VẠN ĐẠO ĐƯỜNGHALL OF MYRIAD PATHSEnglishENVề trang Thầy Ưng Khiêm
VẠN ĐẠO ĐƯỜNG

Haiti

Các đạo có mặt: Công Giáo, Tin Lành, Thờ Cúng Tổ Tiên

Năm nơi đã viết ở Haiti. Mỗi nơi ghi lịch sử, kiến trúc, thế đất và hướng, lễ tiết, cùng đường tới nơi.

Nơi
5
đã viết
Đạo
3
có mặt
Vùng
4
vùng, thành phố
Bản Anh
5
trang đã dịch

INơi Đã Viết

Cả 5 trang đều đã có bản tiếng Anh.

Lọc theo đạo
Lọc theo vùng
Công Giáo · Nord · nhà thờ đá đầu tiên đặt móng năm 1715, làm phép năm 1718, dựng lại năm 1774, sập vì động đất năm 1842, làm lại từ năm 1856, làm phép phần đầu năm 1878, làm phép trọn vẹn năm 1942Nhà thờ chính tòa Đức Mẹ Lên Trời, Cap-HaïtienCathédrale Notre-Dame-de-l'Assomption du Cap-Haïtien, Cathédrale Notre-Dame du Cap-Haïtien, Our Lady of the Assumption Cathedral

Nhà thờ chính tòa của Tổng giáo phận Cap-Haïtien, đứng trên quảng trường Place d'Armes, dâng kính Đức Mẹ Lên Trời từ lễ làm phép năm 1718. Qua ba thế kỷ, ngôi nhà thờ nhiều lần cháy, sập và dựng lại, nặng nhất là cơn động đất ngày 7/5/1842 chỉ để lại vài bức tường ngoài. Việc làm lại kéo dài đúng một trăm năm, từ lần làm phép phần đầu năm 1878 tới lễ làm phép nhà thờ đã hoàn chỉnh ngày 7/5/1942, với vòm lớn và mặt tiền có hàng cột được sửa năm 1929.

Place d'Armes, Cap-Haïtien, Nord

Ảnh: Lionel Baur, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons

Công Giáo · Tỉnh Ouest (Departement de l'Ouest) · Nhà thờ giáo xứ thuộc địa đầu tiên dựng từ giữa thế kỷ 18 (bên cạnh vẫn còn bảo tồn ngôi Nhà thờ Chính tòa Cũ năm 1770); khởi công đại thánh đường mới bằng bê tông cốt thép ngày 13 tháng 12 năm 1914 theo thiết kế của kiến trúc sư Pháp Rene Michel-Levy và hoàn thành thánh hiến ngày 20 tháng 12 năm 1928 thời Tổng giám mục Julien-Jean-Guillaume Conan; sụp đổ phần mái và hai đỉnh tháp trong trận đại địa chấn mạnh 7,0 độ ngày 12 tháng 1 năm 2010 và hiện đang trong tiến trình bảo tồn mặt tiền di tích kết hợp tái thiếtNhà thờ chính tòa Đức Mẹ Lên Trời, Port-au-PrinceCathedrale Notre-Dame de l'Assomption de Port-au-Prince, Cathedrale de Port-au-Prince, Nhà thờ chính tòa Tổng giáo phận Port-au-Prince

Trái tim tinh thần của Giáo hội Công giáo Haiti tọa lạc trên đồi Bel-Air nhìn ra vịnh Port-au-Prince, được xây dựng từ năm 1914 tới 1928 theo thiết kế Tân Romanesque Pháp của kiến trúc sư Rene Michel-Levy với mặt tiền màu hồng phấn và trắng kem cùng hai tháp đôi cao 52 mét từng mang ngọn hải đăng dẫn đường cho tàu thuyền trên biển Caribe; sau biến cố động đất ngày 12 tháng 1 năm 2010 làm sập mái vòm và cướp đi sinh mạng của Tổng giám mục Joseph Serge Miot, bức tường mặt tiền có cửa sổ hoa hồng vẫn đứng vững như biểu tượng bất khuất của đức tin và niềm hy vọng phục sinh của người dân Haiti.

Nhà thờ chính tòa của Tổng giáo phận Công giáo Port-au-Prince (Giáo tỉnh trưởng của Giáo hội tại Haiti) và Di tích Lịch sử Tưởng niệm Cấp Quốc gia Cộng hòa HaitiĐường Dr. Aubry và Đại lộ Bonne Foi (giữa đường Monseigneur Guilloux và đường de la Reunion), khu Bel-Air, HT6110 Port-au-Prince, Cộng hòa Haiti

Ảnh: United States Southern Command / United States Air Force, Phạm vi công cộng, Wikimedia Commons

Tin Lành · Tỉnh Ouest (Departement de l'Ouest) · Giáo xứ thành lập năm 1863 bởi nhà truyền giáo và Giám mục Anh giáo người Mỹ gốc Phi đầu tiên là Đức cha James Theodore Holly (trải qua bốn ngôi nhà thờ tiền nhiệm bị cháy vào các năm 1866, 1873, 1888 và 1908); ngôi nhà thờ chính tòa thứ năm khánh thành năm 1929 dưới thời Giám mục Harry Roberts Carson; từ năm 1950 tới 1951, mười ba danh họa bậc thầy của nền hội họa Haiti (Philome Obin, Castera Bazile, Rigaud Benoit, Wilson Bigaud, Prefete Duffaut...) vẽ bộ 14 bức bích họa Kinh Thánh nổi tiếng thế giới; bị sập trong trận động đất ngày 12 tháng 1 năm 2010 (ba bức bích họa được Viện Smithsonian cứu giữ) và đang trong lộ trình tái thiết toàn diệnNhà thờ chính tòa Anh giáo Chúa Ba Ngôi, Port-au-PrinceCathedrale Episcopale de la Sainte-Trinite de Port-au-Prince, Katedral Sent Trinite, Nhà thờ chính tòa Giám nhiệm và Thánh đường Bích họa Nghệ thuật Haiti

Trụ sở chính của Giáo phận Anh giáo Giám nhiệm Haiti tại trung tâm thủ đô Port-au-Prince, khởi nguồn từ sứ vụ truyền giáo tự lập năm 1861 tới 1863 của Đức cha James Theodore Holly và nổi danh toàn cầu như Nhà nguyện Sistine của vùng Caribe nhờ bộ 14 bức bích họa tempera vẽ tay năm 1950 tới 1951 bởi các bậc thầy hội họa bản địa Haiti (Philome Obin, Castera Bazile, Wilson Bigaud, Rigaud Benoit), nơi lần đầu tiên Chúa Giêsu, Đức Mẹ Maria và các thánh tông đồ được khắc họa mang làn da đen của người dân Haiti giữa khung cảnh làng quê nhiệt đới.

Nhà thờ chính tòa của Giáo phận Giám nhiệm (Anh giáo) Haiti (giao hạt lớn nhất của Giáo hội Giám nhiệm Hoa Kỳ) và Kho tàng Di sản Hội họa Bích họa Cấp Quốc gia Cộng hòa HaitiGóc đường Rue Pavee và đường Monseigneur Guilloux, trung tâm thủ đô Port-au-Prince, HT6110, Cộng hòa Haiti

Ảnh: Carpenter, Frank G. (Frank George), 1855-1924, Public domain, Wikimedia Commons

Công Giáo · Tỉnh Centre (Departement du Centre) · Khởi nguồn từ sự kiện Đức Trinh Nữ Maria được tương truyền hiện ra trên ngọn cây cọ tại vùng rừng Souvenance gần thác Saut-d'Eau vào tháng 7 năm 1849 dưới thời Hoàng đế Faustin I; linh mục người Pháp Pere Adrien lập giáo xứ và xây dựng nhà thờ Đức Mẹ Núi Carmel tại thị trấn Ville-Bonheur (Thị trấn Hạnh Phúc); nâng lên cấp đô thị tự trị năm 1904; tôn tạo hạ tầng hành hương sinh thái tại thác Le Saut và quảng trường nhà thờ từ năm 2012 tới 2015Thác hành hương và Nhà thờ Đức Mẹ Núi Carmel tại Saut-d'EauChutes de Saut-d'Eau et Eglise Notre-Dame du Mont-Carmel de Ville-Bonheur, Kaskad Sodo, Thánh địa hành hương Thác Saut-d'Eau và Nhà thờ Ville-Bonheur

Một trong những thánh địa hành hương sống động và độc đáo nhất vùng biển Caribe nằm ở tỉnh Centre của Haiti, kết nối ngôi Nhà thờ Giáo xứ Đức Mẹ Núi Carmel tại thị trấn Ville-Bonheur với ngọn thác đôi Le Saut đổ từ độ cao hơn 30 mét giữa rừng nhiệt đới núi Montagne Terrible, nơi từ năm 1849 tới nay mỗi dịp tuần lễ 16 tháng 7 hàng vạn tín hữu Công giáo và người dân hành hương khắp Haiti cùng hải ngoại hội tụ để rước kiệu Đức Mẹ và đắm mình dưới làn nước thác thiêng cầu xin ơn chữa lành, bình an và đổi mới cuộc đời.

Trung tâm Hành hương Công giáo Quốc gia kính Đức Mẹ Núi Carmel và Khu Bảo tồn Di sản Thiên nhiên và Văn hóa Tâm linh Quốc gia Cộng hòa HaitiThị trấn Saut-d'Eau (Ville-Bonheur) và Khu bảo tồn Thác Le Saut trên sườn núi Montagne Terrible, huyện Mirebalais, tỉnh Centre, Cộng hòa Haiti

Ảnh: Jstplace, Public domain, Wikimedia Commons

Thờ Cúng Tổ Tiên · Tỉnh Nord (Departement du Nord) · Vùng đồng bằng Plaine-du-Nord và rừng Morne Rouge lân cận là chiếc nôi khởi phát cuộc Cách mạng Haiti đêm 14 tháng 8 năm 1791; Giáo xứ Thánh Giacôbê được thiết lập chính thức năm 1864 sau Hiệp ước Concordat năm 1860; truyền thống hành hương kép tại nhà thờ và bể bùn khoáng thiêng Trou Saint-Jacques hình thành liên tục từ thế kỷ 19 vào dịp lễ Thánh Giacôbê ngày 25 tháng 7; được Bộ Văn hóa và Du lịch Haiti quy hoạch bảo tồn năm 2009 và 2014Khu hành hương tâm linh và bể thiêng Plaine-du-NordBassin Saint-Jacques (Trou Sen Jak) et Eglise Saint-Jacques de Plaine-du-Nord, Bể thiêng Thánh Giacôbê và Thánh địa Tổ tiên Plaine-du-Nord

Thánh địa hành hương giao thoa văn hóa và tưởng niệm tổ tiên quan trọng bậc nhất miền Bắc Haiti, nằm trên vùng đồng bằng lịch sử Plaine-du-Nord ngay sát khu rừng Bois Caiman (nơi bùng nổ cuộc khởi nghĩa xóa bỏ chế độ nô lệ năm 1791), kết hợp giữa ngôi Nhà thờ Giáo xứ Thánh Giacôbê Tiền thành lập năm 1864 và khu bể bùn khoáng tự nhiên Bassin Saint-Jacques (Trou Sen Jak), nơi mỗi năm từ ngày 22 tới 25 tháng 7 hàng vạn người con Haiti từ khắp thế giới trở về thắp nến tri ân tiền nhân, cầu xin sức mạnh kiên cường của Thánh Giacôbê cùng Papa Ogou và đắm mình trong làn bùn đất mẹ thiêng liêng.

Di sản Văn hóa Tâm linh Phi vật thể và Thánh địa Lịch sử Tưởng niệm Tổ tiên Cấp Quốc gia Cộng hòa HaitiKhu bể thiêng Bassin Saint-Jacques và Nhà thờ Giáo xứ Thánh Giacôbê, thị trấn Plaine-du-Nord, huyện Acul-du-Nord, tỉnh Nord (cách Cap-Haitien 12 km về phía tây nam), Cộng hòa Haiti

Ảnh: Rémi Kaupp, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons

IIGóp Ý Cùng Thư Viện

Thư viện này mở và không thu phí, làm tới đâu ghi công khai tới đó. Ba việc quý vị giúp được ngay:

  1. Chỉ nơi còn thiếuMột ngôi chùa tổ, một nhà thờ, một thánh đường, một phủ đền mà bảng trên chưa có. Xin ghi tên nơi, tỉnh thành và một câu vì sao đáng vào.
  2. Góp ảnh có giấy phép mởThư viện chỉ đăng ảnh ghi đủ tên người chụp và tên giấy phép. Ảnh quý vị tự chụp và đồng ý cho dùng, hoặc ảnh sẵn có giấy phép mở, đều nhận.
  3. Báo chỗ saiSai niên đại, sai tên chữ, sai tông phái, sai địa chỉ. Thư viện sai một lần là mất tin cậy nên rất mong được chỉ.

Thư về thayungkhiem@gmail.com

IIINhật Ký

  • 24/10/2026Tổng kết ba hạng mục lớn hoàn thành trong ngày: (1) Kiểm chứng sử liệu độc lập và xuất bản 199 trang tiếng Anh còn lại tại 192 quốc gia và vùng lãnh thổ, chính thức khép kín Chặng D với 100% địa điểm trên toàn thư viện có đủ song ngữ Việt và Anh. (2) Tìm kiếm, kiểm duyệt bằng mắt trên Wikimedia Commons và cập nhật 35 ảnh thật giấy phép mở cho 22 di tích Việt Nam và 13 thánh địa quốc tế. (3) Biên soạn mới song ngữ Việt và Anh kèm ảnh thật cho tròn 100 đại thánh địa thuộc Chặng C tại 25 quốc gia và vùng lãnh thổ (Hàn Quốc, Trung Quốc, Đài Loan, Thái Lan, Campuchia, Myanmar, Lào, Indonesia, Malaysia, Philippines, Sri Lanka, Nepal, Bhutan, Bangladesh, Mông Cổ, Ý, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Hy Lạp, Nga, Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập, Israel, Canada và Mexico), nâng mỗi nước từ 1 nơi lên đủ 5 nơi và đưa thư viện cán mốc 761 địa điểm.
  • 29/09/2026Chính thức mở cửa Vạn Đạo Đường đón độc giả toàn cầu như một công trình văn hóa tâm linh đang lớn lên mỗi ngày. Trong cùng ngày, hoàn tất biên soạn 60 thánh địa mới thuộc đợt ba và đợt bốn Chặng A tại 60 quốc gia khắp Bắc Âu, Baltic, Balkan, vùng Vịnh, Trung Á, các tiểu quốc châu Âu, châu Phi, châu Đại Dương, Mỹ Latinh và Caribe (Nhà thờ chính tòa Roskilde, Hallgrímskirkja, Cổng Bình Minh Vilnius, Tu viện Ostrog, Hukuru Miskiy, núi thiêng Sulayman-Too, Orheiul Vechi, Đền trên Biển, Đồi thiêng Ambohimanga), đồng thời kiểm duyệt và đưa lên thư viện 59 ảnh thật giấy phép mở cho đợt hai và đợt ba.

?Hỏi Đáp Nhanh

Vì sao không ghi giờ mở cửa và giá vé

Vì những thứ ấy đổi luôn. Một thư viện sai một lần về chuyện thực tế thì người đọc mất tin cả những phần còn lại. Trước khi đi, xin quý vị hỏi lại chính nơi ấy.

Ảnh lấy từ đâu

Từ Wikimedia Commons với giấy phép mở, mỗi tấm ghi rõ tên người chụp, hoặc do UK MASTER ACADEMY tự chụp. Không tấm nào được đăng nếu thiếu tên tác giả và tên giấy phép.

Vì sao chọn những nơi này mà không chọn nơi khác

Bốn phép thử: đã được xếp hạng di tích, thuộc một đạo mà thư viện có viết, thế đất và hướng đọc được bằng con mắt phong thủy, và có ảnh giấy phép mở để dùng.

Vì sao nước tôi còn mờ

Thư viện mở từng nước một, nước nào nhiều người đọc thì đi trước, trong mỗi nước thì nơi nổi bật nhất đi trước. Nước còn mờ chỉ là chưa tới lượt. Quý vị muốn góp một nơi cho nước mình, xin nhắn qua trang Thầy Ưng Khiêm.

›Đọc Tiếp