VẠN ĐẠO ĐƯỜNGHALL OF MYRIAD PATHSEnglishENVề trang Thầy Ưng Khiêm
VẠN ĐẠO ĐƯỜNG

Hoa Kỳ

Các đạo có mặt: Phật Giáo, Công Giáo, Tin Lành, Chính Thống Giáo, Do Thái Giáo, Ấn Độ Giáo, Thờ Cúng Tổ Tiên, Hồi Giáo, Đạo Sikh, Bahá'í, Đạo Cao Đài

Ba mươi lăm nơi đã viết ở Hoa Kỳ. Mỗi nơi ghi lịch sử, kiến trúc, thế đất và hướng, lễ tiết, cùng đường tới nơi.

Nơi
35
đã viết
Đạo
11
có mặt
Vùng
28
vùng, thành phố
Bản Anh
35
trang đã dịch
Chùa Tây Lai (Hsi Lai Temple) · California · Phật GiáoNhà thờ chính tòa Thánh Patrick, New York · New York · Công GiáoVạn Phật Thánh Thành (City of Ten Thousand Buddhas) · California · Phật GiáoNhà thờ Quốc gia Washington · Washington D.C. · Tin LànhVương cung thánh đường Đền thờ Quốc gia Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội · Washington D.C. · Công GiáoNhà thờ Baptist Đầu Tiên của nước Mỹ, Providence · Rhode Island · Tin LànhNhà thờ Giám Lý Lovely Lane, Baltimore · Maryland · Tin LànhNhà thờ Lutheran Augustus, Trappe · Pennsylvania · Tin LànhĐền thờ Salt Lake, Salt Lake City · Utah · Tin LànhNhà thờ chính tòa Chúa Ba Ngôi Chính Thống Hy Lạp, New York · New York · Chính Thống GiáoĐền Do Thái Emanu-El, New York · New York · Do Thái GiáoTrung tâm Hồi giáo Hoa Kỳ, Dearborn · Michigan · Hồi GiáoĐền BAPS Swaminarayan Akshardham, Robbinsville · New Jersey · Ấn Độ GiáoGurdwara Sahib Stockton, California · California · Đạo SikhĐền thờ Bahá'í Bắc Mỹ, Wilmette · Illinois · Bahá'íQuần thể các Khu truyền giáo San Antonio (San Antonio Missions) · San Antonio, bang Texas · Công GiáoĐền thánh Chimayó (El Santuario de Chimayó) · Chimayó, bang New Mexico · Công GiáoVương cung thánh đường chính tòa Thánh Louis (Cathedral Basilica of Saint Louis) · St. Louis, bang Missouri · Công GiáoKhu định cư cổ và Thánh địa bản địa Taos Pueblo · Taos, bang New Mexico · Thờ Cúng Tổ TiênQuần thể Gò đất thiêng tiền sử Cahokia Mounds · Collinsville, bang Illinois · Thờ Cúng Tổ TiênGiáo đường Do Thái Touro (Touro Synagogue), Newport · Newport, bang Rhode Island · Do Thái GiáoNhà thờ Baptist Ebenezer (Ebenezer Baptist Church), Atlanta · Atlanta, bang Georgia · Tin LànhNhà thờ Trinity phố Wall (Trinity Church Wall Street), New York · Manhattan, thành phố New York · Tin LànhNhà thờ và Đền thánh Quốc gia Chính Thống Hy Lạp Thánh Nicholas, New York · Manhattan, thành phố New York · Chính Thống GiáoĐền Ấn Độ Giáo Đá Trắng Iraivan (Iraivan Temple), Kauaʻi, Hawaii · Kapaʻa, đảo Kauaʻi, bang Hawaii · Ấn Độ GiáoChùa Điều Ngự · Westminster, California · Phật GiáoĐền Đức Mẹ La Vang tại Nhà thờ chính tòa Chúa Kitô · Garden Grove, California · Công GiáoTrung Tâm Công Giáo Việt Nam giáo phận Orange · Santa Ana, California · Công GiáoTrung Tâm Thánh Mẫu Dòng Đồng Công nơi diễn ra Ngày Thánh Mẫu · Carthage, Missouri · Công GiáoChùa Việt Nam Trung Tâm Phật Giáo Houston · Houston, Texas · Phật GiáoChùa Cổ Lâm · Seattle, Washington · Phật GiáoThánh thất Cao Đài California · Garden Grove, California · Đạo Cao ĐàiTu viện Lộc Uyển · Escondido, California · Phật GiáoChùa Bửu Môn · Port Arthur, Texas · Phật GiáoChùa Linh Sơn · Austin, Texas · Phật GiáoHOA KỲB

Mỗi chấm là một nơiRê chuột lên để xem tên, bấm để mở trang nơi ấy

INơi Đã Viết

Cả 35 trang đều đã có bản tiếng Anh.

Lọc theo đạo
Lọc theo vùng
Phật Giáo · California · 1986Chùa Tây Lai (Hsi Lai Temple)Phật Quang Sơn Tây Lai Tự, Fo Guang Shan Hsi Lai Temple, Chùa Tây Lai Phật Quang Sơn

Chi nhánh Bắc Mỹ của Phật Quang Sơn trên sườn đồi Puente Hills, đặt đá năm 1986, khánh thành năm 1988, kiến trúc lối Minh Thanh trên 15 mẫu Anh, thường gọi là chùa Phật Giáo lớn nhất Tây Bán Cầu.

3456 Glenmark Drive, Hacienda Heights, CA 91745 (hạt Los Angeles)

Ảnh: Tktru2, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons

Công Giáo · New York · 1858Nhà thờ chính tòa Thánh Patrick, New YorkSt. Patrick's Cathedral, Metropolitan Cathedral of St. Patrick, Nhà thờ Thánh Patrick Đại lộ Năm, Nhà thờ chính tòa Tổng giáo phận New York

Nhà thờ chính tòa của Tổng giáo phận New York trên Đại lộ Năm, Gothic Phục Hưng bằng đá cẩm thạch trắng của James Renwick, đặt đá năm 1858, mở cửa năm 1879, hai tháp cao khoảng 100 mét.

National Historic Landmark và National Register of Historic Places (Hoa Kỳ, 8/12/1976), Di tích thành phố New York (19/10/1966)631 Fifth Avenue, Manhattan, New York, NY 10022 (giữa phố 50 và phố 51)

Ảnh: Sebring12Hrs, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Phật Giáo · California · 1974 (mua đất), 1976 (thành lập), mùa thu 1977 (tứ chúng dời về)Vạn Phật Thánh Thành (City of Ten Thousand Buddhas)City of Ten Thousand Buddhas, CTTB, Vạn Phật Thánh Thành, Wanfo Shengcheng

Trụ sở Tổng hội Phật giáo Pháp Giới ở Talmage gần Ukiah, California, do Hòa thượng Tuyên Hóa lập trên khu đất Bệnh viện Bang Mendocino cũ (mua năm 1974, chính thức thành lập trung tâm và đại học năm 1976, tứ chúng dời về mùa thu 1977). Nổi tiếng với Vạn Phật Bảo Điện, truyền thống trì giới nghiêm cẩn, sáu đại tông chỉ, hệ thống trường học tới đại học và việc dịch kinh Phật ra tiếng Anh cùng tiếng Việt.

4951 Bodhi Way, Ukiah, CA 95482 (Talmage, hạt Mendocino)

Ảnh: Missvain, CC BY 4.0, Wikimedia Commons

Tin Lành · Washington D.C. · 1907 (đặt đá móng ngày 29 tháng 9 năm 1907), hoàn thành ngày 29 tháng 9 năm 1990. Một nguồn (historic-structures.com) ghi xong năm 1982Nhà thờ Quốc gia WashingtonWashington National Cathedral, Cathedral Church of Saint Peter and Saint Paul in the City and Diocese of Washington, Nhà thờ chính tòa Thánh Phêrô và Thánh Phaolô, National Cathedral

Nhà thờ chính tòa Thánh Phêrô và Thánh Phaolô của Giáo hội Episcopal (Anh giáo Hoa Kỳ) trên đồi Mount Saint Alban, xây theo lối Gothic Anh thế kỷ 14 bằng đá vôi Indiana, không dùng khung thép, từ năm 1907 tới năm 1990. Tháp giữa Gloria in Excelsis cao 301 bộ, đỉnh tháp cao 676 bộ trên mực nước biển, là điểm cao nhất thủ đô, nhà thờ được mô tả là lớn thứ hai Hoa Kỳ.

National Register of Historic Places (Hoa Kỳ, 1974)3101 Wisconsin Avenue NW, Washington, DC 20016 (đồi Mount Saint Alban)

Ảnh: AgnosticPreachersKid, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons

Công Giáo · Washington D.C. · 1920 (đặt đá móng ngày 23 tháng 9 năm 1920), Nhà thờ Hầm xong năm 1926, Nhà thờ Trên cung hiến ngày 20 tháng 11 năm 1959Vương cung thánh đường Đền thờ Quốc gia Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên TộiBasilica of the National Shrine of the Immaculate Conception, National Shrine, America's Catholic Church, Vương cung thánh đường Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội Washington

Nhà thờ Công Giáo lớn nhất Bắc Mỹ, dâng kính Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội, bổn mạng Hoa Kỳ, xây theo lối Byzantine và Roman bằng đá, gạch, ngói và vữa, không có dầm thép, đặt đá móng năm 1920 và cung hiến Nhà thờ Trên năm 1959. Bên trong có hơn 80 nhà nguyện và nguyện đường, trong đó có nguyện đường Đức Mẹ La Vang do giáo dân Việt Nam tại Hoa Kỳ dâng tặng năm 2006.

Vương cung thánh đường (1990)400 Michigan Avenue NE, Washington, DC 20017 (cạnh Đại học Công giáo Hoa Kỳ)

Ảnh: AgnosticPreachersKid, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons

Tin Lành · Rhode Island · 1638 (Thánh đường 1775)Nhà thờ Baptist Đầu Tiên của nước Mỹ, ProvidenceFirst Baptist Church in America, First Baptist Meetinghouse, First Baptist Church in Providence, Charitable Baptist Society Meetinghouse

Giáo đoàn Baptist lâu đời nhất tại châu Mỹ, do nhà thần học và người khai lập thuộc địa Rhode Island là Roger Williams thành lập năm 1638 trên nền tảng tự do lương tâm và sự tách biệt giữa giáo hội với nhà nước. Ngôi đại hội quán bằng gỗ sơn trắng hiện nay (First Baptist Meetinghouse) được xây dựng từ năm 1774 đến năm 1775 theo thiết kế phong cách Georgian thuộc địa của Joseph Brown dựa trên nguyên mẫu nhà thờ St Martin-in-the-Fields (Luân Đôn) của James Gibbs, nổi bật với tháp chuông cao 56,4 mét, đèn chùm pha lê Waterford năm 1792 và truyền thống tổ chức lễ tốt nghiệp của Đại học Brown suốt hai thế kỷ rưỡi.

Danh thắng Lịch sử Quốc gia Hoa Kỳ (1960)75 North Main Street, Providence, Rhode Island 02903, United States

Ảnh: Filetime, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Tin Lành · Maryland · 1774 (Thánh đường 1887)Nhà thờ Giám Lý Lovely Lane, BaltimoreLovely Lane Methodist Church, Lovely Lane United Methodist Church, First Methodist Episcopal Church, Mother Church of American Methodism

Được tôn vinh là Nhà thờ Mẹ của Giáo hội Giám Lý Hoa Kỳ tại thành phố Baltimore (bang Maryland), khởi nguồn từ hội quán Lovely Lane Meetinghouse dựng năm 1774, nơi diễn ra Hội nghị Giáng sinh lịch sử từ ngày 24 tháng 12 năm 1784 đến ngày 2 tháng 1 năm 1785 khi Thomas Coke truyền chức giám mục cho Francis Asbury và chính thức khai sinh Giáo hội Giám Lý Giám mục tại Mỹ. Ngôi thánh đường đá hoa cương xám hiện nay được xây dựng từ năm 1884 đến năm 1887 dưới sự dẫn dắt của Mục sư John F. Goucher và kiến trúc sư Stanford White theo phong cách Romanesque Ý lấy cảm hứng từ tu viện Pomposa và nhà thờ vùng Ravenna, nổi tiếng với tháp chuông cao 56,4 mét và mái vòm vẽ bầu trời sao đêm trên thành phố Baltimore.

Sổ bộ Địa danh Lịch sử Quốc gia Hoa Kỳ (1973)2200 Saint Paul Street, Baltimore, Maryland 21218, United States

Ảnh: Frederic C. Chalfant, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons

Tin Lành · Pennsylvania · 1743 (Cung hiến 1745)Nhà thờ Lutheran Augustus, TrappeAugustus Lutheran Church, Old Trappe Church, Augustus Evangelical Lutheran Church, Die Alte Trappe Kirche

Ngôi nhà thờ Lutheran cổ nhất còn giữ nguyên kiến trúc ban đầu và vẫn được sử dụng liên tục tại Hoa Kỳ (thường gọi là Old Trappe Church), tọa lạc tại thị trấn Trappe (quận Montgomery, bang Pennsylvania). Được Mục sư Henry Melchior Muhlenberg, vị Tổ phụ của Giáo hội Lutheran Bắc Mỹ, khởi dựng năm 1743 bằng đá sa thạch địa phương và đặt tên để vinh danh nhà thần học Pietism người Đức August Hermann Francke, công trình bảo tồn nguyên vẹn tòa giảng đường hình ly rượu bằng gỗ óc chó đen năm 1745, các dãy ghế gỗ thế kỷ 18 và khu mộ của Mục sư Henry Melchior Muhlenberg cùng con trai ông là Thiếu tướng Cách mạng Mỹ Peter Muhlenberg.

Danh thắng Lịch sử Quốc gia Hoa Kỳ (1967)717 West Main Street, Trappe, Pennsylvania 19426, United States

Ảnh: Wikimedia Commons, Public domain, Wikimedia Commons

Tin Lành · Utah · 1853 (Cung hiến 1893)Đền thờ Salt Lake, Salt Lake CitySalt Lake Temple, House of the Lord at Temple Square, Salt Lake City Temple

Ngôi đền trung tâm và biểu tượng linh thiêng nhất của Giáo hội Các Thánh hữu Ngày sau của Chúa Giêsu Kitô (LDS), tọa lạc tại Quảng trường Đền thờ (Temple Square) rộng 4 hecta ở trung tâm thành phố Salt Lake (bang Utah). Được Chủ tịch Brigham Young định vị ngày 28 tháng 7 năm 1847, khởi công ngày 14 tháng 2 năm 1853 theo bản vẽ của kiến trúc sư Truman O. Angell và hoàn thành sau đúng 40 năm xây dựng để cung hiến vào ngày 6 tháng 4 năm 1893, công trình đá hoa cương xám khai thác từ hẻm núi Little Cottonwood nổi bật với sáu ngọn tháp đại diện cho Chức Tư tế Melchizedek và Chức Tư tế Aaron, đỉnh tháp đông cao 64 mét nâng đỡ pho tượng Thiên thần Moroni mạ vàng cao 3,8 mét của nhà điêu khắc Cyrus Dallin cùng hệ thống phù điêu đá Mặt Trời, Mặt Trăng, Trái Đất và chòm sao Đại Hùng.

Khu Danh thắng Lịch sử Quốc gia Temple Square (1964)50 West North Temple Street, Temple Square, Salt Lake City, Utah 84150, United States

Ảnh: Diliff, CC BY 2.5, Wikimedia Commons

Chính Thống Giáo · New York · 1891 (Thánh đường 1931 - 1933)Nhà thờ chính tòa Chúa Ba Ngôi Chính Thống Hy Lạp, New YorkArchdiocesan Cathedral of the Holy Trinity, Greek Orthodox Archdiocesan Cathedral of the Holy Trinity, Καθεδρικός Ναός Αγίας Τριάδας

Nhà thờ chính tòa trung tâm của Tổng giáo phận Chính Thống giáo Hy Lạp tại châu Mỹ (trực thuộc Tòa Thượng phụ Đại kết Constantinople), tọa lạc tại phố East 74th Street thuộc khu Upper East Side của quận Manhattan, thành phố New York. Khởi nguyên từ giáo xứ Chính Thống giáo Hy Lạp đầu tiên tại New York thành lập năm 1891, ngôi thánh đường hiện nay được khởi công năm 1931 theo thiết kế phong cách Tân Byzantine kết hợp Romanesque của các kiến trúc sư Kerr Rainsford, John A. Thompson cùng Gerald A. Holmes và được Đức Tổng giám mục Athenagoras (sau là Thượng phụ Đại kết Athenagoras I) cung hiến ngày 22 tháng 10 năm 1933, nổi bật với nội thất đá cẩm thạch Botticino, tranh khảm mosaic Byzantine và bức linh ảnh Đức Kitô Toàn Năng trên vòm chính của danh họa Georgios Gliatas.

Nhà thờ chính tòa trung tâm của Tổng giáo phận Chính Thống giáo Hy Lạp tại châu Mỹ (1962)319-337 East 74th Street, Manhattan, New York, NY 10021, United States (Καθεδρικός Ναός Αγίας Τριάδας)

Ảnh: Jim.henderson, CC0, Wikimedia Commons

Do Thái Giáo · New York · 1845Đền Do Thái Emanu-El, New YorkTemple Emanu-El of New York, Congregation Emanu-El of the City of New York, עִמָּנוּ אֵל, Hội đường Do Thái Emanu-El

Hội đường Do Thái giáo Cải cách đầu tiên tại thành phố New York và là một trong những hội đường Do Thái lớn nhất thế giới, khởi nguồn tháng 4 năm 1845 bởi 33 gia đình Do Thái gốc Đức dưới sự dẫn dắt của giáo sĩ Leo Merzbacher. Tòa đại thánh đường hiện nay tại góc đại lộ Fifth Avenue và phố 65th Street xây dựng từ năm 1928 tới 1929 theo thiết kế Romanesque kết hợp Byzantine và Moorish của Robert D. Kohn, Charles Butler và Clarence Stein, nổi bật với chính điện cao 31 mét chứa 2.500 người cùng vòm tranh khảm kính của nữ danh họa Hildreth Meière.

Di tích lịch sử khu bảo tồn Upper East Side, Thành phố New York (1981)1 East 65th Street (at Fifth Avenue), Manhattan, New York, NY 10065, United States

Ảnh: Steven Bornholtz, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Hồi Giáo · Michigan · 1963Trung tâm Hồi giáo Hoa Kỳ, DearbornIslamic Center of America, المركز الإسلامي في أمريكا, al-Markaz al-Islāmī fī Amrīkā, Thánh đường Hồi giáo Dearborn

Thánh đường Hồi giáo lớn nhất Bắc Mỹ và là một trong những thiết chế Hồi giáo dòng Shia Mười Hai Imam lâu đời nhất tại Hoa Kỳ, tọa lạc trên đại lộ Ford Road tại thành phố Dearborn (bang Michigan). Do học giả tôn giáo gốc Liban Imam Mohamad Jawad Chirri khởi lập từ năm 1949, xây dựng thánh đường đầu tiên năm 1963 và khánh thành đại thánh đường mới rộng 11.148 mét vuông vào năm 2005 với mái vòm trung tâm mạ vàng cùng hai tháp giáo đường cao 34 mét.

Thánh đường Hồi giáo lớn nhất Bắc Mỹ và thiết chế Hồi giáo dòng Shia lâu đời tại Hoa Kỳ19500 Ford Road, Dearborn, MI 48128, United States (المركز الإسلامي في أمريكا)

Ảnh: Rmhermen, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Ấn Độ Giáo · New Jersey · 2014 / 2023Đền BAPS Swaminarayan Akshardham, RobbinsvilleBAPS Shri Swaminarayan Mandir, Robbinsville, Swaminarayan Akshardham (New Jersey), अक्षरधाम रॉबिन्सविल, Đại đền Akshardham Bắc Mỹ

Quần thể đền thờ Ấn Độ giáo truyền thống bằng đá lớn nhất Tây bán cầu (và lớn thứ hai thế giới sau Angkor Wat), tọa lạc trên khu đất rộng 74 hecta tại thị trấn Robbinsville (bang New Jersey). Khởi nguồn từ tâm nguyện của đại sư Pramukh Swami Maharaj (1921 tới 2016) và khánh thành dưới sự chủ trì của Mahant Swami Maharaj ngày 8 tháng 10 năm 2023 sau 12 năm xây dựng với hơn 12.500 tình nguyện viên, nổi bật với đại đền Mahamandir cao 58 mét ghép từ gần 2 triệu feet khối đá chạm khắc tay và hồ nước bậc thang Brahma Kund hội tụ nước từ hơn 300 dòng sông.

Quần thể đền thờ Ấn Độ giáo truyền thống bằng đá lớn nhất Tây bán cầu112 North Main Street, Robbinsville Township, NJ 08561, United States

Ảnh: Work for hire; Copyright held by BAPS Swaminarayan Sanstha (web: www.baps.org, email: info@baps.org); Unknown photogr..., CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons

Đạo Sikh · California · 1912Gurdwara Sahib Stockton, CaliforniaGurdwara Sahib of Stockton, Pacific Coast Khalsa Diwan Society, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਸਟਾਕਟਨ, Đền thờ đạo Sikh Stockton

Ngôi đền thờ đạo Sikh (Gurdwara) đầu tiên tại Hoa Kỳ, tọa lạc tại thành phố Stockton thuộc thung lũng San Joaquin (bang California), do hai nhà tiên phong người vùng Punjab là Baba Jawala Singh và Baba Wasakha Singh dưới sự hướng dẫn của học giả Sant Teja Singh thành lập năm 1912 dưới danh xưng Hiệp hội Khalsa Diwan Thái Bình Dương. Đây là nơi cung rước bộ kinh Guru Granth Sahib đầu tiên trên đất Mỹ, duy trì bếp ăn cộng đồng Langar hơn một thế kỷ và cấp học bổng đại học cho thế hệ sinh viên Ấn Độ đầu tiên tại Bắc Mỹ.

Di tích Lịch sử Tiểu bang California số 1039 (California Historical Landmark No. 1039)1930 South Sikh Temple Street (formerly South Grant Street), Stockton, CA 95206, United States

Ảnh: User:Ipsingh, Public domain, Wikimedia Commons

Bahá'í · Illinois · 1912 / 1953Đền thờ Bahá'í Bắc Mỹ, WilmetteBaháʼí House of Worship (Wilmette, Illinois), Mashriqu'l-Adhkár of North America, Mother Temple of the West, Đền thờ Mẹ của Phương Tây

Ngôi Đền thờ Bahá'í (Mashriqu'l-Adhkár) lâu đời nhất còn tồn tại trên thế giới và là Đền thờ Mẹ của Phương Tây, tọa lạc bên bờ hồ Michigan tại làng Wilmette (phía bắc Chicago, bang Illinois). Được Đức 'Abdu'l-Bahá đích thân đặt viên đá góc tường vào ngày 1 tháng 5 năm 1912 và khánh thành ngày 2 tháng 5 năm 1953 theo thiết kế chín cạnh đối xứng của kiến trúc sư Louis Bourgeois kết hợp nghệ thuật đúc bê tông thạch anh trắng xuyên sáng của bậc thầy John Joseph Earley, công trình được ghi vào Sổ bộ Địa danh Lịch sử Quốc gia Hoa Kỳ năm 1978.

Sổ bộ Địa danh Lịch sử Quốc gia Hoa Kỳ (NRHP, 1978)100 Linden Avenue, Wilmette, IL 60091, United States

Ảnh: Jesper Rautell Balle, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons

Công Giáo · San Antonio, bang Texas · 1718 - 1731Quần thể các Khu truyền giáo San Antonio (San Antonio Missions)San Antonio Missions National Historical Park, Misiones de San Antonio, The Alamo (Mission San Antonio de Valero), Mission San José, Mission Concepción, Mission San Juan, Mission Espada

Chuỗi năm tu viện kiêm thành lũy đá vôi thế kỷ 18 trải dọc lưu vực sông San Antonio, nơi lưu giữ sự giao thoa giữa đức tin dòng Phanxicô Tây Ban Nha và văn hóa bản địa miền nam bang Texas.

Di sản Thế giới UNESCO (2015), Công viên Lịch sử Quốc gia Hoa Kỳ (1978)Khu di tích Alamo nằm ngay trung tâm thành phố San Antonio (số 300 Alamo Plaza), cách Sân bay Quốc tế San Antonio (SAT) khoảng 15 phút lái xe về phía nam

Ảnh: Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Công Giáo · Chimayó, bang New Mexico · 1813 - 1816Đền thánh Chimayó (El Santuario de Chimayó)Santuario de Nuestro Señor de Esquipulas, Shrine of Our Lord of Esquipulas at Chimayó, Lourdes of America, Tsimajopokwi

Ngôi đền tường đất nung mặt trời nằm nép mình dưới chân dãy núi Sangre de Cristo, nơi quy tụ ba trăm nghìn người hành hương mỗi năm tìm về hố đất thánh chữa lành El Pocito.

Danh lam Lịch sử Quốc gia Hoa Kỳ (1970)Số 15 đường Santuario Drive, làng Chimayó, hạt Santa Fe, bang New Mexico

Ảnh: Hprather3, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Công Giáo · St. Louis, bang Missouri · 1907 - 1914Vương cung thánh đường chính tòa Thánh Louis (Cathedral Basilica of Saint Louis)Saint Louis Cathedral, New Cathedral of Saint Louis, Mother Church of the Archdiocese of St. Louis

Nhà thờ Mẹ của Tổng giáo phận St. Louis trên đại lộ Lindell, nơi bốn mươi mốt triệu rưỡi mảnh thủy tinh màu và lá vàng kết thành một bầu trời tranh khảm Byzantine rực rỡ giữa miền Trung Tây Hoa Kỳ.

Tiểu Vương cung thánh đường Giáo hoàng (1997), Nhà thờ Mẹ của Tổng giáo phận St. LouisSố 4431 đại lộ Lindell Boulevard (góc giao với đường Newstead Avenue), khu phố Central West End, thành phố St

Ảnh: Colin.faulkingham at English Wikipedia, Public domain, Wikimedia Commons

Thờ Cúng Tổ Tiên · Taos, bang New Mexico · Khoảng 1000 - 1450Khu định cư cổ và Thánh địa bản địa Taos PuebloPueblo de Taos, Tə̂otho, ȉałopháybo (Place of Red Willows)

Ngôi làng đất sét đỏ năm tầng vươn mình bên bờ suối thiêng dưới chân dãy núi Sangre de Cristo, nơi tộc người Liễu Đỏ giữ trọn mạch thờ phụng tổ tiên suốt một thiên niên kỷ không dùng điện và nước máy.

Di sản Thế giới UNESCO (1992), Danh lam Lịch sử Quốc gia Hoa Kỳ (1960)Số 120 đường Veterans Highway, cách trung tâm thị trấn Taos (bang New Mexico) khoảng 2,5 cây số (1,6 dặm) về phía bắc

Ảnh: Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Thờ Cúng Tổ Tiên · Collinsville, bang Illinois · Khoảng 800 - 1350Quần thể Gò đất thiêng tiền sử Cahokia MoundsCahokia Mounds State Historic Site, City of the Sun, Monks Mound, 11MS2

Đại đô thị nghi lễ lớn nhất Bắc Mỹ thời tiền Columbus bên bờ đông sông Mississippi, nơi cư dân cổ đại gánh hàng chục triệu sọt đất đắp nên kim tự tháp đất bốn tầng cao ba mươi mét để thông giao cùng Thần Mặt Trời và tổ tiên.

Di sản Thế giới UNESCO (1982), Danh lam Lịch sử Quốc gia Hoa Kỳ (1964)Số 30 đường Ramey Street (dọc theo đường Collinsville Road), thành phố Collinsville, bang Illinois, chỉ cách trung tâm thành phố St

Ảnh: Thank You (24 Millions ) views, CC BY 2.0, Wikimedia Commons

Do Thái Giáo · Newport, bang Rhode Island · 1763Giáo đường Do Thái Touro (Touro Synagogue), NewportTouro Synagogue, Kahal Kadosh Yeshuat Israel, Congregation Jeshuat Israel Newport

Ngôi hội đường Do Thái cổ xưa nhất còn tồn tại ở Hoa Kỳ và Bắc Mỹ, khánh thành vào lễ Hanukkah năm 1763 tại thành phố cảng Newport và trở thành biểu tượng nền tảng của quyền tự do lương tâm trên đất Mỹ.

Di tích Lịch sử Quốc gia Hoa Kỳ (1946)Số 85 phố Touro (Touro Street) ngay trung tâm lịch sử thành phố Newport, bang Rhode Island, chỉ cách quảng trường Washington Square vài bước chân

Ảnh: Swampyank at en.wikipedia, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons

Tin Lành · Atlanta, bang Georgia · 1886Nhà thờ Baptist Ebenezer (Ebenezer Baptist Church), AtlantaEbenezer Baptist Church, Historic Ebenezer Baptist Church Heritage Sanctuary

Ngôi thánh đường Tin Lành Báp-tít lịch sử trên đại lộ Auburn của thành phố Atlanta, nơi ba thế hệ gia tộc Mục sư Tiến sĩ Martin Luther King Jr. đã đứng trên bục giảng rao truyền thông điệp về tình yêu thương, phẩm giá con người và bất bạo động.

Danh lam Lịch sử Quốc gia Hoa Kỳ (1977), Công viên Lịch sử Quốc gia Martin Luther King Jr.Số 407 đại lộ Auburn Avenue NE (góc ngã tư Jackson Street), cách trung tâm thương mại Downtown Atlanta khoảng 2 km về phía đông

Ảnh: Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Tin Lành · Manhattan, thành phố New York · 1697Nhà thờ Trinity phố Wall (Trinity Church Wall Street), New YorkTrinity Church Wall Street, Parish of Trinity Church in the City of New York

Ngôi nhà thờ Anh giáo lịch sử đứng trấn giữ đầu con phố tài chính Wall Street từ năm 1697, kiệt tác khai sinh kiến trúc Tân Gothic tại Bắc Mỹ của Richard Upjohn và là nơi an nghỉ của vị tổ phụ lập quốc Alexander Hamilton.

Danh lam Lịch sử Quốc gia Hoa Kỳ (1976)Số 89 đại lộ Broadway, ngay ngã ba giao với đầu phố Wall Street ở khu Hạ Manhattan, thành phố New York

Ảnh: Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Chính Thống Giáo · Manhattan, thành phố New York · 1916Nhà thờ và Đền thánh Quốc gia Chính Thống Hy Lạp Thánh Nicholas, New YorkSt. Nicholas Greek Orthodox Church and National Shrine

Đền thánh Quốc gia của Chính Thống giáo Hy Lạp tại Hoa Kỳ ngự trên đỉnh công viên Liberty Park ở Hạ Manhattan, tỏa sáng vào ban đêm như một ngọn đèn hiệu tâm linh bằng đá cẩm thạch trắng Pentelic nhìn xuống Đài tưởng niệm 11/9.

Đền thánh Quốc gia Chính Thống giáo Hy Lạp tại Hoa Kỳ (2022)Số 130 phố Liberty Street

Ảnh: Ajay Suresh, CC BY 4.0, Wikimedia Commons

Ấn Độ Giáo · Kapaʻa, đảo Kauaʻi, bang Hawaii · 1990Đền Ấn Độ Giáo Đá Trắng Iraivan (Iraivan Temple), Kauaʻi, HawaiiIraivan Temple, San Marga Iraivan Temple, இறைவன் கோயில், Kauaʻi Aadheenam Shiva Temple

Ngôi đền Ấn Độ giáo đầu tiên ở Tây Bán cầu được chạm khắc thủ công hoàn toàn bằng đá hoa cương trắng nguyên khối, ngự giữa rừng nhiệt đới bên dòng sông Wailua trên đảo Kauaʻi để tôn trí khối tinh thể thạch anh tự nhiên lớn bậc nhất thế giới.

Đền đá hoa cương chạm khắc thủ công kiểu Chola đầu tiên tại Tây Bán cầuCuối đường Kaholalele Road (số 107 Kaholalele Road) ở vùng Wailua Homesteads thuộc thị trấn Kapaʻa, phía đông đảo Kauaʻi, bang Hawaii

Ảnh: Himalayan Academy, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons

Phật Giáo · Westminster, California · 1996Chùa Điều NgựDieu Ngu Buddhist Temple, Tổ đình Điều Ngự, Chùa Điều Ngự Westminster

Ngôi đại tòng lâm Phật giáo Việt Nam giữa lòng Little Saigon tại thành phố Westminster, bang California, nơi tôn vinh danh hiệu Điều Ngự Giác Hoàng của Phật hoàng Trần Nhân Tông trong dáng vóc kiến trúc cung đình Huế trang nghiêm.

Đại tòng lâm Phật giáo Việt Nam tiêu biểu tại Little Saigon, CaliforniaSố 14472 Chestnut Street, thành phố Westminster, bang California

Ảnh: Orange County Archives, CC BY 2.0, Wikimedia Commons

Công Giáo · Garden Grove, California · 2021Đền Đức Mẹ La Vang tại Nhà thờ chính tòa Chúa KitôOur Lady of La Vang Shrine at Christ Cathedral, Linh đài Đức Mẹ La Vang Garden Grove, Đền Thánh Mẹ La Vang Quận Cam

Linh đài hành hương kính Đức Mẹ La Vang quy mô lớn nhất bên ngoài lãnh thổ Việt Nam, tọa lạc ngay giữa khuôn viên Nhà thờ chính tòa Chúa Kitô tại thành phố Garden Grove, bang California.

Linh đài hành hương Đức Mẹ La Vang lớn nhất hải ngoại thuộc Giáo phận OrangeSố 13280 Chapman Avenue, thành phố Garden Grove, bang California (ngay giao lộ Chapman Avenue và Lewis Street)

Ảnh: Giorgio Galeotti, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Công Giáo · Santa Ana, California · 1979Trung Tâm Công Giáo Việt Nam giáo phận OrangeVietnamese Catholic Center, Diocese of Orange, Đền Các Thánh Tử Đạo Việt Nam Santa Ana, Trung Tâm Công Giáo Việt Nam Quận Cam

Ngôi nhà chung mục vụ, văn hóa và giáo dục đức tin đầu tiên và lớn nhất của người Công giáo Việt Nam tại hải ngoại, nơi quy tụ 15 cộng đoàn giáo xứ và hơn 100.000 tín hữu tại Quận Cam, bang California.

Trung tâm mục vụ và văn hóa Công giáo Việt Nam đầu tiên và lớn nhất tại hải ngoạiSố 1538 N

Ảnh: Farragutful, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Công Giáo · Carthage, Missouri · 1975Trung Tâm Thánh Mẫu Dòng Đồng Công nơi diễn ra Ngày Thánh MẫuCongregation of the Mother Coredemptrix, Congregation of the Mother of the Redeemer (CRM / CMC), Đan viện Khiết Tâm Carthage, Đền Thánh Khiết Tâm Mẹ Missouri

Trụ sở Tỉnh Dòng Đồng Công Hoa Kỳ và là thánh địa hành hương Ngày Thánh Mẫu tại vùng cao nguyên Ozarks thuộc thành phố Carthage, bang Missouri, nơi quy tụ hàng chục vạn tín hữu từ khắp năm châu mỗi dịp đầu tháng Tám.

Trung tâm hành hương Ngày Thánh Mẫu (Marian Days) lớn nhất của người Công giáo Việt Nam hải ngoạiSố 1900 S

Ảnh: <a href="//commons.wikimedia.org/wiki/User:Nheyob" title="User:Nheyob">Nheyob</a>, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Phật Giáo · Houston, Texas · 1976Chùa Việt Nam Trung Tâm Phật Giáo HoustonVietnam Buddhist Center, Chua Vietnam Houston, Trung Tâm Phật Giáo Chùa Việt Nam Sugar Land

Đại tòng lâm Phật giáo Việt Nam trải rộng trên khuôn viên hơn mười mẫu Anh tại cửa ngõ Tây Nam thành phố Houston, bang Texas, nơi tôn trí pho đại tượng Bồ Tát Quán Thế Âm cao 22 mét giữa hồ sen rồng chầu từng được tôn vinh là một trong Bảy Kỳ quan của Houston.

Một trong Bảy Kỳ quan của Houston (Houston Chronicle bình chọn), Đại tòng lâm Phật giáo Việt Nam tiêu biểu tại TexasSố 10002 Synott Road, thành phố Sugar Land (khu vực Tây Nam Houston), bang Texas

Ảnh: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://web.archive.org/web/20161029205520/http://www.panoramio.com/user/8012856?with_photo_id=99194858">Andy Truong</a>, CC BY 3.0, Wikimedia Commons

Phật Giáo · Seattle, Washington · 1981Chùa Cổ LâmCo Lam Pagoda, Cổ Lâm Tự, Chùa Cổ Lâm Seattle

Ngôi đại tự Phật giáo Việt Nam lâu đời trên sườn đồi thung lũng Rainier ở phía nam thành phố Seattle, nơi tiếng chuông chùa và vườn tượng đá trắng hòa vào nhịp sống vùng Tây Bắc Thái Bình Dương.

Tự viện Phật giáo Việt Nam tiêu biểu vùng Tây Bắc Thái Bình DươngTừ trung tâm thành phố Seattle (Downtown Seattle) hoặc sân bay quốc tế Seattle-Tacoma (Sea-Tac)

Ảnh: Joshua T. Garcia, CC0, Wikimedia Commons

Đạo Cao Đài · Garden Grove, California · 2007Thánh thất Cao Đài CaliforniaCao Dai California Temple, Thánh Thất California (Họ đạo California, Châu đạo California, Tòa Thánh Tây Ninh)

Ngôi Thánh thất Đại Đạo Tam Kỳ Phổ Độ bề thế nhất tại hải ngoại được kiến tạo theo nguyên mẫu kiến trúc Tòa Thánh Tây Ninh ngay giữa lòng thủ phủ người Việt Little Saigon thuộc Quận Cam, bang California.

Công trình kiến trúc tôn giáo tiêu biểu bang California (SAH Archipedia)Từ trung tâm khu Little Saigon (đại lộ Bolsa, thành phố Westminster) hoặc xa lộ Garden Grove Freeway (SR-22)

Ảnh: Dan Lundberg, CC BY-SA 2.0, Wikimedia Commons

Phật Giáo · Escondido, California · 2000Tu viện Lộc UyểnDeer Park Monastery, Tu viện Lộc Uyển (Plum Village Tradition), Đạo tràng Lộc Uyển Escondido

Trung tâm tu học Chánh niệm lớn nhất miền Tây Bắc Mỹ thuộc truyền thống Làng Mai do Thiền sư Thích Nhất Hạnh sáng lập, ẩn mình giữa thung lũng núi đồi sồi đá rộng bốn trăm mẫu Anh tại thành phố Escondido, bang California.

Trung tâm tu học Chánh niệm Làng Mai lớn nhất miền Tây Bắc MỹTừ thành phố San Diego (cách khoảng 55 km về phía nam) hoặc Quận Cam và Los Angeles ở phía bắc

Ảnh: Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0, Wikimedia Commons

Phật Giáo · Port Arthur, Texas · 1980Chùa Bửu MônChua Buu Mon, Buu Mon Buddhist Temple, Bửu Môn Tự

Ngôi tự viện Phật giáo Việt Nam và khu vườn sinh thái hoa sen nhiệt đới rộng năm mẫu Anh tại thành phố cảng Port Arthur bên bờ Vịnh Mexico, biểu tượng của sức sống kiên cường trước thiên tai và tinh thần hòa hợp văn hóa tại tiểu bang Texas.

Di sản văn hóa tâm linh trên Tuyến đường Đức tin Port Arthur (Texas Time Travel)Từ thành phố Houston (cách khoảng 145 km về phía tây), quý vị lái xe theo xa lộ liên bang I-10 East đến thành phố Beaumont

Ảnh: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.flickr.com/people/56619626@N05">InSapphoWeTrust</a> from Los Angeles, California, USA, CC BY-SA 2.0, Wikimedia Commons

Phật Giáo · Austin, Texas · 1982Chùa Linh SơnChua Linh-Son Buddhist Temple, Linh Son Buddhist Temple Austin, Linh Sơn Tự

Ngôi chùa Phật giáo Việt Nam đầu tiên và lâu đời nhất tại thủ phủ Austin của tiểu bang Texas, thuộc Hội Phật giáo Linh Sơn Thế giới do Trưởng lão Hòa thượng Thích Huyền Vi khai sơn từ đầu thập niên 1980.

Ngôi chùa Phật giáo Việt Nam đầu tiên và lâu đời nhất tại thủ phủ Austin, TexasĐể tới cơ sở nội đô tại số 4604 Duval Rd (Austin, TX 78727) từ trung tâm thành phố Austin hoặc sân bay quốc tế Austin-Bergstrom (AUS)

Ảnh: Larry D. Moore, CC BY 4.0, Wikimedia Commons

IILộ Trình Mở Tiếp Ở Hoa Kỳ

Quý vị biết một nơi đáng đưa vào cho nước mình, xin góp ý tới thayungkhiem@gmail.com
Thứ tựNơiĐạoTình trạng
1Chùa Tây Lai (Hsi Lai Temple)Phật Giáođã có ảnh, lên trang
2Nhà thờ chính tòa Thánh Patrick, New YorkCông Giáođã có ảnh, lên trang
3Vạn Phật Thánh Thành (City of Ten Thousand Buddhas)Phật Giáođã có ảnh, lên trang
4Nhà thờ Quốc gia WashingtonTin Lànhđã có ảnh, lên trang
5Vương cung thánh đường Đền thờ Quốc gia Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên TộiCông Giáođã có ảnh, lên trang
6Nhà thờ Baptist Đầu Tiên của nước Mỹ, ProvidenceTin Lànhđã có ảnh, lên trang
7Nhà thờ Giám Lý Lovely Lane, BaltimoreTin Lànhđã có ảnh, lên trang
8Nhà thờ Lutheran Augustus, TrappeTin Lànhđã có ảnh, lên trang
9Đền thờ Salt Lake, Salt Lake CityTin Lànhđã có ảnh, lên trang
10Nhà thờ chính tòa Chúa Ba Ngôi Chính Thống Hy Lạp, New YorkChính Thống Giáođã có ảnh, lên trang
11Đền Do Thái Emanu-El, New YorkDo Thái Giáođã có ảnh, lên trang
12Trung tâm Hồi giáo Hoa Kỳ, DearbornHồi Giáođã có ảnh, lên trang
13Đền BAPS Swaminarayan Akshardham, RobbinsvilleẤn Độ Giáođã có ảnh, lên trang
14Gurdwara Sahib Stockton, CaliforniaĐạo Sikhđã có ảnh, lên trang
15Đền thờ Bahá'í Bắc Mỹ, WilmetteBahá'íđã có ảnh, lên trang
16Quần thể các Khu truyền giáo San Antonio (San Antonio Missions)Công Giáođã có ảnh, lên trang
17Đền thánh Chimayó (El Santuario de Chimayó)Công Giáođã có ảnh, lên trang
18Vương cung thánh đường chính tòa Thánh Louis (Cathedral Basilica of Saint Louis)Công Giáođã có ảnh, lên trang
19Khu định cư cổ và Thánh địa bản địa Taos PuebloThờ Cúng Tổ Tiênđã có ảnh, lên trang
20Quần thể Gò đất thiêng tiền sử Cahokia MoundsThờ Cúng Tổ Tiênđã có ảnh, lên trang
21Giáo đường Do Thái Touro (Touro Synagogue), NewportDo Thái Giáođã có ảnh, lên trang
22Nhà thờ Baptist Ebenezer (Ebenezer Baptist Church), AtlantaTin Lànhđã có ảnh, lên trang
23Nhà thờ Trinity phố Wall (Trinity Church Wall Street), New YorkTin Lànhđã có ảnh, lên trang
24Nhà thờ và Đền thánh Quốc gia Chính Thống Hy Lạp Thánh Nicholas, New YorkChính Thống Giáođã có ảnh, lên trang
25Đền Ấn Độ Giáo Đá Trắng Iraivan (Iraivan Temple), Kauaʻi, HawaiiẤn Độ Giáođã có ảnh, lên trang
26Chùa Điều NgựPhật Giáođã có ảnh, lên trang
27Đền Đức Mẹ La Vang tại Nhà thờ chính tòa Chúa KitôCông Giáođã có ảnh, lên trang
28Trung Tâm Công Giáo Việt Nam giáo phận OrangeCông Giáođã có ảnh, lên trang
29Trung Tâm Thánh Mẫu Dòng Đồng Công nơi diễn ra Ngày Thánh MẫuCông Giáođã có ảnh, lên trang
30Chùa Việt Nam Trung Tâm Phật Giáo HoustonPhật Giáođã có ảnh, lên trang
31Chùa Cổ LâmPhật Giáođã có ảnh, lên trang
32Thánh thất Cao Đài CaliforniaĐạo Cao Đàiđã có ảnh, lên trang
33Tu viện Lộc UyểnPhật Giáođã có ảnh, lên trang
34Chùa Bửu MônPhật Giáođã có ảnh, lên trang
35Chùa Linh SơnPhật Giáođã có ảnh, lên trang

IIIGóp Ý Cùng Thư Viện

Thư viện này mở và không thu phí, làm tới đâu ghi công khai tới đó. Ba việc quý vị giúp được ngay:

  1. Chỉ nơi còn thiếuMột ngôi chùa tổ, một nhà thờ, một thánh đường, một phủ đền mà bảng trên chưa có. Xin ghi tên nơi, tỉnh thành và một câu vì sao đáng vào.
  2. Góp ảnh có giấy phép mởThư viện chỉ đăng ảnh ghi đủ tên người chụp và tên giấy phép. Ảnh quý vị tự chụp và đồng ý cho dùng, hoặc ảnh sẵn có giấy phép mở, đều nhận.
  3. Báo chỗ saiSai niên đại, sai tên chữ, sai tông phái, sai địa chỉ. Thư viện sai một lần là mất tin cậy nên rất mong được chỉ.

Thư về thayungkhiem@gmail.com

IVNhật Ký

  • 25/10/2026Hoàn tất toàn bộ 30 địa điểm thuộc Bước A, Bước B và Bước C trong kho di sản thế giới của Hoa Kỳ (chuyên khảo song ngữ Việt và Anh kèm mục Thế đất và hướng và ảnh thật giấy phép mở), nâng tổng số địa điểm tâm linh tại Hoa Kỳ lên 35 nơi và đưa số nơi còn chờ viết về 0.
  • 24/10/2026Kiểm chứng sử liệu độc lập từ nguồn gốc quốc tế và xuất bản trọn bộ bản tiếng Anh cho cả 5 đại thánh địa đầu tiên tại Hoa Kỳ.
  • 24/09/2026Hoàn tất biên soạn đợt hai và lấy ảnh thật giấy phép mở trên Wikimedia Commons cho ba nơi tiếp theo (Vạn Phật Thánh Thành (City of Ten Thousand Buddhas), Nhà thờ Quốc gia Washington, Vương cung thánh đường Đền thờ Quốc gia Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội), nâng tổng số địa điểm tại Hoa Kỳ lên 5 nơi.
  • 16/09/2026Viết xong bài, lấy ảnh giấy phép mở và đưa lên thư viện: Nhà thờ chính tòa Thánh Patrick, New York, Chùa Tây Lai (Hsi Lai Temple). Mở trang riêng của nước.
  • 15/09/2026Vào lộ trình chặng 4, chọn theo bảng người đọc theo nước. Lập danh sách 3 nơi ưu tiên.

?Hỏi Đáp Nhanh

Vì sao không ghi giờ mở cửa và giá vé

Vì những thứ ấy đổi luôn. Một thư viện sai một lần về chuyện thực tế thì người đọc mất tin cả những phần còn lại. Trước khi đi, xin quý vị hỏi lại chính nơi ấy.

Ảnh lấy từ đâu

Từ Wikimedia Commons với giấy phép mở, mỗi tấm ghi rõ tên người chụp, hoặc do UK MASTER ACADEMY tự chụp. Không tấm nào được đăng nếu thiếu tên tác giả và tên giấy phép.

Vì sao chọn những nơi này mà không chọn nơi khác

Bốn phép thử: đã được xếp hạng di tích, thuộc một đạo mà thư viện có viết, thế đất và hướng đọc được bằng con mắt phong thủy, và có ảnh giấy phép mở để dùng.

Vì sao nước tôi còn mờ

Thư viện mở từng nước một, nước nào nhiều người đọc thì đi trước, trong mỗi nước thì nơi nổi bật nhất đi trước. Nước còn mờ chỉ là chưa tới lượt. Quý vị muốn góp một nơi cho nước mình, xin nhắn qua trang Thầy Ưng Khiêm.

›Đọc Tiếp