/2026 · Lịch sử sửa đổi