Lịch sử vân tay: từ chín dạng của Purkyně tới công thức Henry và hệ VucetichHistory of fingerprints: from Purkyně's nine types to the Henry formula and the Vucetich system

Vì sao vân tay cần được phân loạiWhy fingerprints had to be classified

Biết vân tay mỗi người một khác mới là một nửa câu chuyện. Nửa còn lại là tìm cho ra một người trong hàng nghìn tấm phiếu. Không có hệ phân loại, người ta phải so từng tấm một. Có hệ phân loại, người ta chỉ cần mở đúng một ngăn tủ. Ở Ấn Độ thuộc Anh, theo Wikipedia, cách xếp phiếu của Azizul Haque rút thời gian tra một người từ khoảng một giờ theo phép đo nhân trắc xuống còn khoảng năm phút.

Knowing that every print is different is only half the story. The other half is finding one person among thousands of cards. Without a classification you compare card after card. With one you open a single drawer. In British India, according to Wikipedia, Azizul Haque's filing method cut the time to trace a person from about an hour under the anthropometric method to about five minutes.

Bài Sinh trắc vân tay là gì đã điểm qua vài mốc lớn. Bài này đi sâu vào chính câu chuyện phân loại: ai chia vân thành mấy dạng, chia theo phép nào, và vì sao ngày nay thế giới dùng tám dạng mà trang này đang dùng.

The article What is dermatoglyphics touched on a few milestones. This piece goes into the classification story itself: who sorted prints into how many types, by what rule, and why the world now uses the eight types this page uses.

Dấu tay trên văn khế cổFingerprints on ancient contracts

Tài liệu Fingerprint Sourcebook của Viện Tư pháp Quốc gia Hoa Kỳ (NIJ) chép rằng dưới thời nhà Tần, từ năm 221 tới 206 TCN, một văn bản về khám nghiệm vụ trộm đã coi dấu bàn tay là chứng cứ. Cũng theo tài liệu ấy, từ năm 221 TCN tới năm 220, người Trung Hoa ấn dấu ngón tay lên con dấu bằng đất sét, cạnh tên người viết, để xác nhận văn thư.

The Fingerprint Sourcebook of the US National Institute of Justice (NIJ) records that under the Qin dynasty, 221 to 206 BC, a text on investigating burglaries treated handprints as evidence. The same source says that from 221 BC to AD 220 the Chinese pressed fingerprints into clay seals next to the writer's name to authenticate documents.

Wikipedia ghi thêm: quan lại Trung Hoa xưa xác nhận văn thư của nhà nước bằng dấu tay. Trước năm 851, thương nhân Ả Rập Abu Zayd Hasan thấy thương nhân Trung Hoa dùng dấu tay để xác nhận khoản vay. Wikipedia cũng chép rằng khoảng năm 200 TCN, ở Babylon đã có khế ước ký bằng dấu tay, và dấu tay còn thấy trên bảng đất sét, con dấu, đồ gốm cổ.

Wikipedia adds that officials in ancient China authenticated state documents with their fingerprints. Before 851 the Arab merchant Abu Zayd Hasan saw Chinese merchants using fingerprints to authenticate loans. Wikipedia also says that around 200 BC written contracts in Babylon were signed with fingerprints, and prints are found on ancient clay tablets, seals and pottery.

Những dấu ấy cho thấy người xưa dùng dấu tay để ký và làm chứng. Việc xếp vân thành từng dạng theo một phép rõ ràng thì Wikipedia đặt khởi điểm ở năm 1823, với công trình của Purkyně.

These marks show that people used fingerprints to sign and to witness. Sorting ridges into types by a clear rule is something Wikipedia dates to 1823, with the work of Purkyně.

Các nhà giải phẫu nhìn gờ vânThe anatomists look at the ridges

Theo NIJ, năm 1684 bác sĩ người Anh Nehemiah Grew lần đầu tả kỹ gờ vân da tay trong một bài đăng trên Philosophical Transactions của Hội Hoàng gia London. Năm 1685, Govard Bidloo in sách giải phẫu có hình chi tiết gờ vân.

According to NIJ, in 1684 the English physician Nehemiah Grew gave the first detailed description of the skin ridges of the hand in a paper in the Royal Society's Philosophical Transactions. In 1685 Govard Bidloo published an anatomy book with detailed drawings of the ridges.

Giáo sư giải phẫu Marcello Malpighi ở Đại học Bologna ghi nhận gờ, vòng xoắn và móc trên vân tay. Wikipedia ghi năm 1686, NIJ ghi tác phẩm của ông năm 1687. Hai nguồn lệch nhau một năm, bài để cả hai.

The Bologna anatomy professor Marcello Malpighi noted ridges, spirals and loops in fingerprints. Wikipedia gives 1686, NIJ dates his work to 1687. The two sources differ by a year, and both are given here.

Năm 1788, nhà giải phẫu người Đức Johann Christoph Andreas Mayer viết một câu mà NIJ dẫn lại: cách xếp gờ da không bao giờ lặp lại ở hai người, dù có người giống nhau hơn người khác. Wikipedia gọi ông là người châu Âu đầu tiên đi tới kết luận vân tay là độc nhất.

In 1788 the German anatomist Johann Christoph Andreas Mayer wrote a line NIJ quotes: the arrangement of skin ridges is never duplicated in two persons, though some people are more alike than others. Wikipedia calls him the first European to conclude that fingerprints are unique.

Purkyně năm 1823: chín dạng đầu tiênPurkyně in 1823: the first nine types

Jan Evangelista Purkyně, tên Đức thường viết là Johannes Purkinje, sống từ năm 1787 tới 1869, là giáo sư ở Đại học Breslau. Năm 1823, trong luận văn mà NIJ dịch tên là Bàn về khám nghiệm sinh lý cơ quan thị giác và hệ da, ông chia vân đầu ngón thành chín dạng và đặt tên cho từng dạng. Wikipedia coi năm ấy là khởi đầu của việc nghiên cứu gờ vân bằng khoa học.

Jan Evangelista Purkyně, in German usually Johannes Purkinje, lived from 1787 to 1869 and taught at the University of Breslau. In 1823, in a thesis NIJ renders as Commentary on the Physiological Examination of the Organs of Vision and the Cutaneous System, he sorted fingertip patterns into nine types and named each one. Wikipedia treats that year as the start of the scientific study of papillary ridges.

Purkyně chỉ tả và gọi tên, ông không dùng chín dạng ấy để nhận dạng người. Nhưng ý chia vân theo hình dáng lõi, cong ngang, móc, hay vòng khép, là cái nền mà mọi hệ về sau dựng lên. Galton, trong sách năm 1892, còn dành riêng một chương để bàn về cách chia của Purkyně.

Purkyně only described and named the patterns, he did not use them to identify people. But the idea of sorting by the shape of the core, a transverse curve, a loop or a closed circuit, is the ground every later system was built on. Galton's 1892 book sets aside a chapter to discuss Purkyně's divisions.

Herschel và Faulds: ai là người đầu tiênHerschel and Faulds: who came first

Năm 1858, William Herschel, viên chức người Anh ở Jangipur, Bengal, cho ông Rajyadhar Konai in dấu bàn tay lên một khế ước. NIJ gọi đó là lần đầu tiên một người châu Âu dùng da vân tay một cách chính thức. Năm 1877, trong lá thư gọi là thư Hooghly, Herschel đề nghị dùng dấu tay rộng rãi hơn.

In 1858 William Herschel, a British official at Jangipur in Bengal, had Rajyadhar Konai put his handprint on a contract. NIJ calls it the first official use of friction ridge skin by a European. In 1877, in what is called the Hooghly letter, Herschel proposed wider use of fingerprints.

Henry Faulds là bác sĩ truyền giáo người Scotland mở bệnh viện Tsukiji ở Tokyo. Theo Wikipedia, ông bắt đầu để ý tới vân tay khi thấy dấu tay thợ gốm trên mảnh gốm cổ ở một cuộc khai quật. Ngày 16 tháng 2 năm 1880, ông viết cho Charles Darwin rằng vân tay là độc nhất và xếp loại được. Tháng 10 năm ấy, ông gửi bài cho tạp chí Nature, nêu hai ví dụ dùng vân tay tìm người: dấu tay dính mỡ trên một chiếc cốc và vết muội trên tường.

Henry Faulds was a Scottish medical missionary who ran the Tsukiji hospital in Tokyo. According to Wikipedia, he became interested in prints after seeing potters' fingermarks on ancient shards at a dig. On 16 February 1880 he wrote to Charles Darwin that prints were unique and classifiable. In October that year he sent a paper to Nature with two examples of tracing people by prints: greasy marks on a glass and sooty marks on a wall.

Tháng sau, Herschel viết thư cho Nature, nói ông đã dùng dấu tay ở Ấn Độ từ lâu. Từ đó nổ ra tranh cãi ai là người đầu tiên. Bảng dưới đặt hai phía cạnh nhau.

The following month Herschel wrote to Nature saying he had long used fingerprints in India. That set off a dispute over who came first. The table below sets the two sides next to each other.

Wikipedia còn ghi hai chi tiết đáng chú ý. Thứ nhất, Faulds từng đem ý tưởng tới Scotland Yard năm 1886 nhưng bị từ chối, nhiều phần vì chưa đủ bằng chứng rằng vân tay bền, độc nhất và xếp loại được. Thứ hai, ý của Faulds tới tay Galton qua Darwin, và Galton không ghi công Faulds. Trong sách năm 1892, Galton nhấn mạnh việc Herschel dùng dấu tay đều đặn và chính thức ở Bengal hơn một phần tư thế kỷ.

Wikipedia adds two notable details. First, Faulds offered the idea to Scotland Yard in 1886 but was turned away, largely because he lacked evidence that prints are durable, unique and classifiable. Second, Faulds's idea reached Galton through Darwin, and Galton did not credit him. In his 1892 book Galton stresses Herschel's regular and official use of prints in Bengal for more than a quarter of a century.

Cách nói công bằng nhất là tách hai việc: Herschel là người dùng dấu tay trong thực tế sớm hơn, Faulds là người công bố trước về việc dùng vân tay để lần ra người để lại dấu. Không bên nào sai, họ trả lời hai câu hỏi khác nhau.

The fairest reading separates two things: Herschel used prints in practice earlier, Faulds published first on using prints to trace whoever left a mark. Neither is wrong, they answer two different questions.

Galton năm 1892: ba lớp và điểm chi tiếtGalton in 1892: three classes and minutiae

Francis Galton, nhà bác học người Anh, giảng về vân tay ở Viện Hoàng gia năm 1888, rồi in ba cuốn: Finger Prints năm 1892, Decipherment of Blurred Finger Prints năm 1893 và Fingerprint Directories năm 1895. NIJ ghi rằng Galton đã xác lập vân tay là độc nhất và bền suốt đời.

Francis Galton, the English scientist, lectured on fingerprints at the Royal Institution in 1888, then published three books: Finger Prints in 1892, Decipherment of Blurred Finger Prints in 1893 and Fingerprint Directories in 1895. NIJ credits him with establishing that ridges are unique and persistent.

Galton gộp mọi dấu vân vào ba lớp. Trong sách, ông viết: vân cung không có lõi vân, các gờ cứ trải rộng dần khi chạy qua đầu ngón. Vân móc có một hệ gờ quặt ngược lại, nhưng chưa gờ nào quay đủ một vòng. Vân xoáy gồm mọi trường hợp có ít nhất một gờ quay trọn một vòng. Ông ghi ba lớp bằng ba chữ cái A, L, W và, theo NIJ, xếp phiếu theo chữ cái của ngón trỏ, ngón giữa, ngón áp út tay phải, rồi tới ba ngón ấy của tay trái.

Galton put every print into three classes. In his words, arches have no pattern space, the ridges simply broaden as they cross the bulb of the finger. Loops have a system of ridges that bends back on itself, with no ridge turning a complete circle. Whorls cover every case where at least one ridge turns a complete circle. He wrote the classes as A, L and W and, according to NIJ, filed cards by the letters of the right index, middle and ring fingers, then the same three on the left.

Đóng góp bền nhất của Galton lại nằm ở chỗ nhỏ nhất. Ông gọi là minutiae, những nét riêng trên từng gờ: chỗ gờ tách làm hai, chỗ nhập với gờ khác, chỗ tách ra rồi nhập lại ngay thành một vòng nhỏ, chỗ gờ bắt đầu hay kết thúc, và những gờ ngắn như hòn đảo. Giới pháp y về sau gọi chúng là điểm chi tiết Galton. Chính những điểm này, gần một trăm năm sau, thành thứ mà máy AFIS đem ra so.

Galton's most lasting contribution sits in the smallest detail. He called them minutiae, the peculiarities of each ridge: where it divides in two, where it joins another, where it divides and reunites to enclose a small space, where it begins or ends, and ridges so short they form islands. Forensic science later called them Galton details. Almost a century later, these same points became what AFIS machines compare.

Hệ Henry: Henry, Haque và BoseThe Henry system: Henry, Haque and Bose

Edward Henry làm Tổng thanh tra cảnh sát Bengal từ ngày 2 tháng 4 năm 1891. Theo NIJ, năm 1894 ông cùng Galton tìm cách xếp loại vân tay, và với sự giúp sức của hai viên cảnh sát người Ấn là Azizul Haque và Hem Chandra Bose, hệ phân loại Henry ra đời. Tháng 3 năm 1897, chính quyền Ấn Độ thuộc Anh lấy hệ Henry làm phép nhận dạng tội phạm chính thức. Năm 1900, vân tay thay hẳn phép đo nhân trắc ở Ấn Độ thuộc Anh.

Edward Henry became Inspector General of Police of Bengal on 2 April 1891. According to NIJ, in 1894 he worked with Galton on a way to classify prints, and with the help of two Indian police officers, Azizul Haque and Hem Chandra Bose, the Henry system was developed. In March 1897 the government of British India made it the official method of criminal identification. In 1900 fingerprints fully replaced anthropometry there.

Năm 1901, Henry về làm Phó ủy viên phụ trách hình sự ở Scotland Yard, và ngày 1 tháng 7 năm ấy lập Phòng Vân tay của Cảnh sát Đô thành London. Hệ Henry từ đó theo chân cảnh sát Anh đi khắp khối nói tiếng Anh.

In 1901 Henry moved to Scotland Yard as Assistant Commissioner for crime, and on 1 July that year set up the Metropolitan Police Fingerprint Bureau. From there the Henry system followed British policing across the English speaking world.

Công thức phân loại chínhThe primary classification formula

Mười ngón được đánh số từ 1 tới 10, bắt đầu từ ngón cái tay phải, kết thúc ở ngón út tay trái. Ngón nào mang vân xoáy thì được một số điểm: số 1 và số 2 được 16, số 3 và số 4 được 8, số 5 và số 6 được 4, số 7 và số 8 được 2, số 9 và số 10 được 1. Ngón không xoáy được 0. Cộng điểm các ngón số chẵn rồi thêm 1, đặt làm tử số. Cộng điểm các ngón số lẻ rồi thêm 1, đặt làm mẫu số. Kết quả đi từ 1 trên 1 tới 32 trên 32, tức 1024 nhóm, ứng với 1024 ô tủ phiếu xếp thành 32 hàng và 32 cột.

The ten fingers are numbered 1 to 10, starting at the right thumb and ending at the left little finger. A finger with a whorl scores points: numbers 1 and 2 score 16, 3 and 4 score 8, 5 and 6 score 4, 7 and 8 score 2, 9 and 10 score 1. A non whorl scores 0. Add the even fingers and 1 for the top of the fraction, the odd fingers and 1 for the bottom. Results run from 1 over 1 to 32 over 32, which is 1,024 groups, matching 1,024 pigeonholes in 32 rows and 32 columns.

Phân loại chính chỉ là bước đầu. Trong mỗi ô, hệ Henry chia tiếp bằng chữ cái của dạng vân, theo NIJ gồm A cho cung, T cho cung lều, R cho móc quay, U cho móc trụ và W cho xoáy, rồi tới số vân đếm được. Wikipedia ghi Bose còn góp nhiều cải tiến cho phần chia nhỏ và làm ra một bộ mã để gửi vân tay qua điện tín.

The primary classification is only the first step. Inside each pigeonhole the Henry system subdivides by pattern letter, which NIJ lists as A for arch, T for tented arch, R for radial loop, U for ulnar loop and W for whorl, then by ridge counts. Wikipedia notes that Bose also improved the subclassification and devised a code for sending prints by telegraph.

Công của ai: Henry hay Haque và BoseWhose credit: Henry, or Haque and Bose

Tên hệ mang tên Henry, nhưng Wikipedia ghi Azizul Haque là người nghĩ ra công thức toán để xếp phiếu vào 1024 ô, và tới năm 1897 ông đã gom được 7.000 bộ vân tay. Về sau Henry kể rằng ý tưởng đến với ông trong một lóe sáng trên chuyến tàu. Các học giả Sodhi và Kaur đề nghị gọi là hệ Henry, Haque và Bose, vì công của hai người Ấn chưa được ghi nhận đủ.

The system bears Henry's name, but Wikipedia credits Azizul Haque with the mathematical formula for sorting cards into 1,024 pigeonholes, and by 1897 he had gathered 7,000 sets of prints. Henry later said the idea came to him in a sudden flash on a train. The scholars Sodhi and Kaur propose calling it the Henry, Haque and Bose system, since the two Indians' share is still under acknowledged.

Phía bên kia, Wikipedia cũng ghi rằng chính Henry đã đề nghị chính quyền Anh ghi công hai người. Haque được phong Khan Bahadur năm 1924 và nhận 5.000 rupee tiền thưởng năm 1926. Hội Vân tay nước Anh về sau lập một giải nghiên cứu mang tên Haque và Bose.

On the other side, Wikipedia also records that it was Henry who recommended both men to the British government for recognition. Haque was made Khan Bahadur in 1924 and received an honorarium of 5,000 rupees in 1926. The UK Fingerprint Society later set up a research award in the names of Haque and Bose.

Hệ Vucetich và vụ Rojas năm 1892The Vucetich system and the 1892 Rojas case

Juan Vucetich sinh ngày 20 tháng 7 năm 1858 ở đảo Hvar, xứ Dalmatia, sang Argentina năm 1882 và làm việc cho cảnh sát La Plata. Năm 1891, dựa trên ý của Galton, ông bắt đầu lập kho phiếu vân tay đầu tiên. Theo NIJ, ban đầu ông gọi hệ của mình là icnofalangométrica, nghĩa là đo dấu đốt ngón, tới năm 1896 đổi tên là dactiloscopía, tả ngón tay. Năm 1904 ông in sách Dactiloscopía Comparada. Ông mất năm 1925.

Juan Vucetich was born on 20 July 1858 on the island of Hvar in Dalmatia, emigrated to Argentina in 1882 and worked for the La Plata police. In 1891, building on Galton's ideas, he began the first fingerprint files. According to NIJ he first called his system icnofalangométrica, finger track measurement, and in 1896 renamed it dactiloscopía, finger description. In 1904 he published Dactiloscopía Comparada. He died in 1925.

Hệ Vucetich chỉ dùng bốn dạng: cung, móc trong, móc ngoài và xoáy. Ngón cái ghi bằng chữ A, I, E, V, bốn ngón còn lại ghi bằng số 1, 2, 3, 4. Tay phải viết ở trên làm tử số, tay trái viết ở dưới làm mẫu số. Móc trong là móc có tam giác điểm nằm bên phải người xem dấu in, móc ngoài có tam giác điểm bên trái.

The Vucetich system uses only four types: arch, internal loop, external loop and whorl. Thumbs are written A, I, E, V, the other fingers 1, 2, 3, 4. The right hand goes on top, the left hand below. An internal loop has its delta on the viewer's right of the print, an external loop on the left.

Vụ Rojas: vụ án mạng đầu tiên phá bằng vân tayThe Rojas case: the first murder solved by fingerprints

Ngày 29 tháng 6 năm 1892, ở Necochea, tỉnh Buenos Aires, hai con nhỏ của Francisca Rojas bị sát hại. Bà đổ tội cho một người hàng xóm, nhưng người này có chứng cứ ngoại phạm. Thanh tra Eduardo Álvarez từ La Plata tới, người từng được Vucetich dạy cách đọc vân tay, tìm thấy một vết nâu trên cánh cửa phòng ngủ và xác định đó là dấu ngón tay dính máu. Ông cắt mảnh gỗ ấy mang về, lấy dấu tay của Rojas để so, và dấu khớp. Trước chứng cứ, Rojas nhận tội và bị kết án.

On 29 June 1892, in Necochea, Buenos Aires province, the two young children of Francisca Rojas were killed. She blamed a neighbour, who had an alibi. Inspector Eduardo Álvarez came from La Plata, trained by Vucetich in reading prints, found a brown mark on a bedroom door and identified it as a bloody fingerprint. He cut out the piece of wood, took Rojas's prints to compare, and they matched. Faced with the evidence, Rojas confessed and was convicted.

NIJ gọi đây là vụ án mạng đầu tiên được phá nhờ chứng cứ vân tay. Theo Wikipedia, sau vụ này Argentina thành nước đầu tiên bỏ phép đo nhân trắc, lấy vân tay làm hồ sơ tội phạm theo hệ Vucetich, hệ vẫn còn dùng ở Nam Mỹ.

NIJ calls it the first homicide solved by fingerprint evidence. According to Wikipedia, Argentina then became the first nation to replace anthropometry with fingerprint records under the Vucetich system, which is still used in South America.

Mốc năm có chỗ lệch nhẹ giữa các nguồn: Wikipedia trang Vucetich ghi ông bắt đầu lập phiếu năm 1891, trang Fingerprint ghi năm 1892. NIJ ghi vụ Rojas ở Buenos Aires, Wikipedia ghi rõ thị trấn Necochea thuộc tỉnh Buenos Aires, hai cách ghi không mâu thuẫn.

The sources differ slightly on dates: Wikipedia's Vucetich page says he began his files in 1891, the Fingerprint page says 1892. NIJ places the Rojas case in Buenos Aires, Wikipedia names the town of Necochea in Buenos Aires province, which is consistent.

Hệ Henry và hệ Vucetich khác nhau ở đâuHow the Henry and Vucetich systems differ

Điểm khác dễ gây nhầm nhất là cách gọi vân móc. Hệ Henry gọi theo chính bàn tay, nên một móc trụ là móc trụ dù ở tay nào. Hệ Vucetich gọi theo phía tam giác điểm trên dấu in, nên cùng một móc trụ lại mang số khác nhau ở hai tay. Hình dưới là suy ra từ hai định nghĩa ấy.

The most confusing difference is how loops are named. Henry names them by the hand itself, so an ulnar loop is ulnar on either hand. Vucetich names them by the side of the delta on the print, so the same ulnar loop gets a different number on each hand. The figure below follows directly from the two definitions.

Nơi nào dùng hệ nàoWhich places used which system

Bảng 5-6 trong chương 5 của NIJ Fingerprint Sourcebook liệt kê các biến thể mọc ra từ hai hệ. Biến thể của hệ Henry có ở Úc, Canada, FBI Hoa Kỳ, New York, Newark, Budapest, Amsterdam, La Haye, Đức, Bồ Đào Nha, Cuba và Liên bang Mã Lai thuộc Anh. Biến thể của hệ Vucetich có ở Pháp, Chile và Đông Dương. Rất nhiều nơi khác dùng hệ lai giữa hai hệ.

Table 5-6 in chapter 5 of the NIJ Fingerprint Sourcebook lists the variants that grew out of the two systems. Henry variants appear in Australia, Canada, the US FBI, New York, Newark, Budapest, Amsterdam, The Hague, Germany, Portugal, Cuba and the Federated Malay States. Vucetich variants appear in France, Chile and Indochina. Many other places used hybrids of the two.

Với bạn đọc Việt Nam, dòng đáng để ý là biến thể Pottecher mà NIJ ghi dùng ở Đông Dương, xếp vào nhóm Vucetich. Nguồn chỉ ghi tên và nơi dùng, không tả thêm, nên bài dừng ở đó.

For Vietnamese readers, the line worth noticing is the Pottecher variant that NIJ lists for Indochina, grouped with Vucetich. The source gives only the name and place, with no further description, so this article stops there.

Cummins đặt tên ngành, vân tay rời đồn cảnh sátCummins names the field, prints leave the police station

Tới đầu thế kỷ hai mươi, phân loại vân tay gần như là việc của cảnh sát. Năm 1926, Harold Cummins, nhà giải phẫu học của Đại học Tulane, đặt ra chữ dermatoglyphics cho ngành nghiên cứu vân da. Năm 1943, ông cùng Charles Midlo in sách Finger Prints, Palms and Soles, trong đó tả cách đệm gan tay hình thành trong bào thai. Từ đây vân da thành đề tài của giải phẫu, di truyền và y học, không chỉ của nhận dạng.

By the early twentieth century, classifying prints was almost entirely police work. In 1926 Harold Cummins, an anatomist at Tulane University, coined the word dermatoglyphics for the study of skin ridges. In 1943 he and Charles Midlo published Finger Prints, Palms and Soles, which describes how the volar pads form in the fetus. From then on ridges were a subject for anatomy, genetics and medicine, not only identification.

Phần di truyền, y học và chuyện vân tay không đo được trí thông minh đã có trong bài Sinh trắc vân tay là gì. Bài này đi tiếp theo nhánh phân loại.

Genetics, medicine and why prints cannot measure intelligence are covered in What is dermatoglyphics. This piece follows the classification branch.

Từ tủ phiếu tới máy AFISFrom card cabinets to AFIS

Theo chương 5 của NIJ, từ năm 1965 hệ NCIC của Hoa Kỳ mã hóa mười ngón thành một chuỗi 20 ký tự, mỗi ngón hai ký tự, để tra qua máy tính. Tới đầu thập niên 1980, chặng cuối của việc tự động hóa bắt đầu: hệ AFIS, tức hệ nhận dạng vân tay tự động, không xếp theo dạng vân nữa mà chỉ dựa vào các điểm chi tiết do máy tính rút ra. Wikipedia ghi rằng hệ Henry còn làm nền cho các hệ tự động tới thập niên 1990, rồi dần nhường chỗ cho cách xếp theo dòng chảy của vân.

According to chapter 5 of NIJ, from 1965 the US NCIC system coded the ten fingers as a 20 character string, two characters per finger, for computer searches. By the early 1980s the last phase of automation began: AFIS, the Automated Fingerprint Identification System, no longer filed by pattern type but relied solely on minutiae extracted by computer. Wikipedia notes that the Henry system remained the basis of automated systems until the 1990s, then gave way to ridge flow classification.

Trang của FBI ghi: từ tháng 7 năm 1999, FBI vận hành hệ IAFIS. Tháng 2 năm 2011, phần so vân tay của IAFIS được thay bằng công nghệ mới trong hệ NGI, nâng độ chính xác khi so vân tay từ 92% lên hơn 99,6%.

The FBI states that from July 1999 it operated IAFIS. In February 2011 the IAFIS fingerprint matching segment was replaced by new technology in NGI, raising matching accuracy from 92 percent to over 99.6 percent.

Vòng lịch sử khép lại khá đẹp: máy ngày nay không cần biết ngón tay là cung hay xoáy, nó so những điểm rẽ nhánh, đầu mút và đảo vân mà Galton đã tả từ năm 1892.

The history comes full circle: today's machines do not need to know whether a finger is an arch or a whorl, they compare the forks, endings and islands Galton described in 1892.

Từ phân loại tới tám dạng trang này dùngFrom classification to the eight types used here

Máy không cần dạng vân, nhưng con người vẫn cần: để đọc, để dạy, để nói với nhau về một bàn tay. Tám dạng mà trang Sinh Trắc Tam Tướng dùng đi thẳng từ dòng Galton và Henry: ba lớp của Galton, năm chữ cái phân loại phụ của Henry, rồi lớp xoáy tách tiếp thành xoáy tròn, xoáy túi, móc kép và vân hỗn hợp như trong tài liệu pháp y của FBI.

Machines do not need pattern types, but people still do: to read, to teach, to talk about a hand. The eight types used on the Three Readings page come straight from the Galton and Henry line: Galton's three classes, Henry's five secondary letters, then the whorl class split into plain whorl, central pocket loop, double loop and accidental as in the FBI forensic manual.

Bấm vào từng dạng để đọc cách nhận ra nó trong bài Các dạng vân tay.

Tap any type to learn how to recognise it in Fingerprint types.

Thầy Ưng Khiêm đọc lịch sử này thế nàoHow Master Ung Khiem reads this history

Hai trăm năm phân loại để lại một bài học rõ: vân tay được chọn để nhận dạng người vì nó mang theo từ trong bụng mẹ và không đổi suốt đời. Galton đã chứng minh điều ấy bằng số liệu, các hệ Henry và Vucetich dựng cả ngành trên điều ấy.

Two centuries of classification leave one clear lesson: fingerprints were chosen to identify people because they are carried from the womb and never change. Galton proved it with data, and the Henry and Vucetich systems built a whole profession on it.

Muốn đọc thêm về cách Thầy đặt tầng bẩm sinh cạnh tầng đổi theo năm tháng, xem bài Tiên thiên và hậu thiên.

For more on how the Master sets the inborn layer beside the layers that change with time, see Inborn and acquired.

Đọc tiếpRead next