Sản phẩm bệnh lý thứ phát do tắc nghẽn chuyển hóa, trở thành nguyên nhân gốc rễ của vô số bệnh nan y.
[TỔNG QUAN]
Đàm Ẩm và Huyết Ứ là hai khái niệm chỉ những sản phẩm bệnh lý sinh ra trong quá trình tuần hoàn và chuyển hóa bị ách tắc. "Đàm ẩm" là chất thủy dịch, tân dịch bị ngưng trệ không lưu thông được (Đàm là chất đặc, Ẩm là chất loãng). "Huyết ứ" là máu bị cô đặc, lưu lượng chậm lại hoặc rò rỉ ra ngoài huyết mạch tạo thành cục máu đông. Khi đã hình thành, chúng biến thành "nguyên nhân thứ phát" gây ra hàng loạt các chứng nan y phức tạp và ngoan cố nhất.
[LÝ LUẬN BỆNH HỌC]
Nguyên nhân sâu xa tạo ra Đàm và Ứ thường do Khí hư (không có lực đẩy huyết dịch) hoặc Khí trệ (bị tắc nghẽn), có thể do Hàn ngưng (lạnh làm đông lại) hoặc Nhiệt tiễn (nóng làm cô đặc). Đàm ẩm có đặc tính dính trệ, chạy khắp châu thân "bách bệnh giai do đàm tác quái", làm mờ mịt tâm khiếu sinh ra điên giản, động kinh. Huyết ứ gây bít tắc kinh lạc tạng phủ, là căn nguyên của nhồi máu, khối u, ung nhọt tàn phá cơ thể.
[PHÂN TÍCH CHUYÊN SÂU]
- Triệu chứng của Đàm Ẩm: Tùy vị trí lưu đọng. Ở Phế gây ho đàm, suyễn. Ở Vị gây buồn nôn, lợm giọng. Ở Tâm gây hồi hộp, mất trí, điên cuồng. Ở Kinh lạc gây tê mộc, sưng khớp, liệt nửa người (trúng phong).
- Triệu chứng của Huyết Ứ: Biểu hiện kinh điển là Đau đớn (đau nhói như kim châm, đau cố định một chỗ, đêm đau nhiều hơn ngày). Quan sát thấy da dẻ tím tái, môi thâm, xuất hiện điểm ứ huyết tĩnh mạch, lưỡi có ban tím, rêu đen, bắt mạch sáp (rit).
- Sự liên kết Đàm - Ứ: Thường song hành cùng nhau tạo thành "Đàm ứ kết quan", tạo nên các khối tích tụ (trưng hà, nhũ nham) tương đương với các khối u ung thư hoặc xơ vữa động mạch hiện đại.
[ỨNG DỤNG LÂM SÀNG]
Điều trị mấu chốt là phải "Hoạt huyết hóa ứ" hoặc "Kiện tỳ hóa đàm" kết hợp với "Hành khí". Đông y có những bài thuốc tiêu biểu phá huyết trục ứ như Huyết phủ trục ứ thang hay hóa đàm như Nhị trần thang mang lại phép lạ cải tử hoàn sinh cho các trường hợp đột quỵ, nhồi máu cơ tim, tai biến mạch máu não mà Tây y đánh giá cao về hiệu quả phục hồi di chứng.
[LƯU Ý & CẢNH BÁO]
Thuốc hóa đàm trục ứ đều là những vị thuốc có tính công phạt mòn mỏi cực mạnh (như Nga truật, Thủy điệt - con đỉa, Xuyên sơn giáp). Tuyệt đối cấm dùng hoặc dùng cực kỳ thận trọng cho phụ nữ có thai vì dễ gây sẩy thai lập tức. Lưu ý: Nội dung chỉ mang tính tham khảo, không thay thế y khoa. Các bệnh lý đột quỵ khối u cần được kết hợp chẩn đoán hình ảnh và cấp cứu ngoại khoa kịp thời.