Ra khỏi Kuala Lumpur chừng mười ba cây số về phía bắc, quý vị thấy một khối núi đá vôi xám dựng đứng giữa vùng đất bằng, vách đá lởm chởm cây rừng. Dưới chân núi, một pho tượng khổng lồ màu vàng đứng chắn trước vách, tay cầm ngọn giáo, và ngay cạnh tượng là một dãy 272 bậc thang dốc sơn rực rỡ sắc màu cầu vồng chạy thẳng lên một miệng hang cao. Người đi lên chậm rãi, có người đội bình sữa trên đầu, có người đi chân trần. Trên bậc, những đàn khỉ đuôi dài ngồi chờ, và từ trong lòng núi vọng ra tiếng chuông cùng mùi long não.
Người Malaysia gọi nơi này là Batu Caves (tiếng Mã Lai là Gua Batu, đặt theo tên sông Sungai Batu chảy qua chân núi), còn người Tamil gọi là Batu Malai, núi Batu. Tên chính thức của đền là Sri Subramaniar Swamy Devasthanam, đền thờ thần Murugan dưới danh hiệu Subramaniar. Malaysia lấy Hồi Giáo làm tôn giáo chính thức, nhưng là một xã hội nhiều tộc người, nhiều đạo, và đây là nơi thư viện chọn làm đại diện cho Ấn Độ Giáo tại nước ấy, vì hiếm nơi nào cho thấy rõ như thế một cộng đồng thiểu số di cư đã giữ đạo của mình và biến nó thành ngày hội mà người mọi tộc đều biết tới.
IThần Murugan Và Ngôi Đền Trong Lòng Núi
Đền thuộc Ấn Độ Giáo truyền thống Tamil miền nam Ấn Độ, dòng lấy thần Shiva làm trung tâm, và vị chủ của đền là Murugan, con của Shiva và nữ thần Parvati. Người Tamil gọi ngài bằng nhiều danh hiệu, và Subramaniar (còn viết Subramanya) là một trong số đó. Về nguồn gốc, hình tướng và các danh hiệu của Murugan, quý vị xin xem bài Đền Sri Thendayuthapani ở Sài Gòn, bài này không kể lại.
Điều riêng của Batu là chỗ thờ. Đền không dựng trên mặt đất mà đặt trong một hang đá vôi lớn có niên đại địa chất khoảng 400 triệu năm, gọi là Temple Cave hay Cathedral Cave, cao hơn mặt đất chừng 100 mét và lên bằng 272 bậc thang. Theo Hinduism Today, người lập đền K. Thamboosamy Pillay được gợi ý từ hình dáng vòm miệng hang trông giống mũi vel, ngọn giáo thần là vũ khí và biểu tượng của Murugan.
Trong truyền thống Tamil, Murugan là vị thần của miền núi (Kurinji). Những đền thờ ngài danh tiếng nhất ở bang Tamil Nadu (như sáu chốn hành hương Arupadai Veedu, đặc biệt là đền Palani) phần lớn đều đặt trên đồi cao, người đi lễ phải leo bậc thang lên. Việc trèo núi vì thế không phải chuyện phụ của cuộc hành lễ mà là một phần của lễ: mỗi bậc thang là một lần người đi lễ tự hạ mình trước thần. Đặt đền Murugan trong một hang núi đá vôi ở Malaysia là giữ đúng tinh thần ấy trên đất mới.
Vel là ngọn giáo mà thần Murugan cầm trong tay, do nữ thần mẹ Parvati trao để ngài diệt trừ ác thần Surapadman, tượng trưng cho trí tuệ sắc bén chém tan vô minh. Năm 1890, trước khi rước pho tượng thần vào hang năm 1891, K. Thamboosamy Pillay đã an vị một ngọn giáo vel trong hang để thờ. Người đi lễ ngày Thaipusam thường xỏ những mũi vel nhỏ qua má hay lưỡi như một lời nguyện khổ hạnh.
Chỗ hay nhầm thứ nhất là coi pho tượng vàng dưới chân núi là ngôi đền cổ. Tượng chỉ là hạng mục mới, khánh thành tháng 1 năm 2006. Nơi thờ chính vẫn là các điện thờ trong hang Temple Cave trên cao, nơi tượng thần Sri Subramaniar Swamy được an vị từ năm 1891.
Chỗ thứ hai là nghĩ đền Batu đứng riêng biệt. Theo murugan.org, đền do Ban quản trị Sri Maha Mariamman Temple Devasthanam quản lý, tức cùng ban quản trị với ngôi đền Sri Maha Mariamman do chính K. Thamboosamy Pillay lập năm 1873 ở trung tâm Kuala Lumpur, và đoàn rước xe bạc ngày Thaipusam luôn xuất phát từ đền Mariamman ấy đi bộ lên Batu. Nữ thần Mariamman là ai, quý vị xem bài Đền Bà Mariamman ở Sài Gòn. Một ngôi đền Tamil cùng thời ở cảng bên cạnh là Đền Sri Mariamman, Singapore.
IITừ Hang Đá Vôi Tới Nơi Hành Hương Của Người Tamil
Người bản địa Orang Asli (bộ tộc Temuan) từng biết tới các hang đá vôi này từ lâu, rồi từ năm 1860 nông dân người Hoa vào khai thác phân dơi trong hang để bón ruộng rau. Theo Britannica, động Batu được giới khoa học ngoài nước biết tới từ năm 1878 nhờ nhà tự nhiên học người Mỹ William Temple Hornaday cùng viên chức thuộc địa Daly khảo sát. Cùng thế kỷ 19, người Tamil từ miền nam Ấn Độ sang bán đảo Mã Lai làm việc trong đồn điền, công trình và buôn bán ngày một đông, dẫn tới việc kiến lập ngôi đền trong hang vào cuối thế kỷ ấy.
- 1873Lập đền Sri Maha Mariamman ở Kuala LumpurTheo murugan.org, K. Thamboosamy Pillay lập đền Sri Maha Mariamman tại Kuala Lumpur. Ban quản trị của đền này về sau quản lý cả đền hang Batu.
- 1878Khảo sát tự nhiên họcBritannica ghi nhà tự nhiên học người Mỹ William Temple Hornaday và Daly khảo sát, công bố hệ thống hang đá vôi Batu với thế giới bên ngoài.
- 1891Lập đền thờ thần Murugan trong hangK. Thamboosamy Pillay, lãnh tụ cộng đồng Hindu Tamil, dựng điện thờ và an vị tượng Sri Subramaniar Swamy trong hang chính sau khi đặt ngọn giáo vel vào năm trước đó.
- 1892Lễ Thaipusam đầu tiên tại động BatuĐại lễ Thaipusam bắt đầu được cử hành tại động Batu từ năm này, theo murugan.org và Hinduism Today, và duy trì liên tục tới nay.
- 1920 và 1940Từ cầu thang gỗ sang 272 bậc bê tôngNăm 1920 nhà đền dựng cầu thang gỗ đầu tiên thay cho lối mòn leo vách núi, đến năm 1940 thay thế bằng dãy 272 bậc thang bê tông kiên cố phục vụ tín đồ gánh kavadi.
- 2001Khánh thành tượng và đền HanumanTheo murugan.org, pho tượng thần khỉ Hanuman cao 50 bộ Anh (15 mét) cùng đền thờ ở chân núi được khánh thành vào tháng 11 năm 2001.
- 2006 và 2018Tượng Murugan 42,7 mét và bậc thang cầu vồngNgày 30 tháng 1 năm 2006, tượng thần Murugan mạ sơn vàng cao 42,7 mét được khánh thành dịp Thaipusam. Tháng 8 năm 2018, toàn bộ 272 bậc thang được sơn bảy sắc cầu vồng chuẩn bị cho đại lễ thánh hiến Kumbhabhishekam.
Có hai chỗ nguồn vênh. Thứ nhất là khoảng cách tới Kuala Lumpur: Britannica ghi động cách thành phố 13 km về phía bắc, murugan.org ghi khoảng 12 km. Chênh lệch nhỏ do tính từ hai mốc khác nhau trong nội đô, thư viện ghi cả hai.
Thứ hai là chiều cao pho tượng. Trang murugan.org viết trước năm 2006 ghi tượng dự kiến cao 130 bộ Anh. Hinduism Today, đưa tin đúng ngày khánh thành 30 tháng 1 năm 2006, ghi tượng đã dựng cao 140 bộ Anh, tức 42,7 mét. Con số sau là số đo thực tế khi hoàn thành, con số trước là số của bản phác thảo ban đầu. Thư viện dùng 42,7 mét.
Về danh hiệu cũng có hai cách viết: Subramaniar và Subramania, đều là phiên âm Latinh của cùng một tôn hiệu tiếng Tamil, không phải hai vị thần khác nhau.
IIINúi Đá Vôi, Hai Trăm Bảy Mươi Hai Bậc Cầu Vồng Và Tượng Vàng
Batu không phải một tòa nhà đơn lẻ mà là một quần thể đền đài dựa vào núi đá vôi. Phần do tự nhiên tạo tác là khối núi đá vôi cao hơn 300 mét với hệ thống hang động rộng lớn, phần do con người kiến tạo là các điện thờ kiểu Dravidian Nam Ấn đặt trong hang và dưới chân núi. Theo murugan.org, vòm trần hang chính cao khoảng 400 bộ Anh (hơn 100 mét), và khu quảng trường bằng phẳng dưới chân núi rộng 16 mẫu Anh, là chỗ đặt các đền phụ và chỗ đoàn rước tụ hội ngày lễ.
Lối dẫn lên hang chính là dãy 272 bậc thang bê tông dựng từ năm 1940, chia thành ba làn có tay vịn ở giữa. Tháng 8 năm 2018, nhà đền cho sơn 272 bậc thang này bằng những dải màu cầu vồng rực rỡ để đón lễ thánh hiến định kỳ 12 năm một lần (Maha Kumbhabhishekam), biến dãy bậc thành hình ảnh nhận diện nổi tiếng khắp thế giới. Trong lòng hang chính, vòm đá mở ra những hố sụt tự nhiên (giếng trời) để ánh nắng chiếu thẳng xuống các điện thờ ở cuối hang.
Hang chính nằm ở độ cao khoảng 100 mét so với mặt đất, vòm trần cao khoảng 400 bộ Anh, nơi đặt điện thờ Sri Subramaniar Swamy từ năm 1891. Đây là đích đến của mọi đoàn rước kavadi ngày Thaipusam.
Tượng bê tông cốt thép phủ sơn vàng cao 42,7 mét (140 bộ Anh), theo Hinduism Today dùng 1.550 mét khối bê tông, 250 tấn thép và 300 lít sơn vàng nhập từ Thái Lan, do nhà điêu khắc Ấn Độ R. Thiagarajan cùng 14 thợ làm trong ba năm với kinh phí khoảng 2,5 triệu ringgit (667.000 đô la Mỹ).
Hang động ở phía cực tây chân núi (gần ga tàu), bên trong trưng bày chuỗi tượng màu rực rỡ tái hiện sử thi Ramayana, kể chuyện hoàng tử Rama (hóa thân của thần Vishnu) và thần khỉ Hanuman.
Hệ thống hang tối dài khoảng 2 cây số nằm ở lưng chừng dãy bậc thang, giữ nguyên hệ sinh thái tự nhiên và là nơi sinh sống của loài nhện cửa sập quý hiếm Liphistius batuensis.
Pho tượng thần khỉ Hanuman cao 50 bộ Anh (15 mét) đứng trước điện thờ riêng ở phía tây chân núi, khánh thành tháng 11 năm 2001 theo murugan.org.
Cụm hang nghệ thuật dưới chân núi qua cầu bên hồ cá, trưng bày tranh tượng thần thoại Ấn Độ Giáo và tượng nhà thơ triết gia Tamil cổ đại Thiruvalluvar.
| Hạng mục | Số liệu | Nguồn |
|---|---|---|
| Khoảng cách tới Kuala Lumpur | 13 km hoặc 12 km | Britannica ghi 13 km, murugan.org ghi 12 km |
| Số bậc lên hang chính | 272 bậc bê tông (sơn cầu vồng năm 2018) | murugan.org, Hinduism Today |
| Chiều cao vòm hang chính | Khoảng 400 bộ Anh (hơn 100 m) | murugan.org, Britannica |
| Tượng thần Murugan | 42,7 m, tức 140 bộ Anh | Hinduism Today (bản kế hoạch cũ ghi 130 bộ) |
| Xe rước bạc (Silver Chariot) | Cao 21 bộ Anh (6,4 m), bò kéo | murugan.org |
| Người dự đại lễ Thaipusam | Khoảng một triệu người trong ba ngày | murugan.org, Hinduism Today |
IVThế Đất Và Hướng
Ấn Độ Giáo có phép dựng đền riêng, chép trong các kinh sách Agama và Vastu Shastra: mặt bằng theo lưới ô vuông mandala, cửa chính thường mở về hướng đông hoặc nam, điện thờ chính (garbhagriha) đặt ở chỗ sâu kín nhất. Đạo ấy không dạy phong thủy. Riêng với một ngôi đền trong hang tự nhiên, hướng mở của đền phụ thuộc vào vòm miệng hang có sẵn trên sườn núi, và người lập đền K. Thamboosamy Pillay chọn hang chính vì vòm đá gợi hình mũi giáo vel của thần Murugan.
Đoạn dưới là cách thư viện đọc thế đất theo lối cổ truyền của người Việt, đối chiếu cùng phương vị thực địa trên bản đồ, để quý vị có một góc nhìn so sánh. Điều ấy không có trong tư liệu của đền và không phải điều người Tamil tính khi lập đền.
Nhìn bằng con mắt cũ, điều đầu tiên là núi đơn giữa đồng. Khối núi đá vôi Bukit Batu nhô lên đột ngột khỏi vùng đất bằng Gombak phía bắc Kuala Lumpur. Sách xưa gọi thế này là độc sơn, một khối đá đứng riêng giữ khí cả một vùng: điện thờ không nằm phơi trên đỉnh lộng gió mà ẩn sâu trong lòng núi đá dày, tức là lấy chính khối núi làm chỗ tựa lưng (hậu chẩm) vững chãi ở phía bắc và đông bắc.
Thứ hai là hướng mở và minh đường. Trên bản đồ địa hình và dữ liệu vệ tinh OpenStreetMap, vòm cửa hang chính, dãy 272 bậc thang và pho tượng thần Murugan đều quay mặt nhìn ra hướng tây nam về phía quảng trường rộng 16 mẫu Anh và dòng sông Sungai Batu chảy qua phía nam chân núi (xa hơn về phía nam là trung tâm Kuala Lumpur). Khách hành hương từ cổng chính đi về hướng đông bắc để leo bậc thang vào lòng núi. Một khoảng đất bằng phẳng rộng rãi có dòng nước chảy ngang trước chân núi như vậy, theo lối xem đất cổ truyền, chính là minh đường tụ thủy, nơi đón và chứa khí của hàng vạn người hội về.
Thứ ba là hang đá như huyệt động. Lối cũ gọi điểm tụ khí của một thế đất là huyệt, và những động đá lớn có giếng trời thông thiên ở cuối hang như Temple Cave rất gần với thế đất của động Hương Tích tại chùa Hương (Hà Nội) hay động Huyền Không ở Ngũ Hành Sơn (Đà Nẵng) mà người Việt quen thuộc: lòng hang âm u tĩnh tại giữ phần Âm, còn luồng nắng từ lỗ thông thiên trên vòm đá rọi thẳng xuống điện thờ mang phần Dương, tạo thế Âm Dương giao hòa ngay trong lòng đá.
Cuối cùng là pho tượng vàng và ngũ hành. Pho tượng thần Murugan cao 42,7 mét sơn nhũ vàng đứng sừng sững ngay bên phải chân dãy bậc thang như một trụ biểu trấn giữ cửa động. Theo ngũ hành, khối núi đá vôi thuộc Thổ, sắc vàng kim của pho tượng thuộc Kim, mà Thổ sinh Kim. Xin nhắc lại: pho tượng được dựng năm 2006 để tôn vinh thần Murugan chứ không phải để trấn yểm phong thủy, và mọi chữ minh đường, hậu chẩm ở đây là kiến giải đối chiếu của thư viện.
VMùa Thaipusam Theo Lịch Tamil
Lễ lớn nhất của động Batu, và là lý do nơi này được cả thế giới biết tới, là Thaipusam, đại lễ dành riêng cho thần Murugan. Lễ tính theo lịch Tamil: ngày trăng tròn của tháng Thai (tháng thứ mười), khi mặt trăng đi qua ngôi sao Pusam (tức sao Pushya trong cung Cự Giải), nên rơi vào khoảng 14 tháng 1 tới 15 tháng 2 dương lịch theo murugan.org, mỗi năm một ngày khác. Lễ kỷ niệm sự kiện nữ thần Parvati trao ngọn giáo thần vel cho Murugan để chiến thắng ác thần Surapadman. Ở Batu, lễ kéo dài ba ngày và thu hút khoảng một triệu tín đồ cùng du khách, là lễ hội Thaipusam lớn nhất bên ngoài Ấn Độ.
| Thời điểm | Theo lịch nào | Lễ | Nội dung |
|---|---|---|---|
| Nhiều tuần trước Thaipusam | Lịch Tamil, tính lùi từ rằm tháng Thai | Mùa chay giữ giới (Viratham) | Người nguyện mang kavadi tự nguyện ăn chay, ngủ trên sàn, giữ thân tâm thanh tịnh. Hinduism Today ghi có người giữ giới suốt 48 ngày. |
| Đêm trước Thaipusam | Lịch Tamil | Rước xe bạc (Silver Chariot) | Cỗ xe bạc cao 21 bộ Anh (6,4 mét) rước tượng thần Murugan cùng hai phối ngẫu Valli và Deivanai từ đền Sri Maha Mariamman ở trung tâm Kuala Lumpur đi bộ hơn 13 cây số lên động Batu, hành trình kéo dài khoảng 15 tới 18 tiếng. |
| Rằm tháng Thai (tháng 1 hoặc 2 dương lịch) | Lịch Tamil | Chính lễ Thaipusam | Tín đồ tắm gội ở sông Batu dưới chân núi rồi leo 272 bậc thang mang kavadi hoặc đội bình sữa tươi (paal kudam) lên dâng tắm tượng thần trong hang chính. |
| Ngày hôm sau chính lễ | Lịch Tamil | Rước xe bạc hồi cung | Sau ba ngày lễ hội và trả nguyện liên tục, cỗ xe bạc rước tượng thần từ động Batu trở về lại đền Sri Maha Mariamman ở Kuala Lumpur. |
Kavadi trong tiếng Tamil nghĩa đen là gánh nặng trên vai, bắt nguồn từ tích thần thoại về gã khổng lồ Idumban gánh hai ngọn đồi dâng thần Murugan ở Palani. Người đi lễ mang một khung lễ vật trên vai hoặc trên đầu, từ loại đơn giản chỉ là bình sữa tươi (paal kudam) tới khung vòm lớn trang trí lông chim công (Mayil, vật cưỡi của thần Murugan) nặng từ vài chục ký tới gần 180 pound (hơn 80 kg, có nguồn ghi tới 100 kg). Nhiều tín đồ xỏ các mũi giáo vel nhỏ qua má, lưỡi hoặc móc vào lưng mà không chảy máu nhờ định tâm sau nhiều tuần chay tịnh. Theo giáo nghĩa, kavadi là nghi thức tạ ơn và trả một lời nguyện (cầu sức khỏe, con cái, bình an) đã hứa với thần. Việc ấy hoàn toàn do tín đồ tự nguyện, không phải điều bắt buộc với mọi người đi lễ.
Ngoài mùa Thaipusam, murugan.org ghi đền vẫn đón khoảng 3.000 tới 5.000 người mỗi ngày. Với du khách và người Việt sinh sống, làm việc tại Malaysia, động Batu là điểm tham quan văn hóa tôn giáo quen thuộc nhất ở vùng Kuala Lumpur, đồng thời giúp người Việt hiểu sâu hơn về cội nguồn của các ngôi đền Tamil tại Sài Gòn như Đền Sri Thendayuthapani và Đền Bà Mariamman.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Batu Caves, 68100 Batu Caves, Gombak, Selangor (cách Kuala Lumpur khoảng 13 km về phía bắc)
- Đường tới
- Động nằm tại vùng Gombak, bang Selangor, cách trung tâm Kuala Lumpur khoảng 12 tới 13 cây số về phía bắc. Cách đi thuận tiện nhất là đi tàu điện ngoại ô KTM Komuter (tuyến Batu Caves - Pulau Sebang) từ ga KL Sentral đến thẳng ga cuối KC05 Batu Caves nằm ngay sát cổng phía tây khu đền.
- Toạ độ
- 3.2373, 101.6836
Động Batu là ngôi đền Ấn Độ Giáo đang hành lễ mỗi ngày, cần giữ sự tôn nghiêm của chốn thờ tự. Lệ của đền: ăn mặc kín vai và dài qua đầu gối (cả nam lẫn nữ), người mặc quần ngắn hoặc váy ngắn trên gối sẽ phải thuê hoặc mua khăn sarong quấn ở chân cầu thang. Bỏ giày dép trước khi bước vào các điện thờ trong hang và dưới chân núi. Tuyệt đối không mang thịt, đồ ăn có nguồn gốc động vật hay chất có cồn vào khu đền. Trong dịp Thaipusam, nhường lối riêng trên cầu thang cho người đang mang kavadi và không đứng chắn đoàn rước. Đàn khỉ đuôi dài trên 272 bậc thang rất dạn người và hay giật túi nilon, chai nước hoặc thức ăn, quý vị nên cất kỹ đồ đạc trong ba lô.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Động Batu (Batu Caves), Selangor
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Động Batu (Batu Caves) thờ vị thần nào
Đền chính trong hang thờ thần Murugan (vị thần chiến thắng và trí tuệ, con của thần Shiva và nữ thần Parvati) dưới danh hiệu Sri Subramaniar Swamy. Đây là ngôi đền Ấn Độ Giáo của cộng đồng người Tamil tại Malaysia, do ông K. Thamboosamy Pillay lập năm 1891. Dưới chân núi còn có đền thờ thần khỉ Hanuman và hang Ramayana.
Động Batu có bao nhiêu bậc thang
Có đúng 272 bậc thang bê tông dẫn từ chân núi lên hang chính Temple Cave. Trước năm 1920 người đi lễ leo theo lối mòn tự nhiên, năm 1920 nhà đền làm cầu thang gỗ, đến năm 1940 xây thành 272 bậc bê tông như hiện nay, và tháng 8 năm 2018 sơn phủ bảy sắc cầu vồng nhân đại lễ thánh hiến Kumbhabhishekam.
Tượng thần màu vàng ở động Batu cao bao nhiêu mét
Pho tượng thần Murugan đứng ở chân núi cao 42,7 mét (140 bộ Anh), đúc bằng bê tông cốt thép phủ sơn vàng, khánh thành ngày 30 tháng 1 năm 2006. Theo Hinduism Today, công trình dùng 1.550 mét khối bê tông, 250 tấn thép và 300 lít sơn vàng nhập từ Thái Lan, do 15 nghệ nhân Ấn Độ thi công trong ba năm.
Lễ hội Thaipusam ở động Batu diễn ra vào ngày nào
Lễ Thaipusam diễn ra vào ngày trăng tròn tháng Thai theo lịch Tamil (khi mặt trăng đi qua sao Pusam), rơi vào khoảng ngày 14 tháng 1 tới 15 tháng 2 dương lịch tùy từng năm. Lễ hội tại động Batu kéo dài ba ngày, mở đầu bằng cuộc rước cỗ xe bạc từ đền Sri Maha Mariamman ở trung tâm Kuala Lumpur lên động, thu hút khoảng một triệu tín đồ và du khách.
Nghi thức gánh kavadi trong lễ Thaipusam là gì
Kavadi là khung lễ vật trang trí lông công hoặc bình sữa tươi mà tín đồ gánh trên vai, đội trên đầu (nhiều người còn xỏ mũi giáo vel nhỏ qua má hoặc lưỡi) leo 272 bậc thang lên hang chính để tạ ơn và trả lời nguyện với thần Murugan. Người mang kavadi phải ăn chay và giữ giới nghiêm ngặt nhiều tuần trước ngày lễ.