Năm dáng bàn tay theo ngũ hành: đo trước, luận sauThe five element hand shapes: measure first, read after

Năm dáng tay ngũ hànhThe five element hands

Trước khi đọc bất kỳ đường chỉ nào, tướng pháp xem dáng bàn tay thuộc hành nào. Trang Sinh Trắc Tam Tướng viết: dáng tay là cái nền, đường chỉ là chữ viết trên nền ấy, cùng một đường chỉ nằm trên bàn tay Mộc và bàn tay Thổ sẽ luận khác nhau. Năm dáng dưới đây lấy đúng tên, màu và lời tả của sơ đồ bàn tay trên trang tổng.

Before reading any line, physiognomy decides which element the shape of the hand belongs to. The Three Readings page puts it this way: the shape is the paper, the lines are the writing on it, and the same line reads differently on a Wood hand and an Earth hand. The five shapes below use the exact names, colours and descriptions of the palm map on the main page.

Bảng trên là phần tướng pháp để tham khảo, chép nguyên lời trang tổng. Cột giữa là phần nhìn và đo được, cột phải là phần luận. Bài này tách hai phần ấy ra: mục kế tiếp chỉ bàn chuyện đo.

The table above is physiognomy for reflection, quoted from the main page. The middle column is what can be seen and measured, the right column is interpretation. This piece keeps the two apart: the next section is about measuring only.

Cách đo một bàn tayHow to measure a hand

Dáng tay nói về tỷ lệ chứ không nói về cỡ tay. Muốn biết tỷ lệ phải đo, và nên đo theo mốc mà ngành nhân trắc học vẫn dùng. Nghiên cứu của Fallahi và Jadidian đăng trên Journal of Human Kinetics năm 2011 định nghĩa: chiều dài lòng bàn tay đo từ giữa nếp cổ tay xa nhất tới gốc ngón giữa, bề ngang bàn tay đo từ khớp gốc ngón trỏ tới khớp gốc ngón út, và gọi tỷ số bề ngang trên chiều dài bàn tay là "hình dạng bàn tay".

Hand shape is about proportion, not size. Proportion has to be measured, and it is best measured from the landmarks anthropometry uses. Fallahi and Jadidian, in the Journal of Human Kinetics (2011), define palm length as the distance from the middle of the distal wrist crease to the base of the middle finger, hand breadth as the distance across the knuckle joints from the index to the little finger, and call the ratio of breadth to length the "hand shape".

1. Dài lòng tay. Úp mu bàn tay xuống bàn, xòe tự nhiên. Đo từ nếp cổ tay tới nếp gốc ngón giữa.
2. Rộng lòng tay. Đo ngang chỗ gốc các ngón, từ mép ngón trỏ sang mép ngón út, không tính ngón cái.
3. Dài ngón giữa. Đo từ nếp gốc ngón giữa tới đầu ngón.
4. Chia ra tỷ lệ. Lấy dài lòng chia rộng lòng, rồi lấy ngón giữa chia dài lòng. Hai con số này không phụ thuộc tay to hay nhỏ.
5. Xem thêm bằng mắt và tay. Đầu ngón vuông, tròn hay nhọn, khớp ngón lộ hay trơn, da mịn hay thô, thịt lòng tay ấn vào chắc hay mềm.

1. Palm length. Rest the back of the hand on a table, fingers relaxed. Measure from the wrist crease to the crease at the base of the middle finger.
2. Palm breadth. Measure across the base of the fingers, from the index side to the little finger side, leaving out the thumb.
3. Middle finger. Measure from its base crease to the tip.
4. Take the ratios. Divide palm length by breadth, then middle finger by palm length. Neither number depends on how big the hand is.
5. Then look and feel. Are the fingertips square, round or pointed, the knuckles prominent or smooth, the skin fine or coarse, the palm firm or soft under a light press?

Sách xem tay phương Tây cũng đo lòng bàn tay đúng như vậy. Leo Markun viết năm 1927 rằng lòng bàn tay được đo từ gốc ngón thứ hai tới cổ tay, và coi ngón dài nhất xấp xỉ bằng lòng bàn tay là mốc cân đối. Lối bốn nguyên tố hiện đại cũng lấy ngón giữa so với chiều dài lòng tay: ngón xấp xỉ bằng lòng là ngón dài, ngắn hẳn là ngón ngắn.

Western hand reading measures the palm the same way. Leo Markun wrote in 1927 that the palm is measured from the base of the second finger to the wrist, and treated a longest finger roughly equal to the palm as the balanced mark. The modern four element system also sets the middle finger against palm length: roughly equal counts as long, clearly shorter as short.

Đo trên hình mẫu thấy ngay chỗ khác nhau. Lòng tay Mộc dài gấp 1,46 lần bề ngang, lòng tay Thổ thì ngược lại, rộng hơn dài. Tay Kim và tay Thủy cùng có lòng vuông, tỷ lệ 1,00, nên phải phân biệt bằng góc lòng tay vuông hay tròn và đầu ngón vuông hay thon. Ngón giữa so với lòng thì bốn dáng gần nhau, riêng tay Thổ ngắn hẳn, 0,61. Tay Mộc ngón dài nhưng lòng cũng dài, nên cái dài của tay Mộc nằm ở cả bàn tay chứ không riêng ngón. Đây là số đo trên hình vẽ minh họa, không phải chuẩn để chấm người thật.

Measuring the model drawings shows at once where they differ. The Wood palm is 1.46 times as long as it is broad, the Earth palm the reverse, broader than long. Metal and Water share a square palm, ratio 1.00, so they are told apart by square or rounded palm corners and square or tapering tips. Finger to palm is close for four shapes, with the Earth hand clearly shorter at 0.61. The Wood hand has long fingers but a long palm too, so its length is in the whole hand, not the fingers alone. These are measurements of illustrations, not a standard for real hands.

Từng dáng phóng toEach shape up close

Hai hình dưới đây phóng to từng dáng, kẻ sẵn ba thước đo lên hình, ghi hai tỷ lệ đo được và câu tướng pháp của trang tổng. Hãy đặt bàn tay mình cạnh hình mà so, nhìn tỷ lệ trước, nhìn đầu ngón và khớp sau.

The two figures below enlarge each shape, draw the three rulers on it, give the two measured ratios and the main page's reading. Hold your own hand beside the drawing: proportion first, then fingertips and knuckles.

Chỗ dễ nhầm giữa các dángWhere the shapes are easily confused

• Kim và Thủy cùng lòng vuông. Kim góc lòng vuông, đầu ngón vuông, da chắc. Thủy góc lòng tròn, thịt mềm, ngón thon.
• Mộc và Hỏa cùng lòng dài hơn rộng. Mộc lòng hẹp đều, khớp ngón lộ rõ. Hỏa trên hẹp dưới rộng, đầu ngón nhọn.
• Thổ và Kim cùng chắc. Thổ dày nặng, ngón ngắn thô, lòng rộng hơn dài. Kim lòng vuông vừa, ngón dài hơn Thổ.

• Metal and Water both have square palms. Metal has square corners, square tips and firm skin. Water has rounded corners, soft flesh and tapering fingers.
• Wood and Fire both have palms longer than broad. Wood is evenly narrow with visible knuckles. Fire is narrow above, wide below, with pointed tips.
• Earth and Metal are both solid. Earth is thick and heavy with short sturdy fingers and a palm broader than long. Metal has an even square palm and longer fingers than Earth.

Đặt cạnh lối phương TâyBeside the Western systems

Phương Tây cũng chia dáng tay, và có hai lối chính. Lối cũ là bảy dáng của Casimir Stanislas D'Arpentigny, người Pháp, sách La Chirognomie in năm 1839. Bản dịch tiếng Anh The Science of the Hand của Edward Heron-Allen in ở London năm 1886. Leo Markun năm 1927 tóm lại: theo D'Arpentigny và các nhà xem tay Pháp, có bảy loại tay là sơ đẳng, mũi thìa hay hoạt động, nón hay nghệ sĩ, vuông hay hữu dụng, khớp hay triết lý, nhọn hay tâm linh, và pha. Cheiro, tên thật William John Warner, chép lại đủ bảy dáng ấy trong sách Palmistry for All năm 1916.

The West sorts hand shapes too, in two main ways. The older is the seven types of Casimir Stanislas D'Arpentigny, a Frenchman, whose La Chirognomie appeared in 1839. Edward Heron-Allen's English translation, The Science of the Hand, was published in London in 1886. Leo Markun summed it up in 1927: according to D'Arpentigny and the other French palmists there are seven sorts of hands, elementary, spatulate or active, conic or artistic, square or useful, knotty or philosophical, pointed or psychic, and mixed. Cheiro, born William John Warner, lists the same seven in Palmistry for All (1916).

Lối mới là bốn dáng theo bốn nguyên tố đất, khí, lửa, nước, chia bằng hai câu hỏi: lòng tay vuông hay dài, ngón ngắn hay dài. Đất là lòng vuông ngón ngắn, khí là lòng vuông ngón dài, lửa là lòng dài ngón ngắn, nước là lòng dài ngón dài. Trang Palmistry Path ghi lối này do Fred Gettings đưa ra trong sách The Book of the Hand, in ở London năm 1965.

The newer way is four shapes by the four elements earth, air, fire and water, sorted by two questions: is the palm square or oblong, are the fingers short or long. Earth is a square palm with short fingers, air a square palm with long fingers, fire an oblong palm with short fingers, water an oblong palm with long fingers. Palmistry Path credits this system to Fred Gettings, The Book of the Hand, London, 1965.

Dáng tay pha hai hànhHands that mix two elements

Ít ai có một bàn tay đúng hệt hình mẫu. Chính sách xem tay phương Tây đã ghi điều này: Leo Markun viết năm 1927 rằng phần lớn bàn tay đều ít nhiều "pha", vì không khớp hẳn với loại nào. D'Arpentigny cũng dành hẳn loại thứ bảy cho tay pha. Theo cách viết của các sách ấy, đa số bàn tay là tay pha.

Few people have a hand exactly like a model. Western palmistry itself says so: Leo Markun wrote in 1927 that most hands are somewhat "mixed", since they do not correspond exactly to any type. D'Arpentigny gave mixed hands a seventh type of their own. On those books' own account, most hands are mixed.

Tướng pháp phương Đông cũng bàn chuyện pha, nhưng nói về hình người chứ không riêng bàn tay. Phần bí quyết của Thần Tướng Toàn Biên có hai đoạn "ngũ hành cát" và "ngũ hành hung". Hình pha theo chiều tương sinh được xếp vào cát, như Kim gặp Thổ dày, Mộc Thủy giúp nhau, Thủy được Kim sinh, Hỏa gặp Mộc. Hình pha theo chiều tương khắc được xếp vào hung, như hình Mộc mang nhiều Kim, hình Thủy gặp Thổ. Sách cũ dùng lời rất nặng cho các cặp khắc, bài này đã làm nhẹ thành: đó là chỗ tướng pháp nhắc cần giữ gìn. Riêng câu "hình Kim mang Mộc" sách ghi là đầu trì trệ, về sau lại vượt người, tức khắc chưa hẳn là xấu.

Eastern physiognomy discusses mixtures too, though of the whole figure rather than the hand alone. The secrets section of the Complete Book of Spirit Physiognomy has two passages, "the five elements favourable" and "the five elements unfavourable". Mixtures along the generating cycle are favourable, such as Metal meeting thick Earth, Wood and Water helping each other, Water fed by Metal, Fire meeting Wood. Mixtures along the overcoming cycle are unfavourable, such as a Wood form with much Metal or a Water form meeting Earth. The old text uses very heavy words for these pairs, softened here to: a point where physiognomy advises care. Of the Metal form carrying Wood, the text says it is slow at first and later surpasses others, so an overcoming pair is not simply bad.

Khi gặp tay pha, việc đầu tiên vẫn là đo. Tỷ lệ lòng tay nghiêng về hành nào, đầu ngón và khớp nghiêng về hành nào, da và độ chắc nghiêng về hành nào. Hành chiếm nhiều dấu hơn là hành chính, hành kia là hành pha. Việc đặt cặp hành ấy lên vòng sinh khắc là phần luận, và là phần tướng pháp để tham khảo.

With a mixed hand, the first step is still to measure. Which element does the palm proportion lean to, which do the tips and knuckles lean to, which do the skin and firmness lean to? The element with more signs is the main one, the other the second. Placing that pair on the generating and overcoming cycles is interpretation, and physiognomy for reflection.

Tương sinh, tương khắc với tướng mặtGenerating and overcoming with the face

Học thuyết ngũ hành có hai vòng. Vòng tương sinh: Mộc sinh Hỏa, Hỏa sinh Thổ, Thổ sinh Kim, Kim sinh Thủy, Thủy sinh Mộc. Vòng tương khắc: Mộc khắc Thổ, Thổ khắc Thủy, Thủy khắc Hỏa, Hỏa khắc Kim, Kim khắc Mộc. Đặt năm dáng tay lên hai vòng ấy ta có hình dưới đây.

Five element theory has two cycles. Generating: Wood feeds Fire, Fire makes Earth, Earth bears Metal, Metal gathers Water, Water nourishes Wood. Overcoming: Wood holds Earth, Earth contains Water, Water quenches Fire, Fire melts Metal, Metal cuts Wood. Placing the five hands on the two cycles gives the figure below.

Tướng mặt cũng có năm hành. Phần Ngũ Hành Hình Luận của Thần Tướng Toàn Biên tả hình Kim vuông vắn, sắc trắng, hình Mộc gầy thẳng, đốt xương cứng, hình Thủy tròn dày, nặng, hình Hỏa nhọn, hình Thổ đôn hậu, sắc vàng. Bài nhân tướng học khuôn mặt có vẽ năm khuôn ấy. Khi đặt dáng tay cạnh khuôn mặt, tướng pháp xét hai hành với nhau: cùng hành là hợp, tay sinh mặt hay mặt sinh tay là thuận, tay khắc mặt hay mặt khắc tay là chỗ nhắc giữ gìn.

The face has five elements too. The five forms section of the Complete Book of Spirit Physiognomy describes the Metal form as square and pale, Wood lean and straight with hard joints, Water round, thick and heavy, Fire pointed, Earth solid and bright yellow. The article face reading draws the five shapes. Set beside the face, the hand is read as a pair of elements: the same element agrees, one feeding the other flows, one overcoming the other calls for care.

Thầy Ưng Khiêm đọc dáng tay thế nàoHow Master Ung Khiem reads hand shape

Đọc tiếpRead next