Bước vào quảng trường Plaza de Roma rợp bóng cây xanh ở phía bắc khu thành cổ Intramuros của thủ đô Manila, quý vị sẽ thấy một mặt tiền đá vôi travertine màu kem nhạt uy nghi với ba vòm cửa lớn chạm đồng, tầng trên là ô cửa sổ hoa hồng tròn rực rỡ kính màu cùng hàng tượng các thánh đứng trên gờ mái, bên tay phải là ngọn tháp chuông vuông vức kết hợp đồng hồ và trên đỉnh giao mái là mái vòm bát úp màu xanh ngọc vươn cao 53 mét. Nhìn dáng vẻ cổ điển của ba vòm cuốn Romanesque ấy, ít ai ngờ tòa nhà trước mắt thực ra là công trình thứ tám được dựng lên trên cùng một nền đất từ giữa thế kỷ 20.
Đây là Nhà thờ chính tòa Vô Nhiễm Nguyên Tội, Manila (tên chính thức tiếng Anh là Minor Basilica and Metropolitan Cathedral of the Immaculate Conception, thường gọi gọn là Manila Cathedral). Nếu Nhà thờ San Agustin, Manila cách đó vài trăm mét về phía nam là chứng nhân duy nhất giữ lại được vòm đá nguyên bản từ năm 1607, thì Nhà thờ chính tòa Manila lại mang một số phận lịch sử hoàn toàn khác: bảy ngôi thánh đường tiền nhiệm đã lần lượt đổ sập vì hỏa hoạn, bão tố, những trận đại địa chấn dữ dội của vành đai lửa Thái Bình Dương và bom đạn năm 1945, để rồi mỗi lần đổ xuống lại được giáo dân và các vị mục tử dựng lên kiên cố hơn.
INgai Tòa Tổng Giám Mục Và Tước Hiệu Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội
Trong cơ cấu tổ chức của Giáo hội Công giáo Rôma, chữ nhà thờ chính tòa (cathedral, bắt nguồn từ chữ Latinh cathedra nghĩa là chiếc ghế hay ngai tòa) dùng để chỉ ngôi thánh đường nơi đặt ngai tòa chính thức của vị giám mục cai quản một giáo phận. Khởi đầu là một nhà thờ giáo xứ nhỏ do linh mục thế tục Juan de Vivero thiết lập năm 1571 dưới quyền Tổng giáo phận Mexico, nơi đây được Giáo hoàng Grêgôriô XIII (Gregory XIII) nâng lên hàng nhà thờ chính tòa vào ngày 6 tháng 2 năm 1579 qua sắc chỉ Illius Fulti Praesidio khi thiết lập Giáo phận Manila (đến năm 1595 thì nâng lên thành Tổng giáo phận Manila). Suốt nhiều thế kỷ, tòa giám mục tại quảng trường Plaza Mayor (nay là Plaza de Roma) đóng vai trò trung tâm điều hành mục vụ cho toàn bộ quần đảo Philippines.
Khi thống chế Miguel López de Legazpi quy hoạch thành Manila năm 1571, ông đặt thành phố dưới sự bảo trợ của Thánh nữ Potenciana (Santa Potenciana). Tới năm 1581, trong sắc chỉ thiết lập nhà thờ chính tòa, Giáo hoàng Grêgôriô XIII chính thức cung hiến ngôi thánh đường cho Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội (La Purísima Inmaculada Concepción). Ngày 12 tháng 9 năm 1942, qua tông sắc Impositi Nobis Apostolici (và được tái khẳng định ngày 16 tháng 7 năm 1958 qua văn kiện Quidquid ad Dilatandum), Giáo hoàng Piô XII tôn nhận Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội làm Đấng Bảo trợ chính thức của toàn thể đất nước Philippines, bên cạnh hai vị thánh bổn mạng phụ là Thánh nữ Potenciana và Thánh nữ Rosa thành Lima.
Trên vòm tán (baldachin) phía trên bàn thờ chính của Nhà thờ chính tòa Manila có khắc câu đối ca tiếng Latinh cổ kính từ thế kỷ thứ 4: Tota pulchra es, Maria, et macula originalis non est in Te, dịch nghĩa là: Hỡi Maria, Mẹ đẹp toàn vẹn, và vết nhơ nguyên tội không hề có nơi Mẹ. Câu kinh ấy tóm kết tín điều Vô Nhiễm Nguyên Tội: Giáo hội Công giáo tin rằng nhờ công nghiệp cứu chuộc của Chúa Giêsu Kitô được ban trước cách đặc biệt, Đức Trinh Nữ Maria đã được gìn giữ tinh tuyền khỏi tội tổ tông ngay từ giây phút đầu tiên được thụ thai, để trở nên cung lòng xứng đáng cưu mang Ngôi Lời Nhập Thể. Phía trên bàn thờ chính hiện nay tôn trí pho tượng đồng Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội cao 2,7 mét (9 bộ Anh) đầu đội triều thiên mười hai ngôi sao vàng do điêu khắc gia người Ý Vincenzo Assenza (1915 tới 1981) sáng tác.
Ngày 27 tháng 4 năm 1981, chỉ hơn hai tháng sau chuyến tông du đầu tiên tới Philippines và dâng thánh lễ tại đây vào ngày 17 tháng 2 năm 1981, Giáo hoàng Gioan Phaolô II đã ban hành tự sắc (motu proprio) mang tên Quod Ipsum Manilensis, chính thức nâng Nhà thờ chính tòa Manila lên hàng Tiểu Vương cung thánh đường (Minor Basilica), đồng thời xác nhận lại các đặc ân vương cung thánh đường mà Giáo hoàng Phaolô VI từng ban qua sắc lệnh ngày 6 tháng 6 năm 1968. Ngôi thánh đường này cũng là nơi hiếm hoi ở châu Á từng đón tiếp ba vị giáo hoàng trực tiếp tới cử hành phụng vụ: Giáo hoàng Phaolô VI (ngày 27 tháng 11 năm 1970), Giáo hoàng Gioan Phaolô II (ngày 17 tháng 2 năm 1981) và Giáo hoàng Phanxicô (ngày 16 tháng 1 năm 2015).
Vì trong khu thành cổ Intramuros có hai ngôi nhà thờ lớn đều mang tước hiệu Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội và nằm cách nhau chỉ khoảng bốn trăm mét trên trục đường General Luna, nhiều du khách thường nhầm lẫn giữa hai nơi. Cần phân biệt rõ: Nhà thờ chính tòa Manila (Manila Cathedral) nằm ở quảng trường Plaza de Roma phía bắc thành cổ, là nhà thờ của giáo phận do triều thần giáo sĩ cai quản và công trình hiện hữu được tái thiết từ năm 1954 đến 1958 theo phong cách Tân Romanesque. Còn Nhà thờ San Agustin, Manila nằm ở phía nam trên đường General Luna, là nhà thờ tu viện của dòng Thánh Augustinô xây dựng từ cuối thế kỷ 16 đầu thế kỷ 17 và là di sản được UNESCO ghi danh trong nhóm bốn nhà thờ Baroque của Philippines.
IIBiên Niên Sử Tám Ngôi Nhà Thờ Qua Bốn Thế Kỷ Rưỡi
Trên bức tường và tám ô phù điêu cửa đồng chính của Nhà thờ chính tòa Manila khắc họa lại hành trình bi tráng của bảy ngôi nhà thờ tiền nhiệm trước khi có ngôi thánh đường thứ tám hôm nay. Nằm ngay trên đới đứt gãy địa chất vùng vịnh Manila, lịch sử của ngôi nhà thờ chính tòa cũng chính là biên niên sử địa chấn và kiến trúc của thủ đô Philippines.
- 1571 tới 1583Nhà thờ giáo xứ đầu tiên và Nhà thờ chính tòa thứ nhất bằng tre nứaNăm 1571, linh mục Juan de Vivero (tuyên úy chiến thuyền San Gerónimo do Tổng giám mục Mexico Alonso de Montúfar cử sang) lập giáo xứ Manila với cha xứ đầu tiên là Juan de Villanueva. Sau sắc chỉ lập giáo phận năm 1579 của Giáo hoàng Grêgôriô XIII, Giám mục tiên khởi Domingo de Salazar dựng Nhà thờ chính tòa thứ nhất bằng gỗ, tre và lá dừa nước (nipa), cung hiến ngày 21 tháng 12 năm 1581. Công trình bị thiêu rụi trong trận đại hỏa hoạn ngày 28 tháng 2 năm 1583 bắt nguồn từ đám tang Toàn quyền Gonzalo Ronquillo de Peñalosa.
- 1592 tới 1600Nhà thờ chính tòa thứ hai bằng đá và trận động đất đêm giao thừa 1600Khởi dựng năm 1592 bằng đá đẽo với ba gian dọc (một gian chính và hai gian bên), từng đón nhận thánh tích của 155 vị tử đạo và 20 giáo hoàng do Tòa Thánh gửi tặng năm 1595. Khi công trình còn chưa kịp hoàn thiện tháp chuông và phòng hội đồng thì bị trận động đất lớn đêm 31 tháng 12 năm 1600 đánh sập.
- 1614 tới 1645Nhà thờ chính tòa thứ ba và đại địa chấn San Andrés năm 1645Tổng giám mục Miguel de Benavides và người kế vị Diego Vázquez de Mercado cùng niên trưởng Francisco Gómez de Arellano quyên góp xây dựng nhà thờ thứ ba gồm ba gian dọc và bảy nhà nguyện phụ vào năm 1614. Sau khi bị hư hại bởi động đất năm 1621 và được gia cố giai đoạn 1641 tới 1645, toàn bộ nhà thờ và tháp chuông lại sụp đổ hoàn toàn trong chuỗi động đất cực mạnh tháng 11 và tháng 12 năm 1645 (trận động đất lễ Thánh Anrê ngày 30 tháng 11 năm 1645).
- 1654 tới 1751Nhà thờ chính tòa thứ tư của Tổng giám mục Miguel de PobleteTổng giám mục thứ tám Miguel de Poblete đặt viên đá đầu tiên ngày 20 tháng 4 năm 1654, xây bằng đá tảng, vôi và sỏi, làm lễ làm phép ngày 7 tháng 6 năm 1662 và hoàn tất năm 1671. Năm 1750, tu sĩ người Firenze (Ý) là Juan de Uguccioni bổ sung mái vòm kiểu nửa quả cam (media naranja) và cánh ngang, nhưng do kết cấu rạn nứt nặng qua nhiều trận bão và dư chấn nên phải tháo dỡ vào năm 1751.
- 1760 tới 1852Nhà thờ chính tòa thứ năm theo đồ án của Juan de UguccioniKhánh thành ngày 8 tháng 12 năm 1760 theo bản thiết kế cải tiến của cha Juan de Uguccioni lấy cảm hứng từ Nhà thờ Gesù ở Roma. Công trình tồn tại hơn chín mươi năm (có tu sửa mái vòm năm 1839) cho tới khi bị hư hại nghiêm trọng trong trận động đất ngày 16 tháng 9 năm 1852.
- 1858 tới 1863Nhà thờ chính tòa thứ sáu và trận động đất ngày 3 tháng 6 năm 1863Mở thầu xây dựng lại năm 1854 và khánh thành ngày 31 tháng 3 năm 1858, lần đầu tiên chuyển mặt tiền từ lối Baroque sang phong cách Tân cổ điển và thay vòm hộp bằng vòm tròn. Chỉ năm năm sau, trận động đất tối 3 tháng 6 năm 1863 (làm sập cả Dinh Toàn quyền đối diện) đã đánh sập mái nhà thờ. Sau cuộc khảo sát kỹ thuật năm 1868 của kiến trúc sư Vicente Serrano y Salaverri, phế tích được giải tỏa vào năm 1870.
- 1873 tới 1945Nhà thờ chính tòa thứ bảy phong cách Tân RomanesqueĐược xây dựng từ năm 1873 tới 1879 dưới sự chỉ đạo của kiến trúc sư Vicente Serrano y Salaverri và các kỹ sư quân sự Tây Ban Nha, cung hiến ngày 7 tháng 12 năm 1879 (riêng tháp chuông cũ bị sập trong trận động đất năm 1880 nên nhà thờ không có tháp chuông suốt từ 1880 tới 1958). Năm 1937, nơi đây là tâm điểm của Đại hội Thánh Thể Quốc tế lần thứ 33 tại Manila, trước khi bị bom đạn hủy hoại hoàn toàn vào tháng 2 năm 1945.
- 1954 tới 1958 (và gia cố 2012 tới 2014)Tái thiết Nhà thờ chính tòa thứ tám hiện hữuDưới thời Tổng giám mục Rufino Jiao Santos và theo thiết kế của kiến trúc sư Fernando H. Ocampo, viên đá đầu tiên của nhà thờ thứ tám được Đặc sứ Tòa Thánh là Hồng y Fernando Quiroga Palacios đặt ngày 8 tháng 12 năm 1954, cung hiến nhà thờ ngày 7 tháng 12 năm 1958 và khánh thành ngày 8 tháng 12 năm 1958. Từ tháng 2 năm 2012 đến tháng 4 năm 2014, dưới thời Hồng y Luis Antonio Tagle, nhà thờ được gia cố kháng chấn toàn diện và mở cửa trở lại ngày 9 tháng 4 năm 2014.
Một chi tiết khoa học và lịch sử thú vị của Nhà thờ chính tòa Manila thứ bảy (khánh thành năm 1879) ít người để ý: vào thời thuộc địa Tây Ban Nha và đầu thế kỷ 20, cây thánh giá trên đỉnh mái vòm trung tâm của Nhà thờ chính tòa Manila được cơ quan đo đạc hải đồ dùng làm mốc kinh độ thiên văn chuẩn (kinh tuyến gốc địa phương) để tính toán tọa độ hàng hải cho toàn bộ quần đảo Philippines.
Sau năm 1945, khi thành cổ Intramuros trở thành đống gạch vụn, hai vị Tổng giám mục liên tiếp là Michael J. O'Doherty (vị tổng giám mục người nước ngoài cuối cùng của Manila) và Gabriel M. Reyes (vị tổng giám mục người Philippines đầu tiên) từng có dự định dời hẳn nhà thờ chính tòa ra khu Mandaluyong ở phía đông Manila. Tuy nhiên, khi Đức cha Rufino Jiao Santos (sau này là vị Hồng y người Philippines đầu tiên) kế nhiệm năm 1953, ngài đã quyết định giữ lại mảnh đất lịch sử từ năm 1571 trong lòng Intramuros và giao cho kiến trúc sư người tỉnh Pampanga là Fernando H. Ocampo (1897 tới 1984) thiết kế ngôi nhà thờ thứ tám bằng bê tông cốt thép bọc đá cẩm thạch và đá travertine, tái hiện trung thực mặt tiền Tân Romanesque duyên dáng của ngôi nhà thờ thứ bảy năm 1879.
IIIKiến Trúc Tân Romanesque, Nghệ Thuật Ý Và Đại Phong Cầm
Nhà thờ chính tòa Manila thứ tám của kiến trúc sư Fernando H. Ocampo có mặt bằng hình thánh giá Latinh (cruciform) truyền thống gồm ba gian dọc, hai cánh ngang, tám nhà nguyện phụ hai bên, mái vòm lớn cao 53 mét trên giao điểm cánh thánh giá và hầm mộ các vị tổng giám mục ở phía dưới cung thánh. Mặt tiền hướng tây bắc được thiết kế theo phong cách Tân Romanesque (Neo-Romanesque) dựa trên diện mạo của nhà thờ thứ bảy (1879), nổi bật với ba cổng vòm cuốn tròn lõm sâu (recessed portals), hệ thức cột ghép chùm, dãy cuốn vòm nhỏ chạy viền dưới mái và cửa sổ hoa hồng tròn lớn ở tầng hai.
Điểm đặc sắc của đợt tái thiết giai đoạn 1954 tới 1958 là sự kết hợp giữa bàn tay kiến trúc sư, họa sĩ Philippines với hàng loạt điêu khắc gia danh tiếng của nước Ý dưới sự bảo trợ của Tòa Thánh. Thay vì dùng tượng gỗ molave như ở ngôi nhà thờ thứ bảy trước kia, sáu pho tượng các thánh lớn đặt trên mặt tiền của nhà thờ thứ tám đều được tạc bằng đá vôi travertine vùng Roma (Ý): tượng Thánh nữ Rosa thành Lima do Angelo Fattinanzi tạc, tượng Thánh Giacôbê, Thánh Anrê và Thánh Antôn Viện phụ do Livia Papini tạc, còn tượng Thánh Phanxicô Xaviê và Thánh Policarpo do Alcide Ticò tạo tác.
Cửa chính giữa mặt tiền do hai điêu khắc gia người Ý Alessandro Monteleone và Francesco Nagni đúc bằng đồng, gồm 8 ô phù điêu lớn (tổng kích thước mỗi cánh rộng 1,8 mét, cao 4,24 mét) tái hiện tám chặng lịch sử từ lúc khởi lập nhà thờ năm 1571 qua các lần cháy, động đất tới ngày tái thiết năm 1958. Phía trên vòm cửa khắc dòng chữ Latinh: Tibi cordi tuo immaculato concredimus nos ac consecramus (Chúng con xin phó thác và hiến dâng chính mình cho Trái Tim Vô Nhiễm Mẹ). Hai cửa đồng phụ hai bên chạm các lời kinh cầu Đức Mẹ.
Đặt bên trái bàn thờ chính, được chế tác năm 1958 bởi Viện Quốc tế Nghệ thuật Phụng vụ tại Roma (Istituto Internazionale d'Arte Liturgica) bằng đá cẩm thạch trắng vùng Carrara (Ý) kết hợp đá mã não (onyx) từ Mexico. Ngai tòa vừa được trùng tu năm 2021, lộ rõ huy hiệu nguyên bản của Đức Tổng giám mục Rufino Santos cùng huy hiệu của vị Tổng giám mục đương nhiệm khắc trên đá cẩm thạch trắng Ấn Độ.
Năm 1964, họa sĩ tiên phong của mỹ thuật hiện đại Philippines là Galo B. Ocampo (1913 tới 1985) thiết kế trọn bộ 134 khung cửa sổ kính màu chạy dọc gian chính, hai cánh ngang, mái vòm và các nhà nguyện phụ, đặc biệt là cụm kính màu rực rỡ vinh danh các tước hiệu Đức Trinh Nữ Maria đang được tôn kính khắp các vùng miền Philippines.
Đặt trên gác đàn phía trên tiền sảnh, do hãng chế tác đàn danh tiếng Pels & Zoon của Hà Lan lắp đặt năm 1958. Sau đợt đại trùng tu và nâng cấp hoàn tất năm 2025 (bổ sung thêm 862 ống mới cùng bàn điều khiển Monarke Cavaillé-Coll của hãng Johannus Organ, Hà Lan), cây đại phong cầm này có tổng cộng 6.446 ống âm thanh, giữ kỷ lục cây đàn ống nhà thờ lớn nhất khu vực Đông Nam Á.
Tháp chuông phía tây nam mặt tiền treo bộ 7 quả chuông hòa âm (carillon) nặng tổng cộng 17 tấn đúc năm 1958 bởi nghệ nhân Friedrich Wilhelm Schilling tại Heidelberg (Đức). Để phòng ngừa nguy cơ tháp chuông sập khi có động đất như năm 1880, vào năm 2011 và tháng 1 năm 2012, các quả chuông lớn nhất đang hoạt động tại Philippines này được hạ xuống đặt tại Lầu chuông mặt đất ở góc sân bên phải mặt tiền.
Bên dưới cung thánh là hầm mộ cẩm thạch nơi an táng các cố Tổng giám mục Manila như Đức cha Michael J. O'Doherty, Đức cha Gabriel M. Reyes, Hồng y Rufino J. Santos và Hồng y Jaime L. Sin (trên vòm nhà thờ cũng treo những chiếc mũ đỏ galero của các cố hồng y). Trong lòng nhà thờ còn có giếng rửa tội bằng đồng của Publio Morbiducci, tranh ghép mảnh Thánh Giuđa Tađêô của Marcello Mazzoli và bản sao tượng Thánh Phêrô ngự tòa từ Đền thờ Thánh Phêrô ở Roma.
IVThế Đất Và Hướng
Trước hết cần khẳng định rõ: Giáo hội Công giáo không sử dụng phong thủy trong việc chọn đất và định hướng thánh đường. Vị trí của Nhà thờ chính tòa Manila được thống chế Miguel López de Legazpi ấn định từ năm 1571 dựa trên quy hoạch đô thị thuộc địa Tây Ban Nha (sau này chuẩn hóa thành Đạo luật về các xứ Ấn, tức Leyes de Indias năm 1573 của vua Felipe II): trung tâm thành phố phải là một quảng trường lớn hình chữ nhật (Plaza Mayor), xung quanh quảng trường ấy đặt ba trụ cột quyền lực là Nhà thờ chính tòa (quyền bính thiêng liêng), Dinh Toàn quyền (Palacio del Gobernador, quyền hành pháp) và Tòa Thị chính kiêm Hội đồng thành phố (Ayuntamiento hay Cabildo). Theo dữ liệu bản đồ OpenStreetMap và mốc hướng di tích (`direction: 315`), trục dọc của Nhà thờ chính tòa Manila chạy từ tây bắc xuống đông nam: mặt tiền chính mở về hướng tây bắc (góc phương vị khoảng 315 độ) nhìn thẳng ra quảng trường Plaza de Roma, còn cung thánh và bàn thờ lớn nằm ở đầu đông nam.
Phần dưới đây là góc nhìn đối chiếu theo phép hình thế cổ truyền của thư viện Vạn Đạo Đường để độc giả nhận diện cấu trúc địa lý của khu đất trung tâm thành cổ Intramuros.
Xét về vị trí đại cục trong lòng thành cổ Intramuros (`[14.5915, 120.9736]`), nếu Nhà thờ San Agustin, Manila nằm lùi sâu vào các ô phố phía nam, thì Nhà thờ chính tòa Manila lại chiếm giữ khu đất đầu mối ở cực bắc của ngũ giác thành Intramuros, chỉ cách bờ nam sông Pasig khoảng 250 mét và cách pháo đài Fort Santiago (trấn giữ mũi đất cửa sông đổ ra vịnh Manila) chưa đầy 300 mét về phía tây bắc. Trong phép xem đất cổ truyền, nơi dòng sông lớn uốn khúc trước khi hòa vào vịnh biển kín là vùng tụ thủy bậc nhất, và khu đất đầu thành gần cửa sông ấy chính là vị trí thượng phong thượng thủy được nhà cầm quyền Tây Ban Nha ưu tiên dành cho quảng trường trung tâm.
Xét về minh đường và tả hữu hộ vệ, ưu thế nổi bật nhất của Nhà thờ chính tòa Manila là có toàn bộ không gian quảng trường Plaza de Roma nằm ngay trước mặt tiền hướng tây bắc làm minh đường ngoại rộng rãi, vuông vức và ngập ánh sáng. Giữa quảng trường có vườn cây và đài tưởng niệm vua Carlos IV của Tây Ban Nha (dựng năm 1824 để tri ân việc đưa vắc-xin đậu mùa tới Philippines), giúp dòng khí từ phía sông Pasig và vịnh Manila thổi vào được điều hòa êm dịu trước khi tụ lại trước bậc thềm ba cửa đồng. Đứng từ trong thánh đường nhìn ra quảng trường theo hướng tây bắc, bên tay trái (phía tây nam, phương Thanh Long) là tòa nhà Dinh Toàn quyền (Palacio del Gobernador), còn bên tay phải (phía đông bắc, phương Bạch Hổ) là tòa nhà Ayuntamiento de Manila (nay là trụ sở Cục Ngân khố), tạo thành thế tả hữu cân xứng ôm lấy minh đường.
Về địa chất và cách hóa giải động đất bằng kiến trúc, bởi nằm gần cửa sông Pasig trên nền đất phù sa ven vịnh dễ chịu tác động cộng hưởng sóng địa chấn từ đới đứt gãy thung lũng Marikina và rãnh Manila, bảy ngôi nhà thờ xây bằng gạch đá truyền thống trước kia đều lần lượt bị nứt vỡ hoặc sập tháp chuông trong các trận động đất năm 1600, 1645, 1852, 1863 và 1880. Khi tái thiết ngôi nhà thờ thứ tám năm 1954 và tiếp tục gia cố kháng chấn giai đoạn 2012 tới 2014 (bơm sợi carbon chịu lực và hạ bộ chuông 17 tấn xuống mặt đất), các kiến trúc sư và kỹ sư hiện đại đã dùng khung bê tông cốt thép ẩn bên trong lớp vỏ đá travertine cổ điển, kết hợp nền móng sâu chống lún, nhờ đó giữ được thần thái trang nghiêm của ngôi đền mẹ mà khắc phục được nhược điểm địa chất của vùng đất cửa sông.
VĐại Lễ Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội Và Liên Hoan Đại Phong Cầm
Là nhà thờ mẹ của Tổng giáo phận Manila, lịch sinh hoạt phụng vụ tại đây tuân theo lịch chung của Giáo hội Công giáo Rôma (dương lịch), trong đó ngày 8 tháng 12 hàng năm (Đại lễ Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội, bổn mạng của nhà thờ chính tòa và của toàn quốc Philippines, đồng thời là ngày kỷ niệm khánh thành ngôi nhà thờ thứ năm năm 1760 và nhà thờ thứ tám năm 1958) là ngày đại lễ trọng thể nhất.
| Thời gian | Theo lịch nào | Lễ tiết và sự kiện | Nội dung chính |
|---|---|---|---|
| 8 tháng 12 hàng năm (kèm tuần cửu nhật từ 29 tháng 11 tới 7 tháng 12) | Dương lịch (Lịch phụng vụ Công giáo Rôma) | Đại lễ Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội (Solemnity of the Immaculate Conception) | Lễ bổn mạng chính thức của Nhà thờ chính tòa Manila và của toàn thể đất nước Philippines (được công nhận là ngày nghỉ lễ toàn quốc tại Philippines), cử hành Thánh lễ Đại trào do Hồng y Tổng giám mục Manila chủ tế cùng cuộc rước kiệu trọng thể quanh thành cổ Intramuros. |
| Tháng 3 hoặc tháng 4 hàng năm | Lịch phụng vụ Công giáo (tính theo chu kỳ trăng xuân phân) | Tam Nhật Vượt Qua, nghi thức Visita Iglesia và Đại lễ Phục Sinh | Gồm Thánh lễ Làm phép Dầu (Chrism Mass) quy tụ hàng trăm linh mục toàn tổng giáo phận vào sáng thứ Năm Tuần Thánh, dòng người hành hương viếng bảy nhà thờ (Visita Iglesia) tối thứ Năm Tuần Thánh và Đại lễ Canh thức Vượt Qua đêm thứ Bảy Tuần Thánh. |
| 23 tháng 8 hàng năm | Dương lịch | Lễ nhớ Thánh nữ Rosa thành Lima (bổn mạng phụ của Philippines) | Giáo dân giữ truyền thống kết vòng hoa hồng tươi và đội vương miện hoa cho pho tượng đá travertine Thánh nữ Rosa thành Lima tại mặt tiền và bên trong nhà thờ. |
| 16 tới 24 tháng 12 hàng năm | Dương lịch | Tuần chín ngày Thánh lễ Rạng đông mừng Giáng Sinh (Simbang Gabi / Misa de Gallo) | Truyền thống chín thánh lễ cử hành lúc rạng sáng (khoảng 4 giờ 30 phút sáng) chuẩn bị đón lễ Chúa Giáng Sinh trong khung cảnh thành cổ Intramuros thắp đèn sao truyền thống parol. |
| Đầu tháng 12 định kỳ | Dương lịch | Liên hoan Đại phong cầm Nhà thờ chính tòa Manila (Manila Cathedral Pipe Organ Festival) | Chuỗi hòa nhạc thánh ca và độc tấu đàn ống quốc tế trình diễn trên cây đại phong cầm Pels & Zoon 6.446 ống lớn nhất Đông Nam Á, khởi xướng nhân dịp kỷ niệm 50 năm tái thiết nhà thờ (2008) và duy trì sau khi nâng cấp đàn năm 2025. |
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Cabildo corner Beaterio Streets, Plaza de Roma, Intramuros, Manila, 1002 Metro Manila, Philippines
- Đường tới
- Tọa lạc tại góc phố Cabildo và phố Beaterio, đối diện quảng trường Plaza de Roma ở phía bắc khu thành cổ Intramuros, Manila (cách Pháo đài Santiago khoảng 300 mét và cách Nhà thờ San Agustin khoảng 400 mét đi bộ). Từ các quận khác của Metro Manila, quý vị có thể đi tàu điện trên cao LRT Line 1 tới ga Central Terminal hoặc ga Carriedo rồi đi bộ hoặc đi xe jeepney, xe ngựa cổ kalesa vào cổng thành Intramuros.
- Toạ độ
- 14.5915, 120.9736
Nhà thờ chính tòa Manila là nơi cử hành phụng vụ trang nghiêm của Tổng giáo phận, vì vậy quý vị cần mặc trang phục lịch sự, kín đáo (áo có tay, quần hoặc váy dài qua gối), giữ im lặng và bỏ mũ nón khi bước qua cửa đồng vào gian chính. Khu vực ngai tòa Tổng giám mục trên cung thánh không mở cho khách tự ý bước lên, còn hầm mộ các cố Tổng giám mục bên dưới cung thánh chỉ mở cửa vào một số giờ hoặc dịp tưởng niệm nhất định theo hướng dẫn của ban quản lý nhà thờ.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ chính tòa Vô Nhiễm Nguyên Tội, Manila
Contribute photos, information or video for Manila CathedralThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Vì sao Nhà thờ chính tòa Manila hiện nay được gọi là ngôi nhà thờ thứ tám?
Bởi vì từ khi khởi lập giáo xứ năm 1571 và xây nhà thờ chính tòa đầu tiên năm 1581 trên mảnh đất này, bảy ngôi nhà thờ tiền nhiệm đã lần lượt bị phá hủy hoàn toàn bởi hỏa hoạn (1583), các trận động đất lớn (1600, 1645, 1751, 1852, 1863) và bom đạn năm 1945. Ngôi nhà thờ hiện hữu được tái thiết từ năm 1954 đến 1958 là công trình thứ tám đứng trên cùng một nền đất lịch sử.
Ai là kiến trúc sư thiết kế Nhà thờ chính tòa Manila hiện tại và theo phong cách nào?
Công trình thứ tám được xây dựng từ năm 1954 đến 1958 dưới sự khởi xướng của Tổng giám mục Rufino Jiao Santos và do kiến trúc sư người Philippines Fernando H. Ocampo (1897 tới 1984) thiết kế. Ông giữ lại phong cách Tân Romanesque (Neo-Romanesque) của ngôi nhà thờ thứ bảy năm 1879 ở mặt tiền nhưng kết hợp hệ khung bê tông cốt thép hiện đại và nội thất đá cẩm thạch, kính màu, tượng đồng do các nghệ nhân Ý và Philippines chế tác.
Tám ô phù điêu trên cánh cửa đồng chính của nhà thờ mô tả nội dung gì?
Cặp cửa đồng trung tâm cao 4,24 mét do hai điêu khắc gia người Ý Alessandro Monteleone và Francesco Nagni đúc gồm tám ô phù điêu chạm nổi, kể lại theo trình tự thời gian tám cột mốc lịch sử lớn của chính ngôi nhà thờ: từ lúc khởi dựng bằng tre nứa năm 1571, các trận cháy và động đất làm sập những ngôi nhà thờ cũ, cho tới công cuộc tái thiết từ đống đổ nát vào thập niên 1950.
Cây đàn đại phong cầm trong Nhà thờ chính tòa Manila có gì đặc biệt?
Đó là cây đại phong cầm do hãng Pels & Zoon của Hà Lan chế tác và lắp đặt năm 1958 trên gác đàn phía trên tiền sảnh. Sau đợt đại trùng tu và bổ sung 862 ống mới vào năm 2025, cây đàn hiện có tổng cộng 6.446 ống âm thanh và bàn điều khiển hiện đại, giữ vị trí cây đàn ống nhà thờ lớn nhất vùng Đông Nam Á.
Vì sao bộ chuông lớn của nhà thờ lại được đặt ở lầu chuông dưới mặt đất?
Bộ 7 quả chuông hòa âm nặng tổng cộng 17 tấn đúc tại Heidelberg (Đức) năm 1958 vốn được treo trên tháp chuông cao. Tuy nhiên, rút kinh nghiệm từ lịch sử tháp chuông từng bị động đất đánh sập vào năm 1645 và năm 1880, vào năm 2011 và 2012 ban quản lý đã hạ các quả chuông nặng này xuống Lầu chuông mặt đất (Ground Belfry) ở góc sân bên phải mặt tiền để giảm tải trọng cho tháp và bảo đảm an toàn kháng chấn.