Bách tuế lưu niên: một trăm bộ vị theo tuổi trên khuôn mặtThe hundred year chart: a point on the face for every year of life

Bách tuế lưu niên là gìWhat the hundred year chart is

Bách tuế là trăm tuổi, lưu niên là năm trôi qua. Bách tuế lưu niên là bảng của tướng pháp phương Đông cho biết năm nào trong đời người thì xem ở chỗ nào trên khuôn mặt. Mỗi chỗ gọi là một bộ vị, có tên riêng như Thiên Trung, Ấn Đường, Sơn Căn, Chuẩn Đầu, Nhân Trung, Địa Các.

Bách tuế means a hundred years, lưu niên the passing year. The hundred year chart is the table of Eastern face reading that tells which spot of the face to read for each year of life. Each spot is a point with its own name, such as Heavenly Centre, Seal Hall, Mountain Root, Nose Tip, Philtrum and Earth Pavilion.

Bảng này được học thuộc qua một bài ca mà có nguồn ghi là của sách Ma Y Thần Tướng, tên là Lưu Niên Vận Khí Bộ Vị Ca. Câu mở đầu dặn: muốn biết vận khí từng năm đi đâu, nam tính bên trái, nữ tính bên phải, mỗi bên một hình. Câu kế tiếp đặt tuổi một, tuổi hai ở Thiên Luân, vành trên của tai.

The table is learnt by heart through a verse that some sources assign to the Hemp Robed Divine Physiognomy, the Verse of Yearly Fortune Points. Its opening line says: to know where each year's fortune travels, men count on the left, women on the right, each with its own form. The next line puts ages one and two at the Heavenly Wheel, the upper rim of the ear.

Tên gọi nói một trăm, vì tuổi nào từ 1 tới 100 cũng có chỗ của nó. Nhưng số chỗ thật ít hơn: ở tai, mỗi bộ vị giữ hai hay ba năm, từ 76 tuổi trở đi mỗi cung chi giữ hai năm. Trên công cụ của trang Sinh Trắc Tam Tướng, bảng có 79 mốc mang 66 tên, vì nhiều bộ vị có một chỗ bên trái, một chỗ bên phải mang chung một tên, như hai Phụ Giác, hai Sơn Lâm, hai Pháp Lệnh.

The name says a hundred because every age from 1 to 100 has its place. The real number of places is smaller: on the ears each point holds two or three years, and from 76 on each branch holds two. On the tool of the Three Readings page the chart has 79 stops carrying 66 names, because many points come in a left and a right that share one name, such as the two Assisting Corners, the two Mountain Forests and the two Law Lines.

Đường đi của vận khí trên mặt nam và mặt nữThe path on the male and female face

Nối các bộ vị theo thứ tự tuổi, ta được đường đi của vận khí. Đường ấy khởi ở tai, vòng qua tai bên kia, nhảy lên chân tóc giữa trán, rồi đi dần xuống: trán, lông mày, mắt, mũi và gò má, quanh miệng, tới cằm. Tới 75 tuổi đường xuống hết mặt. Từ 76 tuổi, vận khí đi một vòng quanh khuôn mặt theo mười hai chi, mỗi chi hai năm.

Joining the points in order of age gives the path of fortune. It starts at one ear, goes round to the other, jumps up to the hairline, then works its way down: forehead, brows, eyes, nose and cheekbones, around the mouth, to the chin. By 75 it has reached the bottom of the face. From 76 it circles the face through the twelve branches, two years each.

Nam tả nữ hữu: vì sao hình nhìn như ngượcMen left, women right: why the drawing looks reversed

Trong tướng pháp, trái và phải luôn là bên của người được xem, không phải bên của người nhìn. Khi quý vị nhìn vào một khuôn mặt đối diện, tai trái của người ấy nằm phía tay phải của quý vị. Vì vậy trên mọi hình trong bài, tuổi 1 của mặt nam nằm phía phải hình, tuổi 1 của mặt nữ nằm phía trái hình.

In face reading, left and right always mean the side of the person being read, not of the viewer. Looking at a face opposite you, that person's left ear is on your right. So in every figure here, age 1 of the male face is on the right of the picture, and age 1 of the female face on the left.

Tám chặng trong một trăm nămEight stages in a hundred years

Để dễ nhớ, bài chia đường đi thành tám chặng theo vùng mặt. Chặng dài nhất là quanh miệng, hai mươi năm. Chặng ngắn nhất là lông mày, bốn năm. Cách chia chặng là của bài để dễ tra, bài ca gốc chỉ kể từng tuổi nối nhau.

To make it easy to remember, the article groups the path into eight stages by area of the face. The longest is around the mouth, twenty years. The shortest is the brows, four years. The grouping is ours for easy lookup, the original verse simply lists one age after another.

Tám chặng khớp với tam đình trên trang tổng. Thượng đình, từ chân tóc tới ngang mày, ứng khoảng 15 tới 30 tuổi. Trung đình, từ mày, sơn căn tới chóp mũi, ứng khoảng 31 tới 50. Hạ đình, từ nhân trung tới cằm, ứng từ khoảng 51 trở đi.

The eight stages match the three zones on the main page. The upper zone, hairline to brows, covers roughly ages 15 to 30. The middle zone, brows and nose bridge to the nose tip, roughly 31 to 50. The lower zone, philtrum to chin, from about 51 on.

Tuổi mụ và cách tínhThe traditional age and how to count it

Bách tuế lưu niên tính theo tuổi mụ, còn gọi là tuổi ta hay tuổi âm. Theo lối tính tuổi Đông Á, đứa trẻ vừa sinh ra đã là một tuổi, rồi cứ qua mỗi Tết Nguyên Đán thì thêm một tuổi, không đợi tới ngày sinh nhật. Vì vậy tuổi mụ thường hơn tuổi Tây một, có khi hai.

The hundred year chart uses the traditional age, in Vietnamese tuổi mụ, tuổi ta or tuổi âm. In East Asian age reckoning a newborn is already one, and gains a year at each Lunar New Year rather than on the birthday. So the traditional age is usually one more than the Western age, sometimes two.

Cách tính nhanh mà công cụ trên trang tổng dùng: lấy năm đang xem trừ năm sinh, rồi cộng một. Người sinh năm 1985, năm 2026 được 42 tuổi mụ.

The quick rule the tool on the main page uses: take the year you are looking at, subtract the birth year, add one. Someone born in 1985 is 42 by traditional count in 2026.

Hai chỗ cần để ý quanh TếtTwo things to watch around Tết

Tết thường rơi vào khoảng cuối tháng Một tới ngày 20 tháng Hai dương lịch. Người sinh vào tháng Một hay đầu tháng Hai, trước Tết năm ấy, thì năm âm lịch của mình là năm trước. Người ấy nên nhập năm sinh trừ đi một, hoặc gõ thẳng tuổi mụ vào ô tuổi.

Tết usually falls between late January and 20 February. Someone born in January or early February, before that year's Tết, belongs to the previous lunar year. They should enter their birth year minus one, or type the traditional age straight into the age box.

Công cụ đổi năm vào ngày 1 tháng 1 dương lịch, còn tuổi mụ đúng lệ đổi vào Tết. Trong mấy tuần giữa hai mốc ấy, công cụ đã cộng tuổi mới mà tuổi mụ thật thì chưa. Ai xem trong khoảng đó thì gõ thẳng tuổi mụ để cho đúng.

The tool turns the year on 1 January, while the traditional age turns at Tết. In the few weeks between, the tool has already added the new year and the true traditional age has not. If you look during that window, type your traditional age directly.

Tìm bộ vị năm nay bằng sốFinding this year's point with numbers

Ví dụ một: một người nam sinh năm 1985. Năm 2026 người ấy 2026 trừ 1985, cộng 1, bằng 42 tuổi mụ. Tra bảng, tuổi 42 là Tinh Xá, nằm sát sống mũi ngang khóe mắt trong. Với nam, Tinh Xá ở bên trái của người được xem.

Example one: a man born in 1985. In 2026 he is 2026 minus 1985, plus 1, which is 42. The lookup gives Essence Hall for 42, beside the nose bridge level with the inner eye corner. For a man it is on his own left.

Nếu người sinh năm 1985 là nữ, bộ vị vẫn là Tinh Xá nhưng nằm bên phải của người được xem. Mười năm tới đi tiếp qua Quang Điện, Niên Thượng, Thọ Thượng, hai gò má, Chuẩn Đầu, Lan Đài, Đình Úy, tới Nhân Trung ở tuổi 51.

If the person born in 1985 is a woman, the point is still Essence Hall but on her own right. The next ten years go on through Light Hall, Year Above, Longevity Above, the two cheekbones, Nose Tip, Orchid Terrace, Court Officer, reaching the Philtrum at 51.

Ví dụ hai: một người nữ sinh năm 1990. Năm 2026 người ấy 37 tuổi mụ. Tuổi 37 là Trung Dương, giữa con mắt. Trên mặt nam Trung Dương ở mắt trái, nên trên mặt nữ nó ở mắt phải của người được xem.

Example two: a woman born in 1990. In 2026 she is 37. Age 37 is Middle Yang, the middle of the eye. On a male face Middle Yang is on the left eye, so on a female face it is on her right eye.

Bảng tra đủ 100 tuổi theo chặngFull lookup, 1 to 100, by stage

Mỗi chặng dưới đây có một hình phóng to và một bảng tra. Cột mặt nam, mặt nữ cho biết bộ vị ở bên trái, bên phải hay giữa mặt, luôn tính theo bên của người được xem. Tên và vị trí bộ vị lấy đúng từ dữ liệu của công cụ trên trang tổng.

Each stage below has a close up drawing and a lookup table. The male and female columns say whether the point is on the left, the right or the centre, always from the subject's side. Names and positions are taken directly from the data behind the tool on the main page.

Chặng một: hai tai, tuổi 1 tới 14Stage one: the ears, ages 1 to 14

Mười bốn năm đầu nằm trên hai tai, mỗi tai ba bộ vị, từ vành trên xuống dái tai: Thiên Luân, Thiên Thành hay Nhân Luân, rồi Thiên Quách Thùy Châu hay Địa Luân Triều Khẩu. Trên trang tổng, tai là Thải Thính Quan, quan nghe ngóng, thu nhận, và là Giang độc trong tứ độc.

The first fourteen years sit on the two ears, three points each, from the upper rim to the lobe: Heavenly Wheel, Heavenly City or Human Wheel, then Heavenly Rim and Lobe or Earthly Wheel. On the main page the ears are the Official of Hearing, who listens and gathers, and the Yangtze among the four rivers.

Chặng hai: trán, tuổi 15 tới 30Stage two: the forehead, ages 15 to 30

Tuổi 15 nhảy lên Hỏa Tinh ở chân tóc giữa trán, rồi đi dần xuống theo đường giữa, xen các bộ vị hai bên: Thiên Trung, Nhật Giác, Nguyệt Giác, Thiên Đình, Tư Không, Trung Chính, tới Ấn Đường giữa hai đầu mày ở tuổi 28. Trên trang tổng, Ấn Đường là Cung Mệnh, Nhật Giác và Nguyệt Giác là Cung Phụ Mẫu, giữa trán là Cung Quan Lộc.

Age 15 jumps to the Fire Star at the hairline, then works down the midline with points on either side: Heavenly Centre, Sun Corner, Moon Corner, Heavenly Court, Minister of Works, Central Uprightness, reaching the Seal Hall between the brows at 28. On the main page the Seal Hall is the Life palace, the Sun and Moon Corners the Parents palace, and the middle forehead the Career palace.

Chặng ba và bốn: lông mày và mắt, tuổi 31 tới 40Stages three and four: brows and eyes, ages 31 to 40

Bốn năm 31 tới 34 đi trên lông mày: Lăng Vân, Tử Khí ở đầu mày, Phồn Hà, Thái Hà ra phía đuôi. Sáu năm 35 tới 40 đi trên hai mắt, từ khóe trong ra khóe ngoài: Thái Dương, Thái Âm, Trung Dương, Trung Âm, Thiếu Dương, Thiếu Âm. Trên mặt nam, các bộ vị dương ở mắt trái, âm ở mắt phải. Trên trang tổng, mày là Bảo Thọ Quan và Cung Huynh Đệ, mắt là Giám Sát Quan.

Ages 31 to 34 run along the brows: Soaring Cloud and Purple Qi at the brow heads, Abundant Mist and Coloured Mist toward the tails. Ages 35 to 40 cross the eyes from inner to outer corner: Great Yang, Great Yin, Middle Yang, Middle Yin, Lesser Yang, Lesser Yin. On a male face the yang points are on the left eye and the yin on the right. On the main page the brows are the Official of Longevity and the Siblings palace, the eyes the Official of Inspection.

Chặng năm: mũi và gò má, tuổi 41 tới 50Stage five: nose and cheekbones, ages 41 to 50

Tuổi 41 xuống Sơn Căn, gốc mũi giữa hai mắt, rồi Tinh Xá, Quang Điện hai bên, Niên Thượng, Thọ Thượng trên sống mũi, rẽ ra hai gò má ở tuổi 46 và 47, về Chuẩn Đầu chóp mũi ở tuổi 48, rồi Lan Đài, Đình Úy hai cánh mũi. Trên trang tổng, Sơn Căn là Cung Tật Ách, chóp mũi là Cung Tài Bạch, mũi là Trung Nhạc, còn hai gò má là Đông Nhạc và Tây Nhạc.

Age 41 comes down to the Mountain Root between the eyes, then Essence Hall and Light Hall on either side, Year Above and Longevity Above on the bridge, out to the two cheekbones at 46 and 47, back to the Nose Tip at 48, then Orchid Terrace and Court Officer on the nostrils. On the main page the Mountain Root is the Health palace, the nose tip the Wealth palace, the nose the Central Mountain, and the cheekbones the Eastern and Western Mountains.

Chặng sáu: miệng và má dưới, tuổi 51 tới 70Stage six: mouth and lower cheeks, ages 51 to 70

Tuổi 51 là Nhân Trung, rãnh dưới mũi. Từ đây vận khí tỏa ra hai bên rồi thu về: Tiên Khố, Thực Thương, Lộc Thương, hai đường Pháp Lệnh, rồi ra tận Hổ Nhĩ gần tai ở tuổi 58, 59. Tuổi 60 về Thủy Tinh, tức cái miệng, tuổi 61 xuống Thừa Tương dưới môi, rồi Địa Khố, Pha Trì, Nga Áp, Kim Lũ, Quy Lai, tới Tụng Đường ở tuổi 70. Trên trang tổng, miệng là Xuất Nạp Quan và là Hoài độc.

Age 51 is the Philtrum, the groove under the nose. From here fortune spreads outward and gathers back: Immortal Store, Food Granary, Salary Granary, the two Law Lines, out to the Tiger Ears near the ears at 58 and 59. Age 60 returns to the Water Star, the mouth itself, 61 drops to Receiving Fluid below the lip, then Earth Store, Slope Pond, Goose and Duck, Golden Thread, Returning, to the Ode Hall at 70. On the main page the mouth is the Official of Intake and the Huai among the rivers.

Chặng bảy: cằm, tuổi 71 tới 75Stage seven: the chin, ages 71 to 75

Tuổi 71 là Địa Các, chính giữa cằm, 72 và 73 là Nô Bộc hai bên cằm, 74 và 75 là Tai Cốt ở góc hàm. Trên trang tổng, hai bên cằm là Cung Nô Bộc, cằm là Bắc Nhạc. Nhiều thầy tướng chỉ luận tới 75 tuổi là dừng.

Age 71 is the Earth Pavilion, the centre of the chin, 72 and 73 the Servant points on either side, 74 and 75 the Jaw Bones at the angle of the jaw. On the main page the sides of the chin are the Servants palace, and the chin is the Northern Mountain. Many readers stop at 75.

Chặng tám: vòng mười hai chi, tuổi 76 tới 99Stage eight: the twelve branch ring, ages 76 to 99

Qua 75, vận khí không còn chỗ nào để xuống. Bảng đặt mười hai địa chi thành một vòng quanh khuôn mặt, khởi từ cung Tý dưới cằm ở tuổi 76, mỗi chi hai năm, đi lên má trái, qua cung Ngọ trên đỉnh trán ở tuổi 88, xuống má phải, tới cung Hợi ở tuổi 98, 99. Trên công cụ, vòng này giống nhau cho mặt nam và mặt nữ.

After 75 there is nowhere lower to go. The chart sets the twelve earthly branches in a ring round the face, starting from the Zi branch below the chin at 76, two years per branch, up the left cheek, through the Wu branch at the top of the forehead at 88, down the right cheek, to the Hai branch at 98 and 99. On the tool this ring is the same for male and female faces.

Qua trăm tuổiBeyond a hundred

Bài ca có câu hỏi về người sống quá trăm tuổi và trả lời rằng vận khí lại quay vòng trên mặt. Công cụ trên trang tổng làm đúng như thế: tuổi 100 quay về bộ vị của tuổi 1, tuổi 101 về bộ vị của tuổi 2, cứ thế tiếp. Một số bảng thời nay thì ghi tuổi 100 xem ở cằm.

The verse asks about those who live past a hundred and answers that fortune circles the face again. The tool on the main page does exactly that: age 100 returns to the point of age 1, 101 to the point of age 2, and so on. Some modern charts instead read age 100 at the chin.

Các sách chép khác nhau ở đâuWhere the books differ

Bách tuế lưu niên được chép đi chép lại qua nhiều đời, nên không phải bản nào cũng khớp nhau từng chữ. Dưới đây chỉ nêu những chỗ khác mà bài tìm được nguồn.

The hundred year chart has been copied over many generations, so not every version agrees word for word. Below are only the differences for which we found a source.

1. Nữ khởi từ bên nào. Bài ca dặn nam trái nữ phải. Nhưng có tác giả ghi rằng trong sách tướng có phái không phân nam nữ, ai cũng khởi từ tai trái. Trang tổng theo bài ca: mặt nữ soi gương.
2. Tuổi 100. Bài ca nói qua trăm tuổi thì quay vòng lại trên mặt. Có bảng ghi tuổi 100 xem ở cằm. Công cụ tính tuổi 100 về lại tuổi 1.
3. Cách đếm tuổi. Lệ thường là tuổi mụ, đổi vào Tết. Thầy tướng Tô Dân Phong viết rằng tuổi xem tướng tính từ lúc thụ thai, nên đủ mười tám tuổi thêm hai tháng là đã bước vào tuổi mười chín.
4. Luận tới đâu. Có tác giả ghi rằng phần đông người xem tướng chỉ luận tới 75 tuổi, tức hết hạ đình, không dùng vòng mười hai chi.
5. Một phép khác hẳn. Ngoài bảng trăm tuổi còn có Cửu Chấp lưu niên, chia khuôn mặt thành chín vùng, mỗi vùng lặp lại sau chín năm. Đây là một phép riêng, không phải một bản khác của bách tuế lưu niên.

1. Which side women start. The verse says men left, women right. One author notes that some schools in the books do not split by sex and start everyone at the left ear. The main page follows the verse: the female face is mirrored.
2. Age 100. The verse says that past a hundred the cycle runs round the face again. Some charts read 100 at the chin. The tool maps 100 back to age 1.
3. How to count the age. The usual custom is the traditional age, turning at Tết. The physiognomist Su Minfeng writes that the age in face reading counts from conception, so eighteen years and two months after birth one has already entered the nineteenth year.
4. How far to read. One writer notes that most readers only go as far as 75, the end of the lower zone, without using the twelve branch ring.
5. A different method. Besides the hundred year chart there is the Nine Holdings method, which divides the face into nine areas, each repeating every nine years. It is a separate method, not another version of the hundred year chart.

Vì những chỗ khác ấy, Thầy Ưng Khiêm không coi bảng là luật cứng. Bảng cho biết năm nay nên soi chỗ nào. Điều thấy ở chỗ ấy mới là điều cần đọc.

Because of these differences, Master Ung Khiem does not treat the chart as a hard rule. It tells you where to look this year. What is seen there is what needs reading.

Thầy Ưng Khiêm đọc lưu niên thế nàoHow Master Ung Khiem reads the yearly point

Các bài giảng về lưu niên đều nói cùng một ý: tìm bộ vị năm ấy rồi nhìn khí sắc ở đó. Một bài giảng dẫn câu: vận gặp bộ vị tốt, đúng thời thì khí sắc sáng trong. Một bài giảng khác tóm lại: sáng, hồng nhuận, đầy đặn là tốt. Có tác giả còn tra ngược, thấy nốt ruồi hay vết sẹo ở đâu thì tra bảng xem ứng tuổi nào.

Teachings on the yearly point all say the same thing: find the point for the year, then look at the complexion there. One lesson quotes the line: when fortune meets a good point in its time, the colour shows clear and bright. Another lesson sums it up: bright, rosy and full is good. Some writers also look it up in reverse, finding which age a mole or scar corresponds to.

Trong cuốn luận Sinh Trắc Tam Tướng, Thầy chấm ảnh khuôn mặt của chính quý vị rồi vẽ mười năm lưu niên lên đó, bắt đầu từ năm nay, kèm lời đọc khí sắc tại từng bộ vị.

In the Three Readings book, the Master marks the photo of your own face and draws ten years of the chart on it, starting from this year, with a reading of the complexion at each point.

Tự tìm bộ vị năm nay của mìnhFind your own point for this year

1. Mở sơ đồ khuôn mặt trên trang Sinh Trắc Tam Tướng, chọn lớp Bách tuế lưu niên.
2. Nhập năm sinh và chọn giới tính. Ai sinh trước Tết, hoặc đang xem trong khoảng từ 1 tháng 1 tới Tết, thì gõ thẳng tuổi mụ.
3. Công cụ khoanh đỏ bộ vị năm nay trên cả mặt nam và mặt nữ, và hiện dải mười năm tới. Bấm từng năm để xem bộ vị dời đi đâu.
4. Soi gương dưới ánh sáng ban ngày, nhìn khí sắc ở chỗ ấy. Nhớ rằng bên trái trên bảng là bên trái của chính mình.

1. Open the face chart on the Three Readings page and pick the Hundred year layer.
2. Enter your birth year and sex. If you were born before Tết, or are looking between 1 January and Tết, type your traditional age instead.
3. The tool rings this year's point in red on both faces and shows the next ten years. Tap each year to see where the point moves.
4. Look in a mirror in daylight at the complexion there. Remember the chart's left is your own left.

Đọc tiếpRead next