Malaysia

Quần thể hang đá vôi ở Gombak phía bắc Kuala Lumpur, nơi K. Thamboosamy Pillay lập đền thờ thần Murugan trong hang Temple Cave năm 1891, lên bằng 272 bậc thang bê tông (sơn bảy sắc cầu vồng năm 2018). Tượng thần Murugan mạ vàng cao 42,7 mét khánh thành năm 2006 đứng dưới chân núi, đây là nơi mừng đại lễ Thaipusam lớn nhất ngoài Ấn Độ với khoảng một triệu người mỗi năm.

Batu Caves, 68100 Batu Caves, Gombak, Selangor (cách Kuala Lumpur khoảng 13 km về phía bắc)

Ảnh: KQuhen, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Quần thể chùa Phật giáo lớn nhất Malaysia tọa lạc trên sườn đồi Hạc Sơn (Air Itam, đảo Penang), do Hòa thượng Diệu Liên từ chùa Dũng Tuyền núi Cổ Sơn (Phúc Châu, Phúc Kiến) khởi dựng năm 1890 và hoàn thành giai đoạn đầu năm 1905, từng được vua Quang Tự nhà Thanh ban sắc biển Đại Hùng Bảo Điện và bộ kinh Đại Tạng. Chùa nổi tiếng với Bảo tháp Vạn Phật (Tháp Rama VI, hoàn thành năm 1930) cao 7 tầng kết hợp độc đáo 3 phong cách kiến trúc Trung Hoa, Thái Lan và Miến Điện, cùng đại tượng Bồ Tát Quán Thế Âm bằng đồng cao 30,2 mét (hoàn thành năm 2002) dưới mái đình bát giác 16 cột đá cao 60,9 mét.

Quần thể tự viện Phật giáo lớn nhất MalaysiaJln Balik Pulau, 11500 Ayer Itam, Pulau Pinang, Malaysia

Ảnh: HundenvonPenang, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Biểu tượng kiến trúc Hồi giáo hiện đại hậu độc lập của Liên bang Malaysia tại Kuala Lumpur, khởi dựng năm 1963 và khánh thành ngày 27 tháng 8 năm 1965 với sức chứa 15.000 tín đồ, do bộ ba kiến trúc sư Howard Ashley (Anh) cùng Hisham Albakri và Baharuddin Kassim (Malaysia) thiết kế trên khuôn viên rộng 5,3 ha. Công trình nổi bật với mái vòm chính bằng bê tông cốt thép xếp nếp hình chiếc ô mở 16 cánh tượng trưng cho ô hoàng gia Malaysia và khí hậu nhiệt đới, ngọn tháp minaret cao 73 mét có đỉnh chóp hình chiếc ô xếp lại, và Lăng Anh hùng Quốc gia (Makam Pahlawan) nằm ngay bên cạnh.

Di sản Quốc gia Malaysia (Warisan Kebangsaan, 2007)Jalan Perdana, Tasik Perdana, 50480 Kuala Lumpur, Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur, Malaysia

Ảnh: Santaria Fi, CC BY 4.0, Wikimedia Commons

Một trong những ngôi đền Thiên Hậu lớn nhất Đông Nam Á tọa lạc trên đồi Lạc Thánh Lĩnh (Robson Heights) nhìn xuống thủ đô Kuala Lumpur, do Hội quán Hải Nam Selangor và Lãnh thổ Liên bang khởi dựng năm 1981 và khánh thành ngày 3 tháng 9 năm 1989. Công trình 6 tầng tích hợp tinh hoa kiến trúc Đạo giáo, Phật giáo và Nho giáo với mái ngói lưu ly cong vút, cột đỏ chạm rồng phượng và tảo tỉnh bát quái, tại chính điện tầng 4 phối thờ Thiên Hậu Thánh Mẫu ở giữa, Thủy Vĩ Thánh Nương (vị nữ thần bảo trợ người Hải Nam) bên phải và Quan Thế Âm Bồ Tát bên trái.

Một trong những ngôi đền Thiên Hậu lớn nhất Đông Nam Á65, Persiaran Endah, Taman Persiaran Desa, 50460 Kuala Lumpur, Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur, Malaysia (Robson Heights )

Ảnh: Alexey Komarov, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Ngôi nhà thờ Tin Lành đang hoạt động cổ nhất Malaysia nằm tại Quảng trường Hà Lan (Dutch Square) ở trung tâm phố cổ Melaka, khởi công năm 1741 nhân kỷ niệm 100 năm người Hà Lan chiếm Melaka từ tay Bồ Đào Nha và hoàn thành năm 1753 thuộc Giáo hội Cải cách Hà Lan, sau Hiệp ước Anh - Hà Lan năm 1824 được chuyển giao cho Giáo hội Anh giáo và cung hiến năm 1838. Công trình nổi bật với tường gạch Hà Lan sơn màu đỏ hồng từ năm 1911, trần nhà lợp dầm gỗ nguyên khối dài 15 mét không mối nối, bức phù điêu Bữa Tiệc Ly bằng gạch men phía trên bàn thờ và sàn lát các tấm bia mộ đá hoa cương Bồ Đào Nha và Hà Lan cổ, là hạt nhân của Di sản Thế giới UNESCO Melaka (2008).

Di sản Thế giới UNESCO (Melaka và George Town, các thành phố lịch sử bên Eo biển Malacca, 2008)Jalan Gereja, Bandar Hilir, 75000 Melaka, Malaysia (Dutch Square / Red Square)

Ảnh: T0lk, Public domain, Wikimedia Commons

Ngôi đại thánh đường màu hồng ngọc bích vươn mình trên mặt hồ nhân tạo Putrajaya ngay cạnh Phủ Thủ tướng Malaysia, được xây dựng từ năm 1997 tới năm 1999 để tưởng niệm cố Thủ tướng đầu tiên Tunku Abdul Rahman Putra Al-Haj. Công trình nổi bật với mái vòm chính cao 50 mét ốp đá hoa cương hồng kết hợp nghệ thuật vòm Ba Tư Safavid với mộc chạm truyền thống Mã Lai và tháp gọi lễ cao 116 mét mô phỏng thánh đường Sheikh Omar ở Baghdad.

Thánh đường chính thức của Trung tâm Hành chính Liên bang PutrajayaQuảng trường Putra, Khu 1 (Presint 1), Lãnh thổ Liên bang Putrajaya

Ảnh: CEphoto, Uwe Aranas, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons

Ngôi đại thánh đường cấp bang của Selangor do Quốc vương Salahuddin Abdul Aziz Shah khởi xướng và khánh thành năm 1988 tại thủ phủ Shah Alam với sức chứa tới 24.000 tín đồ cùng lúc. Công trình sở hữu một trong những mái vòm tôn giáo lớn nhất thế giới có đường kính 51,2 mét và cao 106,7 mét tính từ mặt đất, ốp tấm nhôm tráng men sứ xanh dương và bạc kết hợp bốn ngọn tháp Azan cao 142,3 mét vươn thẳng lên bầu trời.

Thánh đường lớn nhất Malaysia và lớn thứ hai Đông Nam ÁĐại lộ Persiaran Masjid, Khu 14 (Seksyen 14), thành phố Shah Alam, bang Selangor

Ảnh: Lerdsuwa, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons

Ngôi thánh đường lịch sử lâu đời nhất của thủ đô Kuala Lumpur tọa lạc ngay mũi đất ngã ba nơi hai dòng sông Klang và sông Gombak hợp lưu, chính là nơi khai sinh tên gọi Kuala Lumpur (Ngã ba sông bùn). Do kiến trúc sư Arthur Benison Hubback thiết kế theo phong cách Indo-Saracenic (Mughal Bắc Ấn kết hợp Moorish) và được Quốc vương Selangor khánh thành năm 1909, công trình nổi bật với những dãy tường gạch đỏ viền đá trắng, ba mái vòm củ hành và hàng cọ soi bóng bên Dòng Sông Sự Sống.

Di sản Quốc gia Malaysia (Ngôi thánh đường lớn cổ nhất Kuala Lumpur)Đường Tun Perak, trung tâm lịch sử Kuala Lumpur, Lãnh thổ Liên bang Kuala Lumpur

Ảnh: Marcin Konsek, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Kiệt tác kiến trúc Hồi giáo hiện đại bằng khung thép, kính phản quang và pha lê tọa lạc trên đảo nhân tạo Wan Man bên dòng sông Terengganu, được Quốc vương Mizan Zainal Abidin khánh thành năm 2008 trong Công viên Văn minh Hồi giáo. Tám mái vòm lớn nhỏ cùng bốn tháp gọi lễ phủ kính khói lấp lánh như pha lê dưới nắng nhiệt đới và chuyển màu rực rỡ khi lên đèn ban đêm trên mặt sông.

Biểu tượng kiến trúc Hồi giáo đương đại vùng bờ Đông bán đảo MalaysiaĐảo Pulau Wan Man, khu Losong, thành phố Kuala Terengganu, bang Terengganu

Ảnh: Yun Huang Yong from Harbord, Australia, CC BY 2.0, Wikimedia Commons

Ngôi đền cổ truyền thống lâu đời nhất đang hoạt động tại Malaysia, được thủ lĩnh người Hoa đời đầu Lý Vi Quân (Kapitan Lee Wei King) khởi dựng từ giữa thế kỷ 17 trên phố Hòa Hợp (Jalan Tokong) ở trung tâm cổ trấn Melaka. Công trình là chuẩn mực kiến trúc Nam Phúc Kiến không dùng đinh sắt với nghệ thuật khảm sành sứ cắt mảnh Jian Nian trên nóc mái và từng đóng vai trò là công đường tự quản của cộng đồng Hoa kiều suốt thời thuộc địa Hà Lan và Anh.

Di sản Thế giới UNESCO (Melaka, 2008) và Giải thưởng Bảo tồn UNESCO (2002)Số 25 đường Jalan Tokong (Phố Hòa Hợp), khu phố cổ Melaka, bang Melaka

Ảnh: Marcin Konsek, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Ngôi thánh đường cổ độc đáo nằm ngay sát cạnh đền Thanh Vân Đình và đền Ấn Độ giáo Sri Poyatha trên cùng con phố Hòa Hợp của Melaka, được các thương nhân Hồi giáo Ấn Độ khởi dựng năm 1748. Thay vì mái vòm củ hành, lễ đường mang mái ngói ba tầng hình kim tự tháp kiểu Sumatra, tháp gọi lễ dáng chùa tháp phương Đông, cột trụ Corinth cổ điển châu Âu kết hợp gạch bông Anh và Bồ Đào Nha.

Di sản Thế giới UNESCO (Melaka, 2008)Đường Jalan Tukang Emas (Phố Hòa Hợp), khu phố cổ Melaka, bang Melaka

Ảnh: Marcin Konsek, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Quần thể từ đường dòng tộc (Công sở họ Khâu - Long Sơn Đường) tráng lệ bậc nhất Đông Nam Á nằm giữa khu phố di sản George Town trên đảo Penang, do tộc người Hoa Phúc Kiến họ Khâu tới định cư từ thế kỷ 19 kiến tạo. Sau khi tòa nhà đầu tiên năm 1901 quá giống hoàng cung bị sét đánh cháy vào đêm giao thừa, tòa chính đường hoàn thành năm 1906 vẫn giữ nguyên quy mô lộng lẫy với hàng trăm bức phù điêu đá xanh, mộc chạm thếp vàng, bích họa và sân khấu hát bội cổ đối diện.

Di sản Thế giới UNESCO (George Town, 2008)Số 18 đường Cannon Square (Lebuh Cannon), phố cổ George Town, đảo Penang

Ảnh: This Photo was taken by Supanut Arunoprayote . Feel free to use any of my images, but please mention me as the author an, CC BY 4.0, Wikimedia Commons

Ngôi đền thờ lâu đời nhất trên đảo Penang tọa lạc tại đường Pitt Street (Phố Hòa Hợp thứ hai của Malaysia), được những di dân người Hoa Phúc Kiến và Quảng Đông đầu tiên chung tay xây dựng vào năm 1800 từ một miếu nhỏ có từ năm 1728. Ban đầu thờ Thiên Hậu Thánh Mẫu che chở người vượt biển rồi tôn thờ Đức Quán Thế Âm Bồ Tát làm vị chủ tôn để đoàn kết các bang hội phương ngữ, ngôi đền quanh năm nghi ngút khói trầm trên khoảng sân lát đá hoa cương rộng lớn.

Di sản Thế giới UNESCO (George Town, 2008)Số 30 đường Jalan Masjid Kapitan Keling (Pitt Street), phố cổ George Town, đảo Penang

Ảnh: Christophe95, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Ngôi đền Ấn Độ giáo lâu đời và giàu có nhất tại Kuala Lumpur do vị thương nhân Tamil K. Thamboosamy Pillai sáng lập năm 1873 và mở cửa cho công chúng tại rìa khu phố cổ Chinatown từ năm 1885. Đền gây ấn tượng mạnh với tháp cổng Raja Gopuram năm tầng cao 22,9 mét chạm khắc 228 vị thần Nam Ấn rực rỡ sắc màu, đồng thời là nơi lưu giữ cỗ xe bạc thiêng (Silver Chariot) khởi hành đại lễ rước thần Murugan lên động Batu mỗi mùa hội Thaipusam.

Ngôi đền Ấn Độ giáo cổ nhất tại thủ đô Kuala LumpurSố 163 đường Jalan Tun H S Lee, trung tâm thành phố Kuala Lumpur

Ảnh: *angys*, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Ngôi thánh đường hoàng gia được ca ngợi là một trong những công trình Hồi giáo đẹp nhất Malaysia, tọa lạc trên đồi Bukit Chandan tại hoàng thành Kuala Kangsar của bang Perak. Do Quốc vương Idris Murshidul Azzam Shah phát nguyện xây dựng từ năm 1913 tới năm 1917 để tạ ơn sau khi khỏi bệnh (từng bị hai con voi của nhà vua húc vỡ đá cẩm thạch Ý lúc đang thi công), tòa nhà nổi bật với mái vòm củ hành vàng ròng khổng lồ, bốn tháp lớn và các dãy tường cẩm thạch trắng đỏ thanh thoát.

Thánh đường Hoàng gia bang Perak và Di sản Kiến trúc Quốc gia MalaysiaĐường Jalan Istana, đồi Bukit Chandan, hoàng thành Kuala Kangsar, bang Perak

Ảnh: Mszf 92, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Trung tâm Phật giáo Nam tông (Theravada) tiêu biểu nhất tại thủ đô Kuala Lumpur, do cộng đồng Phật tử gốc Sri Lanka thành lập từ năm 1894 tại khu Brickfields và từng là nơi Đại lão Hòa thượng học giả K. Sri Dhammananda trụ trì suốt hơn nửa thế kỷ. Quần thể bao gồm chánh điện Lokaubha, bảo tháp Xá lợi trắng rực, cây Bồ Đề thiêng chiết nhánh từ Jaya Sri Maha Bodhi và là nơi khởi phát đoàn xe hoa rước đèn Phật Đản (Wesak) lớn nhất Malaysia.

Tổ đình Phật giáo Nam tông lâu đời nhất tại Kuala LumpurSố 123 đường Jalan Berhala, khu Brickfields, Kuala Lumpur

Ảnh: Philip Nalangan, CC BY 4.0, Wikimedia Commons

Quần thể tự viện và học viện Phật giáo rộng hơn 16 hecta tại thị trấn Jenjarom thuộc bang Selangor, do Đại sư Tinh Vân sáng lập năm 1994 làm tổng bản sơn của Phật Quang Sơn tại Malaysia. Là điểm hành hương quen thuộc của đông đảo kiều bào và lao động người Việt tại vùng Klang Valley, Đông Thiền Tự nổi tiếng khắp Đông Nam Á với Đại lễ hội Hoa đăng và Triển lãm Hoa xuân Tết Nguyên Đán thu hút hàng trăm nghìn lượt khách chiêm bái mỗi đầu năm.

Đạo tràng trung tâm hệ phái Phật Quang Sơn tại MalaysiaĐường PT 2297, Jalan Sungai Buaya, thị trấn Jenjarom, huyện Kuala Langat, bang Selangor

Ảnh: Zh9567, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Ngôi chùa Phật giáo Nam tông gốc Thái Lan được thành lập năm 1845 trên khu đất 5 mẫu Anh tại Pulau Tikus do Nữ hoàng Anh Victoria trao tặng cộng đồng người Thái ở Penang, và từng được Quốc vương Thái Lan Bhumibol Adulyadej ngự giá năm 1962. Bên trong chánh điện là một trong những pho tượng Phật Nằm lớn nhất thế giới dài 33 mét (108 bộ Anh) phủ vàng lá rực rỡ mang hiệu Phraachai Mongkol, nằm ngay đối diện chùa Miến Điện Dhammikarama qua con đường Lorong Burma.

Tự viện Phật giáo Nam tông Hoàng gia Thái Lan cổ nhất trên đảo PenangSố 17 đường Lorong Burma, khu Pulau Tikus, George Town, đảo Penang

Ảnh: CEphoto, Uwe Aranas, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons

Trung tâm hành hương Công giáo lớn nhất Malaysia tọa lạc dưới chân đồi Bukit Mertajam ở phần đất liền bang Penang, khởi nguyên từ nhà nguyện do các nhà truyền giáo Hội Thừa sai Paris (MEP) lập năm 1846. Được Giáo hoàng Phanxicô nâng lên hàng Tiểu Vương cung thánh đường đầu tiên của Malaysia vào năm 2019, khuôn viên rộng lớn kết hợp ngôi nhà thờ cổ màu trắng năm 1888 trên sườn đồi với đại thánh đường năm 2002 mang mái nhọn kiến trúc truyền thống Minangkabau, thu hút hàng trăm nghìn tín hữu (trong đó có đông đảo giáo dân người Việt tại Malaysia) mỗi tuần đại lễ kính Thánh Anna cuối tháng 7.

Vương cung thánh đường Công giáo đầu tiên tại Malaysia (Tòa Thánh sắc phong năm 2019)Đường Jalan Kulim, thị xã Bukit Mertajam, huyện Seberang Perai Tengah, bang Penang

Ảnh: Basil Chew, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Khu di tích tâm linh và tưởng niệm đặc biệt tại vịnh Pantai Pasir Pengkalan trên đảo Pulau Bidong ngoài khơi bang Terengganu, nơi từng là trại tị nạn lớn nhất tại Malaysia tiếp nhận gần 254.000 người Việt vượt biển từ năm 1978 tới năm 1991. Bên bờ biển sóng vỗ và trên Đồi Tôn Giáo vẫn còn đứng vững ngôi miếu Thiên Hậu Hải Nam, di tích chùa Từ Bi, nhà nguyện Công giáo cùng tấm bia tưởng niệm hình cánh buồm tam giác ghi dấu lòng tri ân và cầu siêu cho những phận người nằm lại biển Đông.

Khu di tích lịch sử nhân đạo Trại tị nạn Pulau Bidong (UNHCR, 1978 tới 1991)Bãi biển Pantai Pasir Pengkalan, bờ tây nam đảo Pulau Bidong, ngoài khơi thành phố Kuala Terengganu, bang Terengganu

Ảnh: HENG FU MING, CC BY 2.0, Wikimedia Commons