Sâm Bổ Lượng (Thanh Bổ Lương) là món chè/canh nổi tiếng của người Hoa. Các vị thuốc (Hoài sơn, nhãn nhục, hạt sen, bách hợp, bo bo) kết hợp giúp "Thanh Nhiệt - Bổ Khí - Dưỡng Âm". Rất hợp cho ngày hè nóng nực rôm sảy, mất ngủ.
Sâm Bổ Lượng thực chất là một bài thuốc dưỡng sinh của vùng Quảng Đông (Trung Quốc), tên gốc là "Thanh Bổ Lương" (清補涼). "Thanh" là thanh nhiệt, "Bổ" là bồi bổ cơ thể, "Lương" là mát mẻ. Do đọc chệch âm khi sang Việt Nam nên thành "Sâm Bổ Lượng" (mặc dù trong bài thuốc gốc không có nhân sâm).
Đây là minh chứng rõ nét nhất cho triết lý "Dược Thực Đồng Nguyên" (Thức ăn và Thuốc cùng một nguồn gốc) của Đông Y. Mùa hè nóng nực đổ nhiều mồ hôi làm hao khí tổn tân dịch, ăn bát canh này vừa giải khát dập tắt nội hỏa, vừa bù đắp lại nguyên khí và độ ẩm đã mất.
ỨNG DỤNG THỰC TẾ (CÔNG DỤNG)1. Thanh Nhiệt Dưỡng Âm: Trị chứng nóng trong người, khô miệng khát nước, đổ mồ hôi trộm, nổi rôm sảy mụn nhọt mùa hè.
2. An Thần Kiện Não: Nhãn nhục, hạt sen giúp dưỡng Tâm an thần, trị chứng mất ngủ, bồn chồn, tim đập nhanh, trí nhớ giảm sút.
3. Kiện Tỳ Dưỡng Phế: Hoài sơn, ý dĩ giúp tiêu hóa tốt; bách hợp, ngọc trúc nhuận phổi, giảm ho khan.
4. Phục hồi suy nhược: Tốt cho người mới ốm dậy, người già yếu, trẻ nhỏ lười ăn gầy còm.
CÁCH PHA CHẾ (THÀNH PHẦN KINH ĐIỂN)Một thang Sâm Bổ Lượng kinh điển thường gồm các vị thuốc Nam/Bắc lành tính:
- Hoài sơn (Củ mài): 15g - Bổ Tỳ Phế Thận, chắc dạ dày.
- Ý dĩ (Bo bo): 15g - Trừ thấp, thanh nhiệt, lợi tiểu.
- Liên nhục (Hạt sen): 15g - Bổ Tâm Tỳ, an thần.
- Nhãn nhục (Long nhãn): 10g - Bổ huyết, dưỡng Tâm.
- Bách hợp: 10g - Nhuận phế, giảm ho.
- Ngọc trúc hoặc Sa sâm: 10g - Sinh tân dịch, làm mát cơ thể.
- Có thể thêm: Phổ tai (rong biển), táo đỏ, củ sen, tuyết nhĩ (nấm tuyết).
- Cách nấu chè: Ngâm mềm các nguyên liệu khô. Nấu ý dĩ, hạt sen, hoài sơn cho mềm trước (khoảng 30 phút). Sau đó cho bách hợp, táo đỏ, nhãn nhục, nấm tuyết vào đun thêm 15 phút. Cuối cùng cho đường phèn vừa ăn. Uống lạnh hoặc ấm đều ngon.
- Cách nấu canh mặn: Dùng các nguyên liệu thuốc trên hầm với sườn non heo, gà ác, thịt nạc dăm. Không cho đường, nêm muối vừa ăn. Trở thành món canh đại bổ gia đình cuối tuần.
- Người béo phì, nhiều đàm thấp (nặng nề, lưỡi rêu dày nhầy): Không nên ăn loại nấu chè cho quá nhiều đường ngọt.
- Người đang bị cảm phong hàn (lạnh, hắt hơi): Không nên ăn vì món này có tính nhuận mát, thu liễm, làm giữ tà khí lạnh lại trong người.
- Người tiểu đường: Bỏ nhãn nhục, không cho đường, ưu tiên nấu thành món canh hầm thịt.
- Lưu ý: Nội dung chỉ mang tính tham khảo dưỡng sinh.