Khí, Huyết, Tân Dịch là ba yếu tố cơ bản nuôi dưỡng cơ thể trong Đông y: Khí là động lực, Huyết là dòng chảy nuôi dưỡng, Tân Dịch là phần nước làm ẩm nhuận. Ba yếu tố này đủ và lưu thông thì người khỏe mạnh, thần sắc tươi tắn.
【Khái niệm】
Khí, Huyết, Tân Dịch là ba vật chất cơ bản mà Đông y dùng để giải thích sự sống và hoạt động của cơ thể. Khí là dạng năng lượng vô hình thúc đẩy mọi chức năng, Huyết là chất lỏng đỏ nuôi dưỡng tạng phủ và cân cơ, Tân Dịch là các loại dịch trong và ngoài mạch giúp nhu nhuận cơ thể.
【Chi tiết】
Khí có nhiều loại: nguyên khí bẩm sinh từ Thận, tông khí do Phế Tỳ hóa sinh, vệ khí bảo vệ bên ngoài, dinh khí nuôi dưỡng bên trong. Khí đủ thì người có sức, giọng nói vang, ít bệnh vặt, khí hư thì mệt mỏi, hụt hơi, dễ cảm. Huyết do Tỳ Vị hóa sinh từ đồ ăn thức uống, được Tâm chủ vận hành, Can tàng trữ, Huyết đủ thì da dẻ hồng hào, tóc đen mượt, ngủ ngon, Huyết hư thì da xanh xao, chóng mặt, mất ngủ, kinh nguyệt ít. Tân Dịch chia thành Tân là phần trong loãng như mồ hôi nước bọt, và Dịch là phần đặc hơn như dịch khớp, tủy não, Tân Dịch đủ thì da không khô, khớp không cứng, miệng không khát, Tân Dịch hao tổn thì khô miệng, khô da, táo bón. Khí là chỉ huy huyết đi, huyết là chỗ dựa của khí, khí hành thì huyết hành, khí trệ thì huyết ứ, đây là quan hệ mật thiết mà Đông y luôn xét chung với nhau.
【Thầy luận】
Thầy vẫn hay ví Khí như gió, Huyết như nước, gió thổi thì nước mới chảy, gió ngưng thì nước tù đọng. Người hay đau nhức âm ỉ không rõ nguyên nhân, phần nhiều là khí huyết bị ứ trệ đâu đó chứ không hẳn thiếu chất bổ.
【Dưỡng sinh ứng dụng】
Vận động nhẹ nhàng đều đặn để khí huyết lưu thông, ăn uống đủ chất để có nguồn hóa sinh khí huyết, uống đủ nước và nghỉ ngơi hợp lý để giữ Tân Dịch không hao tổn, tránh ngồi lâu một chỗ gây khí trệ huyết ứ.
【Lời khuyên của Thầy】
Đây là kiến thức tham khảo văn hóa Đông y, không thay thế chẩn đoán y khoa. Nếu bạn có dấu hiệu mệt mỏi kéo dài, da xanh xao, đau nhức bất thường, Thầy khuyên nên đến gặp thầy thuốc để được thăm khám và tư vấn cụ thể.