1 Phù Ức Là Gì
Phù ức là phép tìm dụng thần dựa thẳng trên vượng suy Nhật Chủ. Chữ phù nghĩa là nâng đỡ, chữ ức nghĩa là ép xuống. Thân yếu thì nâng cho mạnh lên, thân mạnh thì ép cho dịu bớt, tất cả nhằm đưa Nhật Chủ về thế trung hòa.
Đây là phép phổ biến nhất, áp dụng được cho phần lớn lá số, vì đa số lá số rơi vào hai trạng thái rõ ràng là thân vượng hoặc thân nhược. Chỉ khi gặp thế đặc biệt như quá lạnh quá nóng, hai hành tương tranh, hay vượng nhược cực điểm, mới phải mượn thêm các phép khác.
2 Thân Nhược Thì Phù
Khi thân nhược, dụng thần nằm ở phe trợ thân, gồm Ấn và Tỷ Kiếp, để bù vào cái sức đang thiếu.
📚 Thân nhược thì phù
- Dùng Ấn: khi nhược do bị Quan Sát khắc, vì Ấn vừa hóa Sát vừa sinh thân, một công đôi việc.
- Dùng Tỷ Kiếp: khi nhược do Tài quá nặng, vì Tỷ Kiếp chia gánh và chống lại Tài.
- Dùng cả hai: khi nhược nhiều mặt, Ấn Tỷ cùng có thì thân được bồi nhanh và vững.
Nói cách khác, chọn Ấn hay Tỷ tùy nguyên nhân làm thân nhược. Bị khắc thì ưu tiên Ấn, bị hao bởi Tài thì ưu tiên Tỷ Kiếp. Đây là chỗ tinh tế, không phải cứ thân nhược là dùng bừa một trong hai.
3 Thân Vượng Thì Ức
Khi thân vượng, dụng thần nằm ở phe hao thân, gồm Quan Sát, Tài và Thực Thương, để xả bớt cái sức đang thừa.
📚 Thân vượng thì ức
- Dùng Quan Sát: khi cần khuôn phép và quyền uy, lại có Quan Sát đắc địa để chế thân.
- Dùng Tài: khi lá số có Tài có nguồn, cho thân chỗ thi thố và làm ra của.
- Dùng Thực Thương: khi khí tú đẹp, để phát tiết tài năng, là lối xả êm nhất, nhất là khi vượng do Ấn nhiều.
Một mẹo hay dùng: thân vượng do Ấn quá nhiều thì lấy Tài để chế Ấn, hoặc Thực Thương để tiết thân; thân vượng do Tỷ Kiếp quá nhiều thì lấy Quan Sát để chế Tỷ Kiếp. Tức là nhìn xem cái gì làm thân vượng để chọn thuốc đối trị cho trúng.
4 Chọn Thần Nào Giữa Nhiều Lựa Chọn
Khi có nhiều lựa chọn cùng phe, chọn thần nào làm dụng phải dựa vào cấu trúc cụ thể, theo mấy nguyên tắc.
- Chọn cái đắc lực. Thần nào có gốc, đắc địa, không bị khắc hợp thì ưu tiên, vì dụng thần phải hữu lực mới cứu được.
- Chọn cái chữa trúng bệnh nhất. Nhược do đâu thì chọn thần đối trị nguyên nhân đó, như đã nói ở trên.
- Tránh cái gây tác dụng phụ. Có thần tuy hợp lý nhưng lại sinh ra kỵ thần mới, thì cân nhắc thần khác.
- Ưu tiên cái gần và thông căn với Nhật Chủ. Vị trí gần, có gốc thì tác dụng nhanh và bền hơn.
Đây là lý do hai lá số cùng thân nhược nhưng dụng thần có thể khác nhau, một bên lấy Ấn, một bên lấy Tỷ Kiếp, tùy nguyên nhân và tùy thần nào đắc lực hơn trong cục.
5 Ví Dụ Lá Số
Lấy ví dụ một lá số thân nhược do Quan Sát vượng. Nhật Chủ yếu lại bị nhiều Quan Sát khắc, nếu dùng Tỷ Kiếp chống lại thì Tỷ Kiếp cũng bị Quan Sát khắc, chống không nổi. Lúc này dùng Ấn là hay nhất, vì Ấn hóa cái khắc của Quan Sát thành sinh cho thân, biến địch thành thầy, gọi là Sát Ấn tương sinh.
Ngược lại, lá số thân vượng do Tỷ Kiếp quá nhiều, Tài tinh đơn độc dễ bị quần Tỷ tranh đoạt. Nếu lấy Tài làm dụng thì Tài bị cướp, không yên. Lúc này lấy Quan Sát làm dụng để khắc chế Tỷ Kiếp, vừa chế được cái thừa vừa bảo vệ Tài, mới là thuốc đúng.
Hai ví dụ cho thấy phù ức không phải phép máy móc. Phải nhìn nguyên nhân vượng nhược và thế cờ của các thần mới chọn được dụng thần vừa đúng phe vừa đắc lực.
6 Khi Phù Ức Là Chưa Đủ
Phù ức là gốc nhưng không phải lúc nào cũng đủ. Có lá số tuy xác định được nên phù hay nên ức, nhưng nếu bỏ qua khí hậu thì vẫn sai.
Ví dụ một Nhật Chủ sinh giữa mùa đông giá rét, dù thân vượng hay nhược thì việc cấp bách trước tiên vẫn là có Hỏa sưởi ấm, đó là phép Điều Hậu vượt lên trên phù ức. Hoặc khi lá số có hai hành mạnh ngang nhau đánh nhau dữ dội, thì phải Thông Quan trước. Vì thế phù ức thường phải phối với Điều Hậu và các phép khác.
Đừng tuyệt đối hóa phù ức: phần lớn lá số dùng phù ức là đúng, nhưng các lá số sinh vào mùa quá lạnh hoặc quá nóng, hoặc có thế tương tranh, tương tòng, thì phải ưu tiên phép phù hợp hơn. Phù ức là cánh cửa đầu, không phải cánh cửa duy nhất.
7 Lời Khuyên Vận Dụng
Vận dụng phù ức cho tốt, trước hết phải cân vượng suy thật chắc, vì sai vượng suy là sai luôn hướng phù hay ức. Sau đó chọn thần vừa đúng phe vừa đắc lực, lại chữa trúng nguyên nhân.
Cuối cùng, luôn ngó sang khí hậu của lá số. Nếu mùa sinh quá lệch nóng lạnh, hãy để Điều Hậu lên tiếng cùng với phù ức, đừng chỉ nhìn vượng suy đơn thuần.
- Cân vượng suy trước. Đây là nền của phù ức, sai nền thì sai tất cả.
- Xác định nguyên nhân vượng nhược. Nhược do khắc hay do hao, vượng do Ấn hay do Tỷ, để chọn thuốc đối trị.
- Chọn dụng thần đắc lực. Ưu tiên thần có gốc, gần Nhật Chủ, không bị khắc hợp.
- Ngó sang Điều Hậu. Mùa quá lạnh hay quá nóng thì khí hậu phải được tính cùng.
- Nhờ chuyên môn khi giáp ranh. Lá số khó nên được người có kinh nghiệm lập và luận để chọn cho chuẩn.
Đọc tiếp: bài Điều Hậu Dụng Thần để biết khi nào khí hậu vượt lên trên phù ức, và Quy Trình Tìm Dụng Thần để biết thứ tự phối hợp các phép.
8 Nguồn Tham Khảo
Bài viết được biên soạn và đối chiếu trực tiếp với các thư tịch gốc của khoa Tử Bình:
- Tử Bình Chân Thuyên của Thẩm Hiếu Chiêm: nguyên tắc lấy Nguyệt lệnh làm gốc, định cách cục và thủ dụng thần.
- Trích Thiên Tủy: phần luận cường nhược, trung hòa và sự lưu thông của khí trong mệnh cục.
- Uyên Hải Tử Bình và Cùng Thông Bảo Giám: vượng tướng hưu tù tử và điều hậu theo mùa.
- Thiệu Vĩ Hoa và Trần Viên, Dự Đoán Theo Tứ Trụ: phương pháp chấm cường nhược và ứng dụng dụng thần.
Việc chọn giữa các thần cùng phe tùy cấu trúc lá số và có chỗ các nhà luận khác nhau. Bài nêu nguyên tắc; luận cụ thể nên lập trọn lá số.
Cụm Dụng Thần và Vượng Suy được biên soạn dựa trên các thư tịch gốc gồm Tử Bình Chân Thuyên, Trích Thiên Tủy, Uyên Hải Tử Bình và Dự Đoán Theo Tứ Trụ, đối chiếu với kinh nghiệm luận giải thực tế. Mục tiêu là giúp người đọc nắm được cốt lõi nhất của khoa Tử Bình, từ đó tự đọc được lá số của mình.
Lập lá số Bát Tự của bạn →9 Câu Hỏi Thường Gặp
Phù ức là phép tìm dụng thần dựa trên vượng suy Nhật Chủ. Phù là nâng đỡ thân yếu bằng Ấn và Tỷ Kiếp; ức là ép bớt thân mạnh bằng Quan Sát, Tài và Thực Thương. Mục tiêu là đưa Nhật Chủ về thế trung hòa. Đây là phép dụng thần phổ biến nhất.
Thân nhược thì phù, tức lấy dụng thần ở Ấn hoặc Tỷ Kiếp. Nếu nhược do Quan Sát khắc thì ưu tiên Ấn vì Ấn hóa Sát sinh thân; nếu nhược do Tài nặng thì ưu tiên Tỷ Kiếp vì Tỷ Kiếp chia gánh và chống Tài.
Thân vượng thì ức, tức lấy dụng thần ở Quan Sát, Tài hoặc Thực Thương. Vượng do Ấn nhiều thì lấy Tài chế Ấn hoặc Thực Thương tiết thân; vượng do Tỷ Kiếp nhiều thì lấy Quan Sát chế Tỷ Kiếp. Chọn theo nguyên nhân vượng.
Phù ức đúng cho phần lớn lá số, nhưng không phải tất cả. Lá số sinh mùa quá lạnh hoặc quá nóng phải ưu tiên Điều Hậu; lá số có hai hành mạnh tương tranh phải Thông Quan; lá số vượng nhược cực điểm phải theo Chuyên Vượng hoặc Tòng cách.
Vì còn tùy nguyên nhân nhược và thần nào đắc lực hơn. Một bên nhược do Quan Sát nên lấy Ấn, một bên nhược do Tài nên lấy Tỷ Kiếp. Lại phải chọn thần có gốc, gần Nhật Chủ, không bị khắc hợp, nên kết quả khác nhau dù cùng nhược.