Hà Đồ (河圖 — "đồ hình sông Hoàng Hà") là biểu đồ số học bí ẩn xuất hiện trên lưng Long Mã từ sông Hoàng Hà thời vua Phục Hi. Là CỘI NGUỒN của Tiên Thiên Bát Quái, Ngũ Hành Tương Sinh và toàn bộ huyền học phương Đông. Gồm 10 con số từ 1-10 sắp xếp theo phương vị tạo thành đồ hình ngũ hành.
NGUỒN GỐC
Hà Đồ (河圖) theo truyền thuyết xuất hiện trên lưng Long Mã (rồng-ngựa) ở sông Hoàng Hà thời vua Phục Hi (~2800 TCN). Phục Hi xem đồ hình mà sáng tạo nên Tiên Thiên Bát Quái — nền tảng của Kinh Dịch.
CẤU TRÚC HÀ ĐỒ10 số từ 1 đến 10 chia thành 5 cặp ngũ hành phối phương:
- Bắc — Số 1 (dương) + 6 (âm) — hành THỦY
- Nam — Số 2 (âm) + 7 (dương) — hành HỎA
- Đông — Số 3 (dương) + 8 (âm) — hành MỘC
- Tây — Số 4 (âm) + 9 (dương) — hành KIM
- Trung Cung — Số 5 (dương) + 10 (âm) — hành THỔ
- Số lẻ (1, 3, 5, 7, 9) là DƯƠNG (thiên số).
- Số chẵn (2, 4, 6, 8, 10) là ÂM (địa số).
- Tổng số dương = 25; Tổng số âm = 30; Tổng cộng = 55 ("Đại diễn chi số").
- Quy luật ngũ hành tương sinh: Thủy(1,6) → Mộc(3,8) → Hỏa(2,7) → Thổ(5,10) → Kim(4,9) → Thủy.
- Hà Đồ biểu trưng vũ trụ tĩnh (TIÊN THIÊN) — trật tự nguyên thủy chưa biến hóa.
- Là cơ sở của Tiên Thiên Bát Quái Phục Hi (sắp xếp đối xứng theo trục đối lập).
- Phối hợp với Lạc Thư (Hậu Thiên) tạo thành cặp đồ hình âm-dương cốt lõi.
- Kinh Dịch: Cội nguồn của 64 quẻ.
- Phong Thủy: Số Hà Đồ dùng trong Huyền Không Phi Tinh, Bát Trạch.
- Linh Số: 8 từ trường Bát Cực Linh Số dựa trên Hà Đồ Lạc Thư.
- Đông Y: Quan hệ ngũ tạng (Tâm-Hỏa, Can-Mộc...) bắt nguồn từ ngũ hành Hà Đồ.
- Hà Đồ và Lạc Thư là CẶP ĐÔI — cần học cả hai để hiểu nguyên lý âm dương biến hóa.