Philippines

Nhà thờ đá cổ nhất Philippines trong khu thành cổ Intramuros, do dòng Augustinô dựng từ năm 1587 tới 1607 theo đồ án của Juan Macías, hầu như giữ nguyên từ đó, đứng vững qua cơn động đất năm 1863. Trần vẽ lối trompe l'oeil năm 1875 và các bàn thờ Baroque, là một trong bốn nhà thờ Baroque Philippines được UNESCO ghi danh năm 1993.

Di sản Thế giới UNESCO (Các nhà thờ Baroque Philippines, 1993), Bảo vật văn hóa quốc gia và Di tích lịch sử quốc gia (Philippines)General Luna Street, Intramuros, Manila

Ảnh: Diego Delso, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Ngôi nhà thờ Công giáo cổ nhất Philippines tọa lạc tại trung tâm thành phố Cebu, do tu sĩ Dòng Augustinô Andrés de Urdaneta và thống chế Miguel López de Legazpi khởi lập ngày 28 tháng 4 năm 1565 ngay tại nơi tìm thấy pho tượng gỗ Chúa Hài Đồng (Santo Niño de Cebú) mà Ferdinand Magellan từng trao tặng hoàng hậu Juana trong lễ rửa tội ngày 14 tháng 4 năm 1521. Công trình đá san hô hiện hữu được xây dựng từ năm 1735 đến 1739 (hoàn tất cung hiến đầu năm 1740) dưới sự đốc công của tu sĩ Juan de Albarrán theo phong cách Baroque động đất, được Giáo hoàng Phaolô VI nâng lên hàng Tiểu Vương cung thánh đường năm 1965 kèm danh hiệu Mẹ và Đầu của mọi nhà thờ tại quần đảo Philippines.

Tiểu Vương cung thánh đường (1965), Di tích Lịch sử Quốc gia Philippines (1973), Bảo vật Văn hóa Quốc gia Philippines (2021)Osmeña Boulevard, Barangay Santo Niño, Cebu City, 6000 Cebu, Philippines

Ảnh: LMP 2001, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Nhà thờ chính tòa của Tổng giáo phận Manila nằm đối diện quảng trường Plaza de Roma trong khu thành cổ Intramuros, khởi lập năm 1571 bởi linh mục thế tục Juan de Vivero và được nâng lên hàng nhà thờ chính tòa năm 1579 theo sắc chỉ của Giáo hoàng Grêgôriô XIII. Sau bảy lần bị hủy hoại bởi hỏa hoạn, động đất (1600, 1645, 1852, 1863, 1880) và biến cố năm 1945, công trình thứ tám hiện nay được tái thiết từ năm 1954 đến 1958 dưới thời Tổng giám mục Rufino Jiao Santos theo đồ án Tân Romanesque của kiến trúc sư Fernando Ocampo và được Giáo hoàng Gioan Phaolô II sắc phong Tiểu Vương cung thánh đường năm 1981.

Tiểu Vương cung thánh đường (1981), Di tích Lịch sử Quốc gia PhilippinesCabildo corner Beaterio Streets, Plaza de Roma, Intramuros, Manila, 1002 Metro Manila, Philippines

Ảnh: Diego Delso, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Kiệt tác kiến trúc Baroque Pháo đài (Fortress Baroque) của Philippines tọa lạc trên gò đất cao Tacas tại đô thị ven biển Miagao (tỉnh Iloilo, đảo Panay), được các tu sĩ Dòng Augustinô dưới sự giám sát của cha xứ Francisco Máximo Gonzales và thị trưởng Domingo Libo-on xây dựng từ năm 1786 hoặc 1787 đến năm 1797 bằng đá sa thạch vàng cam dày 1,5 mét với hai tháp chuông canh gác bất đối xứng. Mặt tiền nhà thờ nổi tiếng với bức phù điêu chạm nổi Thánh Christopher mặc trang phục nông dân bản địa cõng Chúa Hài Đồng tay vịn vào thân cây dừa giữa rừng đu đủ và ổi nhiệt đới, được UNESCO công nhận là một trong bốn Nhà thờ Baroque của Philippines thuộc Di sản Thế giới năm 1993.

Di sản Thế giới UNESCO (Các nhà thờ Baroque của Philippines, 1993), Di tích Lịch sử Quốc gia Philippines (1973)Zulueta Avenue, Poblacion, Miagao, 5023 Iloilo, Panay Island, Philippines

Ảnh: Patrickroque01, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Thánh đường Hồi giáo lớn nhất vùng thủ đô Metro Manila tọa lạc trên phố Globo de Oro thuộc khu phố Hồi giáo quận Quiapo (Manila), khởi dựng ngày 4 tháng 8 năm 1976 theo đồ án của kiến trúc sư Jorge Y. Ramos với sức chứa lên tới 22.000 tín đồ. Công trình nổi bật với mái vòm mạ vàng đường kính 12 mét kết hợp nghệ thuật hình học và họa tiết uốn lượn okir truyền thống của các tộc người Maranao, Maguindanao và Tausug vùng Mindanao và quần đảo Sulu.

Thánh đường Hồi giáo lớn nhất vùng thủ đô Metro ManilaGlobo de Oro Street, Muslim Town, Barangay 384, Quiapo, Manila, 1001 Metro Manila, Philippines

Ảnh: Patrick Roque, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Đỉnh cao của phong cách kiến trúc Baroque kháng chấn (Earthquake Baroque) tại Philippines, do các tu sĩ dòng Augustinô khởi dựng năm 1694 và hoàn thành năm 1710 bằng đá san hô và gạch trát vữa đường mật tại thị trấn Paoay. Ngôi thánh đường nổi tiếng khắp thế giới với 24 trụ chống tường khổng lồ (buttresses) dày 1,67 mét xoắn ốc dọc hai bên hông, mặt tiền tam giác chạm phù điêu giao thoa nghệ thuật Gothic - Hoa - Mã Lai và tháp chuông ba tầng xây tách rời năm 1793 từng làm đài quan sát của nghĩa quân cách mạng.

Di sản Thế giới UNESCO (Các nhà thờ Baroque của Philippines, 1993) và Bảo vật Văn hóa Quốc giaĐường Marcos Avenue, khu Poblacion, thị trấn Paoay, tỉnh Ilocos Norte, đảo Luzon

Ảnh: Luzviminda7641, CC0, Wikimedia Commons

Ngôi thánh đường pháo đài độc nhất vô nhị trong bốn nhà thờ Baroque UNESCO của Philippines: thay vì đặt ở quảng trường đồng bằng, toàn bộ nhà thờ gạch đỏ và tu viện được các tu sĩ dòng Augustinô xây dựng năm 1765 trên đỉnh một ngọn đồi biệt lập có tường thành đá bao bọc và bậc thang 85 bậc bằng đá hoa cương dẫn lên. Bên hông nhà thờ là tháp chuông hình bát giác bốn tầng dựng năm 1810 hơi nghiêng nhẹ do nền đất lún qua các trận động đất lịch sử.

Di sản Thế giới UNESCO (Các nhà thờ Baroque của Philippines, 1993) và Di tích Lịch sử Quốc giaĐồi trung tâm Poblacion, thị trấn Santa Maria, tỉnh Ilocos Sur, đảo Luzon

Ảnh: Luzviminda7641, CC0, Wikimedia Commons

Trái tim lòng đạo bình dân nồng nhiệt bậc nhất Philippines tại quận Quiapo, Manila, nơi tôn trí pho tượng gỗ mesquite màu đen khắc hình Chúa Giê-su quỳ một gối vác Thánh Giá được các tu sĩ dòng Augustinô Chân Đất rước bằng thuyền buồm Galleon từ Acapulco (Mexico) sang Manila năm 1606. Mỗi ngày 9 tháng 1 hằng năm, cuộc đại rước kiệu Traslacion quanh Vương cung thánh đường Quiapo quy tụ hàng triệu tín hữu đi chân trần tạo nên một trong những cuộc hành hương Công giáo lớn nhất hành tinh.

Đền Thánh Quốc gia và Tiểu Vương cung thánh đường Công giáo PhilippinesQuảng trường Plaza Miranda, đại lộ Quezon Boulevard, quận Quiapo, thành phố Manila

Ảnh: Ralff Nestor Nacor, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Ngôi nhà thờ lắp ghép toàn bộ bằng thép tiền chế duy nhất tại châu Á, được dòng Augustinô Chân Đất dựng từ năm 1888 tới năm 1891 sau khi bốn ngôi nhà thờ gạch đá trước đó liên tiếp sập đổ vì động đất vào các năm 1651, 1859, 1863 và 1880. Hơn 1.500 tấn cấu kiện thép đúc từ xưởng Société Anonyme des Entreprises de Travaux Publics tại Binche (Bỉ) được chở bằng 8 chuyến tàu biển về lắp ráp thành tòa thánh đường Tân Gothic có hai tháp nhọn cao vút, bên trong sơn giả đá cẩm thạch tinh xảo và lắp kính màu xưởng Oidtmann của Đức.

Di tích Lịch sử Quốc gia (1973) và Bảo vật Văn hóa Quốc gia Philippines (2011)Quảng trường Plaza del Carmen, cuối đường Hidalgo, quận Quiapo, thành phố Manila

Ảnh: Diego Delso, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Tâm điểm tôn giáo và quy hoạch của Đô thị cổ Tây Ban Nha Vigan (Di sản Thế giới UNESCO), được các tu sĩ dòng Augustinô xây dựng từ năm 1790 tới năm 1800 theo phong cách Baroque kháng chấn pha trộn mỹ thuật Trung Hoa của cộng đồng thương nhân Sangley. Mặt tiền màu vàng kem uy nghiêm được điểm xuyết đôi tượng kỳ lân - sư tử đá Fu Dogs dưới chân cột, bên trong có bàn thờ dát bạc khảm xà cừ và tháp chuông bát giác cao 25 mét đứng tách biệt giữa quảng trường Plaza Burgos.

Di sản Thế giới UNESCO (Thành phố lịch sử Vigan, 1999)Quảng trường Plaza Salcedo và Plaza Burgos, khu trung tâm thành phố Vigan, tỉnh Ilocos Sur

Ảnh: Jimvikipedia, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Thánh địa hành hương Đức Mẹ nổi tiếng bậc nhất miền Bắc Philippines do các tu sĩ dòng Đa Minh coi sóc tại thị trấn Manaoag (trong tiếng Pangasinan chữ Mantaoag nghĩa là Đấng Kêu Gọi, bắt nguồn từ sự kiện Đức Mẹ hiện ra trên ngọn cây gọi một người nông dân vào đầu thế kỷ 17). Trên cung thánh tôn trí pho tượng Đức Mẹ bế Chúa Hài Đồng chạm bằng ngà voi thế kỷ 17 đưa từ Tây Ban Nha qua Acapulco sang Philippines, được Tòa Thánh ban phép đội triều thiên vàng chính thức từ năm 1926.

Tiểu Vương cung thánh đường được Tòa Thánh sắc phong (2015) và Trung tâm hành hương Đức Mẹ Bắc LuzonĐường Milo Street, khu Poblacion, thị trấn Manaoag, tỉnh Pangasinan, đảo Luzon

Ảnh: EyeTrick, CC BY 4.0, Wikimedia Commons

Ngôi nhà thờ Công giáo có kích thước lớn nhất tại Philippines và toàn châu Á với chiều dài 88,6 mét và chiều rộng 48 mét, ngự trên đỉnh đồi trung tâm thị trấn cổ Taal sau khi ngôi nhà thờ cũ bên bờ hồ bị đợt phun trào lịch sử của núi lửa Taal năm 1754 chôn vùi. Do cha Marcos Antón khởi dựng năm 1856 và kiến trúc sư Luciano Oliver thiết kế bằng đá san hô cùng đá núi lửa adobe theo phong cách Baroque kết hợp Phục Hưng với 24 cột trụ Ionic cao vút trên mặt tiền, công trình được Giáo hoàng Piô XII nâng lên hàng Tiểu Vương cung thánh đường từ năm 1954.

Di tích Lịch sử Quốc gia (1974) và Nhà thờ Công giáo lớn nhất châu ÁĐồi Calle San Martín, khu Poblacion, thị trấn di sản Taal, tỉnh Batangas, đảo Luzon

Ảnh: Allan Jay Quesada, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons

Ngôi thánh đường đá vôi và san hô trắng nằm sát bờ biển eo biển Luzon đầy gió bão tại thị trấn Ivana ở cực bắc quần đảo Batanes, được các tu sĩ dòng Đa Minh cùng cư dân bản địa Ivatan xây dựng từ năm 1795 tới năm 1814. Để chống chọi những cơn siêu bão Thái Bình Dương và động đất vùng biển bắc, nhà thờ mang những bức tường đá vôi trát vữa vôi dày hơn một mét và một ngọn tháp chuông vuông vức có lỗ châu mai tựa pháo đài canh biển năm 1817 nhìn thẳng sang đảo Sabtang.

Di tích Lịch sử Quốc gia và Danh sách Dự kiến Di sản Thế giới UNESCO (Batanes)Phường Radiwan, sát cảng biển Ivana, thị trấn Ivana, đảo Batan, tỉnh Batanes

Ảnh: Suzanne Rona Bermudez, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons

Cái nôi đầu tiên của đạo Hồi tại quần đảo Philippines tọa lạc tại làng Tubig Indangan trên đảo Simunul thuộc tỉnh cực nam Tawi-Tawi, do nhà truyền giáo Sufi người Ả Rập Sheikh Karimul Makhdum thành lập vào năm 1380 (hơn 140 năm trước khi đoàn thám hiểm Tây Ban Nha của Magellan đặt chân tới Philippines). Bên trong ngôi thánh đường hiện đại được trùng tu trang nghiêm vẫn bảo tồn nguyên vẹn bốn cột trụ gỗ lim Ipil cổ thụ chạm khắc hơn sáu trăm năm tuổi từ ngôi lễ đường nguyên thủy thế kỷ 14.

Di tích Lịch sử Quốc gia và Bảo vật Văn hóa Quốc gia Philippines (Ngôi thánh đường cổ nhất Philippines)Làng Tubig Indangan, đô thị đảo Simunul, tỉnh Tawi-Tawi, Khu tự trị Bangsamoro (BARMM)

Ảnh: National Historical Commission of the Philippines, Phạm vi công cộng, Wikimedia Commons

Quần thể đền đài Đạo giáo nhiều tầng ngự ở độ cao 300 mét trên sườn đồi Beverly Hills nhìn toàn cảnh thành phố cảng Cebu và eo biển Mactan, được cộng đồng người Hoa tại Cebu xây dựng năm 1972. Lối vào đền mô phỏng một đoạn Vạn Lý Trường Thành dẫn qua 81 bậc thang đá (tượng trưng cho 81 chương Đạo Đức Kinh của Đức Lão Tử) lên tới các tầng đại điện mái ngói lưu ly vàng uốn lượn rồng chầu nguyệt.

Quần thể kiến trúc Đạo giáo lớn và tiêu biểu nhất miền Trung PhilippinesKhu đồi Beverly Hills Subdivision, phường Lahug, thành phố Cebu, tỉnh Cebu

Ảnh: Martin Michlmayr, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Một trong những đền thánh Đức Mẹ lớn nhất thế giới do Dòng Chúa Cứu Thế coi sóc bên bờ vịnh Manila tại Baclaran, thành phố Parañaque, được kiến trúc sư Cesar Concio thiết kế theo phong cách Tân Romanesque hiện đại hoàn thành năm 1958 với sức chứa hơn 11.000 người. Nơi đây nổi tiếng toàn cầu với truyền thống Ngày Thứ Tư ở Baclaran (Baclaran Day) bắt đầu từ năm 1948, khi hơn một trăm nghìn tín hữu (trong đó có nhiều gia đình người Việt tại Manila) đổ về đọc kinh Tuần Cửu Nhật kính bức linh ảnh Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp từ rạng sáng tới nửa đêm.

Đền Thánh Quốc gia Philippines (1958) và Trung tâm tuần cửu nhật Đức Mẹ lớn nhất thế giớiĐại lộ Redemptorist Road, phường Baclaran, thành phố Parañaque, Vùng thủ đô Metro Manila

Ảnh: Ranieljosecastaneda, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Không gian văn hóa và tâm linh Việt Nam đậm nét trên đảo Palawan tại phường Santa Lourdes (Puerto Princesa), hình thành từ trại tị nạn Palawan (PFAC, 1979 tới 1996) và khu Làng Việt Nam (Viet Ville) được Giáo hội Công giáo địa phương hỗ trợ lập năm 1996 cho những thuyền nhân ở lại. Giữa những hàng cây nhiệt đới vẫn hiện diện ngôi chùa Phật giáo Việt Nam mái cong (Chùa Pháp Viện cùng đài Quán Thế Âm lộ thiên) và nhà nguyện Công giáo thờ Đức Mẹ La Vang, nơi lưu giữ trọn vẹn kiến trúc, tiếng chuông chùa và hương vị quê hương Việt giữa miền tây Philippines.

Khu di tích lịch sử văn hóa Cộng đồng người Việt tại tỉnh PalawanKm 13 đại lộ North National Highway, phường Santa Lourdes, thành phố Puerto Princesa, tỉnh Palawan

Ảnh: Filipinayzd, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Đền Thánh Quốc Tế Công giáo đầu tiên tại Đông Nam Á tọa lạc trên sườn đồi Antipolo phía đông thủ đô Manila, nơi tôn trí pho tượng gỗ đen Đức Mẹ Hòa Bình và Hành Trình Tốt Đẹp được Toàn quyền Juan Niño de Tabora rước từ Mexico sang năm 1626 và từng tám lần vượt Thái Bình Dương bình an trên các chiến thuyền buồm Manila - Acapulco. Mỗi mùa hành hương tháng Năm (Alay Lakad), hàng triệu người đi bộ suốt đêm từ Manila lên đồi Antipolo để xin Đức Mẹ chúc lành cho các chuyến đi xa và làm phép xe cộ mới.

Đền Thánh Quốc Tế đầu tiên tại Philippines và Đông Nam Á (Tòa Thánh sắc phong năm 2023)Đường P. Oliveros Street, khu Poblacion, thành phố Antipolo, tỉnh Rizal

Ảnh: Elmer Domingo, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Tổ đình Phật giáo Đại thừa lớn nhất tại Philippines tọa lạc trên đường Narra thuộc quận Tondo (gần khu Binondo, Manila), được chư tăng và cư sĩ Phật giáo gốc Mân Nam (Phúc Kiến) thành lập từ năm 1936 dưới sự trụ trì của Hòa thượng Thích Tính Nguyện (Ven. Xing Yuan). Tòa đại tự nhiều tầng nổi tiếng với Vạn Phật Bảo Điện (Hall of Ten Thousand Buddhas) lộng lẫy sắc vàng, là nơi quy tụ chư tăng ni, Phật tử người Hoa và cộng đồng Phật tử Việt Nam tại Manila về tụng kinh, lễ Phật dịp Tết Nguyên Đán, Phật Đản và Vu Lan.

Trung tâm Phật giáo Bắc truyền (Đại thừa) lớn và lâu đời nhất tại thủ đô ManilaSố 1179 đường Narra Street, quận Tondo, thành phố Manila

Ảnh: SwarmCheng, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Quần thể di tích tâm linh và đài tưởng niệm nằm trên vùng đồi nhìn ra biển Đông tại thị trấn Morong thuộc tỉnh Bataan, nguyên là Trung tâm Chuyển tiếp Người tị nạn Philippines (PRPC) hoạt động từ năm 1980 tới năm 1994 nơi hơn 400.000 người tị nạn Việt Nam, Campuchia và Lào từng học ngôn ngữ trước khi định cư và từng được Giáo hoàng Gioan Phaolô II tới thăm năm 1981. Ngày nay tại khuôn viên Bataan Technology Park vẫn còn bảo tồn bức phù điêu chiếc thuyền vượt sóng gắn với nhà thờ, bảo tháp Phật giáo, bức tượng đồng cuộc gặp gỡ nhân đạo cùng bia tưởng niệm bằng bốn thứ tiếng.

Di tích lịch sử nhân đạo Trung tâm Chuyển tiếp Người tị nạn Đông Dương (PRPC Bataan)Khu Bataan Technology Park, phường Sabang, thị trấn Morong, tỉnh Bataan, đảo Luzon

Ảnh: Creator/Contributor: Project Ngoc, Photographer, Phạm vi công cộng, Wikimedia Commons