Can thuộc hành Mộc, chủ sơ tiết khí toàn thân, tàng huyết và khai khiếu ra mắt. Người ta hay nói giận thì hại Can, chính là vì tạng này rất nhạy với cảm xúc.
【Khái niệm】
Tạng Can trong Đông y ứng với hành Mộc, có chức năng chủ sơ tiết, nghĩa là điều hòa sự lưu thông khí huyết và cảm xúc toàn thân, đồng thời có chức năng tàng huyết, tức là chứa và điều tiết lượng huyết trong cơ thể.
【Chi tiết】
Can chủ sơ tiết nên khi Can khí thông suốt thì tinh thần thư thái, tiêu hóa hòa nhã, kinh nguyệt đều đặn. Khi Can khí uất kết, thường do stress, tức giận, ấm ức kéo dài, người ta dễ thấy tức ngực, đau hai bên sườn, hay thở dài, phụ nữ dễ rối loạn kinh nguyệt. Can tàng huyết nghĩa là ban đêm khi nghỉ ngơi huyết về Can dự trữ, ban ngày hoạt động huyết theo Can khí phân bố ra chân tay. Can khai khiếu ở mắt, nên Can huyết đủ thì mắt sáng, Can huyết hư thì mắt mờ, khô, hoa mắt. Can cũng chủ về gân, Can huyết đủ thì gân cốt mềm dẻo, Can huyết hư thì dễ chuột rút, run tay chân.
【Thầy luận】
Thầy hay nhắc học trò, muốn biết Can một người có khỏe không, cứ nhìn cách người đó xử lý cơn giận. Người hay cáu gắt, ấm ức không nói ra được, thường là Can khí đang bị ứ trệ, lâu ngày sinh ra đủ thứ bệnh vặt mà thuốc men không giải quyết tận gốc bằng việc giải tỏa cái tâm.
【Dưỡng sinh ứng dụng】
Giữ tinh thần thư thái, tránh dồn nén giận dữ quá lâu, ngủ đủ giấc trước nửa đêm để huyết về Can dự trữ, vận động nhẹ nhàng như đi bộ, kéo giãn gân cốt để Can khí lưu thông.
【Lời khuyên của Thầy】
Đây là kiến thức tham khảo văn hóa Đông y, không thay thế cho chẩn đoán y khoa. Nếu bạn có dấu hiệu đau tức sườn, vàng da, mệt mỏi bất thường, Thầy khuyên nên đến gặp bác sĩ hoặc thầy thuốc để kiểm tra cụ thể.