Mexico

Trung tâm tôn giáo lớn nhất Mexico dưới chân đồi Tepeyac, nơi Đức Mẹ hiện ra với Thánh Juan Diego năm 1531 và để lại ảnh trên tấm áo tilma. Vương cung thánh đường tròn đường kính 100 mét do Pedro Ramírez Vázquez và cộng sự thiết kế, xây từ năm 1974, rước ảnh vào ngày 12 tháng 10 năm 1976, cạnh nhà thờ cũ xong năm 1709.

Vương cung thánh đường (sắc chỉ ngày 4 tháng 10 năm 1976 theo GCatholic)Plaza de las Américas 1, Villa de Guadalupe, Gustavo A. Madero, 07050 Ciudad de México

Ảnh: Deror_avi, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons

Nhà thờ chính tòa lớn nhất và cổ kính nhất châu Mỹ (dài 128 mét, rộng 59 mét, hai tháp chuông cao 67 mét), tọa lạc ở cạnh phía bắc đại quảng trường Zócalo ngay sát nền Đại đền Templo Mayor của kinh đô Tenochtitlan thời Đế chế Aztec. Khởi dựng năm 1573 theo đồ án của kiến trúc sư Claudio de Arciniega và hoàn tất năm 1813 dưới bàn tay điêu khắc Tân Cổ điển của Manuel Tolsá, công trình hội tụ trọn vẹn ba thế kỷ kiến trúc Phục Hưng, Baroque Churrigueresque và Tân Cổ điển với kiệt tác Bàn thờ các Vua (Altar de los Reyes) cao 25 mét thếp vàng và nhà nguyện Sagrario Metropolitano, được UNESCO ghi danh Di sản Thế giới năm 1987.

Di sản Thế giới UNESCO (Trung tâm lịch sử Thành phố México và Xochimilco, 1987)Plaza de la Constitución (Zócalo), Centro Histórico, quận Cuauhtémoc, Ciudad de México (Thành phố México), Mexico

Ảnh: Ulisesmorales, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons

Thánh đô cổ đại vĩ đại nhất vùng Trung Bộ châu Mỹ (Mesoamerica), khởi dựng khoảng năm 100 trước Công nguyên và phát triển cực thịnh từ thế kỷ 1 tới thế kỷ 6 sau Công nguyên trên diện tích hơn 20 km² với dân số từng vượt quá 125.000 người, được người Aztec đời sau đặt tên bằng tiếng Nahuatl là Teotihuacan (nghĩa là Nơi con người trở thành thần linh). Quy hoạch theo sơ đồ vũ trụ học dọc trục Đại lộ Tử Thần dài hơn 2,4 km (lệch 15,5 độ về phía đông so với hướng bắc thực), quần thể kết nối Kim tự tháp Mặt Trời cao 65 mét xây ngay trên một hang động ngầm linh thiêng, Kim tự tháp Mặt Trăng cao 43 mét đồng điệu với núi Cerro Gordo và Đền thờ Rắn Lông Vũ Quetzalcoatl, được UNESCO công nhận Di sản Thế giới năm 1987.

Di sản Thế giới UNESCO (Thành phố thời tiền Tây Ban Nha Teotihuacan, 1987)Huyện San Juan Teotihuacán và San Martín de las Pirámides, Bang México (Estado de México), cách Thành phố México 40 km về phía đông bắc

Ảnh: Hdlrosa, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Một trong những trung tâm hành hương kính Đức Mẹ lớn nhất Mexico tại trung tâm lịch sử thành phố Zapopan (bang Jalisco), nơi tôn trí pho tượng Đức Mẹ Zapopan (La Generala) cao 34 cm được làm bằng bột thân cây ngô trộn mật ong bởi nghệ nhân bản địa Purépecha thế kỷ 16 và được tu sĩ Phanxicô Fray Antonio de Segovia trao cho người bản địa năm 1541 để kiến tạo hòa bình. Vương cung thánh đường bằng đá hiện hữu được xây dựng từ năm 1689 tới 1730 theo phong cách Baroque và Plateresque, nổi tiếng với cuộc đại rước kiệu La Romería dài 9 km ngày 12 tháng 10 hàng năm thu hút hơn 2 triệu tín đồ, được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa Phi vật thể của Nhân loại năm 2018.

Tiểu Vương cung thánh đường (1939), Di sản Văn hóa Phi vật thể của Nhân loại UNESCO cho cuộc rước La Romería (2018)Calle Eva Briseño 152, Centro Histórico de Zapopan, thành phố Zapopan (vùng đô thị Guadalajara), bang Jalisco, Mexico

Ảnh: Andum, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons

Đỉnh cao rực rỡ của nghệ thuật kiến trúc Baroque vùng Oaxaca tại trung tâm thành phố Oaxaca de Juárez, được Dòng Đa Minh khởi dựng khoảng năm 1570 tới 1575 theo thiết kế của Fray Hernando Cavarcos và hoàn thiện vào năm 1666 với những bức tường đá cantera dày gần 2 mét chống động đất cùng hai tháp chuông cao 35 mét. Nội thất nhà thờ là kiệt tác điêu khắc vữa nổi thếp hơn 60.000 tấm vàng lá 23,5 karat phủ kín vòm trần, nổi bật với phù điêu Cây Gia Phả của Thánh Đa Minh nâng 34 nhân vật và Đức Trinh Nữ Maria trên vòm cửa vào, cùng khu tu viện cổ nay là Bảo tàng Văn hóa và Vườn thực vật dân tộc học Oaxaca, được UNESCO công nhận Di sản Thế giới năm 1987.

Di sản Thế giới UNESCO (Trung tâm lịch sử Oaxaca và Khu khảo cổ Monte Albán, 1987)Calle Macedonio Alcalá s/n, Centro Histórico, thành phố Oaxaca de Juárez, bang Oaxaca, Mexico

Ảnh: The original uploader was Bobak at English Wikipedia., CC BY-SA 2.5, Wikimedia Commons

Đại kim tự tháp chín tầng bậc cao 30 mét tại trung tâm thánh đô Maya Chichén Itzá với 365 bậc thang khớp lịch mặt trời Haab, nơi bóng nắng ngày xuân phân và thu phân hiện hình Rắn Lông Vũ Kukulcán trườn xuống cầu thang đá.

Di sản Thế giới UNESCO (Thành phố thời tiền Tây Ban Nha Chichén Itzá, 1988, mã số 483) và Bảy Kỳ quan Thế giới Mới (2007)Khu khảo cổ Chichén Itzá, Quốc lộ Liên bang 180, thị trấn Pisté, huyện Tinum, bang Yucatán, Mexico

Ảnh: Bjørn Christian Tørrissen, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons

Đền tháp lăng mộ bậc cấp giữa rừng nhiệt đới Chiapas tại vương đô Maya cổ Lakamha (Palenque), lưu giữ 617 ô chữ tượng hình Maya cổ và hầm mộ ngầm của vua Pakal Đại đế được nhà khảo cổ Alberto Ruz Lhuillier phát hiện năm 1952.

Di sản Thế giới UNESCO (Thành phố thời tiền Tây Ban Nha và Vườn Quốc gia Palenque, 1987, mã số 411)Carretera Ramal Palenque a Zona Arqueológica Km 8, Vườn Quốc gia Palenque, huyện Palenque, bang Chiapas, Mexico

Ảnh: Anagoria, CC BY 3.0, Wikimedia Commons

Kinh đô nghi lễ đầu tiên của vùng Trung Bộ châu Mỹ do người Zapotec san phẳng đỉnh núi cao 1.940 mét nhìn xuống ba nhánh Thung lũng Oaxaca từ năm 500 TCN, nổi tiếng với hơn 300 bia đá Los Danzantes, Đài quan sát J và Mộ số 7.

Di sản Thế giới UNESCO (Trung tâm lịch sử Oaxaca và Khu khảo cổ Monte Albán, 1987, mã số 415)Carretera a Monte Albán s/n, San Pedro Ixtlahuaca và Santa Cruz Xoxocotlán, Oaxaca de Juárez, bang Oaxaca, Mexico

Ảnh: Dacuauhtli, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Đền thánh Công giáo màu vàng rực rỡ với mái vòm lợp ngói sứ Talavera khởi dựng năm 1594 ngay trên đỉnh Đại Kim tự tháp Cholula (Tlachihualtepetl, kim tự tháp lớn nhất thế giới về thể tích với 4,45 triệu mét khối) trước ngọn núi lửa Popocatépetl.

Đền thánh Hành hương Tổng giáo phận Puebla trên đỉnh Kim tự tháp có thể tích lớn nhất thế giới (Kỷ lục Guinness và Khu Di tích Khảo cổ Quốc gia)Đỉnh đồi Đại Kim tự tháp Tlachihualtepetl, Calle 14 Poniente s/n, San Andrés Cholula và San Pedro Cholula, bang Puebla, Mexico

Ảnh: AlejandroLinaresGarcia, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Đại giáo đường Phục Hưng Herrerian và Baroque tại quảng trường Zócalo thành phố Puebla, được Giám mục Juan de Palafox thánh hiến năm 1649 với đôi tháp chuông cao gần 70 mét cao nhất thời thuộc địa Mexico, Bàn thờ các Vua của Manuel Tolsá và Nhà nguyện Mân Côi thếp vàng.

Tiểu Vương cung thánh đường Giáo hoàng (1904) và Di sản Thế giới UNESCO (Trung tâm lịch sử Puebla, 1987, mã số 416)Calle 16 de Septiembre s/n, Quảng trường Zócalo, Centro Histórico, Heroica Puebla de Zaragoza, bang Puebla, Mexico

Ảnh: Juan Carlos Fonseca Mata, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Nhà thờ chính tòa duy nhất tại Mexico xây quay mặt về hướng bắc, khởi dựng từ năm 1660 tới 1744 bằng đá cantera màu hồng phấn theo phong cách Baroque Tablerado với đôi tháp chuông cao gần 67 mét, Mặt Nhật bạc nguyên khối và đại phong cầm 4.600 ống.

Nhà thờ chính tòa Tổng giáo phận Morelia và Di sản Thế giới UNESCO (Trung tâm lịch sử Morelia, 1991, mã số 585)Avenida Francisco I. Madero Poniente s/n, Centro Histórico, Morelia, bang Michoacán, Mexico

Ảnh: Eugenia Aguilar, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Được mệnh danh là Nhà nguyện Sistine của châu Mỹ, tổ hợp đền thánh và Nhà Linh Thao do Cha Luis Felipe Neri de Alfaro lập năm 1740 có toàn bộ vòm trần phủ kín bích họa Baroque dân gian của Antonio Martínez de Pocasangre và là nơi Cha Hidalgo lấy cờ Đức Mẹ Guadalupe năm 1810.

Di sản Thế giới UNESCO (Thị trấn bảo hộ San Miguel và Đền thánh Chúa Giêsu Nazareno tại Atotonilco, 2008, mã số 1274)Calle Principal s/n, Cộng đồng Atotonilco (cách San Miguel de Allende 14 km về phía bắc), bang Guanajuato, Mexico

Ảnh: Tomascastelazo, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons

Biểu tượng kiến trúc nổi tiếng nhất của thành phố di sản San Miguel de Allende với mặt tiền tháp nhọn Tân Gothic bằng đá cantera màu hồng san hô do người thợ hồ bản địa tự học Zeferino Gutiérrez vẽ trên cát từ những tấm bưu thiếp châu Âu giai đoạn 1880 tới 1890.

Biểu tượng kiến trúc của Khu Di sản Thế giới UNESCO Thị trấn bảo hộ San Miguel de Allende (2008, mã số 1274)Calle Umarán s/n, Quảng trường Allende (Jardín Principal), Zona Centro, San Miguel de Allende, bang Guanajuato, Mexico

Ảnh: Peter K Burian, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Tuyệt tác đỉnh cao của nghệ thuật kiến trúc Churrigueresque (Siêu Baroque Tân Tây Ban Nha) bằng đá hồng cantera vươn mình giữa thị trấn sườn núi Taxco, do ông vua mỏ bạc José de la Borda xây dựng từ năm 1751 tới 1758 với đôi tháp chuông cao 94,58 mét, mười hai bàn thờ gỗ dát vàng của Isidoro Vicente de Balbás và tranh sơn dầu của Miguel Cabrera.

Di tích Lịch sử Quốc gia México (1932) và Danh sách Dự kiến Di sản Thế giới UNESCO (2001, mã số 1543)Plaza Borda 1, Centro, 40200 Taxco de Alarcón, bang Guerrero, México

Ảnh: Comisión Mexicana de Filmaciones from México D. F., México, CC BY-SA 2.0, Wikimedia Commons

Hệ thống mười lăm tu viện dạng thành trì được ba dòng tu Phanxicô, Đaminh và Augustinô cùng thợ đá bản địa Nahua kiến tạo từ năm 1525 tới 1570 quanh sườn núi lửa Popocatépetl, khai sinh mô hình Nhà nguyện Mở ngoài trời, sân thượng Atrio khổng lồ, bốn nhà nguyện góc Posas và nghệ thuật điêu khắc giao thoa Tequitqui độc nhất vô nhị.

Di sản Thế giới UNESCO (Các tu viện đầu thế kỷ XVI trên sườn núi Popocatépetl, ghi danh năm 1994 và mở rộng năm 2021, mã số 702bis)Sườn núi lửa Popocatépetl (tâm điểm tại Tu viện Thánh Mátthêu Tông đồ Atlatlahucan và Nhà thờ chính tòa Cuernavaca), bang Morelos và bang Puebla, México

Ảnh: Ihiroalfonso, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons

Trung tâm hành hương Công giáo lớn thứ hai tại México chỉ sau Vương cung thánh đường Guadalupe với hơn bảy triệu tín hữu tìm về mỗi năm, xây dựng bằng đá hồng cantera từ năm 1732 tới 1769 để tôn kính pho tượng Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội cao 33,5 cm nặn bằng bột lõi thân ngô từ thế kỷ 16 gắn liền với phép lạ cải tử hoàn sinh năm 1623.

Nhà thờ Chính tòa Giáo phận San Juan de los Lagos (1972), Tiểu Vương cung thánh đường Tòa Thánh (1947) và Trung tâm Hành hương lớn thứ hai toàn MéxicoPlaza Principal s/n, Centro, 47000 San Juan de los Lagos, vùng Los Altos, bang Jalisco, México

Ảnh: AlejandroLinaresGarcia, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons

Đền thánh quốc gia tọa lạc trên đỉnh núi lửa cổ Cerro del Cubilete cao 2.579 mét ngay tại tâm điểm địa lý của đất nước México, nổi bật với đại tượng Chúa Kitô Vua bằng đồng phong cách Art Deco cao 20 mét nặng 80 tấn do Fidias Elizondo đúc đứng trên mái nhà thờ hình quả địa cầu của kiến trúc sư Nicolás Mariscal Piña.

Đền thánh Khấn nguyện Quốc gia của Giáo hội Công giáo México và Tượng đài Đồng Art Deco lớn nhất thế giới trên đỉnh núiĐỉnh núi Cerro del Cubilete (độ cao 2.579 m), Carretera Silao a Cristo Rey, 36100 Silao de la Victoria, bang Guanajuato, México

Ảnh: Juan Carlos Fonseca Mata, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Thánh địa hành hương linh thiêng nhất miền nam México ẩn mình giữa rừng mây dãy núi Sierra Madre del Sur của người bản địa Chatino tại bang Oaxaca, nơi tôn kính pho tượng gỗ Đức Mẹ Vô Nhiễm cao 30 cm do tu sĩ Fray Jordán de Santa Catarina đưa sang năm 1552 và kỳ diệu bước ra nguyên vẹn với làn da nâu sẫm từ trận đại hỏa hoạn Amialtepec năm 1633.

Đền thánh Giáo phận Tổng giáo phận Antequera-Oaxaca, Tôn tượng Đội Vương miện Giáo hoàng (1914) và Trung tâm Hành hương lớn nhất miền Nam MéxicoCalle San Nicolás s/n, Centro, 71900 Santa Catarina Juquila, vùng Sierra Sur, bang Oaxaca, México

Ảnh: Catedrales e Iglesias/Cathedrals and Churches from Ciudad de México, Mexico, CC BY 2.0, Wikimedia Commons

Trái tim kiến trúc và tâm linh của thủ phủ Guadalajara tại giao điểm bốn đại quảng trường hình chữ thập, được kiến trúc sư Martín Casillas khởi dựng năm 1561 với ba gian sảnh đường vòm sườn Gothic trên các hàng cột Doric, đôi tháp nhọn Tân Gothic cao 65 mét ốp ngói men vàng hình búp hoa rum và nơi lưu giữ hài cốt Thánh nữ đồng trinh Inocencia.

Di sản Lịch sử Quốc gia México, Tiểu Vương cung thánh đường Tòa Thánh (1938) và Nhà thờ Chính tòa Tổng giáo phận GuadalajaraAvenida Fray Antonio Alcalde 10, Zona Centro, 44100 Guadalajara, bang Jalisco, México

Ảnh: Juan Carlos Fonseca Mata, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Kiệt tác kiến trúc Baroque bằng đá núi lửa tezontle đỏ và đá xám cantera do Pedro de Arrieta kiến tạo từ năm 1714 tới 1720 trên đại lộ Madero giữa lòng thủ đô México, nơi lưu giữ bàn thờ chính Tân Cổ điển của Manuel Tolsá, bảo tàng hơn 450 bức danh họa thời Phó vương và là nơi diễn ra cuộc họp lịch sử năm 1820 mở đường cho nền Độc lập México.

Di sản Thế giới UNESCO (Trung tâm Lịch sử Thành phố México, 1987, mã số 412) và Di tích Lịch sử Quốc gia México (1931)Avenida Francisco I. Madero 27 (góc phố Isabel la Católica), Centro Histórico, Cuauhtémoc, 06000 Thành phố México, México

Ảnh: Sergio Aguilar Meza, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons