Tướng mặt nam và nữ khác nhau ở đâuHow male and female faces differ in face reading

Tướng mặt nam nữ: giống ở đâu, khác ở đâuWhere male and female faces are alike and where they differ

Câu hỏi "tướng mặt nam nữ khác nhau ở đâu" có ba lớp trả lời, và rất nên tách riêng. Lớp thứ nhất là bản đồ bộ vị: trên sơ đồ khuôn mặt của trang tổng, mặt nam và mặt nữ có cùng tam đình, cùng ngũ nhạc, cùng mười hai cung, đặt đúng một chỗ. Lớp thứ hai là lệ nam tả nữ hữu của bách tuế lưu niên: mặt nữ đi ngược bên. Lớp thứ ba là lời riêng cho phụ nữ trong sách cũ, những lời mang dấu ấn của xã hội đã sinh ra chúng.

The question of how male and female faces differ in face reading has three layers of answer, and they are best kept apart. The first is the map of points: on the face map of the main page, male and female faces share the same three zones, five mountains and twelve palaces, in exactly the same places. The second is the men left, women right rule of the hundred year chart: a woman's face runs the other way. The third is the sayings reserved for women in the old books, which carry the stamp of the society that produced them.

Bên cạnh ba lớp ấy là một câu hỏi khác hẳn: xương và nét mặt của hai giới khác nhau thật ra sao. Đó là việc của nhân trắc học và giải phẫu, có số đo, và bài này để riêng ở phần sau. Hình dưới đặt trước những chỗ khác nhau trung bình mà các nghiên cứu ghi nhận, trên hai tranh mặt nam và mặt nữ của trang.

Beside those three layers sits a quite different question: how the bones and features of the two sexes really differ. That belongs to anthropometry and anatomy, with measurements, and has its own section later. The drawing below previews the average differences the studies report, on the page's male and female portraits.

Đọc hình này cần nhớ chữ "trung bình". Mỗi dấu là chỗ hai nhóm lệch nhau khi lấy trung bình của nhiều người, không phải điều đúng với mọi người. Phần khoa học phía dưới cho thấy hai giới chồng lấn rộng tới đâu.

Read this drawing with the word "average" in mind. Each mark is where the two groups differ when many people are averaged, not something true of everyone. The science section below shows how widely the sexes overlap.

Cùng một bản đồ bộ vịOne map of points for both

Trong dữ liệu dựng sơ đồ khuôn mặt của trang Sinh Trắc Tam Tướng, mỗi bộ vị có một tọa độ duy nhất, dùng cho cả hai mặt. Ấn đường là Cung Mệnh, chóp mũi là Cung Tài Bạch, gò má trái là Đông Nhạc Thái Sơn, gò má phải là Tây Nhạc Hoa Sơn, đuôi mắt là Cung Thê Thiếp. Không có bộ vị nào chỉ có ở mặt nam hay chỉ có ở mặt nữ.

In the data behind the face map of the Three Readings page, each point has one set of coordinates, used for both faces. The Seal Hall is the Life palace, the nose tip the Wealth palace, the left cheekbone the Eastern Mount Tai, the right cheekbone the Western Mount Hua, the outer eye corners the Spouse palace. No point exists only on a male face or only on a female face.

Ý nghĩa ghi trên trang tổng cũng chung cho hai giới. Cung Thê Thiếp được ghi là "Ngư vĩ, gian môn ở đuôi mắt. Hôn nhân.", không chia chồng hay vợ. Tam đình được ghi theo ba chặng đời, thượng đình "Chủ tiền vận, theo bảng lưu niên ứng khoảng 15 tới 30 tuổi: gốc gác, cha mẹ, học hành", áp như nhau cho mọi người.

The meanings on the main page are shared as well. The Spouse palace reads "Fish tail at the outer eye corners. Marriage.", with no split into husband or wife. The three zones follow three stages of life, the upper zone "Early life, roughly ages 15 to 30 on the age chart: origins, parents, schooling", applied the same way to everyone.

Nam tả nữ hữu trên khuôn mặtMen left, women right on the face

Chỗ khác thật sự giữa mặt nam và mặt nữ trong tướng pháp nằm ở bách tuế lưu niên. Thần Tướng Toàn Biên, quyển trung, chép bài ca Lưu Niên Vận Khí Bộ Vị mở đầu bằng hai câu: Dục thức lưu niên vận khí hành, nam tả nữ hữu các phân hình. Nghĩa là muốn biết vận khí từng năm đi đâu thì nam tính bên trái, nữ tính bên phải, mỗi bên một hình. Câu kế tiếp đặt tuổi một, tuổi hai ở Thiên Luân, vành trên của tai.

The one real difference between male and female faces in the tradition lies in the hundred year chart. The Complete Book of Spirit Physiognomy, middle volume, records the Verse of Yearly Fortune Points, which opens: Duc thuc luu nien van khi hanh, nam ta nu huu cac phan hinh. To know where each year's fortune travels, men count on the left, women on the right, each with its own form. The next line puts ages one and two at the Heavenly Wheel, the upper rim of the ear.

Trái, phải ở đây là bên của người được xem. Trang tổng dựng lưu niên của nữ bằng cách soi gương mọi bộ vị không nằm trên trục giữa, cho các tuổi dưới 76. Bộ vị trên trục giữa như Ấn Đường, Sơn Căn, Chuẩn Đầu, Nhân Trung không đổi. Vòng mười hai chi từ 76 tới 99 tuổi cũng giữ nguyên cho cả hai giới.

Left and right here are the subject's own. The main page builds the female chart by mirroring every point that is off the midline, for ages under 76. Midline points such as the Seal Hall, Mountain Root, Nose Tip and Philtrum do not move. The twelve branch ring for ages 76 to 99 also stays the same for both sexes.

Đếm trên bảng lưu niên của trang tổng: trong 99 năm, có 60 năm rơi vào bộ vị hai bên nên đổi bên ở mặt nữ, 15 năm nằm trên trục giữa và 24 năm thuộc vòng mười hai chi, giữ nguyên. Nghĩa là hơn một nửa đời người trên bảng, mặt nữ được soi ở phía ngược với mặt nam.

Counting on the main page chart: of 99 years, 60 fall on paired points and swap sides for women, 15 sit on the midline and 24 belong to the twelve branch ring, which stays put. So for more than half of the years on the chart, a woman's face is read on the opposite side from a man's.

Không phải sách nào cũng theo lệ này. Một bài viết về bộ vị lưu niên trên Vocus (2021) ghi rằng trong sách tướng có phái không phân nam nữ, ai cũng khởi từ tai trái. Trang tổng và cuốn luận theo bài ca: mặt nữ soi gương. Bài Bách tuế lưu niên có bảng tra đủ từng tuổi cho cả hai mặt. Lệ nam tả nữ hữu cũng có trong chỉ tay, bài Xem chỉ tay tay nào bàn riêng chuyện ấy.

Not every book follows this rule. An article on the yearly points on Vocus (2021) notes that some schools in the books do not split by sex and start everyone at the left ear. The main page and the book follow the verse: the female face is mirrored. The article The hundred year chart has a full lookup for every age on both faces. The men left, women right rule also appears in palm reading, discussed in Which hand to read.

Sách tướng cũ xem nam và nữ khác nhau ở chỗ nàoWhere the old books read men and women differently

Ngoài chiều lưu niên, sách tướng cũ còn đọc mặt nữ theo một lối riêng. Những chỗ dưới đây là những chỗ bài tìm được nguồn mở được. Lời phán nặng trong các câu ấy đã được làm nhẹ và ghi rõ là đã làm nhẹ, chỗ nào chạm tới giàu nghèo hay sức khỏe thì bài lược đi.

Beyond the direction of the yearly chart, the old books also read women's faces in a way of their own. Below are only the points for which an open source was found. Heavy verdicts in these sayings have been softened, and marked as softened, and anything touching wealth or health has been left out.

Mặt nữ được đọc qua người chồngA woman's face read through her husband

Đoạn cung Thê Thiếp trong quyển trung của Thần Tướng Toàn Biên cho thấy rõ lối đọc ấy. Cùng một bộ vị ở đuôi mắt, gọi là ngư vĩ, gian môn, nhưng với người nữ, sách đọc thẳng sang chuyện người chồng: sáng nhuận thì được chồng tốt, khuyết hãm thì bị cho là không tốt cho chồng. Lời gốc nặng hơn, bài đã làm nhẹ. Trang tổng ghi cùng cung ấy là "Ngư vĩ, gian môn ở đuôi mắt. Hôn nhân.", chung cho cả hai người trong cuộc hôn nhân.

The Spouse palace passage in the middle volume of the Complete Book of Spirit Physiognomy shows that way of reading clearly. It is the same point at the outer eye corner, the fish tail and the side gate, yet for a woman the book reads straight through to her husband: bright and moist means a good husband, hollow was called bad for the husband. The original wording is harsher, and has been softened here. The main page records the same palace as "Fish tail at the outer eye corners. Marriage.", shared by both people in a marriage.

Nhà nghiên cứu Livia Kohn (1986) ghi rằng Thần Tướng Toàn Biên có một chương dành cho phụ nữ, trẻ em và các dáng người nói chung, và trong các đề mục tướng thư bà liệt kê có hai mục Nữ Nhân Cửu Thiện và Nữ Nhân Cửu Ác, chín điểm tốt và chín điểm xấu ở phụ nữ.

The scholar Livia Kohn (1986) notes that the Complete Book of Spirit Physiognomy has a chapter on women, children and body types in general, and among the physiognomy headings she lists are Nine Good Points in Women and Nine Bad Points in Women.

Gò má cao và giọng nói toHigh cheekbones and a loud voice

Câu tục ngữ quen thuộc nhất là câu nói đàn bà gò má cao thì hại chồng. Một bài trên Sina năm 2019 giải thích câu ấy sinh ra từ lệ xem mặt khi chọn dâu: người xưa gắn gò má cao với nết cứng cỏi, muốn nắm việc, và sợ nết ấy làm chồng mất chí. Chính bài ấy kết luận rằng câu nói có lý do của xã hội nông nghiệp ngày trước, còn nay phụ nữ đi làm, cùng gánh việc nhà, nên câu ấy không còn đúng.

The best known saying is that a woman with high cheekbones harms her husband. A 2019 article on Sina explains that it grew out of inspecting faces when choosing a bride: people linked high cheekbones to a firm, controlling nature, and feared it would sap a husband's drive. The same article concludes that the saying had its reasons in the farming society of the past, but that women now work and share the household load, so it no longer holds.

Về giọng nói, đoạn Luận Ngũ Âm trong quyển hạ của Thần Tướng Toàn Biên chê người nam có giọng nữ và người nữ có giọng nam. Lời phán đi kèm chạm tới giàu nghèo, bài lược đi. Một bài trên ELLE Hồng Kông năm 2018 bàn về lối nói nữ mang tướng nam, nam mang tướng nữ, và chính tác giả gọi nhiều lời trong đó là cách nói phân biệt giới, ngày nay không còn áp dụng.

On the voice, the On the Five Tones passage in the final volume of the Complete Book faults a man with a woman's voice and a woman with a man's. The verdict attached touches on wealth and is left out here. A 2018 ELLE Hong Kong article discusses the idea of masculine women and feminine men, and its author calls many of those sayings sexist and no longer applicable today.

Vì sao sách cũ nói như vậyWhy the old books spoke this way

Sách tướng được viết trong một xã hội mà số phận người phụ nữ gắn vào việc lấy chồng, nên mặt nữ được đọc qua người chồng. Kohn còn nêu một dấu vết khác của phong tục trong sách tướng: phần xem vân lòng bàn chân dần bị xem nhẹ, điều mà bà cho rằng có thể liên quan tới tục bó chân có từ nửa đầu thế kỷ mười. Tướng pháp phương Tây cũng vậy. Bài Nhân tướng học khuôn mặt nhập môn nhắc rằng tướng học thời Victoria từng được dùng để nói phụ nữ không có khả năng tư duy toán học trừu tượng.

The books were written in a society where a woman's lot was bound to marriage, so her face was read through her husband. Kohn points to another trace of custom in the books: reading the lines on the soles of the feet slowly lost weight, which she suggests may be linked to foot binding, dated to the first half of the tenth century. Western physiognomy was no different. The article Face reading for beginners recalls that Victorian physiognomy was used to claim women could not think in abstract mathematics.

Khoa học: dị hình giới tính của khuôn mặtThe science: sexual dimorphism of the face

Dị hình giới tính, tiếng Anh là sexual dimorphism, là những khác biệt trung bình về hình thể giữa nam và nữ. Kleisner và cộng sự (2021) phân tích 1.317 ảnh khuôn mặt ở tám nước: Brazil, Cameroon, Colombia, Cộng hòa Séc, Namibia, Romania, Thổ Nhĩ Kỳ và Anh. Họ tả mặt nữ có cấu trúc thanh mảnh hơn, mũi nhỏ hơn, môi đầy hơn, mắt to hơn với lông mày mảnh hơn. Mặt nam nhìn chung thô chắc hơn, phần mặt dưới lớn hơn, hàm dưới to hơn, mắt nhỏ hơn và nằm sát cung mày nhô, mũi to hơn với gốc mũi rộng hơn.

Sexual dimorphism means average physical differences between males and females. Kleisner and colleagues (2021) analysed 1,317 facial photos from eight countries: Brazil, Cameroon, Colombia, the Czech Republic, Namibia, Romania, Turkey and the United Kingdom. They describe female faces as more gracile, with a smaller nose, fuller lips, and bigger eyes with thinner brows. Male faces are generally more robust, with a larger lower face, a bigger lower jaw, smaller eyes set closer to pronounced brows, and a bigger nose with a broader root.

Mức khác nhau ấy không giống nhau giữa các nhóm dân. Cùng nghiên cứu thấy các nhóm dân châu Phi trong mẫu có mức dị hình hình dạng mặt thấp hơn, và mặt nam biến thiên nhiều hơn mặt nữ. Skomina và cộng sự (2020) so người trẻ khoảng 23 tuổi với người già khoảng 75 tới 78 tuổi và thấy mọi khác biệt theo giới còn rõ hơn ở nhóm người già.

The size of the difference is not the same across populations. The same study found lower facial shape dimorphism in the African populations of its sample, and more variation among male faces than female ones. Skomina and colleagues (2020) compared young adults of about 23 with older adults of about 75 to 78 and found every sex related difference more pronounced in the older group.

Trên xương mặtOn the facial skeleton

Wikipedia ghi cung mày thường nhô hơn ở nam, khác nhau giữa các nhóm dân, và hàm dưới của nam nhìn chung vuông hơn, chắc hơn, to hơn, ụ cằm rõ hơn. Pháp y dùng chính những chỗ ấy để đoán giới từ hộp sọ. Walker (2008) chấm năm nét theo thang 1 tới 5: mào gáy, mỏm chũm, bờ trên hốc mắt, gờ mày và ụ cằm. Bờ trên hốc mắt điểm 1 sắc như cạnh một con dao cùn, điểm 5 tròn dày như cây bút chì. Điểm thấp hay gặp ở nữ, điểm cao hay gặp ở nam.

Wikipedia notes that the brow ridge is typically more prominent in men, varying between populations, and that male mandibles are generally squarer, stronger and larger, with a more pronounced chin. Forensic science uses exactly these places to estimate sex from a skull. Walker (2008) scored five traits on a scale of 1 to 5: the nuchal crest, mastoid process, supraorbital margin, glabella and mental eminence. A supraorbital margin scoring 1 is as sharp as the edge of a dull knife, one scoring 5 is thick and rounded like a pencil. Low scores are more typical of women, high scores of men.

Hai giới chồng lấn nhiều hơn người ta nghĩThe sexes overlap more than people think

Nhìn từng nét một thì hai giới chồng lấn rất nhiều. Trên 304 hộp sọ đã biết giới, Walker (2008) thấy chỉ dùng một nét thì đoán đúng khoảng 69 tới 83 phần trăm tùy nét, gộp cả năm nét thì đúng 88 phần trăm. Nghĩa là cả với chuyên gia pháp y cầm hộp sọ trên tay, vẫn còn khoảng một phần tám số người bị xếp nhầm giới.

Taken one trait at a time, the sexes overlap a great deal. On 304 skulls of known sex, Walker (2008) found that a single trait classified about 69 to 83 percent correctly depending on the trait, and all five together 88 percent. Even for a forensic expert holding the skull, about one person in eight is still placed in the wrong sex.

Trên bề mặt khuôn mặt cũng vậy. Tanikawa và cộng sự (2016) chụp ba chiều 200 người Nhật từ 18 tới 35 tuổi, trích 185 số đo mỗi mặt. Chỉ 67 trên 185 số đo khác nhau có ý nghĩa giữa hai nhóm. Gộp 11 số đo tốt nhất thì đoán đúng giới 96,5 phần trăm. Cùng nghiên cứu ghi mũi nhô hơn ở nhóm nam, còn má thì nhô hơn ở nhóm nữ.

The facial surface tells the same story. Tanikawa and colleagues (2016) made 3D scans of 200 Japanese adults aged 18 to 35 and took 185 measurements from each face. Only 67 of the 185 differed significantly between the groups. Combining the 11 best gave 96.5 percent correct classification. The same study found the nose more protuberant in the male group and the cheeks more protuberant in the female group.

Vì vậy một người nữ có hàm vuông, cung mày rõ, hay một người nam có mặt thanh, mắt to, là chuyện rất bình thường. Họ chỉ nằm ở vùng chồng lấn của một hai nét, trong khi toàn bộ khuôn mặt vẫn mang nhiều nét khác.

So a woman with a square jaw and a visible brow ridge, or a man with a fine face and large eyes, is entirely ordinary. They simply fall in the overlap on one or two traits, while the face as a whole carries many others.

Nam tính, nữ tính là cảm nhận, không phải tính cáchMasculine and feminine are impressions, not character

Con người đoán giới qua khuôn mặt rất giỏi. Bruce và cộng sự (1993) viết rằng người ta quyết định một khuôn mặt là nam hay nữ chính xác gần như tuyệt đối, kể cả khi tóc, trang điểm và râu đã được giảm tới mức tối thiểu. Mắt người gộp rất nhiều dấu cùng lúc: lông mày, da, độ nhô của mũi, đường hàm.

People are very good at telling sex from a face. Bruce and colleagues (1993) write that people are remarkably accurate, approaching ceiling, at deciding whether a face is male or female, even when cues from hairstyle, make up and facial hair are minimised. The eye combines many cues at once: brows, skin, nose projection, jawline.

Nhưng thấy một khuôn mặt "nam tính" hay "nữ tính" là một cảm nhận, và cảm nhận ấy không trùng hẳn với khác biệt thật giữa hai giới. Mitteroecker và cộng sự (2015) thấy những nét hình dạng người ta chấm là nam tính gồm mặt rộng, hai mắt cách xa, mũi rộng, môi mỏng, mặt dưới lớn và nặng, và những nét ấy chỉ giống một phần với khác biệt trung bình giữa mặt nam và mặt nữ.

Yet seeing a face as "masculine" or "feminine" is an impression, and that impression does not fully match the real differences between the sexes. Mitteroecker and colleagues (2015) found that the shape features rated as masculine were wide faces with widely spaced eyes, a wide nose, thin lips and a large, massive lower face, and that these only partly resembled the average difference between male and female faces.

Cảm nhận ấy cũng không nói lên tính cách. Một chỉ số hay được gắn với vẻ nam tính là tỉ lệ bề rộng trên chiều cao của mặt. Kosinski (2017) kiểm tra chỉ số này trên 137.163 người với 55 thang đo tâm lý, gồm năm nhóm tính cách, tính bốc đồng, cảm nhận về công bằng, và thấy nó không gắn đáng kể với thang đo nào. Một khuôn mặt trông cứng cỏi không có nghĩa là người ấy cứng cỏi, chứ chưa nói tới chuyện hại ai.

Nor does the impression reveal character. A measure often tied to a masculine look is the facial width to height ratio. Kosinski (2017) tested it on 137,163 people against 55 psychological scales, including the five personality domains, impulsiveness and sense of fairness, and found it was not substantially linked to any of them. A firm looking face does not make a firm person, let alone one who harms anyone.

Thầy Ưng Khiêm đọc mặt nam, mặt nữ thế nàoHow Master Ung Khiem reads male and female faces

Muốn tự xem năm nay vận khí đi qua đâu trên mặt mình, mở sơ đồ khuôn mặt trên trang tổng, chọn lớp Bách tuế lưu niên, nhập năm sinh và chọn giới tính. Công cụ tự soi gương cho mặt nữ.

To see where this year falls on your own face, open the face map on the main page, pick the Hundred year layer, enter your birth year and choose your sex. The tool mirrors the chart for a female face by itself.

Đọc tiếpRead next