Từ khu phố thương mại của Melbourne đi ngược lên phía đông theo phố Gisborne (Gisborne Street), quý vị leo một con dốc thoai thoải và gặp một khối nhà thờ sẫm màu, gần như xám đen, dựng bằng loại đá núi lửa mà người Melbourne gọi là đá xanh (bluestone). Ba ngọn tháp nhọn vươn lên, ngọn giữa cao hẳn. Đi vòng ra phía sau, đầu đông của nhà thờ khép lại bằng một vòng nhà nguyện nhỏ tỏa ra như cánh hoa, nhìn xuống hàng cây của vườn Fitzroy (Fitzroy Gardens).
Đây là Nhà thờ chính tòa Thánh Patrick (St Patrick's Cathedral), nhà thờ mẹ của Tổng giáo phận Công Giáo Melbourne, dâng kính Thánh Patrick, vị thánh bổn mạng của người Ireland mà sách Công Giáo Việt Nam đọc là Thánh Patriciô. Cơ quan di sản bang Victoria gọi đây là công trình Gothic Phục Hưng lớn nhất bang. Với người Việt ở Melbourne, nơi này quen thuộc vì một ngày riêng: mỗi tháng 11, gần hai nghìn người về đây dự thánh lễ kính Các Thánh Tử Đạo Việt Nam.
IThánh Patrick Và Nhà Thờ Mẹ Của Một Giáo Phận Người Ireland
Chữ chính tòa chỉ nơi đặt ngai tòa của vị tổng giám mục coi sóc Tổng giáo phận Melbourne, và vì vậy nhà thờ này là nhà thờ mẹ của mọi giáo xứ trong tổng giáo phận. Việc chọn Thánh Patrick làm bổn mạng không phải ngẫu nhiên. Người Công Giáo ở Melbourne thế kỷ 19 phần đông là di dân gốc Ireland, và Thánh Patrick là người đã đem Tin Mừng tới Ireland vào thế kỷ 5. Năm 1974, Tòa Thánh ban cho nhà thờ tước hiệu vương cung thánh đường, theo trang eMelbourne của Đại học Melbourne.
Trong nếp Công Giáo, tôn kính thánh tích là lòng kính nhớ người đã sống gần Chúa, không phải thờ hài cốt. Bàn thờ chính của nhiều nhà thờ xưa được đặt trên thánh tích một vị tử đạo, để nhắc rằng Giáo hội dựng trên chứng tá của các thánh. Theo eMelbourne, sau khi gian giữa xong, xương Thánh Flavia được đem từ Rôma về đặt dưới bàn thờ chính của nhà thờ này, và năm 1907 được thay bằng thánh tích của chính Thánh Patrick, vị bổn mạng.
Cơ quan di sản bang Victoria ghi ba lớp nhà thờ trên cùng khu đất. Đá móng của nhà thờ đầu được làm phép ngày 9 tháng 4 năm 1850. Một nhà thờ đá xanh do hãng George and Schneider thiết kế mở cửa ngày 14 tháng 2 năm 1858. Cùng năm ấy, kiến trúc sư William Wilkinson Wardell, vừa từ Anh sang, nhận vẽ một nhà thờ chính tòa lớn hơn hẳn. Wardell từng dựng nhiều nhà thờ Công Giáo ở London và là người thấm tư tưởng của Augustus Pugin, người cổ xúy trở về kiến trúc Gothic trung đại. Ông cũng là người vẽ Nhà thờ chính tòa Thánh Mary ở Sydney, nên hai nhà thờ mẹ Công Giáo lớn nhất Úc là anh em cùng một bàn tay.
Khách mới tới Melbourne hay lẫn nhà thờ này với Nhà thờ chính tòa Thánh Phaolô (St Paul's Cathedral) ở góc phố Flinders và Swanston giữa trung tâm. Nhà thờ Thánh Phaolô ấy là chính tòa của Anh giáo. Nhà thờ Thánh Patrick trên đồi phía đông mới là chính tòa Công Giáo. Chỗ lẫn thứ hai là năm hoàn thành: nhiều tài liệu ghi 1897, năm cung hiến, nhưng lúc ấy ba ngọn tháp nhọn chưa có. Chúng chỉ được dựng xong năm 1939, theo một đồ án đã sửa và cao hơn dự tính ban đầu của Wardell.
IITám Mươi Năm Dựng Một Nhà Thờ Đá Xanh
Nhà thờ được dựng từng phần trong khi phần cũ vẫn dùng làm nơi thờ phượng. Gian giữa lên trước, tháp và cánh ngang lên sau, hậu cung với vòng nhà nguyện khép lại cuối cùng. Từ năm Wardell nhận việc tới khi ba tháp nhọn xong là khoảng tám mươi năm.
- 1850Đá móng nhà thờ đầuNgày 9 tháng 4 năm 1850 đá móng được làm phép trên khu đất Eastern Hill.
- 1858Wardell nhận đồ ánNhà thờ đá xanh của George and Schneider mở cửa ngày 14 tháng 2. Cuối năm, William Wardell bắt tay vẽ nhà thờ chính tòa mới.
- 1868 hoặc 1869Xong gian giữaeMelbourne ghi gian giữa xong năm 1868, cơ quan di sản bang ghi gian giữa và hai gian bên mở năm 1869.
- 1886 tới 1894Tháp và cánh ngangThân tháp xong năm 1886. Năm 1894 xong cánh ngang và bảy nhà nguyện quanh hậu cung.
- 1897Cung hiếnNgày 27 tháng 10 năm 1897 nhà thờ được cung hiến trong một đại lễ công khai.
- 1936 tới 1940Ba tháp nhọnHãng Conolly và Vanheems dựng ba tháp nhọn và phòng giải tội. Trang của Tổng giáo phận ghi hoàn thành chính thức năm 1939.
- 1974Vương cung thánh đường và di sảnĐược phong vương cung thánh đường và ghi vào Victorian Heritage Register số H0008 trong cùng năm.
- 1997Trùng tu mừng trăm nămĐợt trùng tu lớn xong đúng dịp trăm năm cung hiến.
Có hai chỗ nguồn vênh nhau. Thứ nhất là gian giữa: trang eMelbourne ghi xong năm 1868, hồ sơ của Hội đồng Di sản Victoria ghi gian giữa và hai gian bên mở năm 1869. Có thể một bên ghi năm xây xong, một bên ghi năm đưa vào dùng. Thứ hai là ba tháp nhọn: hồ sơ di sản ghi tháp và phòng giải tội làm từ 1936 tới 1940, eMelbourne và trang Tổng giáo phận ghi 1939. Cách hiểu hợp lý là tháp xong năm 1939, các hạng mục phụ kéo sang năm sau.
IIIGothic Pháp Và Anh Trên Đá Núi Lửa
Wardell pha hai truyền thống Gothic. Gian giữa và mặt tây mang dáng Gothic Anh. Đầu đông thì theo mẫu Pháp: hậu cung bán nguyệt có lối đi quanh và một vòng nhà nguyện tỏa ra, kiểu mà người Pháp gọi là chevet. Hồ sơ di sản bang coi chính phần hậu cung kiểu Pháp ấy là nét riêng đáng kể nhất của công trình.
Vật liệu chính là đá bazan xanh, loại đá núi lửa khai thác quanh Melbourne, sẫm màu và rất cứng. Bên trong, phần lớn kính màu do xưởng Hardman ở Birmingham làm, hai cửa của xưởng Mayer ở München (Munich) và một cửa của Montgomery. Bàn thờ do hãng Farmer and Brindley chạm, trần và tường có hoa văn vẽ khuôn của Charles Firth.
Tháp giữa cao 105 mét (344 bộ), hai tháp bên cao 61,9 mét (203 bộ), theo bách khoa toàn thư mở. Xong năm 1939.
Cung thánh bán nguyệt, lối đi quanh và bảy nhà nguyện xong năm 1894, đặt ở đầu đông theo lệ phụng vụ.
Tám quả chuông do John Murphy đúc ở Dublin năm 1852, quả thứ chín là chuông Truyền Tin thêm năm 1988, theo bách khoa toàn thư mở.
Đàn hiện nay làm năm 1962 tới 1964, 81 âm sắc, giữ lại một phần đàn gốc cuối thế kỷ 19, được phục hồi năm 1996 tới 1997.
Trong nhà thờ có một phiến đá khảm và một que thông điệp (message stick) của người thổ dân Úc, theo trang Tổng giáo phận.
| Hạng mục | Số liệu | Nguồn |
|---|---|---|
| Chiều dài | 103,6 m (340 bộ) | bách khoa toàn thư mở |
| Tháp giữa | 105 m (344 bộ) | bách khoa toàn thư mở |
| Hai tháp bên | 61,9 m (203 bộ) | bách khoa toàn thư mở |
| Số nhà nguyện quanh hậu cung | 7 | Hội đồng Di sản Victoria |
| Số chuông | 9 | bách khoa toàn thư mở |
IVThế Đất Và Hướng
Có một điều cần đặt lên đầu mục này: trong Công Giáo không có phong thủy. Hướng nhà thờ do phụng vụ định. Ở đây Wardell theo đúng lệ xưa, bàn thờ chính ở đầu đông, mặt tây mở cửa lớn với khung cửa sổ lớn, như bách khoa toàn thư mở mô tả. Điều thư viện viết tiếp theo là một cách đọc theo phong thủy cổ truyền của người Việt, dành cho bạn đọc quen lối nhìn ấy. Tư liệu của Tổng giáo phận không nói gì về điều này.
Trước hết là thế tựa. Nhà thờ đứng trên Eastern Hill, dải đất cao ở rìa đông khu phố cũ. Phía sau lưng, tức phía hậu cung, là các vườn cây lớn của East Melbourne. Người Việt đọc đất gọi chỗ dựa phía sau là hậu chẩm, cái gối. Ở đây gối là một ngọn đồi thấp phủ cây xanh, không có núi, nhưng vẫn đủ ý có chỗ tựa.
Thứ hai là minh đường. Mặt tây nhìn xuống khu phố thương mại dựng theo ô bàn cờ, thấp hơn đồi. Theo lối cũ, cửa lớn mở về phía đất thấp và rộng là thế tốt, khí từ nơi đông người đi lên gặp cửa. Xa hơn về phía nam, hơn một cây số, là sông Yarra (Yarra River) chảy ngang thành phố. Nước ở xa và không ôm sát, nên cách đọc này không nói tới thế thủy bão như với những nhà thờ bên sông.
Thứ ba là hình thể. Ba tháp nhọn, ngọn giữa cao, hai ngọn bên thấp và bằng nhau. Người Việt xưa gọi dáng núi ba đỉnh như thế là bút giá, cái giá gác bút, một dáng núi được ưa trong phép tìm đất. Sự giống nhau chỉ nằm ở hình: ba tháp mặt tây là quy ước của nhà thờ Gothic, và tháp giữa ở đây còn là đồ án được sửa lại tám mươi năm sau khi Wardell đặt bút.
VLễ Theo Lịch Phụng Vụ Và Thánh Lễ Của Người Việt
Nhà thờ theo lịch phụng vụ chung của Giáo hội Công Giáo, tính theo dương lịch. Ngoài lịch chung có những ngày riêng gắn với vị bổn mạng, với ngày cung hiến và với các cộng đồng di dân của tổng giáo phận. Bài chỉ ghi ngày, không ghi giờ giấc.
| Ngày | Theo lịch nào | Lễ | Nội dung |
|---|---|---|---|
| 17 tháng 3 | Lịch phụng vụ Công Giáo, dương lịch | Lễ Thánh Patrick | Lễ bổn mạng của nhà thờ, ngày lớn nhất trong năm của nhà thờ này. |
| 27 tháng 10 | Dương lịch, kỷ niệm cung hiến | Kỷ niệm cung hiến | Ngày cung hiến năm 1897. |
| Chúa Nhật gần 24 tháng 11 | Lịch phụng vụ Công Giáo | Thánh lễ kính Các Thánh Tử Đạo Việt Nam | Cộng đồng Công Giáo Việt Nam ở Melbourne tụ về, có rước quanh khuôn viên nhà thờ. |
| Tuần Thánh và Phục Sinh | Lịch phụng vụ Công Giáo, Phục Sinh tính theo trăng | Đỉnh cao của năm phụng vụ | Tổng giám mục chủ sự các nghi lễ chung của tổng giáo phận. |
| 25 tháng 12 | Lịch phụng vụ Công Giáo | Lễ Giáng Sinh | Một trong hai lễ trọng nhất của năm. |
Về người Việt tại Melbourne: theo trang Melbourne Catholic của Tổng giáo phận, thánh lễ kính Các Thánh Tử Đạo Việt Nam được cử hành tại nhà thờ chính tòa Thánh Patrick hằng năm từ đầu thập niên 1980, vào Chúa Nhật gần ngày 24 tháng 11. Ngày 19 tháng 11 năm 2023 có gần 2.000 người dự, cờ của 17 hội đoàn Công Giáo Việt Nam dẫn đầu cuộc rước quanh khuôn viên nhà thờ, kiệu tượng Đức Mẹ La Vang và thánh tích các thánh tử đạo, bài giảng bằng tiếng Việt và một ca đoàn liên hợp hơn một trăm người hát lễ. Ngày 17 tháng 11 năm 2024 có hơn 2.000 người dự, với đại diện chừng 16 cộng đoàn Công Giáo Việt Nam ở Melbourne.
Nhóm 117 vị thánh tử đạo Việt Nam được tôn phong năm 1988, bài của Tổng giáo phận gọi đó là lễ phong thánh cho một nhóm đông nhất trong lịch sử Giáo hội. Cũng theo bài ấy, từ năm 1630 tới năm 1880 ước chừng 130.000 tới 300.000 người Công Giáo Việt Nam đã chết vì đạo.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Cathedral Place (góc Gisborne Street và Albert Street), East Melbourne VIC 3002
- Đường tới
- Nhà thờ nằm ở Cathedral Place, góc phố Gisborne và phố Albert, East Melbourne, đi bộ lên dốc từ khu trung tâm chừng mười phút, cạnh vườn Fitzroy.
- Toạ độ
- -37.8101, 144.9764
Đây là nhà thờ chính tòa đang cử hành phụng vụ mỗi ngày, lệ của nơi thờ tự là lệ phải theo: ăn mặc kín đáo, bỏ mũ khi vào trong, giữ im lặng trong lòng nhà thờ. Khi đang có thánh lễ, khách xem kiến trúc xin đứng phía sau và không đi lại giữa các hàng ghế. Các nhà nguyện quanh hậu cung là chỗ người ta ngồi cầu nguyện riêng, xin quý vị đi nhẹ. Vào Chúa Nhật có thánh lễ kính các Thánh Tử Đạo, khuôn viên rất đông người.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ chính tòa Thánh Patrick, Melbourne
Contribute photos, information or video for St Patrick's Cathedral, MelbourneThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Nhà thờ Thánh Patrick Melbourne xây năm nào
Đá móng nhà thờ đầu làm phép năm 1850. Nhà thờ hiện nay theo đồ án William Wardell khởi dựng từ năm 1858, gian giữa xong năm 1868 hoặc 1869 tùy nguồn, cung hiến ngày 27 tháng 10 năm 1897. Ba tháp nhọn chỉ xong năm 1939, hồ sơ di sản bang ghi hạng mục này làm từ 1936 tới 1940.
Tháp nhà thờ Thánh Patrick Melbourne cao bao nhiêu
Theo bách khoa toàn thư mở, tháp giữa cao 105 mét, tức 344 bộ, hai tháp bên cao 61,9 mét. Toàn nhà thờ dài 103,6 mét. Hồ sơ di sản của bang Victoria và trang Tổng giáo phận không ghi số đo tháp, nên thư viện ghi rõ nguồn của con số này.
Thánh lễ kính các Thánh Tử Đạo Việt Nam ở Melbourne vào dịp nào
Vào Chúa Nhật gần ngày 24 tháng 11, lễ Thánh Anrê Dũng Lạc và các bạn tử đạo, tại nhà thờ chính tòa Thánh Patrick. Lệ này có từ đầu thập niên 1980. Năm 2023 có gần 2.000 người dự, năm 2024 hơn 2.000 người với đại diện chừng 16 cộng đoàn, có rước tượng Đức Mẹ La Vang và thánh tích các thánh.
Nhà thờ Thánh Patrick Melbourne và nhà thờ Thánh Mary Sydney có liên quan gì
Cả hai đều do kiến trúc sư William Wilkinson Wardell thiết kế theo lối Gothic Phục Hưng và đều là nhà thờ chính tòa Công Giáo. Thánh Patrick dựng bằng đá bazan xanh của Melbourne, Thánh Mary dựng bằng sa thạch vàng của Sydney. Ở Melbourne, Wardell giữ lệ bàn thờ quay về đông.
Vì sao nhà thờ Thánh Patrick có màu đá sẫm
Vì dựng chủ yếu bằng đá bazan xanh, người địa phương gọi là bluestone, loại đá núi lửa khai thác quanh Melbourne, sẫm màu và rất cứng. Đá này là vật liệu đặc trưng của nhiều công trình Melbourne thế kỷ 19. Chính màu đá ấy làm nhà thờ khác hẳn các nhà thờ sa thạch vàng ở Sydney.