Tướng miệng và môi: nhân trung, khóe miệng, môi dày mỏngMouth and lips in face reading: philtrum, corners, full and thin lips

Tướng miệng là gì, miệng nằm ở đâuWhat mouth reading is, where the mouth sits

Tướng miệng là phần nhân tướng học xem miệng, hai môi, khóe miệng và nhân trung, cùng các bộ vị quanh miệng. Bài ngũ quan đã tả miệng trong một đoạn gọn. Bài này là bài riêng của miệng, đi vào từng phần: dáng miệng, môi trên môi dưới, khóe, nhân trung, răng, và hai mươi lăm tuổi lưu niên quanh miệng.

Mouth reading is the part of physiognomy that looks at the mouth, the two lips, the corners and the philtrum, along with the points around them. The article on the five features gave the mouth one short passage. This is the mouth's own article, part by part: shape, upper and lower lips, corners, philtrum, teeth, and the twenty five yearly points around the mouth.

Trên sơ đồ khuôn mặt của trang tổng, miệng đứng cùng lúc trên bốn lớp. Ở lớp ngũ quan, miệng là Xuất Nạp Quan, quan ra vào, ăn nói. Ở lớp tứ độc, miệng là sông Hoài. Ở lớp lưu niên, miệng là bộ vị Thủy Tinh ở tuổi 60. Ở lớp tam đình, miệng nằm giữa hạ đình, tầng đi từ nhân trung tới cằm.

On the face map of the main page, the mouth stands on four layers at once. Among the five features it is the Official of Intake, the official of speech and intake. Among the four rivers, the mouth is the Huai. On the yearly chart it is the Water Star point at age 60. Among the three zones it sits in the middle of the lower zone, which runs from the philtrum to the chin.

Cần nói rõ từ đầu: khoa học hiện đại xếp nhân tướng học vào loại ngụy khoa học, như bài nhân tướng học khuôn mặt đã dẫn. Phần tướng pháp trong bài là di sản văn hóa để tham khảo. Riêng với miệng, khoa học lại có nhiều điều đo được về biểu cảm, về tuổi và về son phấn, bài đặt các điều ấy ở phần sau.

To be clear from the start: modern science classes physiognomy as a pseudoscience, as face reading for beginners explains. The tradition here is cultural heritage for reference. For the mouth, though, science has measured a good deal about expression, age and make up, and those findings come later in the piece.

Các phần của miệng: tên tướng pháp, tên giải phẫuParts of the mouth: traditional and anatomical names

Trước khi xem dáng, cần gọi đúng tên từng phần. Tướng pháp và giải phẫu học gọi cùng một chỗ bằng hai lối khác nhau. Hình dưới đặt hai lối cạnh nhau để quý vị đọc sách tướng và đọc bài khoa học đều không lạc.

Before looking at shapes, each part needs its right name. Physiognomy and anatomy name the same places in two different ways. The drawing below sets them side by side, so both the old books and the science make sense.

Giải phẫu học gọi nhân trung là philtrum: một rãnh dọc ở giữa môi trên, chạy từ vách ngăn mũi xuống củ môi trên, hai bên có hai gờ gọi là gờ nhân trung. Rãnh này hình thành ở nơi các mỏm mũi trong và mỏm hàm trên gặp nhau khi thai nhi phát triển. Pháp lệnh ở tuổi 56 và 57 nằm đúng vùng mà giải phẫu gọi là rãnh mũi má, hai nếp da chạy từ hai bên mũi xuống khóe miệng.

Anatomy calls the philtrum a vertical groove in the middle of the upper lip, running from the nasal septum to the tubercle of the upper lip, bordered by two ridges called the philtral columns. It forms where the nasomedial and maxillary processes meet during embryonic development. The Law Lines at ages 56 and 57 lie in the area anatomy calls the nasolabial folds, the two skin folds that run from each side of the nose to the corners of the mouth.

Sách cổ tả miệng thế nàoHow the old books describe the mouth

Thần Tướng Toàn Biên không tả miệng ở một chỗ mà rải qua nhiều thiên: thiên Ngũ Quan, thiên Tứ Độc, thiên Ngũ Tinh Lục Diệu và bài thơ quyết đoán đi kèm, cùng bài ca lưu niên ở quyển trung. Đặt các thiên cạnh nhau mới thấy sách muốn một cái miệng thế nào. Bảng dưới dịch ý, câu chữ đã làm nhẹ, và ghi rõ phần phán mà bài lược đi.

The Complete Book of Spirit Physiognomy does not describe the mouth in one place but across several sections: the Five Features, the Four Rivers, the Five Stars and Six Luminaries with its verse of judgements, and the yearly verse in the middle volume. Only side by side do they show what the book wants of a mouth. The table paraphrases and softens the wording, and names the verdicts left out.

Đọc chung, sách muốn năm điều ở miệng: vuông và rộng, hai môi dày vừa và che đỡ nhau, khóe hơi cong lên, viền môi có cạnh rõ, nhân trung sâu. Sách cũng nêu tên những dáng khác, như miệng thổi lửa môi chúm nhô ra, miệng nhỏ môi mỏng, hai khóe rủ xuống, răng lộ khi nói cười, mỗi dáng kèm một câu phán. Bài giữ lại tên dáng để quý vị nhận ra khi đọc sách, và lược các câu phán.

Read together, the book wants five things of a mouth: square and wide, both lips moderately full and covering each other, corners curving slightly up, a clearly edged lip border, a deep philtrum. It also names other shapes, such as the blowing fire mouth with pursed, protruding lips, the small mouth with thin lips, corners drooping down, teeth shown when talking or laughing, each with a verdict. This piece keeps the names so you can recognise them in the books, and leaves out the verdicts.

Dáng miệng: vuông, cung, rộng, hẹpMouth shape: square, bow, wide, narrow

Dáng miệng xem khi hai môi khép tự nhiên. Có ba điều: đường viền môi vuông hay tròn, khóe miệng thế nào, và bề ngang miệng so với bề ngang cánh mũi. Hình dưới vẽ sáu dáng giản lược, mỗi ô có chân mũi và hai nét chấm xanh đánh dấu bề ngang cánh mũi để mắt so được.

Mouth shape is read with the lips closed naturally. Three things matter: whether the outline is square or round, what the corners do, and the mouth width against the width of the nose. The drawing shows six simplified shapes, each with the base of the nose and two blue dotted lines marking the nose width for comparison.

• Miệng chữ tứ. Viền môi vuông vức, bốn góc rõ như chữ tứ viết theo lối chữ vuông. Sách tả là dáng trọn vẹn.
• Miệng cung ngửa. Khóe miệng cong lên như cánh cung ngửa, khép lại không lộ răng. Sách gọi dáng này là cung.
• Miệng rộng. Bề ngang miệng lớn hẳn so với cánh mũi. Sách tả miệng lớn, rộng là tốt, và có câu gọi miệng rộng khóe cung là miệng biển.
• Miệng hẹp, miệng nhỏ môi mỏng, miệng thổi lửa. Miệng gần bằng cánh mũi, miệng nhỏ hai môi mỏng, miệng môi chúm nhô ra như đang thổi lửa. Sách nêu tên và kèm lời phán, bài lược đi.

• Square mouth. A squared lip outline with four clear corners, like the square written character for four. The books call it complete.
• Upturned bow. Corners curving up like a bow lying on its back, closing without showing the teeth. The books call this the bow.
• Wide mouth. Clearly wider than the nose. The books favour a large, broad mouth and call a wide mouth with bowed corners a sea mouth.
• Narrow, small and thin, blowing fire. A mouth near the nose width, a small mouth with thin lips, lips pursed forward as if blowing on a fire. The books name them with verdicts, left out here.

Bề ngang miệng là chỗ phần đo nói rõ nhất. Hội họa cổ điển phương Tây đặt tỉ lệ "chuẩn" miệng rộng gấp rưỡi cánh mũi. Jayaratne và cộng sự (2012) đo bằng ảnh ba chiều trên 103 người trẻ ở Hồng Kông, 51 nam và 52 nữ: chỉ 8,7% khớp tỉ lệ ấy, còn phần lớn có miệng hẹp hơn mức gấp rưỡi, ở 92,2% nam và 82,7% nữ. Vì vậy phần đo chỉ ghi con số, không coi miệng hẹp hơn một tỉ lệ nào là khuyết.

Mouth width is where measurement speaks most clearly. Classical Western art set an "ideal" of a mouth one and a half times the nose width. Jayaratne and colleagues (2012) measured 3D photographs of 103 young adults in Hong Kong, 51 men and 52 women: only 8.7% fitted that canon, and most had mouths narrower than one and a half noses, 92.2% of men and 82.7% of women. So the measurement records the number and never treats a narrower mouth as a flaw.

Môi trên, môi dưới: che và đỡUpper and lower lips: lid and base

Câu hay nhất của sách về môi nằm ở thiên Tứ Độc: miệng là sông Hoài, hai môi phải che và đỡ nhau, môi trên mỏng thì không che, môi dưới mỏng thì không đỡ. Sách hình dung môi trên như cái nắp, môi dưới như cái đế. Tướng pháp vì vậy không hỏi môi dày hay mỏng một cách chung chung, mà xem hai môi có tương xứng nhau không.

The book's best line on the lips is in the Four Rivers section: the mouth is the Huai, the lips must cover and support each other, a thin upper lip does not cover, a thin lower lip does not support. The book pictures the upper lip as a lid and the lower as a base. So the tradition does not ask whether lips are full or thin in general, but whether the two match.

Sách còn muốn môi hồng, ngay ngắn, viền môi có cạnh rõ. Màu môi là chỗ ảnh dễ sai nhất: ánh sáng vàng, bộ lọc, son môi đều đổi màu môi trên ảnh. Vì vậy Thầy Ưng Khiêm chỉ ghi màu môi khi có ảnh chụp không son, dưới ánh sáng tự nhiên.

The book also wants the lips red, even, with a clearly edged border. Lip colour is what a photo gets wrong most easily: warm light, filters and lipstick all change it. So Master Ung Khiem records lip colour only from a photo without lipstick, in natural light.

Khóe miệng lên, ngang, xuốngMouth corners: up, level, down

Khóe miệng xem bằng một phép đơn giản: kẻ một đường ngang qua điểm giữa đường khép môi, rồi xem hai khóe nằm trên, ngang hay dưới đường ấy. Sách tả khóe cong lên như cánh cung là dáng trọn vẹn, và có nêu hai khóe rủ xuống kèm lời phán, bài lược đi.

Mouth corners are read with one simple step: draw a horizontal line through the middle of the lip line, then see whether both corners sit above, on or below it. The books praise corners curving up like a bow, and name corners drooping down with a verdict, left out here.

Khóe miệng là chỗ biểu cảm hiện rõ nhất. Giải phẫu học ghi cơ gò má lớn kéo góc miệng lên và ra sau để cười, còn cơ hạ góc miệng kéo góc miệng xuống, đi cùng nét cau mặt. Nghĩa là cùng một người, khóe miệng lúc cười, lúc thả lỏng và lúc mệt đã khác nhau. Vì thế khóe miệng chỉ đo trên ảnh mặt thả lỏng, hai môi khép tự nhiên.

The corners are where expression shows most. Anatomy records that the zygomaticus major draws the angle of the mouth up and back to smile, while the depressor anguli oris pulls the corner down, as in a frown. For one and the same person, the corners already differ between smiling, resting and tiredness. So the corners are measured only on a relaxed face with the lips closed naturally.

Nhân trung: dài, sâu, thẳngThe philtrum: length, depth, line

Nhân trung là rãnh từ chân mũi xuống môi trên. Trên sơ đồ lưu niên, đây là bộ vị Nhân Trung ở tuổi 51, bộ vị đầu tiên của hạ đình. Thiên Ngũ Tinh Lục Diệu muốn nhân trung sâu. Sách còn nêu nhân trung lệch sang một bên, nhân trung nông phẳng, nhân trung có vằn giao nhau, mỗi dạng kèm lời phán.

The philtrum is the groove from the base of the nose to the upper lip. On the yearly chart it is the Philtrum point at age 51, the first point of the lower zone. The Five Stars section wants a deep philtrum. The books also name a philtrum slanting to one side, a shallow flat one, one crossed by lines, each with a verdict.

Chiều dài nhân trung là số đo đổi theo tuổi. Iblher, Stark và Penna (2012) làm ba nghiên cứu: đo tỉ lệ vùng quanh miệng trên 182 ảnh chuẩn hóa, đo trên ảnh cộng hưởng từ của 30 phụ nữ 20 tới 35 tuổi và 30 phụ nữ 65 tới 80 tuổi, và soi lát cắt mô môi trên của 20 người. Cả ba đều thấy môi trên dài ra rõ rệt theo tuổi: phần da môi trên tăng, phần môi đỏ lộ ra giảm, môi dồn từ dày sang dài chứ không mất thể tích.

Philtrum length is a measurement that changes with age. Iblher, Stark and Penna (2012) ran three studies: perioral proportions on 182 standardised photographs, MRI measurements of 30 women aged 20 to 35 and 30 women aged 65 to 80, and histology of the upper lip in 20 people. All three found a significant lengthening of the upper lip with age: more skin in the upper lip, less visible red lip, the lip redistributing from thickness to length without losing volume.

Hệ quả cho phần đo: cùng một người, nhân trung ở tuổi sáu mươi dài hơn ở tuổi hai mươi, môi đỏ mỏng hơn. So nhân trung của hai người khác tuổi, hay so với tranh mẫu, là so khập khiễng. Thầy ghi chiều dài nhân trung cùng tuổi lúc chụp, và chỉ so trên ảnh của chính người ấy qua các năm.

For measurement this means: the same person has a longer philtrum and thinner red lip at sixty than at twenty. Comparing the philtrum of two people of different ages, or against a model drawing, is unfair. The Master records philtrum length with the age at the time of the photo, and compares only photos of the same person across the years.

Răng trong sách tướngTeeth in the old books

Sách tướng có nói về răng, nhưng ít. Thiên Ngũ Tinh Lục Diệu muốn miệng và răng ngay ngắn. Một đoạn ở quyển trung tả răng đều, khít, trắng như sương. Sách cũ kỵ răng lộ khi nói cười, và kèm lời phán, bài lược đi.

The books speak of teeth, but briefly. The Five Stars section wants the mouth and teeth even. A passage in the middle volume describes teeth that are even, close set and white as frost. The old books frown on teeth showing when talking or laughing, with a verdict left out here.

Ngày nay răng có thể chỉnh nha, bọc sứ, tẩy trắng, và cười lộ răng là nét cười bình thường. Ảnh xem tướng chụp mặt thả lỏng, hai môi khép, nên cuốn luận Sinh Trắc Tam Tướng không đo răng.

Today teeth can be straightened, capped and whitened, and a smile showing teeth is simply a smile. Reading photos are taken with a relaxed face and closed lips, so the Three Readings book does not measure the teeth.

Hai mươi lăm tuổi quanh miệngTwenty five yearly points around the mouth

Hạ đình là nơi vận khí đi từ tuổi 51 tới tuổi 75 theo bảng lưu niên, và phần lớn các tuổi ấy vây quanh miệng. Bắt đầu ở nhân trung tuổi 51, vận khí sang hai bên nhân trung, xuống pháp lệnh, lên hai hổ nhĩ gần tai, về thủy tinh ở miệng tuổi 60, rồi xuống thừa tương, vòng quanh môi dưới và cằm, tới địa các tuổi 71, rồi sang nô bộc và hai tai cốt ở hàm. Tuổi tính theo tuổi mụ.

The lower zone carries the yearly chart from age 51 to 75, and most of those ages surround the mouth. Starting at the philtrum at 51, the path goes to both sides of the philtrum, down the law lines, out to the tiger ears near the ears, back to the water star at the mouth at 60, then down to the receiving fluid, round the lower lip and chin to the earth pavilion at 71, then to the servant points and the two jaw bones. Ages are counted the traditional way.

Cung Nô Bộc trong mười hai cung cũng nằm ở đây, trang tổng ghi: "Hai bên cằm. Người dưới, người giúp sức." Bài bách tuế lưu niên có ô nhập năm sinh để biết năm nay vận khí đang ở bộ vị nào.

The Servants palace of the twelve palaces also sits here, which the main page describes as: "Both sides of the chin. Staff and helpers." The article on the hundred year chart has a box for your birth year to find this year's point.

Đo miệng trên ảnh thế nàoHow to measure the mouth on a photo

Miệng là bộ phận đổi nhiều nhất giữa hai tấm ảnh của cùng một người. Muốn phần đo có nghĩa, ảnh phải chụp theo một lối cố định, và mỗi số đo phải ghi kèm cách chụp.

The mouth changes more than any other feature between two photos of the same person. For the measurements to mean anything, the photo must follow a fixed setup, and each number must note how it was taken.

1. Ảnh chính diện, máy ngang tầm mắt, mặt thả lỏng, hai môi khép tự nhiên, không mím, không cười.
2. Tốt nhất có một ảnh không son, không trang điểm môi, ánh sáng tự nhiên. Nếu có son, ghi rõ để phần đo độ dày và màu môi được đọc đúng.
3. Đo bề ngang miệng giữa hai khóe (a) và bề ngang cánh mũi (b), rồi lấy a chia b.
4. Đo nhân trung từ chân vách mũi tới viền môi trên (c), đo độ dày môi trên (d) và môi dưới (e) ở đường giữa.
5. Kẻ đường nối hai khóe miệng, so với điểm giữa đường khép môi để ghi khóe lên, ngang hay xuống.
6. Ghi tuổi lúc chụp. Muốn so qua các năm, chỉ so ảnh của chính người ấy, chụp cùng một lối.

1. Frontal photo, camera at eye level, face relaxed, lips closed naturally, not pressed, not smiling.
2. Ideally one photo without lipstick or lip make up, in natural light. If lipstick is worn, note it so lip height and colour are read correctly.
3. Measure the mouth width between the corners (a) and the nose width (b), then divide a by b.
4. Measure the philtrum from the base of the nasal septum to the upper lip border (c), and the upper (d) and lower (e) lip heights on the centre line.
5. Draw the line joining the corners and compare it with the middle of the lip line to record corners up, level or down.
6. Record the age at the time. To compare over the years, compare only photos of the same person taken the same way.

Khoa học nói gì về miệngWhat science says about the mouth

Khoa học không công nhận đoán tính cách qua dáng miệng. Nhưng miệng là chỗ khoa học nói nhiều nhất về biểu cảm và về cách gương mặt đổi theo năm tháng. Những kết quả dưới đây giúp hiểu vì sao phần đo miệng phải cẩn thận hơn mọi bộ phận khác.

Science does not accept reading character from mouth shape. But the mouth is where science says most about expression and about how the face changes over the years. The results below show why measuring the mouth needs more care than any other feature.

Miệng là nơi người ta đọc cảm xúcThe mouth is where emotions are read

Carbon (2020) cho 41 người, tuổi 18 tới 87, xem 12 gương mặt với sáu nét: giận, ghê sợ, sợ, vui, trung tính, buồn, có và không có khẩu trang che nửa dưới mặt. Khi miệng bị che, người xem đoán cảm xúc kém chính xác hơn và kém tự tin hơn hẳn. Nét vui, buồn, giận hay bị đọc thành trung tính.

Carbon (2020) showed 41 people aged 18 to 87 twelve faces with six expressions: angry, disgusted, fearful, happy, neutral and sad, with and without a mask over the lower face. With the mouth covered, viewers read emotions less accurately and with much less confidence. Happy, sad and angry faces were often read as neutral.

Gương mặt không cười vẫn gợi ấn tượngA face at rest still gives an impression

Said, Sebe và Todorov (2009) cho chấm 66 gương mặt trung tính trên 14 nét tính cách, rồi đưa ảnh qua một bộ phân loại máy đã được dạy nhận biểu cảm. Gương mặt trung tính được chấm tích cực thường giống nét vui về cấu trúc, gương mặt bị thấy là đe dọa thì giống nét giận. Oosterhof và Todorov (2008) giải thích rằng ta khái quát quá mức cách đọc biểu cảm lên cả gương mặt tĩnh, nên ấn tượng đến nhanh nhưng không hẳn đúng.

Said, Sebe and Todorov (2009) had 66 neutral faces rated on 14 traits, then ran the photos through a classifier trained to detect expressions. Neutral faces rated positively tended to resemble happiness in structure, faces seen as threatening resembled anger. Oosterhof and Todorov (2008) explain this as an overgeneralisation of how we read expressions onto faces at rest, giving judgments that are rapid, yet not necessarily accurate.

Thầy đặt hai điều cạnh nhau để tham khảo: sách tướng ưa khóe miệng cong lên, và nét vui là nét kéo khóe miệng lên. Điều ấy giải thích được vì sao người xưa và người nay cùng thấy dễ chịu trước một khóe miệng hơi cong, nhưng đó là ấn tượng, không phải tính cách.

The Master sets two things side by side for reference: the books favour corners curving up, and the smile is what lifts the corners. That may explain why people then and now feel at ease with slightly upturned corners, but it is an impression, not character.

Miệng đổi theo tuổi và thói quenThe mouth changes with age and habit

Ngoài chuyện môi trên dài ra, nghiên cứu của Iblher và cộng sự (2012) ghi nhận môi bớt vểnh, viền môi đỏ lật vào trong và môi rủ xuống theo tuổi. Rãnh mũi má, nơi tướng pháp gọi là pháp lệnh, có thể dài và sâu thêm theo tuổi, và thường được gọi là nếp cười. Nếp nhăn trên da được thúc đẩy bởi thói quen biểu cảm, tuổi tác, nắng và nhiều yếu tố khác. Nếp dọc hai bên cằm xuất hiện khi các dây chằng quanh miệng và cằm chùng xuống theo tuổi.

Besides the longer upper lip, Iblher and colleagues (2012) recorded less pouting, an inward turning of the red lip and a sagging of the lip with age. The nasolabial folds, which physiognomy calls the law lines, may grow in length and depth with age and are commonly called smile lines. Skin wrinkling is promoted by habitual facial expressions, ageing, sun damage and other factors. The vertical lines beside the chin appear as the ligaments around the mouth and chin relax with age.

Son môi đổi ấn tượngLipstick changes the impression

Etcoff và cộng sự (2011) chụp 25 phụ nữ tuổi 20 tới 50 ở bốn dạng: không trang điểm và ba lối trang điểm từ nhẹ tới đậm, rồi cho chấm trong 250 mili giây hoặc không giới hạn thời gian. Trang điểm làm mắt và môi đậm lên, tăng tương phản với da. Nhìn nhanh, trang điểm làm cả bốn nét được chấm cao hơn: ưa nhìn, có năng lực, dễ mến, đáng tin. Nhìn lâu, ưa nhìn và có năng lực vẫn cao hơn, còn dễ mến và đáng tin thì đổi theo lối trang điểm.

Etcoff and colleagues (2011) photographed 25 women aged 20 to 50 in four looks, bare faced and three make up styles from light to heavy, and had them rated at 250 milliseconds or with unlimited time. Make up darkened the eyes and lips and raised their contrast with the skin. At a glance, make up raised all four ratings: attractiveness, competence, likeability and trustworthiness. With longer looking, attractiveness and competence stayed higher, while likeability and trustworthiness varied with the look.

Russell, Kramer và Jones (2017) đo 151 gương mặt nam và nữ ở ba nhóm tuổi: độ tương phản màu quanh lông mày, mắt và môi giảm dần theo tuổi ở cả nữ lẫn nam, còn khác biệt giữa nam và nữ vẫn giữ suốt đời người trưởng thành. Nghĩa là màu môi trên ảnh đổi theo tuổi và theo son, nên phần đo luôn ghi ảnh tự nhiên hay có son.

Russell, Kramer and Jones (2017) measured 151 male and female faces in three age groups: colour contrast around the brows, eyes and lips declined with age in women and men alike, while the difference between the sexes held throughout adult life. Lip colour in a photo therefore shifts with age and with lipstick, so the measurement always notes a natural photo or lipstick.

Thầy Ưng Khiêm đọc tướng miệng thế nàoHow Master Ung Khiem reads the mouth

Đọc tiếpRead next