Nằm tại ngã tư giao cắt giữa phố Rue Pavée và phố Rue Monseigneur Guilloux ở trung tâm thủ đô Port-au-Prince, chỉ cách khu vực Champ de Mars và Nhà thờ chính tòa Đức Mẹ Lên Trời, Port-au-Prince vài khu phố về phía nam, quần thể Nhà thờ chính tòa Anh giáo Chúa Ba Ngôi (tiếng Pháp gọi là Cathédrale Épiscopale de la Sainte-Trinité, tiếng Anh là Holy Trinity Episcopal Cathedral và tiếng Creole Haiti là Katedral Sent Trinite) giữ một vị trí độc nhất vô nhị trong lịch sử tôn giáo lẫn lịch sử nghệ thuật của toàn châu Mỹ. Đối với truyền thống Tin Lành và Cộng đồng Anh giáo hoàn vũ, đây là chiếc nôi của một giáo hội bản địa tự chủ do chính những người con da đen khai sáng từ năm 1861 tới 1863; còn đối với giới nghiên cứu mỹ thuật quốc tế, nơi đây được mệnh danh là Nhà nguyện Sistine của vùng Caribe.
Cùng với các thánh địa hành hương mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc như Thác hành hương và Nhà thờ Đức Mẹ Núi Carmel tại Saut-d'Eau ở miền trung hay Khu hành hương tâm linh và bể thiêng Plaine-du-Nord ở miền bắc, Nhà thờ chính tòa Chúa Ba Ngôi là nơi tinh thần tự tôn dân tộc Haiti đã thăng hoa thành nghệ thuật thánh bất hủ. Vào năm 1950 tới 1951, mười ba danh họa bậc thầy của nền hội họa bản địa Haiti đã vẽ lên các bức tường cung thánh và cánh ngang của nhà thờ bộ mười bốn bức bích họa Kinh Thánh rực rỡ sắc màu nhiệt đới, nơi lần đầu tiên trong một nhà thờ chính tòa ở Tây bán cầu, Chúa Giêsu, Đức Trinh Nữ Maria, các thánh tông đồ và các thiên thần đều mang làn da đen và gương mặt của chính người dân Haiti.
IMầu Nhiệm Thiên Chúa Ba Ngôi, Khát Vọng Tự Chủ Của Giám Mục James Theodore Holly Và Cuộc Cách Mạng Thần Học Bằng Hội Họa Da Đen
Ngôi nhà thờ chính tòa của Giáo phận Giám nhiệm Haiti được cung hiến cho Thiên Chúa Ba Ngôi Cực Thánh (La Sainte-Trinité), mầu nhiệm trung tâm của đức tin Kitô giáo tuyên xưng một Thiên Chúa duy nhất trong Ba Ngôi vị đồng bản thể là Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần. Lịch sử ra đời của giáo xứ Chúa Ba Ngôi tại Port-au-Prince bắt nguồn từ tầm nhìn tiên tri của một nhân vật phi thường trong lịch sử thế kỷ 19: Đức cha James Theodore Holly (1829 tới 1911, được người dân Haiti tôn kính gọi là Monseigneur Jacques Théodore Holly).
Sinh ra trong một gia đình người da đen tự do tại thủ đô Washington (Hoa Kỳ) năm 1829 và thụ phong linh mục của Giáo hội Giám nhiệm (nhánh Anh giáo tại Hoa Kỳ) năm 1856, cha James Theodore Holly sớm nhìn thấy tại nước Cộng hòa Haiti (quốc gia da đen đầu tiên trên thế giới tự giải phóng khỏi ách nô lệ năm 1804) mảnh đất hứa để xây dựng một Giáo hội Kitô giáo tự trị của người da đen. Tháng 5 năm 1861, ngài đã dẫn đầu một đoàn gồm 110 người Mỹ gốc Phi từ thành phố New Haven (bang Connecticut) đi tàu thủy sang định cư tại Haiti và đến năm 1863 chính thức thành lập Giáo xứ Chúa Ba Ngôi (Paroisse de la Sainte-Trinité) ngay tại thủ đô Port-au-Prince.
Ngày 8 tháng 11 năm 1874, tại Nhà thờ Grace ở thành phố New York, linh mục James Theodore Holly đã được tấn phong làm Giám mục Truyền giáo của Haiti (đứng đầu Giáo hội Chính thống Tông truyền Haiti trong sự hiệp thông với Giáo hội Giám nhiệm Hoa Kỳ), chính thức trở thành vị Giám mục người Mỹ gốc Phi đầu tiên trong toàn bộ lịch sử Giáo hội Giám nhiệm Hoa Kỳ và là một trong những vị giám mục da đen đầu tiên của Khối Hiệp thông Anh giáo toàn cầu. Suốt 37 năm làm giám mục cho đến khi qua đời tại Port-au-Prince ngày 13 tháng 3 năm 1911, Đức cha Holly đã đào tạo hàng giáo sĩ người bản địa Haiti, mở trường học, phòng khám y tế và đặt nền móng để Giáo phận Haiti ngày nay trở thành giáo phận có số lượng tín hữu đông nhất trong toàn bộ Giáo hội Giám nhiệm Hoa Kỳ (với hơn một trăm giáo xứ và hàng trăm trường học trên khắp cả nước).
Nếu Đức cha James Theodore Holly đã thực hiện cuộc cách mạng về quyền tự chủ giáo hội của người da đen vào thế kỷ 19, thì đến giữa thế kỷ 20, vị Giám mục thứ sáu của Haiti là Đức cha Charles Alfred Voegeli (cai quản giáo phận từ năm 1943 tới 1971) cùng với họa sĩ người Mỹ DeWitt Peters và nhà phê bình Selden Rodman (đồng giám đốc Trung tâm Nghệ thuật Centre d'Art tại Port-au-Prince) đã thực hiện một cuộc cách mạng thần học hội nhập văn hóa chấn động thế giới ngay trên các bức tường trắng của Nhà thờ chính tòa Chúa Ba Ngôi.
Trước năm 1950, tất cả tranh tượng tôn giáo trong các nhà thờ tại Haiti đều nhập khẩu từ châu Âu và Bắc Mỹ, luôn vẽ Chúa Giêsu, Đức Mẹ và các thánh là người da trắng mắt xanh, còn ma quỷ hoặc kẻ tội lỗi lại thường bị tô màu đen. Vào năm 1950 tới 1951, nhân dịp kỷ niệm hai trăm năm thành lập thủ đô Port-au-Prince, Đức cha Voegeli đã mời mười ba họa sĩ tự học xuất sắc nhất của phong trào hội họa Phục hưng Haiti (như Philomé Obin, Castera Bazile, Rigaud Benoit, Gabriel Lévêque, Wilson Bigaud, Préfète Duffaut, Toussaint Auguste, Fernand Pierre, Jasmin Joseph) vào vẽ trực tiếp 14 bức đại bích họa bằng màu keo trứng (egg tempera) phủ kín vòm hậu cung, hai cánh ngang và lòng nhà thờ. Trong các bức tranh ấy, Chúa Giêsu chịu đóng đinh giữa một con phố Port-au-Prince với dãy núi xanh phía sau; Chúa Hài Đồng giáng sinh dưới mái nhà tranh nông thôn Haiti (caille) lợp lá cọ; các thiên thần và tông đồ đều là những người nông dân, phụ nữ và trẻ em da đen Haiti; chỉ duy nhất kẻ phản bội Giuđa hoặc viên đội trưởng La Mã cầm giáo đâm Chúa mới được vẽ mang gương mặt người châu Âu thực dân. Khi hoàn thành vào tháng 3 năm 1951, bộ bích họa đã gây tiếng vang trên toàn thế giới như tuyên ngôn nghệ thuật vĩ đại nhất của thần học hội nhập văn hóa tại vùng Caribe.
Một điều mà nhiều người chưa từng đến thăm khu phức hợp Chúa Ba Ngôi tại phố Rue Pavée thường không hình dung hết là nơi đây không chỉ có một ngôi nhà thờ dùng để đọc kinh ngày Chúa Nhật. Theo truyền thống giáo dục và nhân đạo của Anh giáo tại Haiti được xây dựng bởi các nữ tu Dòng Nữ tu Thánh Margaret (Society of St. Margaret) từ Boston đến phục vụ tại Haiti từ năm 1927, khuôn viên Nhà thờ chính tòa Chúa Ba Ngôi là một trung tâm văn hóa, âm nhạc và giáo dục khổng lồ của toàn quốc. Tại đây quy tụ Trường Tiểu học và Trung học Chúa Ba Ngôi, Trường Thương mại, Trường Thánh Vincent dành cho trẻ em khuyết tật (cơ sở đầu tiên và lớn nhất chăm sóc trẻ khiếm thị, khiếm thính và khuyết tật vận động tại Haiti do Nữ tu Joan Margaret sáng lập năm 1945), và đặc biệt là Trường Âm nhạc Chúa Ba Ngôi cùng Dàn nhạc Giao hưởng Thính phòng (Orchestre Philharmonique Sainte-Trinité), nơi đã đào tạo nên hầu hết các nhạc công cổ điển và ca sĩ hợp xướng hàng đầu của đất nước Haiti.
IIHơn Một Thế Kỷ Rưỡi Kiên Cường Vượt Qua Bốn Trận Đại Hỏa Hoạn, Trận Động Đất Năm 2010 Và Sứ Mệnh Cứu Giữ Bích Họa
Hiếm có một ngôi nhà thờ chính tòa nào trên thế giới phải trải qua nhiều lần bị hủy diệt bởi thiên tai và hỏa hoạn rồi lại kiên cường vươn lên từ đống tro tàn như Nhà thờ chính tòa Anh giáo Chúa Ba Ngôi tại Port-au-Prince: bốn lần bị lửa thiêu rụi trong thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20, và lần thứ năm bị san phẳng trong trận đại địa chấn năm 2010.
- Tháng 5 năm 1861 và năm 1863Cha James Theodore Holly dẫn đoàn di dân đến Haiti và lập Giáo xứ Chúa Ba NgôiLinh mục người Mỹ gốc Phi James Theodore Holly đưa 110 tín hữu từ New Haven (Connecticut) sang Haiti năm 1861 và đến năm 1863 chính thức thiết lập Giáo xứ Chúa Ba Ngôi tại trung tâm thủ đô Port-au-Prince.
- 8 tháng 11 năm 1874 tới 13 tháng 3 năm 1911Tấn phong Giám mục James Theodore Holly và bốn lần tái thiết nhà thờ sau hỏa hoạnĐức cha Holly được tấn phong làm Giám mục da đen đầu tiên của Giáo hội Giám nhiệm năm 1874; bất chấp bốn ngôi nhà thờ liên tiếp bị các trận cháy lớn ở Port-au-Prince thiêu hủy vào các năm 1866, 1873, 1888 và 1908, ngài và giáo đoàn đều kiên trì dựng lại.
- 1923 tới năm 1929Giám mục Harry Roberts Carson xây dựng ngôi Nhà thờ chính tòa thứ nămSau khi Giáo hội tại Haiti chính thức sáp nhập làm một Giáo phận truyền giáo của Giáo hội Giám nhiệm năm 1913, Giám mục thứ hai là Đức cha Harry Roberts Carson đã khởi xướng xây dựng ngôi Nhà thờ chính tòa thứ năm kiên cố tại góc đường Rue Pavée, hoàn thành năm 1929.
- Năm 1927 và năm 1945Các Nữ tu Dòng Thánh Margaret đến phục vụ và lập Trường Trẻ khuyết tật St. VincentCác nữ tu Dòng Thánh Margaret từ Boston đến Port-au-Prince năm 1927, mở các trường học Chúa Ba Ngôi và năm 1945 thành lập Trường St. Vincent chăm sóc và giáo dục trẻ em khuyết tật toàn quốc.
- 1950 tới tháng 3 năm 1951Mười ba danh họa bậc thầy vẽ bộ 14 bức bích họa Kinh Thánh trong lòng Nhà thờ chính tòaDưới sự bảo trợ của Giám mục Charles Alfred Voegeli cùng DeWitt Peters và Selden Rodman (Centre d'Art), các danh họa Philomé Obin, Castera Bazile, Rigaud Benoit, Wilson Bigaud, Préfète Duffaut hoàn thành bộ bích họa nổi tiếng thế giới.
- Thập niên 1950 tới thập niên 1970Thành lập Trường Âm nhạc, Dàn nhạc Giao hưởng Chúa Ba Ngôi và lắp đặt Đại phong cầmNữ tu Anne-Marie thành lập chương trình đào tạo âm nhạc cổ điển và Dàn nhạc Giao hưởng Sainte-Trinité; nhà thờ cũng được trang bị chiếc đại phong cầm ống lớn nhất khu vực Caribe.
- 12 tháng 1 năm 2010Trận động đất mạnh 7,0 độ richter phá hủy nhà thờ năm 1929 và chiến dịch cứu giữ bích họaTrận đại địa chấn làm sập hoàn toàn mái nhà thờ, vòm hậu cung và các trường học trong khuôn viên; các chuyên gia của Viện Smithsonian (Hoa Kỳ) và Quỹ Di tích Thế giới đã kịp thời bóc tách và cứu giữ 3 bức bích họa còn đứng vững ở cánh ngang.
- 2012 tới nayTái thiết Trường Âm nhạc, các cơ sở giáo dục và quy hoạch Nhà thờ chính tòa thứ sáuGiáo phận Giám nhiệm Haiti từng bước khôi phục hoạt động của Dàn nhạc Giao hưởng, trường học và hợp tác với các kiến trúc sư quốc tế thiết kế ngôi Nhà thờ chính tòa thứ sáu chống động đất kèm Bảo tàng Nghệ thuật bảo tồn các bức bích họa lịch sử.
Chiến dịch giải cứu những bức bích họa sống sót sau trận động đất năm 2010 của Viện Smithsonian. Khi trận động đất ngày 12 tháng 1 năm 2010 làm sụp đổ ngôi Nhà thờ chính tòa năm 1929, toàn bộ bức tường hậu cung phía đông mang ba bức đại bích họa Chúa Chịu Đóng Đinh (của Philomé Obin), Chúa Thăng Thiên (của Castera Bazile) và Chúa Giáng Sinh (của Rigaud Benoit) đã vỡ vụn thành hàng nghìn mảnh nhỏ, cùng với bức tường gạch nung chạm lộng hình muông thú của nghệ nhân điêu khắc Jasmin Joseph. Thế nhưng giữa đống đổ nát, ba bức tường ở khu vực cánh ngang vẫn còn đứng vững một phần dù bị nứt nặng và phơi trần dưới mưa nắng nhiệt đới.
Ngay trong những tháng đầu sau thảm họa, Dự án Phục hồi Văn hóa Haiti (Haiti Cultural Recovery Project) do Viện Smithsonian (Hoa Kỳ) phối hợp cùng Chính phủ Haiti, Quỹ Di tích Thế giới (WMF) và Giáo phận Giám nhiệm Haiti đã cử một đội ngũ chuyên gia bảo tồn tranh tường quốc tế đến làm việc khẩn cấp tại hiện trường. Sau hàng tháng trời gia cố từng mảng vữa bằng vải gạc và keo chuyên dụng trước mùa bão, các chuyên gia đã cắt rời và cứu thoát thành công ba bức bích họa nguyên bản quý giá: bức Phép Rửa của Chúa Kitô (của Castera Bazile), hai bức Cám Dỗ của Chúa Kitô và Cuộc Rước trên Phố Jacmel (của Préfète Duffaut), cùng nửa dưới bức kiệt tác Đám Cưới tại Cana (của Wilson Bigaud), đồng thời bảo vệ an toàn ngôi mộ lịch sử của Đức cha James Theodore Holly nằm bên cạnh tường nhà thờ.
IIIMười Bốn Bức Đại Bích Họa Kinh Thánh Năm 1950 Tới 1951, Vách Gạch Chạm Lộng Của Jasmin Joseph Và Không Gian Giao Hưởng
Ngôi Nhà thờ chính tòa Chúa Ba Ngôi khánh thành năm 1929 vốn là một công trình kiến trúc mang phong cách Tân Gothic và Thuộc địa giản dị có bình đồ hình chữ thập với những bức tường trát vữa phẳng phiu và cửa sổ vòm nhọn. Chính sự giản dị của khung kiến trúc ấy đã trở thành tấm toan khổng lồ lý tưởng để mười ba bậc thầy hội họa Haiti năm 1950 tới 1951 biến không gian nội thất thành một thiên đường nghệ thuật thánh có một không hai trên thế giới.
Ở trung tâm vòm hậu cung phía sau bàn thờ chính là bức Chúa Chịu Đóng Đinh (Crucifixion) của bậc thầy trường phái Cap-Haïtien là Philomé Obin (1892 tới 1986): Chúa Giêsu không để râu, đeo kính mắt hiền từ chịu đóng đinh ngay trên một con phố lát đá của Port-au-Prince, dưới chân thập giá là Đức Mẹ và các phụ nữ Haiti mặc váy trắng. Bên trái hậu cung là bức Chúa Lên Trời (Ascension) của Castera Bazile (1923 tới 1966) với các thiên thần da đen bay trên những mái nhà tôn đô thị; bên phải là bức Chúa Giáng Sinh (Nativity) của Rigaud Benoit (1911 tới 1986) đặt hang đá Bêlem bên trong một túp lều tranh nông dân Haiti giữa rừng chuối và cây cọ.
Chiếm trọn bức tường phía tây của cánh ngang phía bắc là kiệt tác Đám Cưới tại Cana (Les Noces de Cana) rộng hơn 50 mét vuông do thần đồng hội họa Wilson Bigaud (1931 tới 2010, học trò của danh họa Hector Hyppolite) vẽ năm 1951 khi mới 20 tuổi. Bức tranh tái hiện phép lạ đầu tiên của Chúa Giêsu như một đám cưới làng quê Haiti tưng bừng với những người đánh trống, thổi kèn vắc-xin (vaccine bamboo horns), phụ nữ đội thúng trái cây, cảnh giết heo đãi tiệc và cả hình ảnh chân dung Giám mục Charles Alfred Voegeli đang ngồi dự tiệc bên cạnh Chúa Giêsu.
Ở bức tường phía đông của cánh ngang phía bắc, danh họa vùng Jacmel là Préfète Duffaut (1923 tới 2012) vẽ hai bức tranh có bố cục những con đường ngoằn ngoèo leo núi kỳ ảo: Cơn Cám Dỗ của Chúa Kitô trên đỉnh núi và Cuộc Rước Kiệu trên Phố Jacmel. Ở cánh ngang phía nam và tường lòng nhà thờ là bức Bữa Tiệc Ly của Philomé Obin, Phép Rửa của Chúa Kitô của Castera Bazile, Ađam và Êva cùng Cuộc Trốn Sang Ai Cập của Toussaint Auguste, Lễ Thăm Viếng của Fernand Pierre và dàn thiên thần ca hát trên các sống vòm trần của Gabriel Lévêque.
Ngăn cách giữa khu vực ca đoàn và cung thánh là một bức tường gạch đất nung đục thủng (openwork terracotta screen) vô cùng độc đáo do nhà điêu khắc trẻ Jasmin Joseph (1923 tới 2005) tự tay nặn từ đất sét địa phương và nung trong lò. Mỗi viên gạch đất nung là một bức phù điêu chạm lộng hình các loài chim chóc, thỏ, cừu và các cảnh ngụ ngôn Kinh Thánh ẩn hiện trong tán lá rừng nhiệt đới, cho phép cả ánh sáng lẫn âm thanh của dàn hợp xướng và đại phong cầm xuyên qua dễ dàng.
Ngay bên trong khuôn viên sát tường Nhà thờ chính tòa là phần mộ trang nghiêm của Đức cha James Theodore Holly (1829 tới 1911), vị Giám mục tiên khởi của Haiti. Ngôi mộ bằng đá khắc dòng chữ tưởng niệm cuộc đời tận hiến của ngài cho sự tự do tinh thần của người dân Haiti đã may mắn đứng vững qua trận động đất năm 2010 và là điểm dừng chân kính viếng của mọi đoàn khách hành hương Anh giáo quốc tế.
Xung quanh nhà thờ là tổ hợp Trường Âm nhạc Chúa Ba Ngôi (nơi lưu giữ truyền thống Dàn nhạc Giao hưởng Sainte-Trinité) và các trường học đã được xây dựng lại hiện đại sau năm 2010. Đồ án tái thiết ngôi Nhà thờ chính tòa thứ sáu (do Kerfonic và các đối tác thiết kế cùng Giáo phận Haiti) sử dụng hệ khung vòm gỗ và thép chống động đất có âm học chuẩn phòng hòa nhạc quốc tế, đồng thời tích hợp không gian trưng bày trang trọng cho ba bức đại bích họa lịch sử đã được Viện Smithsonian phục chế.
| Tác phẩm bích họa và Hạng mục kiến trúc | Danh họa / Nghệ nhân (1950 tới 1951) | Vị trí nguyên thủy và Tình trạng bảo tồn hiện nay |
|---|---|---|
| Chúa Chịu Đóng Đinh, Chúa Lên Trời, Chúa Giáng Sinh | Philomé Obin, Castera Bazile, Rigaud Benoit | Ba vòm hậu cung chính; bị sập ngày 12/1/2010, các mảnh vỡ và bản chụp phân giải cao được lưu trữ tại Bảo tàng |
| Đám Cưới tại Cana (Les Noces de Cana) | Wilson Bigaud (vẽ năm 1951 trên diện tích 50 m2) | Tường tây cánh ngang bắc; phần nửa dưới bức tranh sống sót qua động đất và được Viện Smithsonian gia cố bảo tồn |
| Phép Rửa của Chúa Kitô (Le Baptême du Christ) | Castera Bazile | Tường cánh ngang; một trong ba bức đại bích họa sống sót nguyên mảng lớn và đã được bóc tách bảo tồn an toàn |
| Cám Dỗ của Chúa Kitô và Cuộc Rước Phố Jacmel | Préfète Duffaut | Tường đông cánh ngang bắc; sống sót qua chấn động năm 2010 và được đội ngũ Smithsonian cứu giữ hoàn chỉnh |
| Lăng mộ Giám mục James Theodore Holly và Trường Nhạc | Đức cha Holly (an táng 1911); Trường Nhạc (tái thiết sau 2010) | Mộ phần Đức cha Holly còn nguyên vẹn tại khuôn viên; Trường Âm nhạc và Dàn nhạc Giao hưởng hoạt động sôi nổi |
IVThế Đất Và Hướng
Cần nêu rõ rằng Giáo hội Giám nhiệm (Anh giáo) tại Haiti và Đức cha James Theodore Holly không sử dụng thuật phong thủy phương Đông trong việc chọn đất và xây dựng Nhà thờ chính tòa Chúa Ba Ngôi. Khu đất tại góc đường Rue Pavée được chọn từ thế kỷ 19 vì nằm ngay trung tâm hành chính, giáo dục và dân cư của thủ đô Port-au-Prince để thuận tiện mở trường học và bệnh xá phục vụ cộng đồng. Những nhận định dưới đây là góc nhìn đối chiếu theo phép xem hình thế đô thị cổ truyền của thư viện Vạn Đạo Đường.
Xét trên đại cuộc địa hình của thủ đô Port-au-Prince tại tọa độ 18,5432 độ vĩ bắc, 72,3389 độ kinh tây, khu phức hợp Nhà thờ chính tòa Anh giáo Chúa Ba Ngôi tọa lạc trên vùng bình nguyên bằng phẳng ở chân sườn đồi trung tâm, nằm ngay giữa hai điểm tụ khí lớn của thủ đô: ở phía bắc (cách khoảng 650 mét) là đồi Bel-Air và Nhà thờ chính tòa Công giáo Đức Mẹ Lên Trời; ở phía đông nam (cách khoảng 500 mét) là quảng trường quốc gia rộng lớn Champ de Mars (nơi đặt các đài tưởng niệm anh hùng lập quốc Toussaint Louverture, Jean-Jacques Dessalines, Henri Christophe và Alexandre Pétion dưới chân sườn núi Morne l'Hôpital).
Về cục thế nội khu và tọa hướng, khuôn viên Nhà thờ chính tòa Chúa Ba Ngôi chiếm lĩnh góc giao lộ thông thoáng của hai trục đường lịch sử là Rue Pavée (chạy theo hướng Đông Đông Bắc - Tây Tây Nam dẫn thẳng ra phía vịnh biển Caribe) và Rue Monseigneur Guilloux (chạy theo hướng Bắc Tây Bắc - Nam Đông Nam nối liền khu vực Nhà thờ chính tòa Công giáo với khu Champ de Mars). Trong phép xem hình thế đô thị, thế đất nhị thủy giao hội (hai trục đường lớn giao nhau ở góc khu đất) giúp toàn bộ tổ hợp nhà thờ, trường học, trường âm nhạc và trường trẻ khuyết tật luôn đón được luồng gió biển mát mẻ thổi dọc từ vịnh Port-au-Prince theo đường Rue Pavée vào sâu trong phố, tạo nên một ốc đảo giáo dục và nghệ thuật hiền hòa giữa lòng đô thị nhiệt đới.
VĐại Lễ Chúa Ba Ngôi, Ngày Kỷ Niệm Đức Cha James Theodore Holly 13 Tháng 3 Và Những Buổi Hòa Nhạc Giao Hưởng Phục Sinh
Đời sống phụng vụ tại Nhà thờ chính tòa Anh giáo Chúa Ba Ngôi tuân theo Lịch Phụng vụ của Giáo hội Giám nhiệm và Sách Cầu nguyện Chung (Book of Common Prayer / Livre de la Prière Commune) cử hành bằng tiếng Pháp và tiếng Creole Haiti, nổi tiếng khắp vùng Caribe nhờ sự kết hợp tuyệt mỹ giữa nghi lễ Anh giáo truyền thống (Anglo-Catholic) với âm nhạc giao hưởng và hợp xướng chuyên nghiệp.
| Thời điểm trong năm | Hệ lịch | Tên đại lễ phụng vụ và sự kiện âm nhạc | Nghi thức cử hành đặc trưng tại Nhà thờ chính tòa Chúa Ba Ngôi |
|---|---|---|---|
| Ngày 12 tháng 1 hằng năm | Dương lịch | Lễ Tưởng niệm các Nạn nhân Động đất năm 2010 và các Giáo viên, Học sinh Tử nạn | Cử hành thánh lễ cầu siêu và hòa nhạc tưởng niệm các tu sĩ, giáo viên, học sinh và tín hữu đã thiệt mạng khi trường học và nhà thờ sụp đổ ngày 12 tháng 1 năm 2010. |
| Ngày 13 tháng 3 | Dương lịch (Lễ Kỷ niệm trong Lịch Giám nhiệm) | Lễ Kỷ niệm Đức cha James Theodore Holly, Giám mục Tiên khởi của Haiti (1829 tới 1911) | Ngày lễ trọng của toàn Giáo phận Giám nhiệm Haiti: các giáo sĩ, học sinh và tín hữu quy tụ dâng lễ tạ ơn và đặt hoa tại phần mộ của Đức cha Holly ngay trong khuôn viên chính tòa. |
| Tuần Thánh và Đại lễ Phục Sinh (tháng 3 hoặc tháng 4) | Dương lịch | Tam Nhật Vượt Qua và Hòa nhạc Giao hưởng Đại lễ Phục Sinh (Concert de Pâques) | Dàn nhạc Giao hưởng Sainte-Trinité cùng Dàn hợp xướng trình diễn các kiệt tác nhạc thánh cổ điển thế giới (Bach, Handel, Mozart) kết hợp với các tác phẩm của các nhà soạn nhạc Haiti như Justin Élie và Ludovic Lamothe. |
| Chúa Nhật đầu tiên sau Lễ Hiện Xuống (tháng 5 hoặc tháng 6) | Dương lịch (Lễ Bổn mạng Chính tòa) | Đại lễ Chúa Ba Ngôi Cực Thánh (Dimanche de la Sainte-Trinité / Trinity Sunday) | Ngày lễ tước hiệu bổn mạng của Nhà thờ chính tòa và của toàn bộ các trường học trong khu phức hợp, quy tụ đại diện hơn một trăm giáo xứ Anh giáo trên khắp đất nước Haiti. |
| Tháng 12 hằng năm | Dương lịch | Lễ hội Thánh ca Mùa Vọng, Bài học và Thánh ca Giáng Sinh (Festival of Nine Lessons and Carols) | Truyền thống Anh giáo cổ điển được cử hành bằng tiếng Pháp và tiếng Creole với tiếng hát trong trẻo của Dàn hợp xướng Thiếu nhi Les Petits Chanteurs và các học sinh khiếm thị Trường St. Vincent. |
Tiếng đàn vĩ cầm giữa đống đổ nát và sức sống bất diệt của Dàn nhạc Giao hưởng Chúa Ba Ngôi. Một trong những hình ảnh làm lay động triệu trái tim trên toàn thế giới ngay sau trận đại địa chấn tháng 1 năm 2010 là cảnh các em học sinh và nhạc công trẻ của Trường Âm nhạc Chúa Ba Ngôi (École de Musique Sainte-Trinité), dù trường học và phòng tập đã sập hoàn toàn, vẫn ngồi trên những khối bê tông vỡ ngay cạnh phần mộ của Đức cha James Theodore Holly và những mảnh tường bích họa còn sót lại để kéo đàn vĩ cầm, đại hồ cầm và hát vang những bản thánh ca hy vọng. Dưới sự dìu dắt của các linh mục Giám nhiệm và các nhạc trưởng Haiti, truyền thống đào tạo hơn 2.000 học sinh âm nhạc mỗi năm tại khuôn viên Chúa Ba Ngôi vẫn được giữ vững như ngọn lửa văn hóa không bao giờ tắt của thủ đô Port-au-Prince.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Góc đường Rue Pavee và đường Monseigneur Guilloux, trung tâm thủ đô Port-au-Prince, HT6110, Cộng hòa Haiti
- Đường tới
- Nhà thờ chính tòa Anh giáo Chúa Ba Ngôi tọa lạc tại góc đường Rue Pavée và đường Monseigneur Guilloux ở trung tâm thủ đô Port-au-Prince, tỉnh Ouest (nằm cách Quảng trường Champ de Mars khoảng 500 mét về phía tây bắc và cách Nhà thờ chính tòa Công giáo Đức Mẹ Lên Trời khoảng 650 mét về phía nam theo trục đường Monseigneur Guilloux). Từ Sân bay Quốc tế Toussaint Louverture (PAP), du khách đi bằng xe ô tô đưa đón có đăng ký trước theo đại lộ Toussaint Louverture và đường Delmas hoặc đại lộ Jean-Jacques Dessalines vào khu phố trung tâm Rue Pavée mất khoảng 20 đến 30 phút tùy mật độ giao thông.
- Toạ độ
- 18.5432, -72.3389
Khu phức hợp Nhà thờ chính tòa Anh giáo Chúa Ba Ngôi tại phố Rue Pavée là một cơ sở tôn giáo và trường học đang hoạt động tích cực. Do khu vực này bao gồm các lớp học phổ thông, Trường Âm nhạc và cơ sở chăm sóc trẻ em, du khách muốn đến tham quan không gian phụng vụ, kính viếng phần mộ Đức cha James Theodore Holly hoặc tìm hiểu về công tác bảo tồn các bức bích họa năm 1950 tới 1951 nên liên hệ trước với Văn phòng Giáo phận Giám nhiệm Haiti (Église Épiscopale d'Haïti) hoặc tham dự thánh lễ sáng Chúa Nhật. Khi vào khuôn viên nhà thờ và trường học, quý vị cần mặc trang phục lịch sự, kín đáo, xuất trình giấy tờ tùy thân tại cổng bảo vệ và xin phép trước khi chụp ảnh các buổi tập nhạc của học sinh.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ chính tòa Anh giáo Chúa Ba Ngôi, Port-au-Prince
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Ai là người đã sáng lập Nhà thờ chính tòa Anh giáo Chúa Ba Ngôi tại Port-au-Prince và ngài có vị trí lịch sử như thế nào?
Giáo xứ Chúa Ba Ngôi được thành lập năm 1863 bởi Đức cha James Theodore Holly (1829 tới 1911), một linh mục người Mỹ gốc Phi đã dẫn đoàn di dân sang định cư tại Haiti năm 1861. Ngày 8 tháng 11 năm 1874, ngài được tấn phong làm Giám mục của Haiti, trở thành vị Giám mục người Mỹ gốc Phi đầu tiên trong lịch sử Giáo hội Giám nhiệm Hoa Kỳ; phần mộ của ngài hiện nằm ngay trong khuôn viên Nhà thờ chính tòa.
Vì sao Nhà thờ chính tòa Chúa Ba Ngôi lại được thế giới mệnh danh là Nhà nguyện Sistine của vùng Caribe?
Từ năm 1950 tới năm 1951, dưới thời Giám mục Charles Alfred Voegeli và với sự phối hợp của Trung tâm Nghệ thuật (Centre d'Art), mười ba danh họa bậc thầy của nền hội họa bản địa Haiti (như Philomé Obin, Castera Bazile, Rigaud Benoit, Wilson Bigaud, Préfète Duffaut, Toussaint Auguste) đã vẽ bộ 14 bức đại bích họa Kinh Thánh phủ kín nội thất nhà thờ, biến nơi đây thành kho tàng hội họa hiện đại lớn nhất vùng Caribe.
Điểm đột phá lớn nhất về mặt thần học và hình ảnh trong các bức bích họa tại nhà thờ là gì?
Trước năm 1950, tranh thánh tại Haiti đều nhập từ châu Âu với hình ảnh Chúa và các thánh là người da trắng. Trong bộ bích họa tại Nhà thờ chính tòa Chúa Ba Ngôi, lần đầu tiên Chúa Giêsu, Đức Mẹ Maria, các thánh tông đồ và các thiên thần đều được vẽ mang làn da đen và gương mặt của người dân Haiti trong bối cảnh làng quê, phố phường nhiệt đới của chính đất nước Haiti.
Những bức bích họa nào đã được cứu thoát sau khi nhà thờ bị sập trong trận động đất ngày 12 tháng 1 năm 2010?
Trận động đất năm 2010 đã làm sập vòm hậu cung khiến ba bức tranh chính (Chúa Chịu Đóng Đinh, Chúa Lên Trời, Chúa Giáng Sinh) bị vỡ nát. Tuy nhiên, đội ngũ chuyên gia của Viện Smithsonian (Hoa Kỳ) và Quỹ Di tích Thế giới đã kịp thời gia cố và bóc tách cứu sống được ba bức bích họa lớn ở cánh ngang gồm: Phép Rửa của Chúa Kitô (của Castera Bazile), Cám Dỗ của Chúa Kitô cùng Cuộc Rước Phố Jacmel (của Préfète Duffaut) và nửa dưới bức Đám Cưới tại Cana (của Wilson Bigaud).
Vì sao nói ngôi nhà thờ sập năm 2010 là ngôi nhà thờ thứ năm được xây dựng trên khu đất này?
Kể từ khi thành lập năm 1863 dưới thời Đức cha James Theodore Holly, bốn ngôi nhà thờ tiền nhiệm của giáo xứ Chúa Ba Ngôi đã lần lượt bị thiêu rụi trong các trận đại hỏa hoạn đô thị tại Port-au-Prince vào các năm 1866, 1873, 1888 và 1908. Ngôi nhà thờ thứ năm được xây dựng kiên cố và khánh thành vào năm 1929 dưới thời Giám mục Harry Roberts Carson trước khi bị động đất phá hủy năm 2010.
Ngoài vai trò tôn giáo và hội họa, Nhà thờ chính tòa Chúa Ba Ngôi còn đóng góp gì đặc biệt cho nền văn hóa Haiti?
Khu phức hợp Nhà thờ chính tòa Chúa Ba Ngôi là cái nôi của nền âm nhạc cổ điển và giáo dục nhân đạo tại Haiti, nơi đặt Trường Âm nhạc Sainte-Trinité, Dàn nhạc Giao hưởng Thính phòng hàng đầu quốc gia, Dàn hợp xướng Thiếu nhi Les Petits Chanteurs và Trường Thánh Vincent (cơ sở đầu tiên chăm sóc và dạy học cho trẻ em khuyết tật tại Haiti từ năm 1945).