Tứ Chẩn là bốn phép khám bệnh cổ truyền của Đông y: Vọng nhìn, Văn nghe ngửi, Vấn hỏi, Thiết bắt mạch xem tay. Thầy thuốc giỏi phải phối hợp cả bốn phép mới định được bệnh chính xác.
【Khái niệm】
Tứ Chẩn là bốn phương pháp chẩn đoán căn bản của Đông y, gồm Vọng chẩn là quan sát bằng mắt, Văn chẩn là nghe âm thanh và ngửi mùi, Vấn chẩn là hỏi han người bệnh, Thiết chẩn là sờ nắn bắt mạch. Bốn phép này phối hợp với nhau để có cái nhìn toàn diện về tình trạng cơ thể.
【Chi tiết】
Vọng chẩn nhìn thần sắc, hình thể, dáng đi, đặc biệt là xem lưỡi, chất lưỡi và rêu lưỡi phản ánh rất rõ tình trạng tạng phủ và hàn nhiệt hư thực. Văn chẩn nghe giọng nói to nhỏ, tiếng ho, hơi thở, đồng thời ngửi mùi cơ thể, mùi hơi thở để nhận biết dấu hiệu bất thường. Vấn chẩn là hỏi kỹ về ăn uống, ngủ nghỉ, đại tiểu tiện, đau ở đâu, đau như thế nào, có sợ lạnh sợ nóng hay không, đây là bước quan trọng giúp khoanh vùng nguyên nhân. Thiết chẩn gồm bắt mạch ở cổ tay để cảm nhận nhịp, sức và hình dáng của mạch, kết hợp sờ nắn vùng bụng, tay chân để tìm điểm đau, điểm cứng. Bốn phép chẩn phải phối hợp đồng thời, không thể chỉ dựa vào một phép mà kết luận, đó là nguyên tắc tứ chẩn hợp tham của Đông y cổ truyền.
【Thầy luận】
Thầy vẫn nói, xem mạch mà không hỏi bệnh thì như thầy bói ta khỏe khỏe, xem cho vui, chứ luận bệnh nghiêm túc phải nhìn phải hỏi phải nghe phải bắt mạch đầy đủ mới dám kết luận. Đó cũng là điều phân biệt thầy thuốc thật với sự đoán mò.
【Dưỡng sinh ứng dụng】
Bạn có thể tự quan sát đơn giản mỗi ngày như xem lưỡi buổi sáng, chú ý màu sắc nước tiểu, chất lượng giấc ngủ, để sớm nhận ra dấu hiệu bất thường mà tìm đến thầy thuốc kịp thời.
【Lời khuyên của Thầy】
Đây là kiến thức tham khảo văn hóa Đông y, không thay thế chẩn đoán y khoa chuyên nghiệp. Việc chẩn đoán và kê đơn cần được thực hiện bởi thầy thuốc có chuyên môn, bạn không nên tự chẩn tự chữa khi có triệu chứng bất thường.