Bảy trạng thái tâm lý tình chí thái quá gây bệnh nội thương: Hỷ, Nộ, Ưu, Tư, Bi, Khủng, Kinh.
[TỔNG QUAN]
Thất Tình là bảy loại tình chí, biểu hiện trạng thái tâm lý cảm xúc của con người, bao gồm: Hỷ (vui mừng), Nộ (giận dữ), Ưu (lo lắng), Tư (suy nghĩ), Bi (buồn rầu), Khủng (sợ hãi), Kinh (kinh hãi). Theo Đông Y Toàn Tập, các tình chí này nếu duy trì ở mức độ hòa hoãn là sinh lý bình thường. Nhưng khi bị kích động đột ngột, cường độ quá mạnh hoặc kéo dài âm ỉ, Thất tình sẽ trở thành tác nhân gây bệnh nội thương, trực tiếp tổn hại đến tạng phủ.
[LÝ LUẬN BỆNH HỌC]
Khác với Lục dâm xâm nhập từ ngoài vào trong, Thất tình làm rối loạn khí cơ trực tiếp từ bên trong nội tạng. Học thuyết tạng tượng quy định mối liên hệ mật thiết giữa tình chí và ngũ tạng: Tâm chủ hỷ, Can chủ nộ, Tỳ chủ tư, Phế chủ bi ưu, Thận chủ khủng kinh. Khi một loại tình chí thái quá, nó sẽ làm biến động khí cơ của tạng tương ứng, gây ra khí kết, khí nghịch, khí hạ, ảnh hưởng nghiêm trọng đến quá trình lưu thông khí huyết toàn thân.
[PHÂN TÍCH CHUYÊN SÂU]
- Nộ thương Can: Giận dữ thái quá làm Can khí bốc lên (can khí nghịch), sinh ra đau đầu, chóng mặt, mắt đỏ, nôn ra máu.
- Hỷ thương Tâm: Mừng rỡ quá mức làm Tâm khí hoảng loạn, không thu nhiếp được, gây hồi hộp, mất ngủ, thần trí điên đảo.
- Tư thương Tỳ: Suy nghĩ, suy lự quá nhiều làm Tỳ khí kết trệ, gây kém ăn, đầy bụng, mệt mỏi, tiêu hóa kém.
- Bi thương Phế: Buồn rầu quá mức làm Phế khí hao tổn, dẫn đến khó thở, tức ngực, mệt lả.
- Khủng thương Thận: Sợ hãi quá mức làm Thận khí hãm xuống (khí hạ), gây đại tiểu tiện không tự chủ, di tinh.
[ỨNG DỤNG LÂM SÀNG]
Trong điều trị bệnh do Thất tình, Đông y nhấn mạnh phương pháp "Tâm bệnh phải dùng Tâm dược". Tức là kết hợp giữa dùng thuốc điều hòa khí huyết và liệu pháp tâm lý. Y học cổ truyền dùng quy luật ngũ hành tương khắc để trị liệu tình chí, ví dụ dùng "Bi thắng Nộ" (dùng sự đau buồn để khống chế cơn giận dữ) hoặc "Nộ thắng Tư" (dùng sự giận dữ để dứt bỏ suy tư).
[LƯU Ý & CẢNH BÁO]
Người có tiền sử bệnh tim mạch, cao huyết áp cần đặc biệt tránh xúc động mạnh (đại hỷ, đại nộ) để phòng ngừa đột quỵ, nhồi máu. Tu dưỡng tinh thần, tập thiền định, khí công là phương pháp phòng bệnh tốt nhất. Lưu ý: Nội dung chỉ mang tính tham khảo, không thay thế y khoa. Trường hợp rối loạn tâm thần nặng cần sự can thiệp của chuyên khoa tâm thần học.