Vân tay hình cung: nhóm vân hiếm nhất, cung thường và cung lềuArch fingerprints: the rarest group, plain and tented arches

Vân tay hình cung là gìWhat an arch fingerprint is

Trong ba nhóm vân của Galton là cung, móc và xoáy, vân cung là nhóm đơn giản nhất và cũng ít gặp nhất. Tài liệu The Science of Fingerprints của FBI định nghĩa cung thường như sau: gờ vân đi vào từ một bên dấu in và chảy, hoặc có xu hướng chảy, ra bên kia, với một chỗ nhô hay gợn sóng ở giữa. Cũng tài liệu ấy gọi cung thường là dạng đơn giản nhất trong mọi dạng vân, và dễ nhận ra.

Of Galton's three groups, arch, loop and whorl, the arch is the simplest and also the least common. The FBI's The Science of Fingerprints defines the plain arch this way: the ridges enter on one side of the impression and flow, or tend to flow, out the other, with a rise or wave in the centre. The same manual calls the plain arch the most simple of all fingerprint patterns, and easily distinguished.

Năm 1892, Francis Galton viết trong cuốn Finger Prints rằng ở vân cung, nói cho đúng thì không có hình vân, vì không có khoảng lõi: các gờ chỉ nở rộng dần đều khi chạy qua bầu đầu ngón. Hướng dẫn phổ thông của Trung tâm Công nghệ Khoa học Pháp y Quốc gia Hoa Kỳ (NFSTC) tả vân cung là dạng gợn sóng, gồm cung thường và cung lều, và ghi cung lều nhô lên thành mũi nhọn hơn cung thường.

In his 1892 book Finger Prints, Francis Galton wrote that in arches there is no pattern strictly speaking, since there is no interspace: the ridges simply broaden out regularly as they cross the bulb of the finger. The US National Forensic Science Technology Center (NFSTC) guide describes arches as a wave like pattern that includes plain and tented arches, and notes that tented arches rise to a sharper point.

Bài Các dạng vân tay đã giới thiệu hai dạng cung trong tám dạng. Bài này đi sâu hơn: vì sao vân cung không có tam giác điểm, ba kiểu cung lều theo chuẩn FBI, phép thử để khỏi nhầm cung lều với vân móc, tỷ lệ và ngón hay gặp, và vì sao số vân của nó bằng không.

The article Fingerprint types introduced the two arches among the eight types. This one goes further: why arches have no delta, the FBI's three tented arch types, the test that keeps a tented arch from being called a loop, how rare arches are and where they sit, and why their ridge count is zero.

Vì sao vân cung không có tam giác điểmWhy arches have no delta

FBI định nghĩa tam giác điểm là điểm trên một gờ vân, nằm tại hoặc ngay trước, gần nhất với tâm chỗ hai đường kiểu tách nhau. Đường kiểu là hai gờ trong cùng, lúc đầu chạy song song, rồi tách ra và bao, hoặc có xu hướng bao, lấy vùng hình vân. Vân cung không có vùng hình vân để bao, nên không có chỗ tách ấy. FBI ghi rằng ở nhiều vân cung và cung lều, vùng hình vân không thể xác định được. Sổ tay vân tay của Viện Tư pháp Quốc gia Hoa Kỳ (NIJ), khi bàn một hệ phân loại vân lòng bàn tay, cũng ghi vân cung thường được coi là không có vùng hình vân thật, vì không có tâm vân và tam giác điểm.

The FBI defines the delta as the point on a ridge at or in front of and nearest the centre of the divergence of the type lines. Type lines are the two innermost ridges that start parallel, diverge, and surround or tend to surround the pattern area. An arch has no pattern area to surround, so there is no such divergence. The FBI notes that in many arches and tented arches the pattern area is impossible to define. The US National Institute of Justice (NIJ) sourcebook, discussing a palm classification system, likewise records that an arch was typically considered to lack a true pattern area because there was no core and delta.

Nhìn bằng hướng vân: phép dò một vòngSeen through ridge direction: the loop probe

Có một cách nhìn chính xác hơn, dùng trong phần mềm nhận dạng vân tay. Tại mỗi điểm, vân chạy theo một hướng. Đặt một vòng tròn nhỏ quanh một điểm, đi hết một vòng và cộng xem hướng vân đã xoay bao nhiêu độ. Con số ấy gọi là chỉ số Poincaré. Theo Jin Bo và cộng sự (2008), tâm vân có chỉ số 1/2, tức hướng vân xoay nửa vòng, tam giác điểm có chỉ số âm 1/2, tức xoay nửa vòng theo chiều ngược lại, tâm kép có chỉ số 1, còn các điểm khác không phải điểm kỳ dị.

There is a more exact way to see it, used in fingerprint recognition software. At every point the ridges run in some direction. Draw a small circle round a point, walk once round it and add up how far the ridge direction has turned. That total is the Poincaré index. According to Jin Bo and colleagues (2008), a core has an index of 1/2, the direction turning half a turn, a delta has minus 1/2, half a turn the other way, a double core has 1, and any other point is not a singularity.

Trên vân cung, các vân chỉ uốn nhẹ cùng một chiều, không chỗ nào ba luồng vân rẽ ngả, nên vòng dò đặt ở đâu cũng quay 0 độ. Không có điểm quay ngược nửa vòng thì không có tam giác điểm, không có điểm quay xuôi nửa vòng thì không có tâm vân. Đó là lý do hình học khiến vân cung đứng riêng một nhóm.

On an arch the ridges bend gently the same way, and nowhere do three ridge flows part, so a probe turns 0 degrees wherever it is placed. With no point turning half a turn back there is no delta, and with no point turning half a turn forward there is no core. That is the geometric reason arches form a group of their own.

Cung lều: ba kiểu theo chuẩn FBITented arches: the FBI's three types

FBI tả cung lều thế này: phần lớn gờ vân vào một bên và ra bên kia như cung thường, nhưng gờ ở giữa thì không. Cung lều chia làm ba kiểu:

The FBI describes the tented arch this way: most ridges enter on one side and flow out the other, as in the plain arch, but the ridge or ridges at the centre do not. There are three types:

• Kiểu góc nhọn: gờ ở giữa gấp thành một góc rõ, từ 90 độ trở xuống.
• Kiểu vân dựng: một hay nhiều gờ ở giữa thành vân dựng, tức một gờ cụt dài bao nhiêu cũng được, nhô lên đủ dốc so với phương ngang, từ 45 độ trở lên.
• Kiểu gần móc: có hai trong ba đặc điểm cốt lõi của vân móc nhưng thiếu cái thứ ba.

• Angular type: the centre ridges form a definite angle, 90 degrees or less.
• Upthrust type: one or more centre ridges form an upthrust, an ending ridge of any length rising at 45 degrees or more from the horizontal.
• Loop approaching type: it has two of the three basic characteristics of a loop but lacks the third.

Hướng dẫn tra cứu vân tay tự động của Viện Tiêu chuẩn và Công nghệ Quốc gia Hoa Kỳ (NIST) tóm lại trong một câu: cung lều có hoặc một góc, hoặc một vân dựng, hoặc hai trong ba đặc điểm cơ bản của vân móc.

The automated fingerprint search guide of the US National Institute of Standards and Technology (NIST) sums it up in one line: tented arches possess either an angle, an upthrust, or two of the three basic characteristics of a loop.

Cung lều có thể có một tam giác điểm. NIST dặn người nhập liệu đánh dấu tam giác điểm trên cung lều nếu thấy có, và FBI dẫn những cung lều có cả tam giác điểm lẫn số vân, chỉ thiếu vân quặt. Vì thế câu "vân cung không có tam giác điểm" đúng trọn với cung thường. Với cung lều phải nói: không có, hoặc có một.

A tented arch may have a delta. NIST tells examiners to mark deltas on tented arches when present, and the FBI shows tented arches that have both a delta and a ridge count, lacking only the recurve. So "arches have no delta" is fully true of the plain arch. For the tented arch the right answer is: none, or one.

Cung lều hay vân móc: phép thử ba điều kiệnTented arch or loop: the three point test

Đây là chỗ người mới xem vân hay nhầm nhất. FBI ghi ba điều cốt lõi của một vân móc: một vân quặt đủ độ, một tam giác điểm, và số vân đếm được ngang qua một vân quặt. Đủ cả ba là móc. Thiếu một là cung lều kiểu gần móc.

This is where beginners go wrong most often. The FBI lists the three essentials of a loop: a sufficient recurve, a delta, and a ridge count across a looping ridge. All three make a loop. Missing one makes a loop approaching tented arch.

Hai cái bẫy: vân chụm và gai phụTwo traps: converging ridges and spikes

FBI nhấn một câu: hai vân chỉ chụm vào nhau thì không thành vân quặt, mà không có vân quặt thì không có vân móc. FBI còn một quy tắc tinh hơn: một nhánh phụ hay một cái gai chạm vuông góc vào đầu vân quặt, ở phía ngoài, trong khoảng giữa hai vai móc, thì làm hỏng vân quặt ấy.

The FBI stresses one line: the mere converging of two ridges does not form a recurve, and without a recurve there can be no loop. It adds a finer rule: an appendage or spike abutting a recurve at right angles, on the outside, in the space between the shoulders, spoils that recurve.

FBI còn dẫn hai tình huống khác được xếp vào cung lều. Một là có tam giác điểm và số vân nhưng thiếu vân quặt. Hai là trong vùng hình vân có dáng móc, nhưng tam giác điểm nằm ngay trên vân móc nên không thể lấy được số vân.

The FBI shows two more situations classed as tented arches. One has a delta and a ridge count but lacks the recurve. The other has loop formations in the pattern area, but with the delta sitting on the loop, so no ridge count can be taken.

Khi thật sự phân vân, NIST khuyên ghi cả mọi dạng có thể, để khỏi bỏ sót khi tra cứu. Cuốn luận của Thầy Ưng Khiêm cũng thận trọng như vậy: ngón nào ảnh chưa đủ rõ để quyết, Thầy ghi rõ là chưa chắc và nhờ quý vị chụp lại ngón ấy.

When truly in doubt, NIST advises listing every possible pattern so nothing is missed in a search. Master Ung Khiem's book is just as careful: if a photo is not clear enough to decide, he marks the finger as uncertain and asks you to retake it.

Vân cung hiếm tới mức nàoHow rare arches are

FBI ghi vân móc chiếm khoảng 65% dấu vân tay, vân xoáy khoảng 30%, phần còn lại, chừng 5%, là vân cung. Hướng dẫn của NFSTC cũng ghi vân cung chiếm khoảng năm phần trăm mọi dạng vân.

The FBI puts loops at about 65% of all prints and whorls at about 30%, leaving about 5% for arches. The NFSTC guide likewise says arches make up about five percent of all pattern types.

Năm 2021, Surender Pratap Singh xem 200 phiếu mười ngón của nam giới trưởng thành Ấn Độ, tức 2.000 dấu vân, và đếm được 77 vân cung, bằng 3,85%. Riêng ngón trỏ phải của 200 người ấy, tỷ lệ là 10%.

In 2021 Surender Pratap Singh examined 200 ten print cards of adult Indian men, 2,000 prints in all, and found 77 arches, or 3.85%. On the right index finger of those 200 men alone, the figure was 10%.

Con số đổi theo mẫu nghiên cứu. Năm 2026, nhóm Gomes, Matsushita và Araújo phân tích dạng vân của hơn 500.000 người Brazil và thấy chính loại ngón là yếu tố gắn chặt nhất với phân bố dạng vân, còn giới tính và nơi xuất thân có ảnh hưởng thật về thống kê nhưng yếu. Vì thế với vân cung, hỏi nó nằm ở ngón nào có ích hơn nhiều so với hỏi người ấy là nam hay nữ.

The figures shift from sample to sample. In 2026 Gomes, Matsushita and Araújo analysed the patterns of more than 500,000 Brazilians and found that finger type was the factor most strongly tied to pattern distribution, while sex and geographic origin had statistically significant but weak effects. So for arches, asking which finger is far more useful than asking whether the person is a man or a woman.

Vân cung hay nằm ở ngón nàoWhich fingers carry arches

Trong mẫu của Singh, số vân cung ở ngón trỏ phải và ngón trỏ trái là cao nhất. Hệ phân loại Henry cũng phản ánh điều ấy. Theo sổ tay NIJ, để tính tới chỗ vân cung, cung lều và móc quay hiếm gặp ở các ngón không phải ngón trỏ, hệ Henry ghi các dạng ấy ở những ngón này bằng chữ thường a, t, r. Hệ NCIC của Hoa Kỳ ghi cung thường là AA, cung lều là TT.

In Singh's sample the right and left index fingers had the most arches. The Henry system reflects the same thing. According to the NIJ sourcebook, to account for the rarity of arches, tented arches and radial loops on non index fingers, Henry wrote those patterns on such fingers as lower case a, t, r. The US NCIC system codes the plain arch AA and the tented arch TT.

Số đếm vân bằng 0A ridge count of zero

FBI định nghĩa số vân là số gờ nằm giữa tam giác điểm và tâm vân. Vân cung thường không có cả hai đầu mút ấy, nên không có gì để đếm. Trang tổng Sinh Trắc Tam Tướng ghi theo lệ chung: vân cung không có tâm nên tính bằng không. Với cung lều có dáng móc mà tam giác điểm nằm ngay trên vân móc, FBI ghi thẳng là không thể lấy được số vân.

The FBI defines the ridge count as the number of ridges between the delta and the core. A plain arch has neither end point, so there is nothing to count. The Three Readings main page follows the usual convention: an arch has no core, so it counts zero. For a tented arch with a loop formation whose delta sits on the loop, the FBI states plainly that a ridge count cannot be taken.

Vì mỗi ngón vân cung góp số 0, người có nhiều vân cung thường có tổng số vân mười ngón (TFRC) thấp. Các chỉ số khác cũng nhận ra vân cung ngay. Chỉ số cường độ mẫu PII tính cung 0 điểm, móc 1, xoáy 2. Chỉ số Dankmeijer lấy số vân cung chia số vân xoáy rồi nhân 100. Với bản đồ ví dụ, ba cung và hai xoáy cho chỉ số Dankmeijer bằng 150, PII bằng 9.

Since each arch adds 0, people with many arches tend to have a low total finger ridge count (TFRC). Other indices pick up arches at once. The pattern intensity index PII scores arch 0, loop 1, whorl 2. The Dankmeijer index divides arches by whorls and multiplies by 100. For the example map, three arches and two whorls give a Dankmeijer index of 150 and a PII of 9.

Vân cung theo tướng pháp, để tham khảoArches in physiognomy, for reference

Trang tổng Sinh Trắc Tam Tướng tả cung thường là vân chạy từ mép này sang mép kia, gồ lên nhẹ ở giữa như sóng lặng, còn cung lều thì giữa vân dựng đứng thành mũi nhọn như nóc lều. Đó là hai hình ảnh để nhớ, và cũng là cách Thầy gọi tên hai dạng này trong cuốn luận.

The Three Readings main page describes the plain arch as ridges running from one side to the other with a gentle rise, like a calm wave, and the tented arch as a centre that rises to a sharp peak like a tent pole. They are images to remember by, and the way the Master names the two types in the book.

Trong bài vè đẩu ky, vân xoáy là đẩu, cái đấu đong thóc kín bốn bề, vân móc là ky, cái ky đan hở một đầu. Vân cung không thuộc bên nào. Dân gian Việt đếm hoa tay cũng chỉ tính vân xoáy: vân cung chạy thẳng qua nên không được tính là hoa. Người mang nhiều vân cung vì thế thường có ít hoa.

In the dou ji verse the whorl is dou, the grain measure closed on all sides, and the loop is ji, the woven scoop open at one end. The arch belongs to neither. Vietnamese hand flower counting likewise counts only whorls: an arch runs straight across and is not a flower. People with many arches therefore tend to have few flowers.

Thầy Ưng Khiêm đọc vân cung thế nàoHow Master Ung Khiem reads arches

Tự nhận ra vân cung trên tay mìnhSpot the arches on your own hands

1. Chụp cận từng đầu ngón, ánh sáng xiên, tắt flash, lấy cả hai mép và phần dưới đầu ngón để không sót tam giác điểm.
2. Tìm vân quặt: có vân nào chạy vào rồi vòng trở ra cùng phía không. Không có là nhóm cung.
3. Nhìn giữa vân: gồ êm là cung thường, gấp thành góc hay có vân cụt dựng lên là cung lều.
4. Thấy giống móc mà còn phân vân thì thử đủ ba điều kiện ở Hình 4, và ghi chú lại ngón ấy.

1. Photograph each fingertip up close in side light, flash off, with both edges and the lower part in frame so no delta is missed.
2. Look for a recurve: does any ridge enter and turn back to the same side? If none, it is an arch.
3. Look at the centre: a smooth rise is a plain arch, an angle or an upright ending ridge is a tented arch.
4. If it looks like a loop and you are unsure, run the three point test of Figure 4 and note the finger.

Ứng dụng chụp trên trang Sinh Trắc Tam Tướng hướng dẫn chụp từng ngón, báo ảnh mờ, cho quý vị tự chọn dạng vân cho từng ngón và xem trước miễn phí bản đồ mười ngón ngay trên máy.

The capture app on the Three Readings page guides each shot, flags blurry photos, lets you pick each finger's type and shows a free preview of your ten finger map on your device.

Đọc tiếpRead next