Ngũ Hành Mộc Hỏa Thổ Kim Thủy được Đông y gán vào năm tạng Can Tâm Tỳ Phế Thận, tạo thành một vòng sinh khắc giúp giải thích vì sao tạng này ảnh hưởng tạng kia. Hiểu Ngũ Hành là hiểu được logic bên trong của cơ thể.
【Khái niệm】
Ngũ Hành gồm Mộc, Hỏa, Thổ, Kim, Thủy, là năm trạng thái vận động của vạn vật, liên hệ với nhau theo hai chiều: tương sinh nuôi dưỡng nhau, tương khắc chế ước nhau. Đông y mượn khung Ngũ Hành để sắp xếp năm tạng vào một hệ thống có quan hệ chặt chẽ với nhau.
【Chi tiết】
Mộc ứng với Can, Hỏa ứng với Tâm, Thổ ứng với Tỳ, Kim ứng với Phế, Thủy ứng với Thận. Theo chiều tương sinh: Mộc sinh Hỏa nên Can khỏe thì trợ được Tâm, Hỏa sinh Thổ nên Tâm ấm thì trợ được Tỳ, Thổ sinh Kim nên Tỳ mạnh thì nuôi được Phế, Kim sinh Thủy nên Phế tốt thì nuôi được Thận, Thủy sinh Mộc nên Thận đủ thì nuôi được Can. Theo chiều tương khắc: Mộc khắc Thổ nên Can uất dễ hại Tỳ gây đầy bụng biếng ăn, Thổ khắc Thủy, Thủy khắc Hỏa, Hỏa khắc Kim, Kim khắc Mộc. Nhờ vòng sinh khắc này, thầy thuốc xưa lý giải được vì sao một tạng suy yếu lại kéo theo triệu chứng ở tạng khác tưởng như không liên quan.
【Thầy luận】
Thầy thấy nhiều người hay hỏi sao đau dạ dày mà thầy thuốc lại hỏi chuyện bực bội trong lòng, đó chính là vì Mộc khắc Thổ, Can uất lâu ngày làm Tỳ Vị mất hòa. Ngũ Hành không phải chuyện xa vời, nó là cách người xưa vẽ ra bản đồ liên kết giữa tạng phủ với nhau.
【Dưỡng sinh ứng dụng】
Khi chăm một tạng, nên nhìn luôn tạng sinh ra nó và tạng nó khắc chế, ăn uống ngủ nghỉ nên cân bằng cả năm tạng chứ không chỉ chăm riêng một chỗ, giữ tinh thần thư thái để tránh Can uất kéo theo cả chuỗi rối loạn.
【Lời khuyên của Thầy】
Đây là kiến thức nền tảng mang tính tham khảo văn hóa, không dùng để tự chẩn đoán bệnh. Khi có triệu chứng cụ thể kéo dài, bạn nên đến gặp thầy thuốc để được khám và tư vấn đúng người đúng bệnh.