Vân tay tay trái và tay phải khác nhau nói gìWhat the differences between left and right hand fingerprints tell us

Vì sao hai tay không bao giờ giống hệtWhy the two hands are never identical

Hai bàn tay mọc cùng lúc, cùng một bộ gen, nên người ta hay nghĩ vân hai tay phải như nhau. Thực tế không phải vậy. Bách khoa Wikipedia ghi rằng gen quyết định những nét chung của vân và dạng vân, còn các yếu tố môi trường làm mỗi dấu vân khác đi một chút. Một mô hình được dẫn ở đó cho rằng nước ối quanh từng ngón đang lớn trong bụng mẹ không đều nhau, nên các tế bào của mỗi đầu ngón lớn lên trong những vi môi trường khác nhau.

The two hands grow at the same time from the same genes, so people often expect their prints to match. They do not. Wikipedia notes that genes set the general features and type of a pattern, while environmental factors make each print slightly different. One model it cites holds that the amniotic fluid around each developing finger varies, so the cells of each fingertip grow in different microenvironments.

Cũng theo Wikipedia, với cùng một người, các yếu tố ấy tác động lên mỗi ngón một khác, nên không có hai dấu vân nào trùng nhau, dù chúng vẫn giữ những dạng vân giống nhau. Nói cách khác, mười ngón của quý vị là mười dấu riêng, nhưng không phải mười dạng ngẫu nhiên.

Wikipedia also notes that within one person these factors act on each finger differently, so no two prints are identical, even though they keep similar patterns. In other words, your ten fingers carry ten separate prints, but not ten random patterns.

Hai kiểu lệch: lệch ngẫu nhiên và lệch có hướngTwo kinds of asymmetry: random and directional

Giới nghiên cứu tách chỗ khác nhau giữa hai bên thân thể làm hai kiểu. Theo định nghĩa trong một nghiên cứu của Saha và cộng sự trên tạp chí BMC Psychiatry năm 2003, lệch ngẫu nhiên (fluctuating asymmetry) là những khác biệt ngẫu nhiên giữa bên phải và bên trái của một đặc điểm, đo bằng độ tản mát của hiệu số phải trừ trái. Nhiều nhà nghiên cứu xem kiểu lệch này là tiếng ồn của môi trường chen vào tín hiệu của gen trong lúc phát triển. Lệch có hướng (directional asymmetry) thì khác: khi lấy trung bình cả nhóm, hiệu số phải trừ trái lệch hẳn khỏi số không, nghĩa là cả nhóm nghiêng về một bên.

Researchers split left right differences into two kinds. As defined in a 2003 study by Saha and colleagues in BMC Psychiatry, fluctuating asymmetry is the random difference between the right and left sides of a trait, measured by the spread of right minus left differences. Many researchers see it as environmental noise disrupting the genetic signal during development. Directional asymmetry is different: averaged over a group, right minus left departs clearly from zero, so the whole group leans to one side.

Nói gọn, vân hai tay của một người khác nhau vì cả hai lẽ: một phần là ngẫu nhiên riêng của người ấy, một phần là một xu hướng chung mà cả loài người cùng có. Phần sau của bài nói về xu hướng chung ấy.

Put simply, a person's two hands differ for both reasons: partly chance particular to that person, partly a shared tendency seen across people. The later sections deal with that shared tendency.

Chuyên mục Hỏi nhà di truyền học của bảo tàng The Tech Interactive, trả lời một bạn đọc có tay này toàn vân xoáy, tay kia toàn vân móc, viết năm 2022 rằng các nhà khoa học chưa thấy điều gì khiến một tay mang riêng một dạng vân còn tay kia mang dạng khác, và trường hợp ấy nhiều phần là một sự trùng hợp. Hai tay khác hẳn nhau vì thế không phải điều gì bất thường.

The Ask a Geneticist column of The Tech Interactive, answering a reader with mostly whorls on one hand and loops on the other, wrote in 2022 that scientists have not observed anything that would give one hand one pattern type and the other hand another, and that such a case is most likely a coincidence. Hands that differ a lot are nothing unusual.

Dạng vân đi theo cặp ngón cùng tênPatterns follow same named fingers

Dù không giống hệt, vân hai tay có một quy luật rõ. Francis Galton, trong cuốn Finger Prints năm 1892 dựa trên năm nghìn đầu ngón của năm trăm người, viết rằng những ngón ở hai tay mang cùng một tên thì gần nhau hơn những ngón khác tên, theo tỷ lệ chừng ba so với hai. Ngón trỏ trái giống ngón trỏ phải hơn là giống ngón giữa trái nằm ngay bên cạnh.

Though never identical, the two hands follow a clear rule. Francis Galton, in Finger Prints (1892), based on five thousand fingers of five hundred people, wrote that digits on opposite hands which bear the same name are more nearly related than digits bearing different names, in about the proportion of three to two. The left index resembles the right index more than it resembles the left middle finger right beside it.

Vì sao lại theo cặp? Rivaldería và cộng sự, trong nghiên cứu trên 2.600 dấu vân của 261 người Tây Ban Nha đăng trên Science & Justice năm 2024, giải thích rằng lối phát triển của thân thể theo đối xứng hai bên tạo ra một mẫu soi gương trong dòng chảy của gờ vân. Hai bàn tay là hai ảnh soi gương của nhau, nên hai ngón cùng tên thường có cùng dạng, chỉ lật chiều.

Why pairs? Rivaldería and colleagues, studying 2,600 prints of 261 Spanish people in Science & Justice (2024), explain that the body's bilateral symmetry produces a mirror pattern in the flow of the ridges. The two hands are mirror images of each other, so same named fingers often share a type, only reversed.

Điều này có ích khi tự xem. Nếu ngón trỏ trái của quý vị là móc quay mà ngón trỏ phải trông như móc trụ, hãy nhìn kỹ lại, có khi chỉ là nhầm chiều. Bài các dạng vân tay có hình so móc trụ và móc quay trên dấu in hai tay.

This helps when you read your own prints. If your left index is a radial loop and your right index looks like an ulnar loop, look again, it may just be a mix up of direction. Our article on fingerprint types compares ulnar and radial loops on prints of both hands.

Tay phải thường nhiều xoáy và nhiều vân hơnThe right hand often has more whorls and ridges

Đây là phần lệch có hướng. Nó không đúng với từng người, nhưng khi gộp cả nghìn người lại thì thấy rõ. Trong nghiên cứu của Saha và cộng sự năm 2003, ở 228 người đối chứng, số vân ngón cái lệch có ý nghĩa thống kê về bên phải ở nam và ở nữ, và các tác giả ghi rằng trong mọi trường hợp, hướng lệch đều nghiêng về bên phải, tức cả nhóm có nhiều vân ở tay phải hơn tay trái.

This is the directional part. It does not hold for every person, but it shows clearly across thousands. In Saha and colleagues' 2003 study, the 228 control subjects showed a statistically significant rightward asymmetry in thumb ridge counts in both men and women, and the authors note that in every case the direction of the asymmetry was towards the right, meaning the group had more ridges on the right hand than the left.

Vân xoáy ở ngón cáiWhorls on the thumb

Nhà nhân chủng học Richard Jantz phân tích dấu vân của 1.134 nam và 1.031 nữ người Đức vùng Freiburg, lấy trong các vụ xác định cha con cuối thập niên 1950 và thập niên 1960, đăng trên American Journal of Human Biology năm 2021. Ở ngón cái tay trái, nam và nữ có tỷ lệ vân xoáy gần bằng nhau, 35,5% và 35,7%. Ở ngón cái tay phải, nam có 47,9%, nữ có 38,9%. Cả hai giới đều nhiều xoáy ở ngón cái phải hơn ngón cái trái, và ở nam chênh lệch lớn hơn hẳn.

Anthropologist Richard Jantz analysed the prints of 1,134 men and 1,031 women from the Freiburg area of Germany, taken in paternity cases in the late 1950s and 1960s, published in the American Journal of Human Biology in 2021. On the left thumb, men and women had almost the same share of whorls, 35.5% and 35.7%. On the right thumb, men had 47.9% and women 38.9%. Both sexes had more whorls on the right thumb than the left, with a much larger gap in men.

Số vân từng ngónRidge count by finger

Bảng số liệu của Jantz còn cho số vân trung bình của từng ngón. Ông dùng số vân tuyệt đối: với vân xoáy, đếm cả phía trong lẫn phía ngoài rồi cộng lại, nên con số lớn hơn cách đếm thông thường chỉ lấy một phía (xem cách đếm vân tay). Ở cả nam và nữ, bốn trên năm ngón có số vân tay phải lớn hơn tay trái. Riêng ngón giữa thì ngược lại, tay trái nhỉnh hơn một chút.

Jantz's table also gives the mean ridge count for each finger. He used absolute ridge counts: for a whorl, both the inner and outer sides are counted and added, so the numbers run higher than the usual count that takes one side (see how to count ridges). In both men and women, four of five fingers count higher on the right hand. The middle finger is the exception, slightly higher on the left.

Tổng số vân mỗi tayTotal ridges per hand

Cộng năm ngón lại, tay phải của nam trong mẫu Jantz có trung bình khoảng 98,7 vân, tay trái khoảng 91,1. Ở nữ là 88,4 và 84,2. Nhưng đó là số trung bình của cả nhóm. Doreen Kimura và Michael Carson, trên tạp chí Personality and Individual Differences năm 1995, ghi rằng phần lớn mọi người có số vân tay phải cao hơn, còn khoảng 20% có số vân tay trái cao hơn. Cứ chừng năm người thì một người ngược với số đông, và đó vẫn là chuyện bình thường.

Adding the five fingers, the right hand of men in Jantz's sample averages about 98.7 ridges and the left about 91.1. For women the figures are 88.4 and 84.2. These are group averages though. Doreen Kimura and Michael Carson, in Personality and Individual Differences (1995), note that most people have a higher count on the right, while about 20% have a higher count on the left. Roughly one person in five runs the other way, and that is perfectly normal.

Vì sao tay phải lại nhỉnh hơn thì chưa ai trả lời trọn. Wikipedia chỉ ghi rằng so vân hai tay gợi ý tác động của gen lên vân tay không đều giữa hai bên, và điều này còn cần phân tích thêm. Bài vân tay có di truyền không nói kỹ hơn phần gen.

Why the right hand runs a little higher has no full answer yet. Wikipedia only notes that comparing the two hands suggests an asymmetry in how genes act on fingerprints, and that this needs further analysis. Our article on whether fingerprints are inherited covers the genetics in more depth.

Vân tay và thuận tay: có nghiên cứu, kết quả yếuPrints and handedness: studied, weak results

Tay phải nhiều vân hơn, phần lớn người lại thuận tay phải, nên dễ đoán rằng hai điều ấy dính nhau. Đã có người thử, và kết quả không đi xa được như vậy.

The right hand counts more, and most people are right handed, so it is tempting to link the two. People have tested it, and the results do not go that far.

• Coren, 1994, tạp chí Behavior Genetics, đo vân tay và tay thuận của 2.169 người. Người thuận tay trái có nhiều vân cung và móc quay hơn, ít vân xoáy hơn người thuận tay phải. Khác biệt rõ nhất ở tay trái, có ý nghĩa ở bốn trên năm ngón, còn ở tay phải chỉ gặp ở ngón áp út.
• Kimura và Carson, 1995: hướng lệch số vân giữa hai tay, tay nào nhiều vân hơn, không liên quan tới tay thuận ở nhóm người được đo chính của nghiên cứu.
• Petrova và cộng sự, 2018, 390 người Bulgaria: người thuận tay trái và người thuận tay phải có cùng một thứ tự phân bố dạng vân trên cả hai tay, móc trụ nhiều nhất rồi tới xoáy. Khác biệt có ý nghĩa thống kê chỉ gặp ở nữ, trên ngón thứ nhất, thứ hai và thứ năm của tay trái, không gặp ở nam.

• Coren, 1994, in Behavior Genetics, measured prints and handedness in 2,169 people. Left handers had more arches and radial loops and fewer whorls than right handers. The differences were clearest on the left hand, significant on four of five fingers, while on the right hand only the ring finger showed one.
• Kimura and Carson, 1995: the direction of the ridge count difference, which hand counts more, was not related to handedness in the main group studied.
• Petrova and colleagues, 2018, 390 Bulgarians: left and right handers had the same order of pattern types on both hands, ulnar loops most often, then whorls. Statistically significant differences appeared only in women, on the first, second and fifth fingers of the left hand, not in men.

Tay thuận vẫn quan trọng, nhưng cho phần chỉ tay. Bài xem chỉ tay tay nào giải thích vì sao Thầy hỏi tay thuận trước khi so hai lòng bàn tay.

Handedness still matters, but for the palm lines. Our article on which hand to read explains why the Master asks about your working hand before comparing the two palms.

Điểm dễ nhầm: dấu in lật so với ngón thậtThe common trap: prints are flipped

Muốn so tay trái với tay phải thì trước hết phải gọi đúng tên dạng vân, và chỗ hay vấp nhất là vân móc. Sách The Science of Fingerprints của Cục Điều tra Liên bang Hoa Kỳ viết rằng hai chữ trụ và quay lấy theo hai xương cẳng tay: móc chảy về phía xương trụ, tức phía ngón út, là móc trụ, móc chảy về phía xương quay là móc quay. Tên gọi đi theo bàn tay, không theo trang giấy.

To compare the hands you first have to name each pattern correctly, and loops are where most people slip. The FBI manual The Science of Fingerprints explains that the terms come from the forearm bones: loops flowing toward the ulna, the little finger side, are ulnar loops, those flowing toward the radius are radial loops. The name follows the hand, not the page.

Cũng sách ấy dặn người học đặt các ngón tay trái lên dấu in tay trái trên phiếu lăn tay, sẽ thấy thứ tự dấu trên phiếu ngược với thứ tự ngón trên bàn tay. Dấu in là ảnh lật của đầu ngón. Nhìn thẳng vào đầu ngón trỏ phải, một vân móc trụ mở sang trái. Ấn ngón ấy xuống giấy, dấu in lại mở sang phải.

The same manual tells the reader to place the left hand fingers on the left hand prints of a fingerprint card, and notice that the arrangement of the prints is the reverse of the fingers on the hand. A print is a flipped image of the fingertip. Look straight at your right index fingertip and an ulnar loop opens to the left. Press that finger on paper and the print opens to the right.

Chính vì chiều của vân móc đi theo tay, người giám định đoán được một dấu vân lẻ thuộc tay nào. Rivaldería và cộng sự năm 2024 thấy chỉ cần biết tam giác điểm nằm bên nào là đoán đúng tay trong hơn 93% số vân có một tam giác điểm. Với vân xoáy có hai tam giác điểm, độ nghiêng của gờ vân ở đỉnh giúp xếp đúng khoảng 81%.

Because loop direction follows the hand, examiners can tell which hand a single print came from. Rivaldería and colleagues (2024) found that knowing which side the delta lies on gives the right hand in over 93% of one delta prints. For two delta whorls, the slope of the apex ridge sorts about 81% correctly.

1. Ghi rõ ảnh nào là tay trái, ảnh nào là tay phải ngay khi chụp. Ứng dụng chụp trên trang có sẵn khe riêng cho từng ngón của từng tay.
2. Ảnh chụp đầu ngón giữ chiều như mắt nhìn, không lật như dấu in. Đừng so ảnh chụp với tranh dấu in mà quên lật.
3. Gọi móc trụ hay móc quay theo phía ngón út hay ngón cái của chính bàn tay ấy, không theo trái phải trên màn hình.

1. Label each photo left or right as you take it. The capture app on the page has a separate slot for every finger of each hand.
2. A fingertip photo keeps the view you see, it is not flipped like a print. Do not compare a photo with a print drawing without flipping it.
3. Name a loop ulnar or radial by the little finger or thumb side of that hand, not by left or right on the screen.

Bài vân tay móc: móc trụ và móc quay đi sâu vào cái bẫy này, có hình từng trường hợp.

Our article on loops: ulnar and radial goes deeper into this trap, with a figure for each case.

Thầy Ưng Khiêm cân tay trái với tay phải thế nàoHow Master Ung Khiem weighs left against right

Trong gói luận Sinh Trắc Tam Tướng, trang tổng ghi phần vân tay bằng đúng một dòng: Vân tay luận: bẩm tính tiên thiên theo phép đẩu ky, cân tay trái với tay phải. Ở mục vân tay, trang tổng nói rõ hơn cách làm: Cuốn luận xét từng ngón một, ngón nào mang dạng gì, tay trái với tay phải lệch nhau ra sao, rồi cân với chỉ tay và tướng mặt.

In the Three Readings package, the hub describes the fingerprint part in one line: Fingerprint reading: innate nature by the dou ji method, left against right. In the fingerprint section the hub spells out the method: The reading looks at each finger in turn, which type sits on which finger, how the left and right hands differ, then weighs it against the palm and the face.

Vân tay ở cả hai tay đều là tầng tiên thiên, thành hình từ trong bụng mẹ và giữ nguyên suốt đời, như bài tiên thiên và hậu thiên đã viết. Còn câu hỏi vì sao phải chụp cả hai bàn tay thì trang tổng trả lời bằng lời Thầy: Tay trái và tay phải thường kể hai câu chuyện: một bên giữ cái bẩm sinh, một bên ghi cái mình đã làm nên. Đặt cạnh nhau mới thấy quý vị đã đổi mình ở đâu. Với vân tay, chỗ hai tay lệch nhau được ghi ngay trong phần đo, trước khi luận.

The prints of both hands belong to the innate layer, formed in the womb and kept for life, as our article on the innate and the acquired explains. On why both hands must be photographed, the hub answers in the Master's words: The left and right hands usually tell two stories: one keeps what you were born with, the other records what you have made of it. Only side by side can the Master see where you have changed. For fingerprints, where the two hands differ is recorded in the measurement part, before any reading.

Tự so vân hai tay của mìnhCompare your own two hands

1. Chụp cận đủ mười đầu ngón, ánh sáng xiên, không bật flash, mỗi ảnh vào đúng khe tay trái hay tay phải.
2. Gọi tên dạng vân từng ngón theo tám dạng trên trang tổng, nhớ gọi móc trụ, móc quay theo chính bàn tay ấy.
3. Xếp năm cặp ngón cùng tên cạnh nhau, đánh dấu cặp nào cùng dạng, cặp nào khác.
4. Đếm số hoa mỗi tay, ghi riêng tay trái và tay phải.

1. Photograph all ten fingertips up close in side light, without flash, each in the correct left or right slot.
2. Name each finger's pattern using the eight types on the hub, naming ulnar and radial loops by that hand.
3. Line up the five same named pairs and mark which match and which differ.
4. Count the whorls on each hand, left and right apart.

Ứng dụng trên trang làm sẵn các bước ấy và cho xem trước miễn phí bản đồ mười ngón ngay trên máy của quý vị. Mở ứng dụng chụp và xem trước để bắt đầu.

The app on the page does these steps for you and shows a free preview of your ten finger map on your own device. Open the capture and preview app to begin.

Đọc tiếpRead next