Phong thủy cầu thang: vị trí, số bậc và những kiêng kỵ

Chào các bạn thân mến. Đi khảo sát nhà cửa bao nhiêu năm, tôi để ý một điều rất thú vị: gia chủ thường chăm chút cửa chính, bếp, phòng ngủ, nhưng lại hay quên mất cầu thang, cứ nghĩ nó chỉ là chỗ để bước lên bước xuống. Thật ra trong một ngôi nhà nhiều tầng, cầu thang quan trọng hơn nhiều người tưởng. Tôi vẫn nói với các gia chủ rằng cầu thang chính là xương sống của ngôi nhà, là con đường dẫn khí từ tầng trệt lên các tầng trên. Xương sống mà đặt sai chỗ, gãy khúc hay yếu ớt thì cả cơ thể ngôi nhà đều chịu ảnh hưởng.

Nói gọn để bạn nắm ngay: một cầu thang tốt cần đặt đúng vị trí (không giữa nhà, không đâm thẳng cửa chính, tựa vào tường vững), đủ số bậc rơi vào chữ Sinh theo vòng Sinh Lão Bệnh Tử, và tránh các thế kiêng kỵ như đứt đoạn, thiếu tay vịn hay đặt bếp, bàn thờ dưới gầm. Phần dưới đây tôi đi từng ý một cho bạn dễ theo.

1. Vì sao cầu thang lại là xương sống của ngôi nhà

Trong nhà một tầng, khí vào từ cửa chính rồi lan tỏa khắp mặt bằng. Nhưng khi nhà có hai, ba tầng trở lên, khí muốn lên được các tầng trên phải đi theo một trục dẫn, và cái trục ấy chính là cầu thang. Nó giống như cột sống truyền dẫn khí huyết lên toàn thân. Cầu thang thông thoáng, sáng sủa, đặt đúng chỗ thì khí lành theo đó đi lên nuôi dưỡng phòng ngủ, phòng thờ, phòng làm việc ở tầng trên. Ngược lại, cầu thang tối tăm, chật chội, đặt sai vị trí thì khí lên tới các tầng đã bị nghẽn, bị loạn, người ở tầng trên vì thế mà ngủ không yên, làm ăn trục trặc.

Đây không chỉ là chuyện của khí theo cách nói phong thủy. Cầu thang cũng là nơi con người đi lại nhiều nhất trong ngày, lên xuống hàng chục lượt. Một cầu thang dốc gắt, tối, thiếu tay vịn thì tiềm ẩn tai nạn thật sự, nhất là với người già và trẻ nhỏ. Phong thủy và sự an toàn ở đây gặp nhau ở cùng một điểm.

"Cửa chính là miệng đón khí, còn cầu thang là xương sống dẫn khí lên toàn thân ngôi nhà. Miệng có đẹp mà xương sống lệch thì khí lên tới nơi cũng đã tan. Đặt cầu thang, cốt ở chỗ cho khí đi lên thuận, sáng và vững."

2. Vị trí đặt cầu thang cho đúng

Trước khi bàn tới số bậc, việc quan trọng hơn cả là đặt cầu thang vào đúng chỗ. Vị trí sai thì số bậc có đẹp tới đâu cũng khó cứu. Tôi thường lưu ý các gia chủ mấy nguyên tắc gốc sau đây.

Không đặt ngay giữa nhà

Trung tâm ngôi nhà, người xưa gọi là Trung cung, là nơi tụ khí, cần yên tĩnh và vững vàng như quả tim của cơ thể. Đặt cầu thang chình ình giữa nhà chẳng khác nào chẻ đôi ngôi nhà, khiến khí ở trung tâm bị xáo trộn, các phòng bị chia cắt lộn xộn. Nhà bị cắt ngang giữa như vậy thường khiến các thành viên khó gắn kết, trên dưới bất hòa. Cầu thang nên nép về một bên, dựa vào tường biên, nhường khoảng trung tâm cho không gian sinh hoạt chung.

Không đối thẳng cửa chính

Đây là lỗi rất hay gặp. Khi chân cầu thang đặt đối diện và đâm thẳng ra cửa chính, khí vừa vào cửa đã bị hút vọt lên tầng trên, hoặc dòng khí từ cửa xộc thẳng vào chân thang. Cả hai chiều đều xấu: tầng trệt không giữ được khí, còn tài lộc thì như bị cuốn tuột lên hoặc ra ngoài. Nếu là cầu thang đi xuống đối cửa thì lại thành thế thoát khí ra khỏi nhà. Cầu thang nên đặt lệch đi, đừng để tạo một đường thẳng nối với cửa chính.

Tựa vào tường vững

Cầu thang cần có ít nhất một bên áp sát vào bức tường đặc, chắc chắn, người xưa gọi là có chỗ dựa. Xương sống phải có lưng tựa mới vững. Cầu thang lửng lơ giữa không gian, cả hai bên đều trống hoặc chỉ có lan can mảnh, sẽ tạo cảm giác chông chênh, thiếu an toàn, khí cũng khó tụ. Bức tường tựa nên liền mạch, không nên là vách kính mỏng hay tường nhà vệ sinh.

Bắt đầu từ nơi sinh vượng

Chân cầu thang, tức điểm khởi đầu bước lên, nên đặt vào cung tốt, khu vực sinh vượng của ngôi nhà theo Bát Trạch hoặc theo phi tinh đương vận. Khí đi lên nên khởi từ nơi vượng khí thì mới mang cái tốt lên các tầng. Ngược lại, nếu chân thang khởi từ góc xấu, từ nơi có sao bệnh, sao suy, thì chẳng khác nào bơm cái xấu lên khắp nhà. Muốn biết cung nào trong nhà là sinh vượng, bạn cần định tâm nhà và xem hướng cho chuẩn.

3. Cách tính số bậc theo Sinh Lão Bệnh Tử

Đây là phần mà gia chủ nào cũng tò mò. Người xưa đếm bậc cầu thang theo một vòng bốn chữ lặp đi lặp lại: Sinh, Lão, Bệnh, Tử. Bốn chữ này tượng trưng cho bốn giai đoạn của một đời người và của vạn vật.

• Sinh: sinh sôi, khởi đầu, tốt lành. Đây là chữ ta mong bậc cuối cùng rơi vào.
• Lão: già cỗi, suy dần, ở mức trung bình.
• Bệnh: bệnh tật, hao tổn, không tốt.
• Tử: kết thúc, tàn lụi, xấu nhất trong bốn chữ.

Cách đếm cho đúng

Bạn đếm lần lượt từng bậc, bắt đầu từ bậc thứ nhất là chữ Sinh, bậc thứ hai là Lão, bậc thứ ba là Bệnh, bậc thứ tư là Tử, rồi bậc thứ năm quay lại chữ Sinh, cứ thế lặp vòng. Điều quan trọng nhất là bậc cuối cùng, tức bậc bước chân lên tới sàn tầng trên, phải rơi vào chữ Sinh. Có một điểm hay gây tranh cãi, đó là chiếu nghỉ và bậc lên sàn tầng trên có tính hay không. Theo lối tôi vẫn dùng, ta đếm toàn bộ số bậc thật mà chân người bước, tính cả bậc cuối bước lên mặt sàn tầng trên, còn chiếu nghỉ rộng thì không tính là một bậc. Quan trọng là bạn giữ một cách đếm nhất quán cho cả căn nhà.

Công thức nhanh 4n cộng 1

Để bậc cuối luôn rơi vào chữ Sinh, số bậc cần chia cho 4 dư 1. Nói cách khác, số bậc đẹp có dạng 4n cộng 1, với n là số nguyên: tức là 1, 5, 9, 13, 17, 21, 25 và cứ thế tăng thêm 4 mỗi lần. Bạn cứ nhớ dãy số kết thúc bằng 1, 5 hoặc 9 xen kẽ này: 5, 9, 13, 17, 21, 25. Trong thực tế một tầng nhà ở thường có khoảng 13, 17 hoặc 21 bậc là vừa đẹp về cả phong thủy lẫn độ dốc đi lại. Nếu nhà nhiều tầng, bạn tính riêng số bậc của mỗi tầng, mỗi đợt thang nên tự nó kết vào chữ Sinh, chứ không cộng dồn toàn nhà.

Số bậc	Bậc cuối rơi vào	Đánh giá
13	Sinh	Tốt, hợp nhà tầng thấp
14	Lão	Trung bình, nên tránh
15	Bệnh	Xấu, nên tránh
16	Tử	Xấu nhất, cần tránh
17	Sinh	Tốt, phổ biến và đẹp
18	Lão	Trung bình, nên tránh
19	Bệnh	Xấu, nên tránh
20	Tử	Xấu nhất, cần tránh
21	Sinh	Tốt, hợp nhà tầng cao
25	Sinh	Tốt, cho thang dài

Bạn để ý cột giữa sẽ thấy quy luật: cứ mỗi bốn bậc, chữ Sinh lại xuất hiện một lần, đúng theo công thức 4n cộng 1. Nhìn bảng này, gia chủ có thể tự kiểm tra ngay cầu thang nhà mình mà không cần thuộc lòng.

4. Những kiêng kỵ của cầu thang

Ngoài vị trí và số bậc, còn một số thế xấu mà tôi hay gặp khi đi khảo sát. Bạn nên soi lại nhà mình xem có vướng phải không.

• Cầu thang đối thẳng cửa chính: như đã nói ở trên, khí xộc thẳng vào chân thang hoặc bị hút vọt lên tầng, khiến tầng trệt giữ không nổi khí, tài lộc hao tán. Đây là điều kiêng nặng nhất.
• Cầu thang đứt đoạn, gãy khúc rời rạc: thang chia thành nhiều đợt rời nhau, lệch trục, mỗi đoạn một kiểu khiến dòng khí đi lên bị ngắt quãng, đứt gãy. Xương sống mà gãy khúc thì khí không thông suốt, việc nhà hay dở dang, đứt gánh giữa chừng.
• Thiếu tay vịn, hở bậc: cầu thang không có lan can tay vịn, hoặc bậc hở thấy xuyên qua, tạo cảm giác chông chênh bất an, khí bị rò rơi qua các khe hở. Về an toàn thì đây là mối nguy thật, dễ ngã, nhất là với người già, trẻ nhỏ.
• Xoáy ốc quá gắt ở giữa nhà: thang xoắn ốc bán kính nhỏ, xoáy gấp, đặt ngay trung tâm nhà thì giống một mũi khoan xoáy vào tim ngôi nhà, khí bị cuốn xoáy loạn, người trong nhà dễ đau đầu, chóng mặt, tâm trí bất an. Nếu thích dáng xoắn, nên làm bán kính rộng, độ dốc thoải và đặt nép về biên.
• Dưới gầm cầu thang đặt bếp hoặc bàn thờ: gầm thang là chỗ người ta dẫm đạp lên trên hằng ngày, khí bị đè nén. Đặt bếp dưới gầm thì bếp chủ tài lộc, sức khỏe bị chèn ép. Đặt bàn thờ dưới gầm lại càng phạm, vì bàn thờ cần nơi tôn nghiêm, thanh tịnh, phía trên phải quang đãng, tuyệt đối không được có người bước qua bước lại đè lên.

5. Cách hóa giải khi cầu thang phạm

Nhiều nhà đã xây xong mới phát hiện cầu thang vướng lỗi. Đừng vội lo, phần lớn đều có cách chữa mà không phải đập đi làm lại. Tôi liệt kê theo từng lỗi cho bạn dễ áp dụng.

Lỗi thường gặp	Cách hóa giải
Chân thang đối thẳng cửa chính	Đặt bình phong, vách lửng, tủ trang trí hoặc chậu cây lớn chắn nhẹ giữa cửa và chân thang để bẻ dòng khí, treo rèm hạt hoặc rèm vải phân cách
Số bậc rơi vào Lão, Bệnh, Tử	Thêm hoặc bớt một bậc, hoặc điều chỉnh bậc cuối lên sàn cho số bậc về dạng 4n cộng 1; nếu khó sửa, tập trung làm tốt vị trí và ánh sáng để bù lại
Cầu thang tối, thiếu sáng	Lắp đèn đủ sáng suốt chiều thang, mở ô thoáng hoặc giếng trời cạnh thang, sơn tường tông sáng cho khí đi lên tươi tắn
Thiếu tay vịn, hở bậc	Bổ sung lan can tay vịn chắc chắn, bịt kín mặt sau các bậc hở để khí không rò và bảo đảm an toàn
Xoáy ốc gắt giữa nhà	Nếu không dời được, đặt một chậu cây hoặc đèn ở tâm xoáy để ổn định khí, hạn chế người qua lại vùng lõi, nới độ dốc nếu có thể
Bếp hoặc bàn thờ dưới gầm thang	Dời bếp, bàn thờ sang vị trí khác trang trọng hơn; gầm thang chỉ nên làm kho, kệ sách, tiểu cảnh hoặc để trống thoáng

Cần nhớ rằng những cách trên là để giảm nhẹ cái xấu, chứ không phải phép màu xóa sạch. Tốt nhất vẫn là tính toán cho chuẩn ngay từ khi thiết kế. Nếu bạn đang chuẩn bị xây hoặc sửa nhà, hãy lo phần cầu thang ngay từ bản vẽ, đó là lúc mọi thứ còn dễ điều chỉnh nhất.

6. Vài lời gan ruột của Thầy

Tôi mong bạn nhớ cho một điều: số bậc cầu thang tuy đáng quan tâm, nhưng đừng vì mấy con số mà đánh mất cái quan trọng hơn là vị trí, độ sáng và sự an toàn của cả cầu thang. Một cầu thang đủ 17 bậc rơi vào chữ Sinh nhưng đặt chình ình giữa nhà, tối om, dốc gắt thì vẫn kém xa một cầu thang nép gọn bên tường, thoáng sáng, đi lại êm ái. Phong thủy cầu thang, xét cho cùng, là làm sao để con đường khí đi lên trong nhà được vững, thuận và sáng sủa. Khi cần một cái nhìn tường tận cho chính ngôi nhà mình, bạn cứ tìm tới tôi, chúng ta cùng ngồi lại rà từng bậc một.