Muốn nhìn tận mắt bức ảnh, quý vị không đứng xếp hàng trước bàn thờ mà bước lên một băng chuyền chạy chậm ở tầng dưới, sau cung thánh. Băng chuyền đưa người đi ngang, không ai phải dừng, và trong mươi giây ấy mọi người đều ngửa mặt lên cùng một chỗ: một tấm vải thô đã ngả màu trong khung vàng, trên đó là hình một thiếu nữ da ngăm áo hồng, choàng áo xanh điểm sao, chắp tay, đứng trên vầng trăng, sau lưng tỏa hào quang. Bên trên, ở phía gian chính, thánh lễ vẫn tiếp diễn, và hàng nghìn người ngồi dưới mái vòm lợp đồng xanh.
Đây là Vương cung thánh đường Đức Mẹ Guadalupe (Insigne y Nacional Basílica de Santa María de Guadalupe) dưới chân đồi Tepeyac, phía bắc Thành phố Mexico (Ciudad de México). Nơi này thuộc Công Giáo Rôma, Tổng giáo phận Mexico, kính Đức Mẹ Guadalupe. Truyền thống tin rằng năm 1531 Đức Mẹ hiện ra với một người bản địa tên Juan Diego trên ngọn đồi ấy và để lại ảnh trên tấm áo choàng của ông. Trang du lịch của Thành phố Mexico ghi mỗi năm gần 30 triệu tín hữu và 10 triệu du khách tới đây. Khó có hình ảnh đạo nào gắn với người Mexico sâu hơn bức ảnh này, và đó là lý do thư viện chọn nơi đây làm đại diện cho cả nước.
INgười Bản Địa Trên Đồi Tepeyac Và Tấm Áo Tilma
Nhân vật trung tâm của câu chuyện là Thánh Gioan Điêgô (Juan Diego Cuauhtlatoatzin). Theo tiểu sử của Tòa Thánh, ông sinh năm 1474 ở Cuauhtitlán, nay thuộc vùng Thành phố Mexico, chịu phép rửa khi đã khoảng năm mươi tuổi do một tu sĩ dòng Phanxicô, và mất năm 1548. Ông được phong chân phước ngày 6 tháng 5 năm 1990 và được phong thánh ngày 31 tháng 7 năm 2002 trong thánh lễ cử hành ngay tại vương cung thánh đường này, lễ nhớ ngài là ngày 9 tháng 12.
Guadalupe là một trong ba nơi mà người Công Giáo Việt Nam hay nhắc cùng lúc, mỗi nơi một câu chuyện riêng. Ở Guadalupe, Đức Mẹ được tin là đã hiện ra với một người bản địa năm 1531. Ở Aparecida bên Brasil, lòng kính bắt đầu từ một pho tượng ba ngư phủ vớt dưới sông năm 1717. Ở La Vang, lưu truyền kể Đức Mẹ hiện ra với giáo dân lánh nạn năm 1798.
Vatican News tả ảnh Đức Mẹ là một thiếu nữ bản địa da ngăm, mặc áo hồng, quanh mình là tia sáng mặt trời, chân đứng trên vầng trăng, dưới chân có một thiên thần. Người Công Giáo đọc hình ảnh ấy theo sách Khải Huyền, người phụ nữ mặc áo mặt trời, chân đạp mặt trăng. Như mọi lần hiện ra được Giáo hội chấp nhận, Guadalupe thuộc loại mặc khải tư: được phép tôn kính và cử hành, nhưng không phải tín điều bắt buộc. Ngày 12 tháng 12 là lễ kính Đức Mẹ Guadalupe, và Đức Mẹ Guadalupe được tôn kính như bổn mạng châu Mỹ.
Tiểu sử của Tòa Thánh ghi lần hiện ra đầu tiên ngày 9 tháng 12 năm 1531 và lần quyết định ngày 12 tháng 12. Hôm ấy, theo truyền thống, Đức Mẹ bảo Juan Diego lên đồi hái hoa, dù đang giữa mùa đông ông vẫn thấy hoa hồng nở. Ông gói hoa trong tấm áo choàng mang tới vị giám mục, truyền thống ghi là Juan de Zumárraga, và khi mở áo ra thì hoa rơi xuống, trên vải còn in ảnh Đức Mẹ. Vatican News ghi tấm áo làm từ sợi thô của cây maguey, loại vải người bản địa quen dùng.
Văn bản kể chuyện này sớm nhất là Nican Mopohua, viết bằng tiếng Nahuatl bằng chữ Latinh. Tiểu sử của Tòa Thánh ghi văn bản do Antonio Valeriano viết năm 1556, nhưng niên đại và tác giả văn bản này vẫn là chỗ giới nghiên cứu còn bàn, nên thư viện ghi con số ấy kèm tên nguồn.
Nhiều khách tưởng tấm ảnh trong nhà thờ mới chỉ là bản sao, còn bản gốc nằm ở nhà thờ cũ bên cạnh. Theo tư liệu kiến trúc và danh mục GCatholic, chính tấm tilma đã được rước từ nhà thờ cũ sang và đặt sau bàn thờ nhà thờ mới ngày 12 tháng 10 năm 1976. Nhà thờ cũ vẫn đứng cạnh đó, nhưng không còn giữ bức ảnh.
IITừ Nhà Thờ Cũ Bị Lún Tới Mái Vòm Đồng Xanh
Chân đồi Tepeyac đã có nhiều lớp nhà thờ trong gần năm thế kỷ. Ngôi nhà thờ cũ xong đầu thế kỷ 18 đứng vững hơn hai trăm năm, rồi nền đất yếu làm nó lún dần, tới mức không còn đủ an toàn để đón những đám đông ngày càng lớn. Vì thế nhà thờ mới được dựng ngay bên cạnh, theo một hình dáng khác hẳn.
- 1531Đức Mẹ hiện raTừ ngày 9 tới ngày 12 tháng 12, theo truyền thống, Đức Mẹ hiện ra với Juan Diego trên đồi Tepeyac và để lại ảnh trên tấm tilma.
- 1548Juan Diego qua đờiTiểu sử của Tòa Thánh ghi năm mất của ông là 1548.
- Khoảng 1709Nhà thờ cũ hoàn thànhBritannica chỉ ngụ ý năm này qua chú thích ảnh. Về sau nhà thờ lún và không còn an toàn, theo ArchDaily.
- 1974Khởi dựng nhà thờ mớiĐồ án của Pedro Ramírez Vázquez và cộng sự. GCatholic ghi công trình được làm phép ngày 12 tháng 12 năm 1974.
- 1976Rước ảnh vào nhà thờ mớiSắc chỉ vương cung thánh đường ngày 4 tháng 10, rồi ngày 12 tháng 10 tấm tilma được rước vào và nhà thờ khánh thành.
- 1990Juan Diego được phong chân phướcNgày 6 tháng 5 năm 1990, theo tiểu sử của Tòa Thánh.
- 2002Phong thánh Juan DiegoNgày 31 tháng 7 năm 2002, thánh lễ phong thánh cử hành tại chính vương cung thánh đường.
Có ba chỗ cần nói rõ về nguồn. Thứ nhất, năm 1709 của nhà thờ cũ chỉ được Britannica ngụ ý qua chú thích một tấm ảnh, thư viện chưa thấy nguồn chính thức ghi thẳng, nên viết là khoảng 1709. Thứ hai, con số người hành hương gần 30 triệu tín hữu và 10 triệu du khách mỗi năm chỉ có trên trang du lịch của Thành phố Mexico, Vatican News chỉ nói hằng năm có hàng triệu người, nên bài ghi con số theo lời trang ấy. Thứ ba, thứ tự hai ngày năm 1976: sắc chỉ nâng lên vương cung thánh đường ghi ngày 4 tháng 10, trước ngày khánh thành 12 tháng 10 tám ngày, theo GCatholic.
IIIMột Chiếc Lều Tròn Để Ai Cũng Thấy Bức Ảnh
Nhà thờ mới do Pedro Ramírez Vázquez thiết kế cùng José Luis Benlliure, Alejandro Schoenhofer, tu sĩ Gabriel Chávez de la Mora và Javier García Lascuráin. Theo ArchDaily, công trình có mặt bằng tròn đường kính 100 mét, gian chính vượt nhịp 63 mét không một cây cột, chỉ tựa vào một cột giữa cao 42 mét, diện tích 10.000 mét vuông. Mái lợp đồng đã ngả màu xanh gỉ, dáng như một chiếc lều, được giải thích là gợi Nhà Tạm trong Cựu Ước và tấm áo choàng che chở của Đức Mẹ.
Mọi thứ trong lòng nhà thờ phục vụ một ý: bức ảnh treo sau bàn thờ, dưới một cây thánh giá lớn, và ArchDaily ghi từ mọi điểm bên trong đều nhìn thấy. Băng chuyền đặt dưới cung thánh để dòng người đi qua sát bức ảnh mà không làm phiền thánh lễ đang cử hành.
Tấm áo choàng sợi maguey mang ảnh Đức Mẹ, thánh tích trung tâm của cả đền thánh, đặt trong khung sau bàn thờ chính.
Mười nghìn chỗ ngồi, không cột che tầm mắt, ai ngồi ở đâu cũng hướng về bàn thờ và bức ảnh.
Chín nhà nguyện phụ ở tầng trên, một nhà nguyện mở ra phía sân trước, nâng sức chứa lên tới 50.000 người trong ngày lễ lớn.
Tầng ngầm có mười nhà nguyện với hơn 15.000 ô an táng tro cốt, theo ArchDaily.
Xong khoảng năm 1709, đứng cạnh nhà thờ mới, bị lún vì nền đất yếu nên thôi làm nơi giữ bức ảnh.
| Hạng mục | Số liệu | Nguồn |
|---|---|---|
| Đường kính mặt bằng | 100 m | ArchDaily |
| Nhịp gian chính không cột | 63 m | ArchDaily |
| Cột giữa | Cao 42 m | ArchDaily |
| Sức chứa | 10.000 người ngồi, tới 50.000 người | ArchDaily |
| Người tới mỗi năm | Gần 30 triệu tín hữu và 10 triệu du khách | Trang du lịch Thành phố Mexico, chỉ một nguồn |
IVThế Đất Và Hướng
Xin quý vị đọc mục này với một điều kiện: đây là cách thư viện nhìn nơi này qua con mắt phong thủy cổ truyền Việt Nam, còn người Công Giáo xứ Mexico không xem đất theo lối ấy. Công Giáo không dạy phong thủy. Nhà thờ Công Giáo xưa theo hướng phụng vụ, cung thánh ở đầu đông. Nhà thờ mới ở Guadalupe lại có mặt bằng tròn, nên không có trục dọc để xoay theo hướng nào, và quy tắc quyết định là mọi người ngồi trong đều thấy bức ảnh. Chỗ đặt nhà thờ thì do ngọn đồi của sự tích quyết định. Phần dưới đây chỉ là chỗ đối chiếu, không chép từ tư liệu nào của đền thánh.
Điều dễ thấy nhất là thế tựa núi. Nhà thờ đứng ngay chân đồi Tepeyac, ngọn đồi của sự tích nằm phía sau. Trong lối xem đất của người Việt, một công trình có núi đỡ sau lưng gọi là có hậu chẩm, gối đầu vào núi, và được coi là thế vững. Ở đây ngọn đồi còn mang nghĩa đạo, nên cái vững trong con mắt người hành hương đến từ câu chuyện chứ không từ địa hình.
Thứ hai là minh đường. Trước mặt nhà thờ là quảng trường rộng mênh mông, đủ cho hàng chục nghìn người đứng trong ngày lễ. Lối cổ truyền chuộng khoảng sân trước rộng và bằng, gọi là minh đường, nơi khí tụ lại trước khi vào nhà. Quảng trường ở Guadalupe được làm rộng vì đám đông, và việc nó khớp với quan niệm ấy là trùng hợp về hình thể.
Thứ ba là nền đất. Nhà thờ cũ lún vì nền yếu. Sách địa lý cổ phân biệt đất cứng chắc với đất mềm nhão, và coi đất nhão là không giữ được công trình lâu. Người dựng nhà thờ mới đã giải bài toán ấy bằng kỹ thuật, dựng một khối tròn thấp, rộng, lực tựa vào cột giữa. Theo lối ngũ hành về hình thể, dáng tròn thuộc hành Kim, và mái đồng xanh cũng là kim loại. Thư viện ghi các nhận xét này như một cách nhìn, không như một điều người dựng đã tính tới.
VLễ Mười Hai Tháng Mười Hai Và Lịch Của Đền Thánh
Đền thánh theo lịch phụng vụ Công Giáo, tính theo dương lịch. Lễ lớn nhất là lễ Đức Mẹ Guadalupe ngày 12 tháng 12, ngày kỷ niệm lần hiện ra quyết định năm 1531. Những ngày trước lễ, các đoàn hành hương từ nhiều vùng Mexico kéo về chân đồi Tepeyac, và dòng người ngày ấy được xếp vào những cuộc hành hương đông nhất thế giới. Bảng dưới chỉ ghi ngày, không ghi giờ.
| Ngày | Theo lịch nào | Lễ | Nội dung |
|---|---|---|---|
| 12 tháng 12 | Lịch phụng vụ Công Giáo, dương lịch | Lễ Đức Mẹ Guadalupe | Lễ lớn nhất năm của đền thánh, kỷ niệm ngày tấm tilma in ảnh Đức Mẹ. Người hành hương về từ đêm trước. |
| 9 tháng 12 | Lịch phụng vụ Công Giáo, dương lịch | Lễ Thánh Juan Diego | Kính vị thánh người bản địa, cũng là ngày lần hiện ra đầu tiên năm 1531. |
| 12 tháng 10 | Dương lịch, ngày riêng của đền thánh | Kỷ niệm rước ảnh vào nhà thờ mới | Ngày tấm tilma được rước vào vương cung thánh đường mới năm 1976. |
| Mùa Vọng và Giáng Sinh | Lịch phụng vụ Công Giáo | Mùa đông người nhất | Lễ 12 tháng 12 rơi giữa Mùa Vọng, nên cả tháng 12 là mùa hành hương cao điểm. |
| Tuần Thánh và Phục Sinh | Lịch phụng vụ Công Giáo, ngày đổi theo năm | Đỉnh cao năm phụng vụ | Các nghi lễ Tuần Thánh cử hành tại gian chính, ngày tính theo lễ Phục Sinh của từng năm. |
Lòng kính Đức Mẹ Guadalupe đi xa khỏi Mexico. Tại Washington, Vương cung thánh đường Đền thờ Quốc gia Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội có một nhà nguyện kính Đức Mẹ Guadalupe. Cùng loại đền thánh Đức Mẹ hiện ra ở châu Âu, quý vị có thể đọc bài Thánh địa Lộ Đức. Thư viện chưa tìm được nguồn về sinh hoạt riêng của người Việt tại Guadalupe, nên không ghi.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Plaza de las Américas 1, Villa de Guadalupe, Gustavo A. Madero, 07050 Ciudad de México
- Đường tới
- Đền thánh nằm ở Plaza de las Américas 1, khu Villa de Guadalupe, quận Gustavo A. Madero, phía bắc Thành phố Mexico. Ga tàu điện ngầm gần nhất mang tên La Villa-Basílica, từ ga đi bộ vài phút là tới quảng trường.
- Toạ độ
- 19.4848, -99.1179
Đây là đền thánh đang cử hành phụng vụ liên tục trong ngày, không phải bảo tàng. Lệ thường được nhắc: ăn mặc kín đáo, giữ im lặng trong gian chính, không đi lại giữa các hàng ghế khi đang có thánh lễ. Trên băng chuyền dưới bức ảnh, khách đứng yên để dòng người đi đều, không dừng lại. Một số người đi bằng đầu gối qua quảng trường tới cửa nhà thờ, đó là lòng đạo đức riêng, người khác xin tránh lối cho họ.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Vương cung thánh đường Đức Mẹ Guadalupe
Contribute photos, information or video for Basilica of Our Lady of GuadalupeThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Đức Mẹ Guadalupe hiện ra năm nào và với ai
Theo truyền thống, Đức Mẹ hiện ra năm 1531 với Juan Diego, một người bản địa đã theo đạo, trên đồi Tepeyac ở phía bắc Thành phố Mexico. Tiểu sử của Tòa Thánh ghi lần đầu ngày 9 tháng 12 và lần quyết định ngày 12 tháng 12, khi ảnh Đức Mẹ in lên tấm áo tilma của ông.
Tấm áo tilma Guadalupe làm bằng gì
Vatican News ghi tấm áo làm từ sợi thô của cây maguey, loại vải người bản địa Mexico quen dùng. Tấm tilma mang ảnh Đức Mẹ đặt trong khung sau bàn thờ chính của vương cung thánh đường mới từ ngày 12 tháng 10 năm 1976, khách xem từ băng chuyền bên dưới.
Vì sao Mexico xây vương cung thánh đường Guadalupe mới
Nhà thờ cũ xong khoảng năm 1709 đứng trên nền đất yếu, lún dần và không còn đủ an toàn để đón đám đông, theo ArchDaily. Nhà thờ mới do Pedro Ramírez Vázquez và cộng sự thiết kế, khởi dựng năm 1974, khánh thành năm 1976, mặt bằng tròn đường kính 100 mét.
Lễ Đức Mẹ Guadalupe là ngày nào
Ngày 12 tháng 12 theo lịch phụng vụ Công Giáo, tức dương lịch. Đó là ngày lễ lớn nhất năm của đền thánh, người hành hương về từ đêm trước. Ngày 9 tháng 12 là lễ Thánh Juan Diego, người được Đức Mẹ hiện ra, phong thánh năm 2002.
Thánh Juan Diego là ai
Juan Diego Cuauhtlatoatzin là người bản địa sinh năm 1474, chịu phép rửa khi khoảng năm mươi tuổi, mất năm 1548. Ông được phong chân phước năm 1990 và phong thánh ngày 31 tháng 7 năm 2002 tại chính vương cung thánh đường Guadalupe, theo tư liệu của Tòa Thánh.