Ba bộ cổ thư tướng pháp: Ma Y Thần Tướng, Thần Tướng Toàn Biên, Liễu TrangThree physiognomy classics: the Hemp Robe, the Complete Book, and Liuzhuang

Ba bộ sách trong một trangThe three books on one page

Người học tướng mặt bằng tiếng Việt hay nghe ba cái tên: Ma Y, Liễu Trang và Thần Tướng Toàn Biên. Trang Sinh Trắc Tam Tướng cũng đối chiếu chủ yếu ba bộ này. Bài này là trang tra cứu: gom những gì các nguồn đã mở được nói về từng bộ, và ghi rõ chỗ nào chưa rõ.

Readers of face reading in Vietnamese keep meeting three names: the Hemp Robe, Liuzhuang and the Complete Book of Spirit Physiognomy. The Three Readings page cross checks mainly these three. This article is a reference: it gathers what the accessible sources say about each book, and marks what remains unknown.

Cần nói từ đầu hai điều. Thứ nhất, khoa học hiện đại xếp nhân tướng học vào loại ngụy khoa học vì các khẳng định của nó không được chứng minh. Ba bộ sách được dẫn ở đây như di sản văn hóa. Thứ hai, tên người đứng trên bìa một bộ sách tướng chưa chắc là người viết ra nó. Nhà nghiên cứu Livia Kohn, trong bài khảo cứu năm 1986 về Thần Tướng Toàn Biên, đã chỉ ra điều đó với từng lời gán tên.

Two things must be said first. Modern science classes physiognomy as a pseudoscience because its claims are unsupported. The three books are cited here as cultural heritage. And the name on the cover of a physiognomy book is not necessarily its author. The scholar Livia Kohn, in her 1986 study of the Complete Book, showed this attribution by attribution.

Ma Y Thần TướngThe Hemp Robe Physiognomy

Ma Y đạo giả và Trần ĐoànThe Hemp Robed Taoist and Chen Tuan

Ma Y nghĩa là áo gai. Ma Y đạo giả là một đạo sĩ mà tên thật, năm sinh, năm mất đều chưa rõ. Kohn gọi ông là một đạo sĩ ít người biết, người được kể là đã dạy Trần Đoàn. Một bài tổng hợp tiếng Trung trên Sina năm 2018 ghi ông là thuật sĩ thời Ngũ Đại, và viết rằng sách thành hình khá phức tạp, chỉ là tương truyền do Ma Y truyền lại.

Mayi means hemp robe. The Hemp Robed Taoist is a Taoist whose real name and dates are unknown. Kohn calls him a rather obscure Taoist, said to have taught Chen Tuan. A 2018 Chinese overview on Sina places him in the Five Dynasties, and says the book's formation is complicated and its link to him is only tradition.

Trần Đoàn thì có thật trong sử. Theo Wikipedia, năm 954 ông sống trên Hoa Sơn, được Tống Thái Tông ban hiệu Hy Di tiên sinh, và mất năm 989. Kohn ghi rằng Trần Đoàn nổi tiếng vì xem tướng giỏi nhưng chính thức không có tác phẩm tướng pháp nào mang tên ông. Trong Thần Tướng Toàn Biên, bài Thần Dị Phú tả cảnh giữa mùa đông, bên bếp lò đất trong động của Ma Y trên Hoa Sơn, Ma Y trao bí pháp cho Trần Đoàn.

Chen Tuan is a historical figure. According to Wikipedia he lived on Mount Hua in 954, was titled Master Xiyi by Emperor Taizong of Song, and died in 989. Kohn notes he was famed for applying physiognomy but is not officially credited with any work on it. In the Complete Book, the Shenyi fu describes Mayi handing him the secret art in mid winter, by the earth stove in Mayi's grotto on Mount Hua.

Sáu quyển của bản đang lưu hànhThe six volumes of the circulating text

Ma Y Thần Tướng lưu hành ngày nay có nhiều bản. Bản chép trên trang Quanxue, mang tên Ma Y Tướng Pháp, có lời nói đầu và sáu quyển. Bảng dưới liệt kê theo đúng mục lục của bản ấy, chỉ phiên âm tên mục.

The Hemp Robe Physiognomy circulates in several editions. The text on the Quanxue site, titled Mayi xiangfa, has a foreword and six volumes. The table follows that edition's contents.

Chỗ còn nghiWhat remains in doubt

• Tên tác giả là tương truyền. Mục lục trên Quanxue viết tương truyền sách do Ma Y đạo giả, thầy của Trần Đoàn, soạn.
• Theo Kohn, trong cả Thần Tướng Toàn Biên chỉ có hai bài mang tên Ma Y: Tạp Luận ở quyển 7 và Tướng Tâm ở quyển 4.
• Năm soạn, người biên tập bản sáu quyển: chưa rõ. Quyển sáu của bản Quanxue có đoạn lời văn hiện đại, nên không thể coi mọi chữ trên bản mạng là chữ cổ.
• Trang tổng ghi nhiều nhà khảo cứu cho rằng sách chỉ mượn tên và được biên soạn muộn hơn.

• The author is traditional. The Quanxue index says the book is by tradition the work of the Hemp Robed Taoist, Chen Tuan's teacher.
• Per Kohn, only two texts in the whole Complete Book bear Mayi's name: the Miscellanea in volume 7 and Analysing the Heart in volume 4.
• The date and editor of the six volume text are unknown. Volume six of the Quanxue text has passages in modern prose, so not every word online is old.
• The main page notes that many scholars see the name as borrowed and the compilation as later.

Liễu Trang Tướng PhápLiuzhuang Physiognomy

Viên Củng, tức Liễu TrangYuan Gong, called Liuzhuang

Liễu Trang là hiệu của Viên Củng, còn gọi Đình Ngọc, sống từ năm 1335 tới 1410, theo Kohn. Từ điển Hán Điển giải thích Liễu Trang tướng pháp là lối xem tướng do Viên Củng đời Minh lập ra, gọi theo hiệu Liễu Trang cư sĩ của ông. Kohn ghi Viên Củng và con trai là Viên Trung Triệt đều nổi tiếng xem tướng đầu đời Minh, và đều làm quan.

Liuzhuang is the style name of Yuan Gong, also called Tingyu, who lived from 1335 to 1410, per Kohn. The Zdic dictionary explains Liuzhuang physiognomy as the method founded by Yuan Gong of the Ming, named after his style, the Hermit of Liuzhuang. Kohn notes that Yuan Gong and his son Yuan Zhongche were both well known physiognomists of the early Ming, and both served as officials.

Sách chia quyển thế nàoHow the book is divided

Các bản Liễu Trang Tướng Pháp chia quyển không giống nhau. Bài tổng hợp trên Sina năm 2018 viết sách chia ba quyển Thiên, Địa, Nhân. Trên diễn đàn Thư Cách, một người đọc nhắc tới bản khắc năm Giáp Thân niên hiệu Càn Long của Cửu Tư Trai thư ốc, gồm quyển đầu, quyển thượng, quyển trung, quyển hạ. Bản in năm 1989 của nhà Tân Văn Phong ở Đài Loan được giới thiệu là có trăm câu hỏi đáp, lời rõ lý thuận. Mục lục đầy đủ của một bản đáng tin: chưa rõ, bài chưa mở được.

Editions of Liuzhuang Physiognomy are divided differently. The 2018 Sina overview says it has three volumes, Heaven, Earth and Man. On the Shuge forum a reader mentions a Qianlong era Jiashen year woodblock by the Jiusizhai studio, with opening, upper, middle and lower volumes. A 1989 Taiwanese edition from Xinwenfeng is described as a hundred questions and answers, clearly argued. A full table of contents from a reliable edition is not yet available to this article.

Chỗ còn nghiWhat remains in doubt

• Kohn liệt ba bài trong Thần Tướng Toàn Biên mang tên Viên Củng: Thức Nhân Ca, Tạp Luận, Nhân Tượng Phú. Bà viết lời gán cho Viên Củng phải coi là hư cấu, vì tác phẩm duy nhất còn lại của ông là một tập thơ không nhắc gì tới tướng pháp.
• Bài trên Sina dùng chữ giả thác: sách mượn tên Viên Củng.
• Tên người soạn đổi theo bản: bản 1989 đề Viên Trung Triệt bí truyền, trong khi Hán Điển gắn sách với Viên Củng.
• Theo Kohn, bản Thần Tướng Toàn Biên đời Minh coi Viên Liễu Trang là người truyền chính của sách. Hai bộ sách vì vậy gắn chặt với nhau qua hai cha con họ Viên.

• Kohn lists three texts in the Complete Book under Yuan Gong's name: Song on Knowing Man, Miscellanea, On the Image of Man. She writes that the attribution to him must be regarded as fictional, since his only surviving work is a poetry collection with no reference to physiognomy.
• The Sina overview says the book merely borrows Yuan Gong's name.
• The named author varies: the 1989 edition credits Yuan Zhongche's secret transmission, while Zdic ties the book to Yuan Gong.
• Per Kohn, the Ming Complete Book names Yuan Liuzhuang as its main transmitter. The two books are thus bound together through the Yuan father and son.

Chưa bài nào trên trang Sinh Trắc Tam Tướng dẫn trực tiếp một câu của Liễu Trang Tướng Pháp. Khi cần, trang sẽ ghi rõ bản nào, quyển nào.

No article on the Three Readings page yet quotes Liuzhuang Physiognomy directly. When one does, it will name the edition and volume.

Thần Tướng Toàn BiênThe Complete Book of Spirit Physiognomy

Viên Trung Triệt biên soạnCompiled by Yuan Zhongche

Thần Tướng Toàn Biên là bộ sách gom nhiều nhất. Trang Thư Cách mô tả bản khắc đời Minh do Trí Hòa Đường giữ ván, mười hai quyển và một quyển đầu, đề Tống Trần Đoàn bí truyền, Minh Viên Trung Triệt đính chính, gồm hơn ba trăm bài tướng pháp của hơn ba mươi nhà. Kohn cho biết Viên Trung Triệt, còn gọi Công Đạt hay Tĩnh Tư, về hưu năm 1439 để viết và biên soạn sách tướng, trong đó có bộ này.

The Complete Book of Spirit Physiognomy is the great anthology. Shuge describes a Ming woodblock edition held by the Zhihetang studio, twelve volumes plus an opening one, marked as Chen Tuan's secret transmission corrected by Yuan Zhongche, with more than three hundred essays by more than thirty masters. Kohn says Yuan Zhongche, also called Gongda or Jingsi, retired in 1439 to write and compile physiognomy books, this one among them.

Kohn còn ghi bản đời Minh được giữ ở Thư viện Trung ương Quốc gia tại Đài Bắc, và sách được in lại trong bộ bách khoa Cổ Kim Đồ Thư Tập Thành, ở các quyển 631 tới 644 của bộ ấy. Năm khắc của bản Trí Hòa Đường: chưa rõ.

Kohn adds that the Ming edition is kept in the National Central Library in Taipei, and that the book was reprinted in the Gujin tushu jicheng encyclopedia, its chapters 631 to 644. The year of the Zhihetang print is not known.

Cấu trúc các quyểnHow the volumes are arranged

Vì hai cách chia khác nhau, một câu mà các bài trên trang ghi là ở quyển hạ của bản số hóa không có nghĩa là nó nằm ở quyển mười hai của bản in. Khi dẫn, các bài trên trang luôn ghi rõ là bản Cổ Văn Đảo.

Because the two divisions differ, a line cited here as in the final volume of the digital text is not necessarily in volume twelve of the print. The articles here always name the Gushiwen text when citing.

Một bộ tuyển, gom bài mang tên nhiều ngườiAn anthology under many names

Chỗ học giả còn nghiWhere scholars have doubts

• Kohn viết các lời gán cho những nhân vật trước đời Đường không kiểm chứng được về mặt lịch sử, và nhiều người trong số ấy chỉ là nhà tướng theo truyền thuyết.
• Quách Lâm Tông, người mà bài Tướng tai và bài Tướng lông mày dẫn câu tai là vua, mày là tôi, theo Kohn là một vị quan đời Hậu Hán không có tiếng là thầy số hay nhà tướng.
• Bài gán cho Đạt Ma, theo Kohn, là cách các nhà tướng mượn tiếng của vị tổ đầu tiên của Thiền tông Trung Hoa.
• Tên Trần Đoàn trên bìa là lời đề bí truyền. Kohn ghi ông không chính thức có tác phẩm tướng pháp nào, dù bài Phong Giám mang tên ông được dẫn ở quyển 6.
• Kohn viết thêm: dù không lời gán nào chứng minh được, chúng cho thấy truyền thống hình dung tổ tiên của mình ra sao.

• Kohn writes that attributions to figures before the Tang are not historically verifiable, and many of them were physiognomists only in legend.
• Guo Linzong, whose line that the ear is lord and the brow minister is cited in The ears and The eyebrows, was per Kohn a Later Han official with no reputation as a diviner or physiognomist.
• The text under Bodhidharma's name was, per Kohn, a way for physiognomists to profit from the fame of the first Chan patriarch.
• Chen Tuan's name on the cover is a claim of secret transmission. Kohn notes he is not officially credited with any physiognomy work, though the Fengjian under his name is quoted in volume 6.
• Kohn adds that although the attributions cannot be substantiated, they show how the tradition imagined its forefathers.

Ba bộ đặt cạnh nhauThe three side by side

Ba bộ không đứng riêng. Mục lục cho thấy chúng chép trùng nhau nhiều chỗ. Quyển một của Ma Y Tướng Pháp trên Quanxue có bài ca mười ba bộ vị, bài ca Lưu Niên Vận Khí Bộ Vị và mười hai cung. Quyển trung của Thần Tướng Toàn Biên trên Cổ Văn Đảo cũng có bài ca mười ba bộ vị, bài ca Lưu Niên Vận Khí Bộ Vị và phần mười hai cung. Tên Thần Dị Phú cũng có ở cả hai bộ, bài chưa đối chiếu hai bản có trùng chữ hay không.

The three do not stand apart. Their contents overlap in many places. Volume one of the Quanxue Mayi xiangfa has the verse of thirteen positions, the verse of yearly points and the twelve palaces. The middle volume of the Complete Book on Gushiwen has the same two verses and a section on the twelve palaces. The name Shenyi fu appears in both, though this article has not compared the two texts word for word.

Điều này hợp với nhận xét của Kohn rằng Thần Tướng Toàn Biên trích bài của mọi bậc thầy lớn của tướng pháp. Với người đọc, hệ quả rất thực tế: cùng một câu có thể gặp ở hai bộ, với chữ hơi khác nhau. Bảng dưới gom những chỗ khác bản mà các bài trên trang đã gặp.

This fits Kohn's remark that the Complete Book cites the works of all the great masters of physiognomy. For readers the consequence is practical: the same line can turn up in two books with slightly different words. The table gathers the variant readings the articles here have met.

Các bài trên trang đã dẫn thiên nàoWhich chapters this site cites

Bảng dưới lập từ phần nguồn và phần sách cổ của từng bài tướng mặt trên trang. Tên thiên, tên quyển ghi đúng như bài ấy đã ghi. Bấm tên bài để tới thẳng đoạn dẫn sách.

The table is drawn from the sources and classical passages of each face article here. Chapter and volume names are given as each article gives them. Tap an article to jump to the passage.

Nhìn hình sẽ thấy trục giữa khuôn mặt, từ trán qua mũi xuống cằm, và năm quan là chỗ các bài dẫn sách dày nhất. Thần Tướng Toàn Biên có mặt ở mọi điểm, còn Ma Y được dẫn ở trán, mắt, mũi và tai.

The drawing shows that the centre line, from forehead through nose to chin, and the five features are where citations are densest. The Complete Book appears at every point, the Hemp Robe at the forehead, eyes, nose and ears.

Phần tả và phần phán trong cổ thưDescription and verdict in the classics

Đọc mục lục quyển hạ Thần Tướng Toàn Biên trên Cổ Văn Đảo, có thể đếm được. Trong 77 tiêu đề, 25 tiêu đề đầu tả ngũ quan, năm núi bốn sông, tam đình, dáng người theo ngũ hành, rồi hình, thần, khí, tiếng. 52 tiêu đề còn lại là các cách: giàu sang, thành bại, tính nết, hình khắc, tai ách. Mỗi cách đi cùng lời phán.

The contents of the final volume of the Complete Book on Gushiwen can be counted. Of its 77 headings, the first 25 describe the five features, mountains and rivers, the three zones, five phase body forms, then form, spirit, qi and voice. The remaining 52 are patterns: wealth and rank, success and failure, temperament, harm to kin, mishaps. Each pattern carries a verdict.

Ranh giới ấy còn chạy qua từng câu. Bài Tướng mũi ghi mỗi câu thơ tả dáng mũi của Ma Y thường gồm một vế tả hình và một vế phán vận. Bài Tứ độc ghi đoạn Tứ Độc gắn mỗi dòng sông với một lời phán. Bài Tam đình ghi sau mỗi dáng đình, sách gắn một lời phán về số phận.

The line runs through single sentences too. The nose notes that each Hemp Robe verse on a nose shape usually has a descriptive half and a verdict half. The four rivers notes that the Four Rivers passage ties every river to a verdict. The three zones notes that after each zone shape the book adds a verdict on fate.

Thầy Ưng Khiêm đọc cổ thư thế nàoHow Master Ung Khiem reads the classics

Muốn đọc tiếp từng bộ phận, mời đi theo bảng ở mục trên, bắt đầu từ bài Nhân tướng học khuôn mặt nhập môn, rồi tới sơ đồ khuôn mặt bấm được trên trang tổng.

To read feature by feature, follow the table above, starting with Face reading for beginners, then the interactive face map on the main page.

Đọc tiếpRead next