Ngũ hành tương sinh tương khắc và ứng dụng trong nhà ở

Chào các bạn thân mến. Suốt bao năm ngồi luận nhà cho khách, tôi để ý một chuyện: hễ nhắc tới ngũ hành là nhiều người gật gù ra vẻ đã biết, nhưng hỏi kỹ thì lại lẫn lộn hành nào sinh hành nào, hành nào khắc hành nào. Mà ngũ hành chính là bộ rễ của cả cây phong thủy. Rễ mà nắm không chắc thì cành lá phía trên, từ chọn màu, chọn hướng cho tới bài trí nội thất, đều lung lay theo. Bài này tôi viết ra để bạn nắm cho thật vững vòng tương sinh tương khắc, rồi biết đem nó về ứng dụng ngay trong chính ngôi nhà mình.

1. Ngũ hành là gì và vì sao là gốc của phong thủy

Ngũ hành là năm loại khí chất mà người xưa dùng để gọi tên mọi vận động trong trời đất: Mộc, Hỏa, Thổ, Kim, Thủy. Mộc là cây cối đâm chồi, Hỏa là lửa bốc lên, Thổ là đất nuôi dưỡng, Kim là kim loại rắn chắc, Thủy là nước chảy xuôi. Đây không phải năm chất liệu vật chất cứng nhắc, mà là năm trạng thái của khí: sinh ra, phát triển, chín muồi, thu lại và ẩn tàng. Bốn mùa xoay vần, một ngày sáng tối, một đời người sinh lão, tất cả đều đi theo nhịp năm bước ấy.

Phong thủy nói cho cùng là môn học về khí. Mà khí thì luôn mang một trong năm tính chất ngũ hành. Cho nên khi ta xét một ngôi nhà, ta đang xét xem khí của các phương vị, của màu sắc, của vật liệu, của người gia chủ có hòa hợp với nhau hay đang xung khắc. Không hiểu ngũ hành thì không thể biết vì sao bếp lửa kỵ đặt sát bồn nước, vì sao người mệnh này nên tránh màu kia. Vì vậy tôi luôn nói với học trò: học phong thủy mà bỏ qua ngũ hành thì cũng như học chữ mà không thuộc bảng chữ cái.

"Ngũ hành không nằm trong sách vở xa xôi, nó nằm ngay trong bếp lửa, trong chậu cây, trong màu bức tường nhà bạn. Hiểu nó là hiểu cách trời đất nuôi nhau."

2. Vòng tương sinh, hiểu qua hình ảnh đời thường

Tương sinh nghĩa là hành này nuôi dưỡng, tiếp sức cho hành kia lớn lên. Vòng tương sinh đi theo đúng thứ tự sau, bạn hãy nhớ bằng hình ảnh chứ đừng học vẹt:

• Mộc sinh Hỏa: cây khô làm mồi cho lửa cháy. Không có củi thì lửa tàn.
• Hỏa sinh Thổ: lửa đốt mọi thứ thành tro, tro tàn vun thành đất màu.
• Thổ sinh Kim: trong lòng đất lâu ngày kết tụ nên quặng, nên kim loại.
• Kim sinh Thủy: kim loại nung chảy hóa lỏng, và mặt kim loại lạnh làm hơi nước ngưng thành giọt.
• Thủy sinh Mộc: nước tưới cho cây cối tốt tươi, khép kín trở lại đầu vòng.

Bạn thấy đấy, Mộc sinh Hỏa, Hỏa sinh Thổ, Thổ sinh Kim, Kim sinh Thủy, Thủy sinh Mộc, cứ thế nối vòng không dứt. Trong phong thủy, khi một hành đang yếu, ta tìm đến hành sinh ra nó để bồi bổ. Người mệnh Mộc yếu thì thêm yếu tố Thủy, vì Thủy dưỡng Mộc. Đây gọi là dùng hành mẹ nuôi hành con.

3. Vòng tương khắc, sự chế ngự cần thiết

Tương khắc nghĩa là hành này khống chế, ghìm bớt hành kia. Nghe chữ khắc thì nhiều người sợ, nhưng bạn nên hiểu tương khắc không phải điều xấu. Nó là cơ chế giữ cho vạn vật cân bằng, không hành nào được phép mạnh quá mà lấn át. Vòng tương khắc như sau:

• Mộc khắc Thổ: rễ cây đâm xuyên, hút màu, làm đất bạc đi.
• Thổ khắc Thủy: đất đắp thành đê, thành bờ, ngăn dòng nước.
• Thủy khắc Hỏa: nước dội vào thì lửa tắt, điều này ai cũng thấy.
• Hỏa khắc Kim: lửa nung thì kim loại chảy mềm, mất hình.
• Kim khắc Mộc: dao rìu bằng kim loại chặt đổ cây gỗ.

Ghi nhớ trọn vòng: Mộc khắc Thổ, Thổ khắc Thủy, Thủy khắc Hỏa, Hỏa khắc Kim, Kim khắc Mộc. Trong nhà ở, khi một hành đang quá vượng gây mất hài hòa, ta khéo léo đưa hành khắc nó vào để chế bớt. Người xưa gọi là dùng hành khắc để chế cái hung, kìm cái thái quá. Nhưng phải nhớ: chế là chế cho vừa, không phải triệt tiêu. Bếp Hỏa vượng ta làm dịu chứ không dập tắt, vì bếp mà lạnh lẽo thì lại hỏng chuyện tài lộc.

4. Bảng ngũ hành đầy đủ để tra nhanh

Đây là bảng tôi thường đưa cho khách dán ở góc bàn. Mỗi hành ứng với một nhóm màu sắc, hình dạng, vật liệu, mùa và phương vị riêng. Nắm bảng này là bạn đã có trong tay bộ công cụ để đọc và chỉnh ngôi nhà của mình.

Hành	Màu sắc	Hình dạng	Vật liệu tiêu biểu	Mùa	Phương vị
Mộc	Xanh lá	Cao, thẳng đứng	Gỗ, tre, cây cối, giấy, vải sợi tự nhiên	Mùa xuân	Đông và Đông Nam
Hỏa	Đỏ, cam, tím hồng	Nhọn, tam giác	Đèn, nến, đồ điện, da thuộc	Mùa hạ	Chính Nam
Thổ	Vàng, nâu đất	Vuông, thấp bè	Gạch, gốm sứ, đá tự nhiên, đất nung	Cuối mỗi mùa	Trung cung, Tây Nam, Đông Bắc
Kim	Trắng, xám, ánh kim	Tròn, vòm cung	Kim loại, inox, đồng, vàng bạc	Mùa thu	Tây và Tây Bắc
Thủy	Đen, xanh dương	Uốn lượn, gợn sóng	Gương, kính, đài phun, bể cá, nước	Mùa đông	Chính Bắc

Nhìn bảng này bạn sẽ hiểu vì sao một góc nhà toàn nội thất kim loại sáng loáng, tường trắng, đồ tròn thì mang khí Kim rất nặng. Muốn điều hòa, ta thêm chút Thủy để Kim sinh Thủy cho khí thoát bớt, hoặc thêm Thổ vì Thổ sinh Kim thì phải tùy mục đích mà chọn.

5. Ứng dụng cân bằng ngũ hành trong nhà ở

Nguyên tắc cốt lõi của tôi khi chỉnh nhà chỉ gói trong một câu: hành nào thiếu thì bồi cho đủ, hành nào thừa thì tiết cho vơi. Bồi bằng cách nào, tiết bằng cách nào, đó là chỗ ngũ hành phát huy tác dụng.

Dùng hành sinh để bồi bổ

Khi một không gian thiếu sức sống của một hành, thay vì nhồi thẳng hành đó vào cho nhiều, người khéo sẽ đưa hành mẹ vào để nuôi dần, khí sinh ra sẽ mềm mại và bền. Muốn tăng Hỏa cho phòng thiếu ấm áp, ta thêm cây xanh và vật liệu gỗ, vì Mộc sinh Hỏa. Muốn tăng Thủy cho góc trí tuệ, ta có thể đặt vật kim loại, vì Kim sinh Thủy.

Dùng hành khắc để chế hung

Khi một hành quá vượng khiến không gian mất cân, ta đưa hành khắc nó vào với liều lượng vừa phải để ghìm lại. Một phòng khách quá nhiều đồ điện, đèn đỏ rực, tường tông nóng thì Hỏa bốc, người ngồi lâu dễ nóng nảy cãi vã. Lúc này thêm một chút Thủy như bể cá nhỏ, tranh sông nước, tông xanh dương sẽ giúp Thủy khắc Hỏa mà dịu lại.

6. Chọn vật liệu và phối màu theo từng phòng

Ngũ hành soi đường cho ta chọn vật liệu nội thất và bảng màu cho từng không gian, sao cho khí mỗi phòng đúng với chức năng của nó.

• Phòng khách: nơi tụ khí và sinh hoạt, nên thiên dương, cân đối Mộc và Hỏa với chút Thổ làm nền. Chọn gỗ ấm, tông vàng nâu, điểm xanh lá cho tươi.
• Phòng ngủ: cần tĩnh và ấm, tránh Thủy nặng và tránh Hỏa quá gắt. Ưu tiên gỗ, vải, tông trung tính dịu mắt, hạn chế gương và bể nước.
• Phòng bếp: vốn thuộc Hỏa, đừng dồn thêm đỏ rực và tránh kề sát yếu tố Thủy để khỏi Thủy khắc Hỏa ngay tại bếp.
• Phòng làm việc: muốn đầu óc sáng suốt thì thiên về Kim và Thủy, dùng tông trắng xám, xanh dương, vật liệu kim loại gọn gàng.

Phối màu không phải cứ hợp mệnh gia chủ là nhồi thật nhiều màu đó khắp nhà. Màu bản mệnh dùng làm điểm nhấn, còn nền nhà vẫn cần sự hài hòa của cả năm hành. Nhà mà lệch hẳn về một màu, một hành, thì dù đúng mệnh cũng sinh bức bối.

7. Bổ khuyết hành thiếu của gia chủ

Mỗi người sinh ra mang một mệnh ngũ hành, và trong lá số thường có hành mạnh hành yếu, thậm chí khuyết hẳn một hành. Phong thủy nhà ở là nơi tuyệt vời để bổ khuyết phần thiếu đó. Người thiếu Mộc thì trồng thêm cây, dùng nội thất gỗ, treo tranh cây cối. Người thiếu Thủy thì đặt bể cá, đài nước nhỏ, dùng gam xanh đen. Người thiếu Hỏa thì tăng ánh sáng, dùng đèn ấm và tông đỏ cam làm điểm nhấn.

Nhưng bạn phải biết chính xác mình thiếu hành nào đã, rồi mới bổ, chứ bổ mò thì dễ thành thừa. Việc xác định mệnh và hành cần bổ nên dựa trên năm sinh cụ thể của bạn.

8. Ví dụ thực tế: phòng bếp Hỏa vượng

Tôi kể một ca hay gặp để bạn hình dung cách vận dụng. Nhiều gia đình có gian bếp Hỏa vượng quá mức: bếp lớn, nhiều thiết bị điện, tường và tủ tông đỏ cam rực rỡ, lại thiếu cửa sổ thoáng. Khí Hỏa nồng khiến không gian nóng nực, người nội trợ dễ cáu, cơm nước hay hỏng, chi tiêu trong nhà cũng dễ hao như lửa đốt.

Cách tôi điều hòa không phải dội Thủy vào cho Hỏa tắt, vì bếp cần Hỏa để giữ hơi ấm no ấm. Tôi chọn đưa Thổ vào để Hỏa sinh Thổ, cho khí Hỏa dư thừa có chỗ tiết ra: thêm đồ gốm sứ, đá, tông vàng nâu để hút bớt cái nóng. Song song, đặt vài chậu cây nhỏ tức thêm Mộc để làm mềm và điều hòa. Chỉ vài điều chỉnh nhẹ như vậy, gian bếp dịu hẳn, người vào nấu thấy dễ chịu. Đó chính là tinh thần ứng dụng ngũ hành: không đối đầu, mà dẫn khí đi cho thuận.

9. Lời gan ruột của Thầy

Ngũ hành nghe thì huyền bí nhưng thật ra rất gần gũi, nó chỉ là cách ông cha gọi tên quy luật nuôi nhau và ghìm nhau của trời đất. Bạn không cần thuộc lòng cả pho sách, chỉ cần nhớ hai vòng sinh khắc và chiếc bảng phía trên là đã đủ để đọc và chỉnh ngôi nhà mình một cách có căn cứ. Hãy nhớ tinh thần cân bằng: đừng tham một hành, đừng sợ một hành. Khi năm hành trong nhà hòa với nhau và hợp với người ở, tự khắc bạn thấy nhà nhẹ nhõm, người trong nhà thuận hòa, làm ăn hanh thông. Đó mới là đích đến thật sự của phong thủy.