Sinh trắc vân tay đoán năng khiếu: đúng tới đâu, sai từ chỗ nàoFingerprint tests for talent: how far they hold, and where they go wrong

Các gói đo năng khiếu bằng vân tay là gìWhat fingerprint talent tests are

Ở Việt Nam, dịch vụ này thường mang tên "sinh trắc vân tay", "sinh trắc học dấu vân tay" hay tên quốc tế DMIT, viết tắt của Dermatoglyphics Multiple Intelligence Test. Cơ sở dịch vụ lấy dấu mười ngón của trẻ bằng máy quét, rồi trả về một bản báo cáo nói về chỉ số thông minh, kiểu học, năng khiếu nổi trội và nghề nên chọn.

In Vietnam the service is usually called "sinh trắc vân tay" or by its international name DMIT, the Dermatoglyphics Multiple Intelligence Test. A centre scans the child's ten fingerprints and returns a report on intelligence, learning style, strongest talents and suggested careers.

Theo tờ Sixth Tone, phương pháp này ra đời ở Đài Loan từ thập niên 1980, ghép ngành vân tay với thuyết đa trí tuệ của nhà tâm lý học Howard Gardner, rồi lan sang Trung Quốc đại lục khoảng năm 2005. Ở Việt Nam, làn sóng dịch vụ rộ lên quanh năm 2016, giá thường vài triệu đồng mỗi lần.

According to Sixth Tone, the method began in Taiwan in the 1980s, combining fingerprint study with psychologist Howard Gardner's theory of multiple intelligences, and spread to mainland China around 2005. In Vietnam the wave peaked around 2016, usually costing a few million dong per test.

1. 1926Harold CumminsHarold Cummins đặt tên ngành dermatoglyphics, nghiên cứu vân da về giải phẫu và di truyền.names the field dermatoglyphics, studying ridges for anatomy and heredity.
2. 1983Howard GardnerHoward Gardner in cuốn Frames of Mind, nêu thuyết đa trí tuệ. Cuốn sách không nói gì về vân tay.publishes Frames of Mind, the theory of multiple intelligences. The book says nothing about fingerprints.
3. 1980sĐài LoanTaiwan xuất hiện phương pháp ghép vân tay với thuyết đa trí tuệ.the method joining fingerprints to multiple intelligences appears.
4. 2005Trung Quốc đại lụcMainland China các công ty Đài Loan mở rộng dịch vụ sang đại lục.Taiwanese firms expand to the mainland.
5. 2016Việt NamVietnam dịch vụ rộ lên, báo chí và giới di truyền học lên tiếng cảnh báo.the service booms, and the press and geneticists raise warnings.

Vân tay đo được gì, bị gán thêm gìWhat prints measure and what is added on

Ngành vân tay là ngành có thật, có phương pháp chuẩn, ai đo đúng cách cũng ra cùng một kết quả. Chỗ trượt nằm ở bước sau: lấy những con số ấy rồi gán cho chúng ý nghĩa về trí tuệ, năng khiếu, nghề nghiệp mà chưa có nghiên cứu nào chống lưng.

Fingerprint study is a real field with standard methods, where anyone measuring correctly gets the same result. The slip happens at the next step: taking those numbers and giving them meanings about intelligence, talent and career that no research supports.

Phần vững nhất của ngành là di truyền. Tổng số vân mười ngón của hai trẻ sinh đôi cùng trứng giống nhau tới mức hệ số tương quan khoảng 0,95. Điều ấy cho thấy vân tay gần như do gen định sẵn từ trong bụng mẹ, và cũng chính vì thế mà nó khó nói được gì về những gì một đứa trẻ học được sau khi chào đời.

The solid part of the field is heredity. The total ridge counts of identical twins correlate at about 0.95. Prints are almost entirely set by genes before birth, which is exactly why they say little about what a child learns after being born.

Những mắt xích chưa được chứng minhThe links nobody has shown

Bản báo cáo năng khiếu thường đi qua một chuỗi suy diễn: dạng vân trên mỗi ngón ứng với một vùng não, vùng não ấy ứng với một loại trí tuệ, loại trí tuệ ấy ứng với một nghề. Chỉ mắt xích đầu tiên là đo được. Ba mắt xích sau chưa có công trình khoa học được công nhận nào chứng minh.

A talent report usually runs a chain of inferences: the pattern on each finger maps to a brain region, that region to a kind of intelligence, that intelligence to a career. Only the first link is measurable. No accepted scientific work has demonstrated the other three.

Năm 2019, trả lời tờ Sixth Tone, bác sĩ Trương Hải Quốc ở Trường Y, Đại học Giao thông Thượng Hải nói rằng tới nay chưa có bằng chứng y học nào về việc thông tin vân da liên quan tới chức năng của não, và kết quả các bài đo ấy không dựa trên khoa học, có thể gây hiểu lầm.

In 2019, speaking to Sixth Tone, Dr Zhang Haiguo of Shanghai Jiao Tong University School of Medicine said there is still no medical proof of how dermatoglyphic information relates to brain function, and that such test results are not science based and can mislead.

Vân tay xong trước khi sinh, não thì chưaPrints are finished before birth, the brain is not

Vân tay cố định từ tuần thứ chín tới tuần thứ mười sáu của thai kỳ. Còn não bộ, theo Viện Sức khỏe Tâm thần Quốc gia Hoa Kỳ, tiếp tục lớn và trưởng thành tới giữa, cuối tuổi hai mươi, và thay đổi theo những gì một người học, luyện, trải qua. Một dấu vết đóng băng từ trước khi sinh khó mà ghi được một năng lực còn đang lớn.

Fingerprints are fixed between weeks 9 and 16 of pregnancy. The brain, according to the US National Institute of Mental Health, keeps developing into the mid to late twenties and changes with what a person learns, practises and lives through. A mark frozen before birth can hardly record an ability that is still growing.

Các nhà khoa học Việt Nam nói gìWhat Vietnamese scientists say

Một bài đo năng lực tin được cần gìWhat a trustworthy ability test needs

Mọi bài kiểm tra năng lực nghiêm túc, từ bài đo chỉ số thông minh tới bài thi tuyển sinh, đều phải qua ba phép thử. Phụ huynh có thể dùng chính ba phép thử này để hỏi bất kỳ dịch vụ nào.

Every serious ability test, from IQ tests to entrance exams, must pass three checks. Parents can use the same three to question any service.

Phần đếm vân qua được phép thử thứ nhất. Phần "đọc năng khiếu" chưa qua được phép thử thứ hai và thứ ba: chưa có công trình bình duyệt được công nhận nào cho thấy bản báo cáo khớp với năng lực thật của trẻ đo bằng những bài kiểm tra đã chuẩn hóa.

Ridge counting passes the first check. The "talent reading" has not passed the second or third: no accepted peer reviewed work shows that the reports match children's real abilities measured by validated tests.

Phụ huynh nên hỏi gì trước khi trả tiềnWhat parents should ask before paying

1. Kết luận về năng khiếu dựa trên công trình khoa học nào, đăng ở đâu, có bình duyệt không?
2. Nếu đo lại con tôi ở một nơi khác, bản báo cáo có ra như cũ không?
3. Người phân tích được đào tạo gì về vân tay và về tâm lý trẻ em?
4. Dấu vân tay của con tôi được lưu ở đâu, bao lâu, ai được xem, có xóa được không?
5. Bản báo cáo có ghi rõ phần nào là đo, phần nào là suy luận không?

1. Which scientific study supports the talent conclusions, where was it published, was it peer reviewed?
2. If my child is tested elsewhere, will the report be the same?
3. What training does the analyst have in fingerprints and in child psychology?
4. Where is my child's fingerprint data stored, for how long, who can see it, can it be deleted?
5. Does the report state clearly which parts are measured and which are inferred?

Câu hỏi thứ tư đáng hỏi nhất. Dấu vân tay là dữ liệu sinh trắc, dùng để mở điện thoại và xác thực ngân hàng. Giao dấu vân tay của con cho một nơi không nói rõ cách giữ là một rủi ro có thật, bất kể bản báo cáo đúng hay sai.

The fourth question matters most. A fingerprint is biometric data, used to unlock phones and verify bank accounts. Handing a child's prints to a place that does not explain how they are kept is a real risk, whether or not the report is right.

Thầy Ưng Khiêm làm khác thế nàoHow Master Ung Khiem does it differently

Cuốn luận Sinh Trắc Tam Tướng cũng đọc vân tay, nên Thầy nói thẳng chỗ khác nhau. Cuốn luận không chấm chỉ số thông minh, không chấm năng khiếu và không chọn nghề thay cho ai. Phần đo là số liệu thật: dạng vân, số vân, các chỉ số, số hoa. Phần luận là tướng pháp cổ truyền, đặt vân tay cạnh chỉ tay và tướng mặt, viết ra để tham khảo và tự hiểu mình.

The Three Readings book also reads fingerprints, so the Master states the difference plainly. The book does not score intelligence, does not score talent and does not choose a career for anyone. The measured part is real data: patterns, ridge counts, indices, hand flowers. The interpreted part is classical physiognomy, setting prints beside the palm and the face, written for reflection and self understanding.

Ảnh sinh trắc là dữ liệu nhạy cảm. Ảnh quý vị gửi chỉ dùng để Thầy soạn cuốn của quý vị, không đưa cho ai, không dùng để huấn luyện máy, và tự xóa 30 ngày sau khi giao cuốn. Dấu vân tay của trẻ em, Thầy khuyên chỉ chụp khi cha mẹ thật sự muốn tìm hiểu tướng pháp, không phải để chọn trường hay chọn nghề cho con.

Biometric photos are sensitive data. The photos you send are used only for the Master to write your book, never shared, never used to train any machine, and deleted 30 days after delivery. For children's fingerprints, the Master advises capturing them only if parents genuinely want to explore physiognomy, not to choose a school or career.

Đọc tiếpRead next