VẠN ĐẠO ĐƯỜNG
Các đạo có mặt: Công Giáo, Phật Giáo, Tin Lành, Do Thái Giáo, Hồi Giáo, Chính Thống Giáo
Ba mươi tám nơi đã viết ở Đức. Mỗi nơi ghi lịch sử, kiến trúc, thế đất và hướng, lễ tiết, cùng đường tới nơi.
Mỗi chấm là một nơiRê chuột lên để xem tên, bấm để mở trang nơi ấy
Cả 38 trang đều đã có bản tiếng Anh.
Nhà thờ Các Thánh trong lâu đài Wittenberg, cung hiến năm 1503, nơi Martin Luther gắn 95 luận đề ngày 31 tháng 10 năm 1517 mở đầu Cải Chánh Tin Lành, giữ mộ Luther và Melanchthon, tháp cao 88 mét.
Ảnh: Chris06; shifted by Rabanus Flavus, CC0, Wikimedia Commons
Nhà thờ chính tòa Thánh Phêrô của Tổng giáo phận Cologne, đặt móng năm 1248 và hoàn thành năm 1880, hai tháp cao hơn 157 mét bên sông Rhine, nơi giữ hòm thánh tích Ba Vua từ năm 1164.
Ảnh: Raimond Spekking, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Nhà thờ chính tòa của giáo phận Aachen, lõi là nhà nguyện Palatine hình bát giác do Charlemagne cho dựng cuối thế kỷ 8 đầu thế kỷ 9 theo đồ án của Odo xứ Metz, nơi Charlemagne được an táng năm 814. Từ năm 936 tới năm 1531 đây là nơi đăng quang của các vua Đức, và năm 1978 nhà thờ là di sản thế giới đầu tiên của nước Đức được UNESCO ghi danh.
Ảnh: Leonhard Lenz, CC0, Wikimedia Commons
Lâu đài trên đỉnh đồi nhìn xuống Eisenach, có cung điện Roman của các bá tước xứ Thüringen dựng từ khoảng năm 1157, nơi Thánh Elisabeth xứ Hungary từng sống và làm việc bác ái. Từ tháng 5 năm 1521 tới tháng 3 năm 1522 Martin Luther ẩn cư tại đây và dịch Tân Ước từ tiếng Hy Lạp sang tiếng Đức, lâu đài được UNESCO ghi danh năm 1999.
Ảnh: Krzysztof Golik, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Nhà thờ Tin Lành Luther ở trung tâm Leipzig, gốc là tu viện kinh sĩ lập năm 1212, nhà thờ kiểu hall church Gothic muộn hiện nay cung hiến năm 1496, tháp cao 68 mét. Johann Sebastian Bach giữ chức Thomaskantor từ năm 1723 tới năm 1750 và an nghỉ trong gian cung thánh từ năm 1950, ca đoàn Thomanerchor vẫn hát tại đây.
Ảnh: Lukas Beck, CC BY 4.0, Wikimedia Commons
Nhà thờ chính tòa cổ xưa nhất nước Đức tại cố đô La Mã Augusta Treverorum (Trier), khởi dựng từ khoảng năm 326 dưới thời Hoàng đế Constantine Đại đế và Giám mục Agritius với phần lõi tường gạch La Mã thế kỷ 4 ở khu trung tâm Quadratbau vẫn còn đứng vững tới nay, mở rộng theo phong cách Romanesque Salian thế kỷ 11 với hai cung thánh đông tây và sáu ngọn tháp đá. Nơi đây lưu giữ thánh tích Áo Thánh Không Đường May (Heiliger Rock) tương truyền do Thánh nữ Helena rước từ Giêrusalem về Trier.
Ảnh: Berthold Werner, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
Thánh địa hành hương kính Đức Mẹ quan trọng nhất nước Đức, được mệnh danh là Trái tim của xứ Bayern tại quảng trường Kapellplatz ở thị trấn Altötting. Trung tâm là Nhà nguyện Ân Sủng (Gnadenkapelle) hình bát giác từ thời Carolingian thế kỷ 8 tới thế kỷ 9, nơi tôn trí pho tượng Đức Mẹ Đen bằng gỗ đoạn khoảng năm 1330, lưu giữ 28 bình bạc đựng trái tim của các vị vua và tuyển hầu tước vương triều Wittelsbach cùng hơn 2.000 bức tranh tạ ơn sau phép lạ cứu sống hai em bé năm 1489.
Ảnh: W. Bulach, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Thánh địa hành hương Đức Mẹ lớn nhất vùng Tây Bắc châu Âu và lớn thứ hai tại nước Đức sau Altötting, nằm tại thị trấn Kevelaer sát biên giới Hà Lan. Khởi nguồn từ lời gọi bí nhiệm mà thương gia Hendrick Busman nghe thấy vào mùa Giáng sinh năm 1641 cùng thị kiến của vợ ông là bà Mechel Schrouse năm 1642 về bức tranh khắc đồng Đức Mẹ An Ủi Kẻ Âu Lo (Consolatrix Afflictorum), quần thể quanh quảng trường Kapellenplatz quy tụ Nhà thờ Nến (1643 tới 1645), Nhà nguyện Ân Sủng hình lục giác (1654) và Vương cung thánh đường Đức Mẹ Tân Gothic (1858 tới 1864).
Ảnh: Thomas Schoch, CC BY-SA 2.5, Wikimedia Commons
Vương cung thánh đường hành hương lừng danh bậc nhất vùng Thượng Franken (bang Bayern), dựng bằng đá sa thạch vàng từ năm 1743 tới 1772 theo thiết kế hậu kỳ Baroque và Rococo của kiến trúc sư Balthasar Neumann ngay trên nơi mục đồng Hermann Leicht thấy thị kiến Chúa Hài Đồng cùng Mười Bốn Vị Thánh Cứu Giúp vào các năm 1445 và 1446.
Ảnh: Ermell, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Tổ hợp tu viện Gothic thời Trung cổ khởi dựng từ năm 1277 bên dòng sông Gera tại thành phố Erfurt, nơi nhà cải cách Martin Luther từng sống đời tu sĩ ẩn tu dòng Augustinô từ năm 1505 tới 1511 và thụ phong linh mục trước khi khởi xướng cuộc Cải cách Tin Lành.
Ảnh: Ralf Roletschek (talk) - Fahrradtechnik auf fahrradmonteur.de, FAL, Wikimedia Commons
Kiệt tác nhà thờ Tin Lành Baroque bên bờ sông Elbe do kiến trúc sư George Bähr xây dựng từ năm 1726 tới 1743 với vòm Chuông Đá cao hơn 91 mét, sập đổ tháng 2 năm 1945 và được phục dựng khảo cổ từ 3.539 viên đá đen nguyên bản giai đoạn 1994 tới 2005 như biểu tượng hòa giải quốc tế.
Ảnh: Dietmar Rabich, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Nhà thờ Chính Thống giáo Nga năm mái vòm củ hành mạ vàng trên sườn đồi Neroberg tại Wiesbaden, được Công tước Adolf xứ Nassau xây dựng từ năm 1847 tới 1855 theo thiết kế của Philipp Hoffmann để làm nơi an nghỉ cho người vợ trẻ là Nữ Đại Công tước Nga Elizabeth Mikhailovna Romanova.
Ảnh: Oliver Carl, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
Nhà thờ chính tòa của Giáo phận Berlin và Đức thuộc Giáo hội Chính Thống giáo Nga (Tòa Thượng phụ Moskva), xây dựng từ năm 1936 tới 1938 tại quận Wilmersdorf theo phong cách kiến trúc Novgorod cổ với vòm chính mạ vàng, bốn vòm góc xanh sao vàng và bức bình phong linh ảnh gỗ sồi thế kỷ 19.
Ảnh: Leonhard Lenz, CC0, Wikimedia Commons
Đại giáo đường Do Thái phong cách Phục hưng Moorish trên phố Oranienburger Straße tại trung tâm Berlin, khởi dựng từ năm 1859 tới 1866 theo thiết kế của Eduard Knoblauch và Friedrich August Stüler với mái vòm khía mạ vàng cao 50,21 mét, từng có sức chứa 3.000 chỗ ngồi và nay là trung tâm văn hóa tâm linh Centrum Judaicum.
Ảnh: Taxiarchos228, FAL, Wikimedia Commons
Giáo đường Do Thái chính của Cộng đồng Do Thái München và Thượng Bayern tại quảng trường St.-Jakobs-Platz, kế thừa tên gọi Ohel Jakob (Lều của Tổ phụ Gia-cốp) từ ngôi giáo đường Chính Thống năm 1892 ở phố Herzog-Rudolf-Straße từng bị thiêu hủy trong đêm Kristallnacht ngày 9 tháng 11 năm 1938. Công trình do hai kiến trúc sư Rena Wandel-Hoefer và Wolfgang Lorch thiết kế, khởi dựng năm 2004 và khánh thành ngày 9 tháng 11 năm 2006 với phần đế đá travertine tượng trưng cho Bức Tường Phía Tây ở Giêrusalem nâng đỡ khối vòm kính lưới đồng đan hình Ngôi sao David, nối liền với Hành lang Tưởng niệm ngầm khắc tên hơn 4.500 nạn nhân Do Thái München.
Ảnh: Flocci Nivis, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Ngôi thánh đường Hồi giáo còn tồn tại lâu đời nhất tại nước Đức, tọa lạc trên phố Brienner Straße thuộc quận Wilmersdorf (Berlin), do phong trào truyền giáo Hồi giáo Ahmadiyya Anjuman Ishaat-i-Islam Lahore (AAIIL) dưới sự dẫn dắt của học giả Maulana Sadr-ud-Din khởi dựng từ năm 1924 và khánh thành năm 1928. Công trình do kiến trúc sư Karl Alfred Herrmann thiết kế lấy cảm hứng từ lăng Taj Mahal thời Mughal với mái vòm củ hành cao 26 mét và hai ngọn tháp gọi lễ trắng cao 32 mét giữa khu vườn thanh tịnh, từng là trung tâm giao lưu trí thức Hồi giáo và châu Âu thời Cộng hòa Weimar và được xếp hạng Di tích Lịch sử Bảo tồn của Berlin năm 1993.
Ảnh: Martin Kraft, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Đại thánh đường Hồi giáo phong cách Ottoman cổ điển tiêu biểu nhất tại thủ đô Berlin, tọa lạc trên đại lộ Columbiadamm thuộc quận Neukölln trong khuôn viên Nghĩa trang Hồi giáo Thổ Nhĩ Kỳ lâu đời nhất nước Đức (có nguồn gốc từ năm 1798 thời Vua Friedrich Wilhelm III của Phổ và mở rộng năm 1866). Công trình do Liên đoàn Hồi giáo Thổ Nhĩ Kỳ DITIB khởi dựng năm 1999 và hoàn thành năm 2005 theo thiết kế của kiến trúc sư Hilmi Şenalp lấy cảm hứng từ bậc thầy Mimar Sinan thế kỷ 16 và 17, nổi bật với mái vòm cao 21,5 mét, hai tháp gọi lễ cao 37,1 mét, đá vôi trắng cùng gốm sứ İznik và Kütahya chế tác từ Thổ Nhĩ Kỳ.
Ảnh: Zairon, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Một trong những đại thánh đường Hồi giáo lớn và hiện đại nhất nước Đức và châu Âu, tọa lạc tại ngã tư Venloer Straße và Innere Kanalstraße thuộc quận Ehrenfeld, thành phố Köln. Công trình do Liên đoàn Hồi giáo Thổ Nhĩ Kỳ DITIB khởi công năm 2009, mở cửa cầu nguyện từ tháng 6 năm 2017 và khánh thành ngày 29 tháng 9 năm 2018 theo thiết kế của hai cha con kiến trúc sư danh tiếng Gottfried Böhm (chủ nhân giải Pritzker 1986) và Paul Böhm, nổi bật với những cánh vỏ bê tông uốn cong như nụ hoa hé mở xen kẽ vách kính lớn, mái vòm cao 36,5 mét và hai ngọn tháp gọi lễ cao 55 mét.
Ảnh: Superbass, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Quần thể tự viện Phật giáo Thượng tọa bộ (Theravada) cổ xưa nhất và lớn nhất tại châu Âu, tọa lạc trên đồi rừng thông Edelhofdamm thuộc khu Frohnau ở cực bắc thủ đô Berlin. Do bác sĩ kiêm dịch giả Kinh điển Pali người Đức Paul Dahlke (1865 tới 1928) tự bỏ tiền túi xây dựng từ năm 1923 và khánh thành tháng 8 năm 1924 theo thiết kế của kiến trúc sư Max Meyer với Cổng Voi kiểu đại tháp Sanchi và 73 bậc thang đá tượng trưng cho Bát Chính Đạo, công trình được hội truyền giáo German Dharmaduta Society của ông Asoka Weeraratna (Sri Lanka) mua lại năm 1957 để lập tịnh xá chư tăng thường trú và được công nhận Di tích Bảo tồn Quốc gia năm 1988.
Ảnh: Ekem, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Học viện và trung tâm tu học Phật giáo Tây Tạng (truyền thống Gelugpa) lâu đời và có uy tín học thuật cao nhất nước Đức, tọa lạc trên phố Hermann-Balk-Straße thuộc khu Rahlstedt và Berne (thành phố Hamburg). Được thành lập năm 1977 dưới sự bảo trợ trực tiếp của Đức Đạt Lai Lạt Ma đời thứ 14 và được xây dựng nền tảng học thuật suốt 24 năm (từ 1979 tới 2003) bởi học giả lỗi lạc Geshe Thubten Ngawang xuất thân từ đại tu viện Sera tại Lhasa, trung tâm nổi tiếng với chương trình Nghiên cứu Phật học Hệ thống kéo dài 7 năm hợp tác với Đại học Hamburg, ngôi chánh điện truyền thống và bảo tháp Giác Ngộ (Bodhi Stupa) trong khu vườn tĩnh lặng.
Ảnh: Photo YourSpace from lisbon, Portugal, CC BY 2.0, Wikimedia Commons
Nhà thờ kiến trúc Romanesque lớn nhất còn tồn tại trên thế giới bên bờ sông Rhine và là lăng tẩm thiêng liêng của tám vị Hoàng đế cùng Quốc vương Đế quốc La Mã Thần thánh.
Ảnh: Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Đại thánh đường bốn tháp trên đỉnh đồi Domberg của thành phố bảy ngọn đồi Bamberg, nơi lưu giữ ngôi mộ Giáo hoàng duy nhất ở phía bắc dãy Alps cùng pho tượng Kỵ sĩ Bamberg bí ẩn.
Ảnh: Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Hai đại thánh đường song sinh lưu giữ đỉnh cao kiến trúc và nghệ thuật đúc đồng thời Phục hưng Đế chế Otto thế kỷ 11 cùng Bụi Hoa Hồng Ngàn Năm huyền thoại.
Ảnh: bph / Werner Kaiser, CC BY 3.0, Wikimedia Commons
Quần thể đan viện dòng Xitô thời Trung cổ được bảo tồn hoàn chỉnh nhất ở phía bắc dãy Alps và là cái nôi học thuật của Johannes Kepler, Friedrich Hölderlin cùng Hermann Hesse.
Ảnh: Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Trung tâm đan viện và học thuật quyền lực của Đế quốc Frank thời Hoàng đế Charlemagne, nơi bảo tồn nguyên vẹn Sảnh cổng Torhalle hơn 1.200 năm tuổi.
Ảnh: Kuebi - Armin Kübelbeck, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
Hòn đảo tu viện dòng Biển Đức giữa lòng Hồ Constance khởi dựng năm 724, trung tâm học thuật và nghệ thuật hội họa sách viết tay chiếu sáng rực rỡ bậc nhất châu Âu thời Vương triều Carolingian và Đế chế Otto.
Ảnh: Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Kiệt tác toàn bích nhất của nghệ thuật kiến trúc Rococo vùng Bayern giữa đồng cỏ dưới chân dãy Alpes, khởi nguồn từ phép lạ giọt nước mắt trên pho tượng gỗ Chúa Cứu Thế ngày 14 tháng 6 năm 1738.
Ảnh: Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Cái nôi khai sinh nền văn hóa, luật pháp tôn giáo và kiến trúc hội đường của cộng đồng người Do Thái Ashkenazi tại châu Âu thời Trung cổ, trải dọc bờ tả ngạn sông Rhine qua ba thành phố Speyer, Worms và Mainz.
Ảnh: Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Quần thể di sản kiến trúc Do Thái giáo thời Trung cổ quý hiếm ngay giữa phố cổ Erfurt, nơi bảo tồn ngôi hội đường từ khoảng năm 1094 còn nguyên vẹn tới mái nhà cùng Kho báu Erfurt chôn giấu năm 1349.
Ảnh: Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Thánh địa cội nguồn của Giáo hội Anh Em Moravia dưới chân đồi Hutberg tại vùng Oberlausitz, nơi khởi phát Cuộc Cầu Nguyện Liên Lỉ 100 Năm, sách Câu Gốc Hàng Ngày và truyền giáo Tin Lành toàn cầu từ thế kỷ 18.
Ảnh: J.-H. Janßen, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Ngôi đại tòng lâm Phật giáo Việt Nam đầu tiên và lớn nhất trên đất Đức, trung tâm hoằng pháp, dịch thuật kinh điển và văn hóa tâm linh tiêu biểu của người Việt tại châu Âu từ năm 1978.
Ảnh: Axel Hindemith, Public domain, Wikimedia Commons
Ngôi chùa Phật giáo Việt Nam đầu tiên và lớn nhất tại thủ đô Berlin, mái nhà tâm linh gắn kết cộng đồng người Việt giữa rừng cây thanh tịnh của quận cổ Spandau.
Ảnh: Fridolin freudenfett, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Trung tâm tu học Phật giáo Việt Nam và thiền học tiêu biểu giữa thủ phủ tài chính Frankfurt am Main, nhịp cầu nối kết truyền thống Bắc tông Việt Nam với đời sống đối thoại liên tôn tại bang Hessen.
Ảnh: Dirk Schneider (ds-foto), CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
Ngôi đại tự Phật giáo Việt Nam đầu tiên và lớn nhất tại vùng Bắc Đức, nơi lưu giữ ký ức tri ân con tàu nhân đạo Cap Anamur và tỏa rạng ánh sáng từ bi bên dòng sông Bille hiền hòa của thành phố cảng Hamburg.
Ảnh: H. Zell, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
Ngôi phạm vũ thanh tịnh nép mình bên rìa rừng thông Ebersberg ở phía đông thủ phủ München, nơi tưởng niệm ân đức bậc cao tăng khai sơn Tổ đình Vĩnh Nghiêm và quy tụ Phật tử người Việt khắp miền Nam nước Đức.
Ảnh: Cmcmcm1, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Ngôi tòng lâm Phật giáo Việt Nam bề thế trên khuôn viên rộng 5.000 mét vuông tại quận Schönefeld-Ost, điểm tựa tâm linh gắn kết hàng ngàn gia đình người Việt khắp thành phố Leipzig và các tiểu bang miền Đông nước Đức.
Ảnh: Andreas Wolf 01, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Trung tâm mục vụ, tĩnh tâm và huấn luyện tông đồ lịch sử của cộng đồng Công giáo Việt Nam tại vùng Münsterland, gắn liền với di sản truyền giáo của Dòng Ngôi Lời và phong trào định cư của thuyền nhân Việt Nam tại bang đông dân nhất nước Đức.
Ảnh: Johannes Kerstiens (unland), CC BY 3.0, Wikimedia Commons
Cộng đoàn giáo xứ người Việt lớn nhất và lâu đời nhất tại miền Nam nước Đức, mang tước hiệu Nữ Vương Hòa Bình trực thuộc Tổng giáo phận München và Freising, giữ nhịp Thánh lễ tiếng Việt giữa lòng thủ phủ bang Bayern suốt hơn bốn thập niên.
Ảnh: Rufus46, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Chưa có nơi nào khớp với bộ lọc này.
Thư viện này mở và không thu phí, làm tới đâu ghi công khai tới đó. Ba việc quý vị giúp được ngay:
Thư về thayungkhiem@gmail.com
Vì những thứ ấy đổi luôn. Một thư viện sai một lần về chuyện thực tế thì người đọc mất tin cả những phần còn lại. Trước khi đi, xin quý vị hỏi lại chính nơi ấy.
Từ Wikimedia Commons với giấy phép mở, mỗi tấm ghi rõ tên người chụp, hoặc do UK MASTER ACADEMY tự chụp. Không tấm nào được đăng nếu thiếu tên tác giả và tên giấy phép.
Bốn phép thử: đã được xếp hạng di tích, thuộc một đạo mà thư viện có viết, thế đất và hướng đọc được bằng con mắt phong thủy, và có ảnh giấy phép mở để dùng.
Thư viện mở từng nước một, nước nào nhiều người đọc thì đi trước, trong mỗi nước thì nơi nổi bật nhất đi trước. Nước còn mờ chỉ là chưa tới lượt. Quý vị muốn góp một nơi cho nước mình, xin nhắn qua trang Thầy Ưng Khiêm.
